Biləsuvar Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(022)-849/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Biləsuvar rayonu İş № 3(022)-849/2024 16.09.2024 BİLƏSUVAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin sədri Əliyev Rəfayil Əfraddin oğlu, məsləhətçi (məhkəmə iclas katibi) X3 oğlunun katibliyi, inzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Biləsuvar rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi X1, icra sənədi üzrə tələbkar Zərərçəkmiş şəxs barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirakı ilə, Şəxs, xx xxxxxx 1987-ci il tarixdə Biləsuvar rayonu, Bağbanlar kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikası vətəndaşı, orta-ixtisas təhsilli, boşanmış, himayəsində 2 uşağı olan, fərdi əməklə məşğul olan, barəsində eyni inzibati xəta üzrə bir il müddətində inzibati tənbeh tədbiri tətbiq olunmamış, Biləsuvar rayonu, Bağbanlar kəndində qeydiyyatda olan, faktiki olaraq Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Sulutəpə qəsəbəsi, Yeni yaşayış massivində yerləşən nömrəsiz evə yaşayan, barəsində Azərbaycan Respublikası İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə Biləsuvar rayon İcra və Probasiya Şöbəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022-ci il tarixli, 2(022)-886/2022 saylı icra sənədinə əsasən Şəxs borc qismində 1.500 manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun bir hissəsinin əvəzi qismində 40 manat, cəmi 1.540 manat məbləğində pul vəsaiti Zərərçəkmiş şəxs xeyrinə tutulmalıdır. Borclu icra qeydində göstərilən tələbləri və icra sənədinin icrası ilə bağlı icra məmurunun qanuni tələblərini yerinə yetirməmiş, icra sənədini üzrsüz səbəbdən icra etməmişdir. Buna görə də Şəxs barəsində Biləsuvar rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi İ.İ.Əzizov tərəfindən 16 sentyabr 2024-cü il tarixdə inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunmuşdur. İnzibati xəta haqqında protokolu tərtib etmiş Biləsuvar rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi X2 məhkəmədə bildirdi ki, Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022ci il tarixli, 2(022)-886/2022 saylı icra sənədinə əsasən Şəxs cəmi 1.540 manat məbləğində pul vəsaiti Zərərçəkmiş şəxs xeyrinə tutulmalıdır. Həmin icra sənədi icraatda olduğu müddət ərzində borclu dəfələrlə icra şöbəsinə dəvət edilərək, icra qeydi üzrə müəyyən edilmiş borcunu ödəməsi Şəxs təklif edilmiş, lakin həmin şəxs hər dəfə müxtəlif bəhanələr gətirərək, borcunu hissə-hissə ödəyəcəyinə dair vədlər vermişdir. Belə ki, borclu hər dəfə izahatında heç bir yerdə işləmədiyini, maddi vəziyyətinin aşağı olduğunu və iş tapıb-işləməyə başladıqdan sonra tələbkara olan borcunu ödəyəcəyini bildirmişdir. Dəfələrlə təklif olunmasına baxmayaraq, icra sənədinin icraatda olduğu təxminən 2 il ərzində, Şəxs borcundan icra 450 manat ödəniş etmişdir. Həmçinin borclu barəsində 13 fevral 2023-cü və 16 may 2024-cü il tarixlərdə axtarış elan edilmişdir. Sonuncu dəfə 02 sentyabr 2024-cü il tarixdə onun tərəfindən borclunun məcburi gətirilməsi haqqında qərar qəbul edilmişdir. Şəxs heç bir yerdə işləmədiyini əsas tutaraq, tələbkara etməli olduğu ödənişlərdə gecikmələrin və axsamaların olduğunu bildirmiş və 2024-cü ilin oktyabr ayından başlayaraq, borcundan hər ay hissə-hissə ödənişlər ödəməklə tələbkara olan borcunu ödəyəcəyini vəd etmişdir. O, Şəxs maddi və əmlak vəziyyətinin yoxlanılması üzrə bütün tədbirləri həyata keçirsə də, sonuncunun icra qeydi üzrə tələbin yönəldilə biləcəyi hər hansı əmlakı və qazancı müəyyən edilməmişdir. Digər tərəfdən isə tələbkar icra qeydinin tam və birdəfəlik şəkildə icra edilməsini tələb edir. Hazırda Şəxs tələbkara olan borcu 1.090 manatdır. Şəxs nəinki icra sənədinin icrası üzrə real tədbirlər görür, hətta onun və digər icra məmurlarının telefon zənglərinə cavab vermir və icra məmurlarının çağırışına da gəlmir. Buna görə də o, Şəxs barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edərək, məhkəməyə təqdim etmişdir. Sonda, İ.