Bərdə Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(021)-1415/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bərdə rayonu İş № 3(021)-1415/2023 18.09.2023 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bərdə Rayon Məhkəməsinin hakimi Babaşov Fuad Bəhruz oğlunun sədrliyi, X1 iclas katibliyi, protokol tərtib etmiş şəxs Bərdə Rayon Polis Şöbəsinin İTB-nin polis sahə rəisi X3, zərərçəkmiş şəxs X4 və barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirаkları ilə, xx.xx.1991-ci ildə Ağdam rayonunda doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, Bərdə rayonu ərazisində məcburi köçkün kimi müvəqqəti məskunlaşmış Şəxs (FİN xxxxxxx) Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM) 510 və 535.1-ci maddələrində müəyyən olunmuş inzibati xəta törətməsinə dair Bərdə rayon Polis Şöbəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M ü ə y y ə n e t d i: 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə X2 müraciəti üzrə Şəxs izahatının alınması məqsədilə işlədiyi fermaya gedərək izahatını almaq istədikdə həmin şəxs qərəzli şəkildə ona kobud cavablar vermiş və uca səslə ünvansız nalayiq ifadələr işlədərək polisin qanuni tələbinə qəsdən tabe olmadığı üçün 16 sentyabr 2023-cü il tarixdə İXM-in 510 və 535.1-ci mаddələrində nəzərdə tutulmuş inzibаti xətаları törətməkdə təqsirli bilinərək barəsində inzibati xəta haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli MN № ******* nömrəli prоtоkоl tərtib оlunаrаq baxılması üçün Bərdə Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. Məhkəmə iclasında protokol tərtib etmiş şəxs Bərdə Rayon Polis Şöbəsinin İTB-nin polis sahə rəisi X5 izahatında göstərdi ki, Şəxs 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə Bərdə şəhəri, Yeni qəsəbə ərazisində mal otararkən Bərdə rayon Yaşıllaşdırma İdarəsinin rəisi Ramiz Qurbanov ona bu ərazilərin dövlətə məxsus olduğunu və mal otarmamasını məsləhət edərkən o uca səslə ünvansız nalayiq ifadələr işlətmişdir. Bu zaman zərərçəkmiş şəxs kimi tanınan X4 polisə müraciət etmiş, 16 sentyabrda ona yaxınlaşıb onu nizam intizama dəvət edən Bərdə Rayon Polis Şöbəsinin İTB-nin polis sahə rəisi X3 qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamışdır. Buna görə də Şəxs barəsində İXM-nin 510 və 535.1ci maddələri ilə inzibati xətanın törədilməsi haqqında protokol tərtib edilmiş, əmələ hüquqi qiymət verilməsi və tədbir görülməsi üçün Şəxs məhkəməyə gətirilmişdir. Odur ki, Şəxs barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilməsi barədə qərarın qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş edir. Məhkəmə iclаsındа barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs izahatında göstərdi ki, 15 sentyabr 2023-cü ill tarixdə Bərdə şəhəri, Yeni Qəsəbə adlanan ərazidə öz heyvanlarını otaran zaman X4 ona yaxınlaşaraq xəbərdarlıq etmiş, lakin o əsəbi olduğundan onlara məhəl qoymayaraq öz hərəkətlərini davam etdirmişdir. 16 sentyabrda polis əməkdaşları onu polis şöbəsinə dəvət etmiş, o razılaşmamışdır. Əməlindən peşmandır. Hər kəsdən bağışlanmasını xahiş edir. Odur ki, barəsində tərtib edilmiş protokol üzrə yüngül cəza verilməsini xahiş edir. Məhkəmə iclasında zərərçəkmiş şəxs kimi ifadə verən X4 öz ifadəsində göstərmişdir ki, Bərdə rayonu, Yeni Qəsəbə ərazisi yaxınlığında yolun sağ tərəfində yerləşən dövlətə məxsus ağacları və həmin ağacların arasında yerləşən yaşıllıqları mütəmadi olaraq iribuynuzlu və xırdabuynuzlu heyvanlar vasitəsiylə otararaq korlamışdır. Həmin şəxsə dəfələrlə yaxınlaşıb iradlarını bildirsə də heş bir nəticə verməmişdir. Ona iradlar bildirərkən ünvansız olaraq nalayiq ifadələr işlədərək ucadan səs-küy salmışdır. Bu hadisə mütəmadi olaraq davam etməkdədir. O məcbur olub polisə müraciət etmişdir. Odur ki, məhkəmədən ədalətli qərar qəbul ediməsini xahiş edir. Məhkəmə tərəfləri dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesаb