Xızı Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(068)-29/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Xızı rayonu İş № 3(068)-29/2022 01.06.2022 XIZI RAYON MƏHKƏMƏSİ X3 Ağamusa oğlunun sədrliyi, Mustafayev Mahir Xeyrulla oğlunun katibliyi, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, Hüquqi ünvanı Xızı rayonu, Baxışlı kəndi olan Şəxs MMC (VÖEN **********) barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş inzibati xəta haqqında işə baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: Məhkəməyə daxil olmuş inzibati xəta haqqında protokolda və ona əlavə edilmiş materiallarda göstərilmişdir ki, Şəxs MMC 118383 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitini 16 mart 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş etməklə köçürmüş və ödənişin aparıldığı gündən 2 il müddət keçsə də, 118383 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malların ölkəyə idxalını təsdiq edən sənədlər banka təqdim etməmiş, qabaqcadan ödənilmiş valyuta vəsaiti xaricdən geri qaytarılmamışdır. Qeyd edilənlərlə bağlı Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən 22 aprel 2022-ci il tarixdə Şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikası İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə inzibati xəta törətməsi barədə protokol tərtib olunmuşdur. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs MMC-nin nümayəndəsi Nümayəndə tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokol üzrə hüquqlarını təmsil etdiyi MMC-ni İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilməyərək izahatında göstərdi ki, həqiqətən 16 mart 2020-ci il tarixində "xxxx" ASC-dən 10 mart 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 118383 ABŞ dolları respublikadan kənara köçürülmüşdür. Belə ki, təmsil etdiyi MMC ilə Türkiyə Respublikasının “Gedik” şirkəti arasında bağlanmış 09.03.2020-ci il tarixli tərəflərarası sözləşməyə və 10 mart 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ümumilikdə 300000 ABŞ dolları dəyərində avadanlığın alınması nəzərdə tutulmuşdur. Buna görə də, həmin məbləğin 50 faizi, yəni iki dəfə 118383 ABŞ dolları və 31617 ABŞ dolları olmaqla, cəmi 150000 ABŞ dolları məbləğində pul qabaqcadan ödəniş etməklə köçürülmüşdür. Bir müddət sonra həmin şirkət avadanlıqları göndərə bilməyəcəyini və əvəzində İran İslam Respublikasında əməkdaşlıq etdikləri “X2” və “Rahim Firooz” şirkətlərindən müəyyən lazımi mallar göndərməyi təklif etmiş, onlar da razılaşmışlar. Bu məqsədlə də, “X2” şirkəti ilə 17.06.2020-ci il tarixdə və “Rahim Firooz” şirkəti ilə 02.06.2021-ci il tarixdə müqavilələr imzalanmış və göndərilməli olan 118383 ABŞ dolları dəyərində malın bir qismi, yəni 102318 manat dəyərində mallar Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olmuşdur. Odur ki, nümayəndə qalan 16065 manat dəyərində malın da, respublikaya daxil olması üçün ona vaxt lazım olduğundan, onlara əlavə vaxt verilməsini xahiş etdi. İnzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən şəxsə inzibati xəta haqqında işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilmiş, lakin inzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən şəxsin nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmiş, işə baxılmasının təxirə salınması haqqında vəsatət verilməmişdir. Məhkəmə, İXM-nin 112.1.4-cü maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. İş materiallarını araşdıraraq belə nəticəyə gəlmək olar ki, Şəxs MMC İXM-nin 430.4cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş gömrük bəyannamələrindən görünür ki, Şəxs MMC-nin qabaqcadan ödənişi əsasında 24.06.2020-ci il tarixdən 02.07.2021-ci il tarixdək olan müddət ərzində “X2” və “Rahim Firooz” şirkətlərindən ümumilikdə 102318 manat dəyərində mallar Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olmuşdur. İş materiallarından göründüyü kimi Şəxs MMC ilə Türkiyə Respublikasının “Gedik” şirkəti arasında bağlanmış 09.03.2020-ci il tarixli tərəflərarası sözləşməyə və 10 mart 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ümumilikdə 