Bərdə Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(021)-1536/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bərdə rayonu İş № 3(021)-1536/2022 05.12.2022 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bərdə Rayon Məhkəməsinin hakimi Babaşov Fuad Bəhruz oğlunun sədrliyi, X4 iclas katibliyi, protokol tərtib etmiş şəxs X5, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs Bunyət oğlunun və onun müdafiəçisi X1 iştirakları ilə, xx.xx.1985-ci ildə Bərdə rayonunda doğulmuş, orta təhsilli, subay, işləməyən, Bərdə şəhəri, Q.B.Zakir küçəsi ev 6-da yaşayan Şəxs Bunyət oğlunun Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM) 528.1-ci maddəsində müəyyən olunmuş inzibati xəta törətməsinə dair Bərdə rayon İcra və Probasiya şöbəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M ü ə y y ə n e t d i: Şəxs Bunyət oğlu barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM) 528.1-ci mаddəsi ilə inzibаti xətа haqqında Bərdə rayon İcra və probasiya Şöbəsində 05 dekabr 2022-ci il tarixdə, MN № ******* saylı protokol tərtib edilmişdir ondan ötəri ki, onun Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2022 saylı xx.xx.2021-ci il tarixli icra sənədi üzrə 15605 manat, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 4236 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli icra sənədi üzrə 350 manat aliment borcu vardır. Bununla da o, İXM 528.1-ci mаddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Məhkəmə iclasında protokol tərtib etmiş şəxs Bərdə Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin icra məmuru X5 çıxış edərək göstərdi ki, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2022 saylı, xx.xx.2021-ci il tarixli icra sənədi üzrə 15605 manat dəyərində qızıl-zinət əşyaları və Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 4236 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli icra sənədi üzrə Şəxs Bunyət oğlundan hər ay hər uşağa 100 manat olmaqla cəmi 200 manat miqdarında aliment tutularaq X2 ödənilməlidir. Qətnamə qanuni qüvvəsini aldıqdan sonra icra sənədləri icra edilməsi üçün Bərdə Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinə daxil olmuş, tərəfindən icra sənədi üzrə icraat başlamaq haqqında qərar qəbul edilmiş və həmin qərar eyni tarixli bildirişlə bərabər borclunun ünvanına göndərilmişdir. Həmin bildirişdə icra sənədləri üzrə tələbin 10 gün müddətində könüllü olaraq icra edilməsi, əks təqdirdə məcburi icra hərəkətləri ilə bağlı xərclərin onlardan tutulması göstərilmişdir. Dəfələrlə borcludan icra sənədləri üzrə tələblərin icra edilməsi tələb edilsə də borclu icra sənədləri üzrə tələbi icra etməmişdir. Borclu Zeynalov X7 Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2021 saylı, 15 oktyabr 2021-ci il tarixli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsinə dair ərizə ilə Bərdə rayon Məhkəməsinə müraciət etmiş, məhkəmənin xx.xx.2022-ci il tarixlİ, 8(021) 398 saylı qərardadı ilə borclunun qətnamənin hissə-hissə icra olunmasında diar ərizəsi təmin edilməmişdir. Məhkəmənin həmin qərardadından borclu tərəfindən şikayət verilsə də şikayət təmin edilməmiş, ərizə baxılması üçün Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Dəfələrlə borcludan icra sənədləri üzrə tələblərin icra edilməsi tələb edilsə də borclu icra sənədləri üzrə tələbi icra etməmişdir. Bundan sonra borclu Şəxs Bunyət oğlu barəsində İXM-nin 528.1-ci mаddəsi ilə inzibаti xətа haqqında MN № ******* saylı protokol tərtib edilmişdir. Odur ki, protokolunu müdafiə edir. Borclunun barəsində inzibati tənbeh tədbirinin seçilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclаsındа barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs Bunyət oğlu izahatında qeyd etdi ki, rəsmi olaraq heç bir yerdə işləmir. Əvvəllər sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Tələbkara 300 manat ödəməyi təklif etsə də tələbkar razılaşmamışdır. Həm Tərtər rayon İcra və Probasiya Şöbəsində, həm də