edir ki, Şəxs İXM-in 510-ci mаddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətmişdir və o, inzibаti qаydаdа məsuliyyətə cəlb оlunmаlı, Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 535.1-ci maddəsinin tərkibi olmadığından həmin hissədə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, inzibаti xəta haqqında işin mаteriаllarına əlаvə edilmiş: Bərdə Rayon Polis Şöbəsinin İTB-nin polis sahə rəisi X5 tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli MN № ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokolda göstərilmişdir ki, Şəxs 16 sentyabr 2023-cü il tarixdə İXM-nin 510 və 535.1-ci maddələrinin tələblərini pozmuşdur. İş materiallarında olan 17 sentyabr 2023-cü il tarixli inzibati iş üzrə zərərçəkmiş şəxs kimi tanınma haqqında qərardan görünür ki, inzibati iş üzrə vətəndaş X4 zərərçəkmiş şəxs kimi tanınmışdır. xx.xx.2023-cü il tarixli inzibati qaydada tutma haqqında protokoldan görünür ki, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü Bərdə rayonu Gərənə kənd sakini Şəxs İXM-in 510 və 535.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətdiyinə görə xx.xx.2023-cü il tarixdə saat 15:00-da inzibati qaydada tutulmuşdur. İş materiallarında olan 18 sentyabr 2023-cü il tarixli, zərərçəkmiş şəxs X4 tərəfindən yazılmış ərizədən görünür ki, X4 barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs ondan üzr istədiyinə görə bağışlamışdır. İXM-in 510-cu maddəsinə əsasən, xırda xuliqanlıq, yəni ictimai qaydanı pozan, lakin fiziki şəxslər üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, yaxud özgənin əmlakının məhv edilməsi və ya zədələnməsi ilə müşayiət edilməyən hərəkətlərə görə - əlli manatdan yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir, işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda, on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. Həmçinin, İXM-in 535.1-ci maddəsinə əsasən, polis işçisi və ya hərbi qulluqçu ictimai qaydanın mühafizə vəzifələrini icra edərkən, onların qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamağa görə fiziki şəxslər iki yüz manat məbləğində cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət hesab edilmədikdə bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur. Həmin maddəyə əsasən ictimai qaydanın mühafizə vəzifələrini icra edən polis əməkdaşının qanuni tələblərinə qəsdən tabe olmamaq inzibati məsuliyyətə səbəb olur. Məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlarla Şəxs əməlində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 535.1-ci maddəsinin tərkibinin olduğu sübut olunmur. Belə ki, iş materiallarında olan sənədlərlə, həmçinin məhkəmə iclasında inzibati xəta törətmiş şəxsin və zərərçəkmiş şəxsin izahatları ilə müyyən olunur ki, Şəxs polis əməkdaşları ilə mübahisə etmiş, lakin heç bir müqavimət göstərməmiş və polis əməkdaşlarının qanuni tələbinə riayət etmişdir. O, yalnız ucadan nalayiq ifadələr işlədərək səs-küy salmış və xırda xuliqanlıq hərəkətlərinə yol vermişdir. Bu isə Şəxs polis əməkdaşının qanuni tələbinə qəsdən tabe olmaması kimi şərh edilə bilməz. Məhkəmə qeyd etməyi vacib hesab edir ki, Şəxs uca səslə nalayiq ifadələr işlədərək cəmiyyətə açıq aşkar hörmətsizlik etməsi İXM-in 535.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın tərkibini yaratmır. İXM-in 76.