İ.Əzizov Şəxs barəsində qanuna müvafiq qərar qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs inzibati xətanı törətməkdə özünü təqsirli bilərək, göstərdi ki, Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə ondan Zərərçəkmiş şəxsnin xeyrinə cəmi 1.540 manat məbləğində pul vəsaitinin tutulması qət edilmişdir. O, həmin qətnaməni alsa da, onunla razılaşdığı üçün apellyasiya şikayəti verməmişdir. O, əvvəllər heç yerdə işləməsə də, 2024-cü ilin iyun ayından başayaraq “Bolluq LTD” məhdud məsuliyyətli cəmiyyətində qablaşdırıcı kimi işləyir. Onun aylıq əmək haqqı rəsmi sənədlərdə 350 manat göstərilsə də, o, faktiki olaraq ayda 450 manat əmək haqqı alır. O, boşansa da, uşaqları onun yanında deyil, keçmiş ərinin yanında qalır. O, tələbkara olan borcunu qəbul edir və həmin borcunu hər ay hissəli şəkildə ödəyəcəyəsinə söz versə də, atasının xəstəliyi ilə əlaqədar vaxtında ödənişlər edə bilməmişdir. Belə ki, atası onkoloji xəstəlikdən əziyyət çəkdiyinə görə o, qazancının əsas hissəsini atasının müalicəsinə xərcləmişdir. Atası 3 gün bundan əvvəl vəfat etmişdir və o, bu gün mərhum atasının “üç” mərasimində iştirak etdikdən sonra icra məmurunun çağırışına görə Biləsuvar rayon İcra və Probasiya Şöbəsinə gəlmişdir. Hazırda üzərində 50 manat nəğd pul vəsaiti vardır və o, həmin pulu da icra sənədi üzrə ödəniş qismində tələbkara verməyə razıdır. Əgər ona imkan və möhlət verilərsə, o, hissə-hissə şəklində də olsa, borcunu tamamilə ödəyib bitirəcəkdir. Əgər onun barəsində inzibati həbs seçilərsə, bu onun iş yerini və qazancını itirməsi ilə nəticələnəcəkdir ki, bu zaman o, icra sənədini də icra edə bilməyəcəkdir. Sonda, Şəxs barəsində həbslə əlaqədar olmayan inzibati tənbeh növünün tətbiq edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. İcra sənədi üzrə tələbkar Zərərçəkmiş şəxs məhkəmə iclasında bildirdi ki, həmyerlisi Şəxs bir neçə il bundan əvvəl onun yanına gələrək, atasının müalicəsi ilə əlaqədar ondan borc istəmişdir. Buna görə də o, uşağına görə keçmiş ərindən aldığı aliment pulundan topladığı vəsaiti Şəxs borc versə də, sonuncu həmin borcu ona geri qaytarmamışdır. Buna görə də o, məhkəmədə iddia qaldırmış və Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə Şəxs onun xeyrinə cəmi 1.540 manat məbləğində pul vəsaitinin tutulması qət edilmişdir. Şəxs həmin borcunu hər ay 50 manat olmaqda, hissə-hissə ödəyəcəyini vəd etmiş və o razılaşmışdır. Lakin Şəxs vədinə əməl etməyərək, 2024-cü ilin fevral ayından sonra 6 ay ödəniş etməmiş və yalnız 2024-cü ilin avqust ayında təkrarən 50 manat ödəniş etmişdir. Hazırda Şəxs iş yerinin olduğunu bildirir. Buna görə də o, hazırda icra sənədi üzrə tələbin Şəxs əmək haqqına yönəldilməsi yolu ilə Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022-ci il tarixli qətnaməsinin hissəhissə icra edilməsinə də razıdır. O, Şəxs vədlərinə artıq inanmır və hesab edir ki, icra sənədi yalnız icra məmurlarının vasitəsilə icra edilə bilər. İnzibati xəta haqqında işin materiallarını tədqiq edərək, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsi, icra sənədi üzrə tələbkarı və inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmiş şəxsi dinləyərək, hesab edirəm ki, toplanmış sübutlarla Şəxs inzibati xəta törətməsində təqsiri tam sübuta yetir və onun törətdiyi əməl düzgün olaraq, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə tövsif olunmuşdur. İnzibati məsuliyyəti istisna edən və icraatı rədd edən hallar yoxdur. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 19 oktyabr 2022-ci il tarixli, 2(022)-886/2022 saylı icra sənədinə əsasən icra məmuru tərəfindən 10 yanvar 2023-cü il tarixli qərarla icraata başlanılmış, tələbin könüllü icrası barədə borcluya 10 günlük müddət verilmiş, bu barədə borclu rəsmi qaydada məlumatlandırılmışdır. İnzibati xəta haqqında iş materiallarında olan “Elektron Məhkəmə” informasiya sistemindən çıxarışdan görünür ki, Şəxs “Bolluq LTD” məhdud məsuliyyətli cəmiyyətində düzücü-qablaşdırıcı işləyir və onun aylıq əmək haqqı 350 manat təşkil edir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 528.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə və ya digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə və ya icra məmuru tərəfindən müəyyən olunmuş müddətdə borclunu müəyyən hərəkətləri etməyə və ya müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə məcbur edən icra sənədinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsi inzibati xəta kimi müəyyən edilmişdir. Həmin xətaya görə inzibati cərimə və ya inzibati həbs nəzərdə tutulmuşdur. «Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsinin həmin Məcəllənin 9.2 və 35-ci maddələri baxımından şərh edilməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 04 sentyabr 2018-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə və digər orqanların qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsi mütləq inzibati həbslə nəticələnməməli, icra məmurları müxtəlif qanuni vasitələrlə məhkəmə aktlarının icrasının təmin edilməsi üçün şərait yaratmalı və yalnız bütün imkanlar tükəndikdən sonra sərt inzibati və cinayət təsiri tədbirlərindən istifadə etməlidirlər. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikası İXM-nin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətaları törətməyə görə məhkəmələr tərəfindən borcular barəsində inzibati həbs tətbiq edilməsi barədə qərarlardan verilmiş şikayətlərə dair “Kərimov və başqaları Azərbaycana qarşı” işi üzrə 22 iyul 2021-ci il tarixli qərarında müəyyən etdiyi hüquqi mövqeyə görə ərizəçiləri İnzibati Xətalar Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş hüquqpozmada təqsirli bilərək, onlara inzibati həbs cəzası kəsən daxili məhkəmələr ərizəçilərin təqsirini müəyyən edərkən, həmin şəxslərin üzrlü səbəb olmadan öz kreditorlarına borclarını qaytarmaq barədə qərarları yerinə yetirib-yetirmədiklərini araşdırmağa borcludurlar. Borcluların öz maddi öhdəliklərini yerinə yetirməmələrinə haqq qazandırmaq üçün göstərdikləri səbəblər təqsirin səciyyələndirilməsi üçün həlledici idi, çünki onlar məsuliyyətdən azad olmaq üçün əsas yarada bilərdi. Borcluların maliyyə vəziyyətinin və öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə vicdanlılığının fərdi qiymətləndirilməsi vacib idi. Cinayət xarakterli, lakin inzibati aspektləri olan müvafiq prosedur ittihamı təqdim edən tərəfdən borcunu yerinə yetirməyən borcluların faktiki olaraq, iddia etdiklərinin əksinə olaraq, borclarını ödəmək üçün maliyyə imkanlarına malik olduğunu sübut etməyi tələb edirdi. Belə olan halda aydın idi