Bərdə rayonu İcra və Probasiya Şöbəsində tələbkar olduğu icra sənədləri vardır. Həmin icra sənədləri üzrə ona ödəniləcək məbləğlər vardır. Həmin məbləğlər 1 həftə ərzində ona ödəniləcək. Bundan sonra o tələbkara olan borcunu tam ödəyəcəkdir. Məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs Bunyət oğlunun müdafiəçisi X6 ifadəsində göstərmişdir ki, icra sənədləri üzrə borclu Şəxs Bunyət oğlu qərəzli olaraq icra sənədlərinin icrasından boyun qaçırmamışdır. Borclu halhazırda heç bir yerdə işləmir. Borclunun Bərdə rayon Məhkəməsinin 2(104) 1345/2021 saylı, 15 oktyabr 2021-ci il tarixli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsinə dair Bərdə rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadından verdiyi şikayət Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin icraatındadır. Məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmasını xahiş edir. Məhkəmə tərəfləri dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesаb edir ki, Şəxs Bunyət oğlu İXM-in 528.1-ci mаddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətmişdir və o, inzibаti qаydаdа məsuliyyətə cəlb оlunmаlıdır. Belə ki, inzibаti xəta haqqında işin mаteriаllarına əlаvə edilmiş: Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 15 oktyabr 2021-ci il tarixli, 2(104) 1345/2021 nömrəli icra vərəqəsinin surətindən görünür ki, Şəxs Bunyət oğlundan icra vərəqəsində göstərilən qızıl-zinət əşyaları alınaraq X2 ödənilməlidir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 20 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(104) 4236/2019 nömrəli icra vərəqəsindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahından olmuş X3 Şəxs Bunyət oğlundan alınıb X2 verildiyi vaxtdan hesablanması və tərəflərin birgə nikahdan olan iki uşağın saxlanması üçün hər ay hər uşağa 100 manat olmaqla cəmi 200 manat alimentin Şəxs Bunyət oğlundan tutularaq X2 ödənilməsi qət edilmişdir. Bərdə Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin icra məmurunun 05 avqust 2022-ci il tarixli, və 07 mart 2020-ci il tarixli icraata başlamaq haqqında qərarlarından görünür ki, hər iki icra sənədinin icrası ilə əlaqədar borclu Şəxs Bunyət oğlunun barəsində icraat işi başlanmış və icra sənədlərindən irəli gələn öhdəlikləri yerinə yetirmək üçün borcluya 10 gün vaxt verilmişdir. Bərdə Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin icra məmuru Mətləb Ələkbərov tərəfindən tərtib edilmiş 22 noyabr 2022-ci il tarixdə, MN № ******* saylı protokoldan görünür ki, Şəxs Bunyət oğlunun Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2022 saylı xx.xx.2021-ci il tarixli icra sənədi üzrə 15605 manat, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 4236 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli icra sənədi üzrə 350 manat aliment borcu yaranmışdır. Bərdə rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 8(021) 398/2022 nömrəli qərardadının surətindən görünür ki, borclu Şəxs Bunyət oğlunun Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2021 saylı, 15 oktyabr 2021-ci il tarixli qətnaməsinin hissəhissə icra edilməsi barədə ərizəsi təmin edilməmişdir. Bərdə Rayon Məhkəməsinin 8(021) 398/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadından görünür ki, Şəxs Bunyət oğlunun Bərdə rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 8(021) 398/2022 nömrəli qərardadından verdiyi şikayət təmin edilməmiş, şikayətin iş materialları ilə birlikdə 7 gün müddətində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır. İXM-in 528.