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 84.2-ci maddəsinə əsasən, heç bir sübutun qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə Şəxs məhz hansı tənbehin tətbiq edilməsini müzakirə edərkən onun törətmiş olduğu inzibаti xətаnın xаrаkterini və barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin şəxsiyyətini nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, onun barəsində inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilməlidir. Belə ki, İXM-in 2-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar qanunvericiliyinin vəzifələri insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını, onların sağlamlığını, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını, ictimai mənəviyyatı, mülkiyyəti, şəxslərin iqtisadi maraqlarını, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, idarəçilik qaydalarını qorumaqdan, qanunçuluğu möhkəmləndirməkdən və inzibati xətaların qarşısını almaqdan ibarətdir. Həmin Məcəllənin 3-cü maddəsində isə göstərilir ki, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutlmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Həmin Məcəllənin 21-ci maddəsində isə göstərilmişdir ki, inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Həmin Məcəllənin 31.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən bir şəxs iki və ya daha çox inzibati xəta törətdikdə, onun barəsində hər bir inzibati xətaya görə ayrılıqda inzibati tənbeh tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 34.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin eyni və ya müxtəlif vaxtlarda törətdiyi bir neçə inzibati xətaya dair işlərə baxılması eyni orqanın səlahiyyətinə aiddirsə, həmin işlərə eyni vaxtda baxılmalıdır. Həmin Məcəllənin 34.3-cü maddəsinə əsasən şəxsin eyni vaxtda öz hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə törətdiyi bir neçə inzibati xətaya dair işlərə baxılması eyni orqanın səlahiyyətinə aiddirsə, həmin şəxs daha ciddi xətaya görə müəyyən edilmiş sanksiya çərçivəsində tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə başlanmış icraata xitam verilir. Həmin Məcəllənin 114.1.4-cü maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında işə baxılarkən çıxarılan qərarlardan biri də inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərardır. Həmin Məcəllənin 114.2.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Məhkəmə qeyd edir ki, inzibati xəta törədən Şəxs əməlində onun məsuliyyətini yüngülləşdirən hal əməlindən səmimi peşman olması və ilk dəfə inzibati xəta törətməsi, əvvəllər məhkumluğunun olmamasıdır. Şəxs əməlində onun məsuliyyətini ağırlaşdıran hər hansı hallar aşkar edilməmişdir. Məhkəmə həmçinin bildirir ki, İXM-in 31.4-1-ci maddəsinə qeyd edilmişdir ki, inzibati qaydada tutulmuş şəxs barəsində inzibati həbs istisna olmaqla tətbiq edilən digər inzibati tənbehin həddi, bu Məcəllənin Xüsusi hissəsində inzibati xətanın törədilməsinə görə müəyyən edilən inzibati tənbehin yuxarı həddinin dörddə üçündən çox ola bilməz. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, inzibati xəta törədən Şəxs İXM-nin 510-cu maddəsi ilə təqsirli bilinib barəsində 100 manat məbləğində inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilməsi yolu ilə onu qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq kimi inzibаti tənbehin məqsədlərinə nаil оlmаq mümkündür. Məhkəmə hesab edir ki, Şəxs əməlində İXM-in 535.1-ci maddəsinin tərkibi olmadığından həmin hissədə iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Göstərilənlərə əsаsən və İXM-in 43, 112, 114, 115, 117, 128-130-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə Q ə r a r a a l d ı: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu mаddəsi ilə təqsirli bilinib bаrəsində 100 (yüz) manat məbləğində inzibаti cərimə tənbehi tətbiq edilsin. Şəxs əməlində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 535.1-ci maddəsinin tərkibi olmadığından həmin hissədə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilsin. Şəxs dərhal məhkəmə iclas zalından azad edilsin. Qərаrın surəti inzibаti xətа törətmiş şəxsə, protokol tərtib etmiş şəxsə və zərərçəkmiş şəxsə göndərilsin. Qərаrın icrаsı Bərdə rаyоn İcra və Probasiya Şöbəsinə həvаlə edilsin. Qərаrın surəti təqdim edildiyi və yа аlındığı gündən 10 (оn) gün müddətində Gəncə Аpellyаsiyа Məhkəməsinə аpellyаsiyа şikаyəti və yа prоtesti verilə bilər. Hаkim: Fuad Babaşov