Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qərar — İş №3(060)-2573/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № 3(060)-2573/2024 04.11.2024 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Ramiz Mübariz oğlunun sədrliyi, Aslanova İradə Allahverdi qızının katibliyi, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsi ilə təqsirləndirilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala Sumqayıt şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən Şəxs (VÖEN: **********) barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra İXM-nin) 464-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsinə görə 10 oktyabr 2024-cü il tarixdə MN seriyalı ******* №li inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir ona görə ki, 2022-ci il üzrə maliyyə hesabatlarının 2023-cü ildə auditinin aparılmamasına görə qanunvericiliyin tələblərinin pozulmasına yol verilmişdir. Protokol baxılmaq üçün Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinə göndərilmiş və qeyd olunan material xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəməyə daxil olmuşdur. İXM-nin 111.1-ci maddəsinə görə inzibati xəta haqqında işə baxmağa səlahiyyəti olan hakim, orqan (vəzifəli şəxs) bu cür işlərə inzibati xəta haqqında protokolu və işin digər materiallarını aldığı vaxtdan on beş gün müddətində baxır. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsi barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi X2 bildirdi ki, tərtib edilmiş protokol üzrə özlərini təqsirli bilmir. Hesab edir ki, Şəxs MMC barəsində olan inzibati xəta haqqında icraata xitam verilməlidir, çünki əməldə inzibati xəta tərkibi yoxdur. İnzibati xəta tərkibinin yaranması üçün onlar tərəfindən auditi keçirilməmiş olmalıdırlar, lakin onlar 2022-ci ilin auditini 2023cü ildə keçirmişlər və sənədi də sistemə əlavə etmişlər. Həmin auditi keçirmiş KPMG MMC-nin icazəsi də sistemə yerləşdirilmişdir. İşin materiallarında 2 bildiriş var, həmin bildirişlər onlara gəlib çatmamışdır. Qayda belədir ki, audit keçirildikdən sonra audit keçirən şirkət Azərbaycan Respublikası Audit Palatasının açıq sisteminə yerləşdirilir və Maliyyə Nazirliyi də həmin sistemə baxıb məlumatları götürə bilir. Şəxs MMC-nin audit məlumatları həmin sistemə yerləşdirilmişdir. Maliyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi sənəddə 2023-cü ilin auditinin aparıldığı göstərilmişdir. Maliyyə Nazirliyi ilə əlaqə saxlanılmış, oradan bildirmişlər ki, audit şirkəti məlumatı yükləyəndə texniki xəta baş vermiş və məlumat sistemə düşməmişdir. Maliyyə Nazirliyi yoxlama aparıldığını sistemdə görür, lakin ora düşmədiyi üçün məlumatı qəbul etməmişlər. Texniki xətaya görə protokol tərtib edilib göndərilmişdir. İnzibati xəta tərkibi auditin keçirilməməsinə görə yaranır, texniki xətaya görə deyil. Yoxlama keçirilmiş və sənədlər təqdim edilmişdir. Yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq Şəxs MMC barəsində aparılan inzibati xəta haqqında icraata xitam verilməsini məhkəmədən xahiş edir. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sənədlərdən görünür ki, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi tərəfindən Şəxsnə xx.xx.2024-cü il tarixdə yazılı surətdə bildirişdən müəyyən olunur ki, 2022-ci il üzrə maliyyə hesabatlarının auditinin 2023-cü ildə qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməməsi ilə əlaqədar məcburi auditdən yayınmağa görə inzibati xəta haqqında işə 10 oktyabr 2023-cü il tarixdə, saat 11:00-da Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Uçot siyasəti şöbəsində baxılacağı qeyd olunaraq iştirakının təmin edilməsi üçün Şəxsnə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının elektron sistemindən çıxarışdan görünür ki, Şəxs 2022-ci ilin maliyyə hesabatını xx.xx.2023-cü il tarixdə təqdim etmişdir. Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası tərəfindən verilmiş XT/015 nömrəli, 02 may 2019-cu il tarixli icazədən görünür ki, "xxxx" MMC-yə 19 iyun 2019-cu il tarixdən 19 iyun 2024-cü il tarixədək audit fəaliyyətini həyata keçirməsinə icazə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası tərəfindən verilmiş XT/015 nömrəli, 03 iyun 2024-cü il tarixli icazədən görünür ki, "xxxx" MMC-yə 20 iyun 2024-cü il tarixdən 20 iyun 2029-cu il tarixədək audit fəaliyyətini həyata keçirməsinə icazə verilmişdir. Maliyyə hesabatından görünür ki, Şəxs 31 dekabr 2022-ci ildə başa çatan il üzrə Məliyyə Hesabatları tərtib olunmuşdur. “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə - vəzifəli şəxslər üç yüz manatdan altı yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər min beş yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir. “Audit xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununun 2-ci maddəsinə əsasən Audit - əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının, mühasibat və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır. Audit yoxlaması məcburi və ya könüllü (təsərrüfat subyektinin öz təşəbbüsü ilə) ola bilər. Qanuna görə öz maliyyə hesabatlarını dərc etdirməli olan təsərrüfat subyektləri üçün, habelə qanunla bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan audit məcburi, digər hallarda isə könüllüdür. Həmin qanunun 3-cü maddəsinə əsasən təsərrüfat subyektlərində müqavilə əsasında maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti sahəsində yoxlama, ekspertiza, təhlil aparmaq və yazılı rəy vermək, mühasibat uçotu qurmaq, hesabat göstəricilərinin dürüstlüyünü təsdiq etmək və auditorun peşə fəaliyyətinə (auditor təşkilatının nizamnamə məqsədlərinə) uyğun olaraq maliyyə-təsərrüfat münasibətləri sahəsində digər xidmətləri göstərmək auditor xidməti hesab edilir. Auditor xidməti dövlət orqanlarının öz səlahiyyətləri daxilində təsərrüfat subyektlərinin fəaliyyətini yoxlamasını istisna etmir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 91.4-cü maddəsinə əsasən məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla) illik maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü yoxlatmaq üçün hər il müstəqil auditor cəlb etməlidir (kənar audit). Cəmiyyətin illik maliyyə hesabatlarının auditor yoxlanışı hər hansı iştirakçının tələbi ilə də aparıla bilər. Bu halda auditor yoxlanışı həmin yoxlamanı tələb edən iştirakçının hesabına aparılır. Cəmiyyətin fəaliyyətinin auditor yoxlanışlarının aparılması qaydası qanunvericilik və cəmiyyətin nizamnaməsi ilə müəyyənləşdirilir. İXM-nin 464-cü maddəsinə əsasən “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə vəzifəli şəxslər üç yüz manatdan altı yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər min beş yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir. Həmin Məcəllənin 18.5-ci maddəsinə əsasən hüquqi şəxs barəsində inzibati tənbeh yalnız hakim tərəfindən tətbiq edilir. “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 29 dekabr 2015-ci il tarixli 96-VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə 15 fevral 2016-cı il tarixli, 795 saylı Azərbaycan Respublikasi Prezidentinin fərmanının 4.37. həmin Məcəllənin 462.1 (birinci halda) və 465-ci maddələrində “müvafiq icra hakimiyyəti orqanı” dedikdə, Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi nəzərdə tutulur. İXM-nin 21-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Məhkəmə, inzibati xəta haqqında protokolu və digər iş materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC barəsində İXM-nin 464-cü maddəsi ilə başlanmış inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında müəyyən olunmuşdur ki, hüquqi şəxs Şəxs 2022-ci il üzrə maliyyə hesabatlarının auditini xx.xx.2023-cü ildə aparmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş sənədlərlə müəyyən edilir ki, Şəxs 2022-ci il üzrə maliyyə hesabatlarının auditinin 2023-cü ildə qanunla nəzərdə tutulmuş halda həyata keçirilmiş, lakin buna baxmayaraq Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi tərəfindən MMC-nin barəsində İXM-nin 464-cü maddəsi ilə MN ******* nömrəli 10 oktyabr 2024-cü il tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. İXM-nin 53.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta tərkibi olmadıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, Şəxs əməlində İXM-nin 464-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibi müəyyən edilmədiyindən onun barəsində inzibati tənbeh verilə bilməz. Bu səbəbdən də, tərtib olunmuş MN ******* nömrəli 10 oktyabr 2024cü il tarixli inzibati xəta haqqında protokola dair inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməlidir. İXM-nin 114.1.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında işə baxılarkən inzibati tənbeh vermə haqqında qərar çıxarılır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və İXM-nin 114, 115, 128-130-cu maddəllərini rəhbər tutaraq məhkəmə, qərara aldı: Şəxs (VÖEN: **********) barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməsinə dair iş üzrə icraata inzibati xəta tərkibi olmadığına görə xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün müddətində qərardan Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə və ya birbaşa Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Ramiz Quliyev