Balakən Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(019)-262/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Balakən Rayonu İş № 3(019)-262/2022 10.08.2022 BALAKƏN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səlimov Hümbət Qamuna oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X1 katibliyi, hüquqi şəxs Şəxs MMC–nin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan Şəxs MMC (VÖEN-**********) barəsində Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Qərb Ərazi Baş Gömrük İdarəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikası inzibati Xətalar Məcəlləsinin 483-cü maddəsi ilə icraatı başlanmış inzibati xəta haqqında işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i m: Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Qərb Ərazi Baş Gömrük İdarəsi tərəfindən hüquqi şəxs Şəxs MMC barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 483-cü maddəsi ilə inzibati xəta haqqında icraat başlanmışdır ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC (VÖEN-**********) xx.xx.2021-ci il tarixdə **********8244 saylı gömrük bəyannaməsi ilə ümumi dəyəri 17204 ABŞ dolları olan 18700 kq “TƏZƏ XURMA” yükü Qərb Ərazi Baş Gömrük İdarəsinin Balakən Gömrük Postunda rəsmiləşdirilərək "xxxx"ASC RUSHEN VENCHUR YATİRİMLARİ RVİ Rusiya Federasiyası 109029 Rusiya, Moskva,st.Orta Kalitnikovskaya, ev 28,küç;4-cü mərtəbə.1,pom.Vİİİ şirkətinin ünvanına konsiqnasiya yolu ilə ixrac olunmuş, ixrac olunan malların müqabilində 17204 ABŞ dolları şirkətin müvəkkil bankındakı hesabına köçürülsə də,yerdə qalan 446.89 ABŞ dolları məbləğində valyutanın geri qaytarılması barədə hər hansı bir təsdiqedici sənəd təqdim edilməmişdir. Səlahiyyətli orqanın protokolunda həmçinin göstərilmişdir ki, araşdırma zamanı məlum olmuşdur ki, ümumi dəyəri 17204 ABŞ dolları olan “təzə xurma” yükü Şəxs MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixdə, **********8244 saylı gömrük bəyannaməsi ilə rəsmiləşdirərək konsiqnasiya yolu ilə Rusiya Federasiyasına ixrac olunmuş və ixracdan əldə olunmuş 16757.11 ABŞ dolları Azərbaycan Respublikasına geri qaytarılsa da, şirkət 446.89 ABŞ dollar məbləğində valyutanın bəyan olunduğu gündən bu günə qədər Azərbaycan Respublikasındakı müvəkkil bankda olan hesabına köçürülməsini təmin edə bilməmişdir. Araşdırma ilə əlaqədar xx.xx.2021-ci il tarixdə konsiqnasiya yolu ilə ixrac olunmuş və ixrac olunan malın müqabilində Azərbaycan Respublikasına gətirilməmiş 446.89 AB$ dollarının Azərbaycan manatına nisbətini müəyyən etmək üçün Dövlət Gömrük Komitəsinin VAİS proqram təminatından çıxarış edilmişdir. Milli Bankın valyuta məzənnəsinə əsasən xx.xx.2021-ci il tarixində ABS dollarının Azərbaycan manatına nisbətinin 170 manat olduğu və hesablama aparılaraq Xarici iqtisadi fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəticəsində xaricdən qaytarılmayan müvəkkil bankın hesabına məcburi qaydada köçürülməli olan məbləğin 759.71 (yeddi yüz əlli doqquz manat yetmiş bir qəpik) manat təşkil etdiyi müəyyən olunmuşdur. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC -in nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında göstərdi ki, xx.xx.1969-cu il tarixdə Zaqatala rayonunda anadan olmuş və Zaqatala rayonunun Bəhmətli kənd sakinidir. 2015ci ildə təsis edilmiş və Zaqatala şəhəri, Z.Tağıyev 28 ünvanında qeydiyyatda olan “KARACA FİNDİQ" MMC şirkətini təmsil edir. Təmsil etdiyi müəssisənin əsas fəaliyyəti Balakən, Zaqatala və Qax rayonlarında yetişən fındığın əhalidən tədarükü, emalı və satışı, eyni zamanda meyvələrin ixracından ibarətdir. 