ki, ərizəçilərin daxili məhkəmələrdə irəli sürdükləri arqumentlər, xüsusən də onların tələblərə əməl etməmələrinin səbəbinin borcları ödəmək üçün maddi imkanlarının olmaması ilə bağlı arqumentləri həlledici əhəmiyyət kəsb edirdi. Qanunun faktiki redaksiyası və ərizəçilərin göstərdiyi üzrlü səbəblərin əsaslı olubolmaması barədə aydın cavab və məhkəmə qərarı tələb edirdi. Bununla əlaqədar, ərizəçilərin icra məmurunun tələblərinə əməl etməməsinin səbəbi onların maddi imkansızlığı olsaydı, bu 4 saylı Protokolun 1-ci maddəsinə əsasən “heç kəs müqavilə öhdəliyini yerinə yetirmək iqtidarında olmadığına görə azadlıqdan məhrum edilə bilməz” tələbinin pozuntusu olardı. Yerli məhkəmələr tərəfindən icra məmurunun tələblərinin yerinə yetirilməməsinin səbəbləri tam araşdırılmamış, əksinə özləri borcluların məhkəmə qərarının icrasına mane olan maliyyə çətinliklərinin faktiki doğruluğuna dair heç bir şübhə ifadə etmədən ərizəçilərin qeyri-müəyyən maliyyə vəziyyətlərinə istinad etmişlər. Bundan başqa, Konstitusiya Məhkəməsi məhkəmə qərarlarının icra edilməməsinə görə inzibati həbs və ya tənbeh tətbiq edilərkən bütün faktların məhkəmələr tərəfindən ətraflı araşdırılması tələbini, borclunun hərəkətlərində qəsdin olub-olmamasının qiymətləndirilməsinin vacibliyini vurğuladığı halda, sanksiya tətbiq etmiş məhkəmələr tərəfindən məhkəmə icraçısının tələblərini yerinə yetirmək üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edilib-edilməməsi araşdırılmamışdır. Yuxarıda qeyd edilənlər isə İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci hissəsinin pozuntusu hesab edilmişdir. “Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Qanununun 4.6-cı maddəsinə əsasən heç kəs yalnız hansısa mülki müqavilə öhdəliyini yerinə yetirməyə qadir olmadığına görə tutula, həbsə alına və ya azadlıqdan məhrum edilə bilməz. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasının” 4 saylı protokolunun 1-ci maddəsinə görə heç kəs yalnız hər hansı bir müqavilə öhdəliyini ödəmək iqtidarında olmadığına əsasən azadlıqdan məhrum edilə bilməz. İnzibati tənbeh növünü tətbiq edərkən xətanın xarakterini, Şəxs şəxsiyyətini və onun təqsirinin dərəcəsini nəzərə alıram. Şəxs törətdiyi əməldən peşman olmasını və himayəsində 2 uşağının olmasını onun məsuliyyəti yüngülləşdirən hallar hesab edirəm. İş üzrə Şəxs məsuliyyətini ağırlaşdıran hal müəyyən olunmamışdır. Beləliklə, işin hallarını və Şəxs şəxsiyyətini nəzərə alaraq, hesab edirəm ki, həmin şəxsin inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq edilməsi inzibati tənbehin məqsədlərinə kifayət edir və ona Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş sanksiya çərçivəsində, inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tətbiq olunmalıdır. Həmçinin inzibati xəta törətmiş şəxsin nəzərinə çatdırıram ki, Azərbaycan Respublikası İXM-in 31.5-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbehin tətbiq edilməsi həmin inzibati tənbehə səbəb olmuş öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən onu azad etmir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 40, 43, 48-51, 114, 128-130-cu maddərini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİM: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli bilinsin və onun barəsində 500 (beş yüz) manat məbləğində inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh tədbiri tətbiq edilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində işə baxan Biləsuvar rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin sədri R.Ə.Əliyev