300000 ABŞ dolları dəyərində avadanlığın alınması nəzərdə tutulmuş, həmin məbləğin 50 faizi, yəni iki dəfə 118383 ABŞ dolları və 31617 ABŞ dolları olmaqla, cəmi 150000 ABŞ dolları məbləğində pul qabaqcadan ödəniş etməklə köçürülmüşdür. Bundan sonra, həmin şirkət avadanlıqları göndərə bilmədiyindən, bunun əvəzində İran İslam Respublikasında əməkdaşlıq etdikləri “X2” şirkəti ilə 17.06.2020-ci il tarixdə, “Rahim Firooz” şirkəti ilə 02.06.2021-ci il tarixdə müqavilələr imzalanmış və göndərilməli olan 118383 ABŞ dolları dəyərində malın bir qismi, yəni cəmi 102318 manat dəyərində mallar Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olmuşdur. Beləliklə də, iş materiallarından, eləcə də, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından daxil olmuş inzibati xəta haqqında protokoldan və ona əlavə olunmuş sənədlərdən görünür ki, Şəxs 118383 ABŞ dolları məbləğində olan pul vəsaitini 16 mart 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş etməklə köçürmüş, həmin müqaviləyə əsasən ümumilikdə 102318 manat dəyərində mallar Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olmuş, lakin ödənişin aparıldığı gündən 2 il müddət keçsə də, qalan 16065 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malların (xidmətlərin) ölkəyə idxalını təsdiq edən sənədləri banka təqdim etməmiş, qabaqcadan ödənilmiş valyuta vəsaiti xaricdən tam olaraq geri qaytarılmamışdır. “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nda dəyişikliklər edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi X1 20 fevral 2020-ci il tarixli 06/1 nömrəli Qərarı ilə “Azərbaycan Respublikasnın rezident və qeyri – rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımbənddə dəyişikliklər edilərək, müvafiq sənədlərin ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir kimi qeyd edilmişdir. “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 19 dekabr 2019-cu il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində göstərilən inzibati məsuliyyətin yaranması üçün əsas, vəsaitin xaricdə fəaliyyət göstərən hüquqi şəxsə köçürülməsi anı ilə deyil, bu ödənişin aparıldığı gündən Qaydaların 4.3.1.3-cü bəndində müəyyən edilmiş müddətdə malların ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsinin və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədin banka təqdim olunmaması ilə şərtləndirilmişdir. Bu halda avans ödənişi edildiyi gündən Qaydalarla müəyyən edilmiş müddət ərzində mallar (xidmətlər) idxal edilmədikdə və ya valyuta vəsaiti geri qaytarılmadıqda növbəti gün artıq inzibati xətanın törədildiyi gün kimi qəbul edilməlidir. Qüvvədə olan İXM-nin 430.4-cü maddəsinə əsasən avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Odur ki, Şəxs MMC İXM-nin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinib, barəsində həmin maddədə nəzərdə tutulmuş inzibati tənbeh tətbiq edilməlidir. Məhkəmə, inzibati xətanın xarakterini, inzibati xəta törədən hüquqi şəxsin təqsirinin dərəcəsini, onun törədilmə halını, habelə məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların olmamasını nəzərə alaraq, Şəxs MMC-yə İXM-nin 430.4-cü maddəsinin sanksiyasında nəzərdə tutulan cərimə növündə inzibati tənbeh tədbirinin tətbiq edilməsini məqsədəmüvafiq hesab edir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 40, 43, 48-51, 110, 114-117, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldi: Şəxs MMC Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanın törədilməsində təqsirli bilinərək, inzibati xətanın obyekti olmuş 16065 ABŞ dolları pul vəsaitinin 20 (iyirmi) faizi məbləğində, yəni 3213 (üç min iki yüz on üç) ABŞ dolları məbləğində ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi rəsmi valyuta məzənnəsinə uyğun olaraq Azərbaycan manatı ilə cərimə edilsin. Qərarın surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 gün müddətində Xızı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə və ya birbaşa Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət və ya protest verilə bilər. Hakim Emin Abdullayev