02 iyun 2021-ci il tarixində Rusiya Federasiyasının Moskva şəhəri, Srednyaya küçəsi, ev 28, 1-ci mərtəbə, otaq 8 ünvanında qeydiyyatda olan "xxxx" şirkəti ilə Şəxs MMC arasında RVİ-KAR-020621-N20 saylı müqavilə bağlanmışdır. Onu qeyd edir ki, təmsil etdiyi şirkət “Yaşıl dəhliz” buraxılış sistemindən daimi istifadə hüququ əldə etdiyi üçün ixrac etdiyi mallar gömrük orqanına gəlmədən bəyan olunur və rəsmiləşdirilir. Odur ki, RVİ-KAR-020621-N20 saylı müqavilənin 1 saylı əlavəsinə uyğun olaraq "xxxx" şirkətinin ünvanına göndərəcəkləri dəyəri 17204 ABŞ dolları olan 18700 kiloqram “təzə xurma” yükü Şəxs MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixində **********8244 saylı Gömrük bəyannaməsi ilə rəsmiləşdirilmiş və 99OB778/99ZH078 qeydiyyat nişanlı yük maşını ilə Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərinə yola salınmışdır. Göndərdikləri malın dəyərinin böyük hissəsi, yəni 16757.11 ABŞ dolları şirkətin "xxxx" ASC-nin Zaqatala filialındakı hesabına köçürülmüşdür. "xxxx" şirkəti idxal etdiyi meyvənin 118,5 kiloqramının əskik gəldiyinə və 297,3 kiloqramının isə keyfiyyətsiz olduğuna görə 382.53 ABŞ dollarını, keyfiyyətsiz malın çeşitləməsinə isə 64.4 ABŞ dolları sərf olunduğunu əsas gətirərək, ümumilikdə 446.89 ABŞ dollarını ödəməkdən imtina etmişdir.Bu barədə Şəxs MMC-ə yazılı pretenziya göndərmişdir. Hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edirəm ki, aşağıdakı əsaslara görə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, inzibati xəta haqqında materialda olan sənədlərdən görünür ki, "xxxx" MMC (VÖEN-**********) 17204 ABŞ dolları olan 18700 kq təzə xurma yükünü Balakən Gömrük İdarəsində xx.xx.2021-ci il tarixdə **********8244 saylı GB ilə konsiqnasiya yolu ilə ixrac etmiş və ixrac olunan malın müqabilində əldə olunmuş, şirkətin müvəkkil bankındakı hesabına məcburi qaydada köçürülməli olan 17204 ABŞ dolları məbləğində xarici valyutanı -446.89 ABŞ dollarını geri qaytarmamışdır. "xxxx" şirkəti idxal etdiyi meyvənin 118,5 kiloqramının əskik gəldiyini, 297,3 kiloqramının isə keyfiyyətsiz olduğuna görə 382.53 ABŞ dollarını, keyfiyyətsiz malın çeşitləməsinə isə 64.4 ABŞ dolları sərf olunduğunu əsas gətirərək, ümumilikdə 446.89 ABŞ dollarını ödəməkdən imtina etmişdir. "xxxx" şirkəti bu barədə Şəxs MMC-ə yazılı pretenziya göndərmişdir. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 483-cü maddəsinə əsasən xarici iqtisadi fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəticəsində əldə edilmiş və Azərbaycan Respublikasının müvəkkil olunmuş banklarının hesablarına məcburi qaydada köçürülməli olan az miqdarda xarici valyuta vəsaitlərinin xaricdən qaytarılrrıaması inzibati xəta kimi müəyyən edilmişdir. Həmin maddənin dispozisiyasında qeyd edilmiş "az miqdarda xarici (valyuta vəsaitlərinin xaricdən qayiarılmaması” özü özlüyündə inzibati xətanın törədilməsini ehtiva etmir. “Az miqdarda xarici valyuta vəsaitlərinin xaricdən qaytarılmamışdırsa", bu zaman inzibati xətanın əlamətləri formal cəhətdən mövcud olsa da, həmin “az miqdarda xarici valyuta vəsaitlərinin xaricdən qaytarılmamasında əgər təqsir vardırsa, onda inzibati məsuliyyət mövcud olur. Əgər təqsir yoxdursa, onda inzibati xəta mövcud olmur. Buna görə də qeyd edilməlidir ki, inzibati xəta əlamətlərinin formal mövcudluğu, şəxsin inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün yetərli deyildir, inzibatı xəta əlamətləri formal cəhətdən mövcuddursa da, həmin xətanın törədilməsində Şəxs MMC (VÖEN-**********) -in təqsiri müəyyən edilməlidir. Təqsirsiz olaraq və ya şəxsin iradəsindən asılı olmayaraq baş vermiş nöqsan, şəxsin inzibati məsuliyyətinə səbəb ola bilməz. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinə əsasən məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Bununla bağlı yuxarıda qeyd edilən sübutlara və işin hallarına qiymət verərək, belə bir nəticəyə gəlirəm ki, xaricdən valyutanın geri qaytarılmaması səbəbi İxrac olunan meyvənin 118,5 kiloqramının əskik gəlməsi, 297,3 kiloqramının isə keyfiyyətsiz olması olmuşdur. Bu isə təbii haldır və Rusiya Federasiyasının "xxxx" ASC şirkəti tərəfindən göndərilmiş sənədlə tam təsdiq edilir. Formal cəhətdən mövcud olan əməldə şəxsin təqsirinin mütləq müəyyən edilməli olması Konstitusiya Məhkəməsinin də qərarlarında öz əksini tapmışdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası inzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi və “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydalan”nın 4.3.1.3-cu yarımbəndinə dair” xx.xx.2020-ci il tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin valyuta əməliyyatlarına nəzarətin effektivliyinin artırılması, beynəlxalq cinayətkarlığın maliyyələşdirilməsinin qarşısının alınması məqsədinə xidmət edən 430.4-cü maddəsi ilə də avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq malların idxal edilməməsi, işlərin görülməməsi və ya xidmətlərin göstərilməməsi halında ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmaması inzibati xəta kimi müəyyən edilərək həmin əməli təqsirli olaraq törədən şəxslər üçün inzibati hüquqi məsuliyyət müəyyən edilmişdir. Həmin qərarda həmçinin qeyd edilmişdir ki, qanunverici tərəflərə müqavilə azadlığı və onun şərtlərinin müəyyənləşdirilməsində sərbəstlik versə də, onlar tərəfindən bağlanılan müqavilə qanunla və digər hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilmiş və tərəflər üçün məcburi olan imperativ xarakterli qaydalara uyğun olmalıdır. Bu zaman qanunverici həm tərəflərin, həm dövlətin və ictimai münasibətlərin ümumi maraqlarından çıxış etmiş olur. Hüquqi şəxs Şəxs MMC əməlində inzibati xətanın elementlərindən olan obyektiv və subyektiv cəhətlər yoxdur. Belə bir vəziyyətdə şəxsin inzibati xətanın törədilməsində qəsdinin və ya ehtiyatsızlığının nədən ibarət olmasına dair də sübut təqdim edilməmişdir. Ümumiyyətlə bunları təsdiq edən sübut toplamamışdır. Hər hansı bir şəxs barəsində inzibati məsuliyyətin yaranması üçün həmin şəxs, törədilmiş inzibati xətanın ilk əvvəl subyekti olmalıdır və təqsirli bilindiyi maddənin dıspozisiyasında nəzərdə tutulmuş hərəkətlərə və yaxud hərəkətsizliyə onun tərəfindən yol verilməsi sübutlarla müəyyən olunmalı və bu halların olması toplanmış sənədlərlə kifayət qədər öz təsdiqini tapmalıdır. Təqsirliliyi sübut etmək yükü məhkəmənin və ya barəsində protokol tərtib edilmiş şəxsin üzərinə düşmür. Bu yük protokol tərtib etmiş səlahiyyətli orqanın üzərinə düşür. Çünki barəsində protokol tərtib edilmiş şəxs sübut etməli deyildir kı, inzibati xəta törədilməyib. Şəxs təqsirsizliyini sübut edə bilməməsi əsası ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilə bilməz.Çünki belə bir vəziyyətdə şəxs təqsirsizliyini sübut etməlidir ki, təqsirli sayılmasın. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 8.1-ci maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsirsiz hesab edilir. Həmin Məcəllənin 8.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. Həmin Məcəllənin 8.3-cü maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində şübhələr onun xeyrinə həll edilir. Beləliklə məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin əməlində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 215.4-cü maddəsinin tərkibi yoxdur. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 53.0 və 53.0.2-ci maddələrinə görə inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. Həmin Məcəllənin 105.1-105.2-ci maddələrinə görə bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. İnzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərarın surəti barəsində belə qərar qəbul edilmiş şəxslərə və zərər çəkmiş şəxsə göndərilir. İşin hallarını, hüquq normalarının tələblərini nəzərə alaraq hesab edirəm ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin əməlində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 215.4-cü maddəsinin tərkibi yoxdur,ona görə də işin icraatına xitam verilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən inzibati xəta haqqında işi üzrə icraata xitam verilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası inzibati Xətalar Məcəlləsinin 40, 43, 48-51, 114, 128-130-cu maddərini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİM: Hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin (VÖEN-**********) barəsində inzibati Xətalar Məcəlləsinin 483-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmaması əsası ilə xitam verilsin. Qərardan surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün müddətində Balakən Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə və ya bilavasitə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Hümbət Səlimov