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə və ya digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə və ya icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsinə görə-fiziki şəxslər beş yüz manatdan min manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur, vəzifəli şəxslər min iki yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər üç min manatdan beş min manatadək məbləğdə cərimə edilir. Həmin maddəyə görə, məhkəmə və ya digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsi və ya icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsi inzibati məsuliyyətə səbəb olur. Məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş və mötəbərliliyi məhkəmədə heç bir şübhə doğurmayan sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs Bunyət oğlu barəsində ******* saylı protokol tərtib edilmişdir ondan ötrü ki, o, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2022 saylı xx.xx.2021-ci il tarixli icra sənədi üzrə 15605 manat, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 4236 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli icra sənədi üzrə 350 manat aliment borcunu tələbkar X2 heç bir üzürlü səbəb göstərmədən ödəməmiş və bu barədə icra məmurunun qanuni tələblərini yerinə yetirməməklə, İXM-in 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətmişdir. İş materiallarından görünür ki, borclu məhkəmənin icra sənədini icra etmək barədə icra məmurunun qanuni tələbini yerinə yetirməməkdə davam edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinə görə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 15.2-ci maddəsinə görə məhkəmələrin qanuni qüvvəyə minmiş qərarları bütün şəxslər üçün məcburidir və Azərbaycan Respublikası ərazisində hökmən icra olunmalıdır. “İcra Haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 2.1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasında məhkəmə və digər orqanların qərarlarının məcburi icrası icra məmurları tərəfindən həyata keçirilir. Həmin Qanunun 12.1-ci maddəsinə görə icra məmuru icra sənədini aldığı gündən iki ay müddətində icra hərəkətlərini həyata keçirməli və icra sənədində göstərilən tələblərin icra olunmasını təmin etməlidir. Həmin Qanunun 3.1-ci mаddəsinin tələbinə görə, məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun tələbləri Azərbaycan Respublikasının ərazisində bütün orqanlar, hüquqi şəxslər, onların vəzifəli şəxsləri və fiziki şəxslər üçün məcburidir. Həmin Qаnunun 3.2-ci mаddəsinin tələbinə görə, məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurlarının tələblərini yerinə yetirməyən, onlara həvalə edilmiş vəzifələrin icrasına mane olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar. İş materiallarından aydın olur ki, borclu olan inzibati xəta törədən şəxs sözügedən icra sənədinin tələblərini yerinə yetirmədiyindən barəsində icra məmuru tərəfindən “İcra haqqında” Qanunun 82.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Belə ki, adı çəkilən Qanunun 82.1-ci maddəsinə əsasən, borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədi icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə üzrsüz səbəbdən icra olunmadıqda, icra məmuru borclunun Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada inzibati məsuliyyətə cəlb olunması üçün inzibati xəta haqqında protokol tərtib edir və onu işin digər materialları ilə birlikdə müvafiq məhkəməyə göndərir. İnzibati məsuliyyətə cəlb etmə haqqında qərar qəbul edildikdən sonra icra məmuru tərəfindən borcluya icra üçün yeni müddət təyin edilir. «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi (ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ) məhkəmə qərarlarının icrası prosedurunu da əhatə edir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi «Hornsbi Yunanıstana qarşı» işdə bu prinsipi belə vurğulamışdır: «....Razılığa gələn Dövlətlərin daxili hüquq sistemləri məcburi qüvvəyə malik yekun məhkəmə qərarının tərəflərdən birinin ziyanına olaraq icra olunmadan qalmasına yol versəydi, 6-cı maddə ilə təmin olunan məhkəməyə müraciət hüququ xəyali hüquq olardı». Həmçinin həmin konvensiyanın 4 saylı Protokolun 1-ci maddəsinə əsasən heç kəs yalnız hər hansı bir müqavilə öhdəliyini ödəmək iqtidarında olmadığına görə azadlıqdan məhrum edilə bilməz. Həmçinin, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 332.1-ci maddəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2015ci il 5 mart tarixli Qərarında formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə görə, inzibati xətalar sahəsində yaranan münasibətlər təbiətinə görə repressiv (tənbehləndirici) və preventiv (xəbərdaredici) xarakter daşıyır. Çünki səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) xəta törətmiş subyektə qarşı məsuliyyət tədbirlərini tətbiq edərkən inzibati xarakterli məcburetmə səlahiyyətlərinə malikdir. İnzibati xətalar qanunvericiliyi (inzibati-delikt hüququ) təbiətinə görə cinayət qanunvericiliyinə daha yaxındır. Bu hüquq sahələri müəyyən etdikləri qanun pozuntularının ictimai təhlükəliliyi dərəcəsinə görə fərqlənir. İnzibati-delikt normalarının cinayət qanunvericiliyi normalarından fərqi birincinin nisbətən yüngül ictimai təhlükəli əməlləri qadağan etməsi ilə əlaqədardır. Göründüyü kimi, borclu Şəxs Bunyət oğlunun Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 1345/2022 saylı xx.xx.2021-ci il tarixli icra sənədi üzrə 15605 manat, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2(104) 4236 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli icra sənədi üzrə 350 manat aliment borcunu uzun müddətdir ki, ödəmədiyindən borc ödənilməmiş qalmışdır. Bu da onun icra sənədlərinin icrasından qəsdən yayındığını və qərəzliliyi sübut edir. İXM-in 76.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 84.2-ci maddəsinə əsasən, heç bir sübutun qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə Şəxs Bunyət oğluna məhz hansı tənbehin tətbiq edilməsini müzakirə edərkən onun törətmiş olduğu inzibаti xətаnın xаrаkterini və barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin şəxsiyyətini nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, o, təqsirli olduğu maddənin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş inzibati cərimə edilməlidir. Belə ki, İXM-in 2-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar qanunvericiliyinin vəzifələri insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını, onların sağlamlığını, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını, ictimai mənəviyyatı, mülkiyyəti, şəxslərin iqtisadi maraqlarını, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, idarəçilik qaydalarını qorumaqdan, qanunçuluğu möhkəmləndirməkdən və inzibati xətaların qarşısını almaqdan ibarətdir. Həmin Məcəllənin 3-cü maddəsində isə göstərilir ki, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutlmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Həmin Məcəllənin 21-ci maddəsində isə göstərilmişdir ki, inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Həmin Məcəllənin 31.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə qeyd edir ki, inzibati xəta törədən Şəxs Bunyət oğlunun əməlində onun məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hər hansı hallar aşkar edilməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, inzibati xəta törədən Şəxs Bunyət oğlunun həmin maddə ilə təqsirli bilinib, barəsində 500 (beş yüz) manat məbləğində inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilməsi yolu ilə onu qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq kimi inzibаti tənbehin məqsədlərinə nаil оlmаq mümkündür. Göstərilənlərə əsаsən və İXM-in 43, 112, 114, 115, 117, 128-130-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə Q ə r a r a a l d ı: Şəxs Bunyət oğlu Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci mаddəsi ilə təqsirli bilinib bаrəsində 500 (beş yüz) manat məbləğində inzibаti cərimə tənbehi tətbiq edilsin. Qərаrın surəti inzibаti xətа törətmiş və protokol tərtib etmiş şəxsə, icra sənədləri üzrə tələbkara göndərilsin. Qərаrın icrаsı Bərdə rаyоn İcra və Probasiya şöbəsinə həvаlə edilsin. Qərаrın surəti təqdim edildiyi və yа аlındığı gündən 10 (оn) gün müddətində Bərdə Rаyоn Məhkəməsi vаsitəsi ilə və ya birbaşa Gəncə Аpellyаsiyа Məhkəməsinə аpellyаsiyа şikаyəti və yа prоtesti verilə bilər. Hаkim:Fuad Babaşov