Xızı Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(068)-29/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Xızı rayonu İş № 3(068)-29/2024 01.08.2024 XIZI RAYON MƏHKƏMƏSİ X10 Hidayət oğlunun sədrliyi, Mustafayev Mahir Xeyrulla oğlunun katibliyi ilə, İnzibati xəta haqqında protokol tərtib edən Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin nümayəndəsi X3, Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan vəzifəli şəxs Şəxs, X1 və X2 iştirakı ilə, xx.xx.1962-ci il tarixdə Salyan rayonunda doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, “Xan ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan və faktiki olaraq həmin ünvanda yaşayan Şəxs (AZE *******) Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 262.2.3-cü maddəsində müəyyən olunmuş inzibati xəta törətməsinə dair Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: Məhkəməyə daxil olmuş inzibati xəta haqqında protokolda və ona əlavə edilmiş materiallarda göstərilmişdir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan “Xan Qəbələ” restoranının sahibi Şəxs tullantı sularını kənara təyinatsız axıtmışdır. Qeyd edilən material üzrə “Xan Qəbələ” restoranının sahibi Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 262.2.3-cü maddəsi ilə 08 iyul 2024-cü il tarixli, MN seriyalı, ******* nömrəli xəta haqqında protokol tərtib edilərək, baxılması üçün Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsindən Xızı Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta haqqında protokol tərtib edən Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin nümayəndəsi X7 inzibati xəta haqqında protokolun məzmununa uyğun izahat verərək bildirdi ki, Respublikamızda keçiriləcək COP-29 Beynəlxalq tədbirə görə gücləndirilmiş iş rejimi ilə bağlı tapşırıqlar verilmişdir. Bununla bağlı, eləcə də X5 haqqında və Ekoliji təhlükəsizlik haqqında qanunların icrası ilə bağlı Xızı rayonu ərazisində monitorinq keçirilmişdir. Belə ki, “Xan Qəbələ” restoranına baxış keçirilən zaman restoran ərazisindən axıdılan çirkab suları təmizlənmədən və şambo quyusu olmadan Altıağac Milli Parkının ərazisinə axıdılması faktı aşkar olunmuşdur. Milli Parkın ərazisi xüsusi bölmə ərazidir. Əslində o qoruğun rəhbərliyinə də öz iradlarını bildirmişlər. Həmin əraziyə çirkab su axıdılıb üfunət iyi verməyin qarşısını alınmalı idi. Su Məcəlləsinə əsasən çirkab suların kənar əraziyə axıdılması qadağandır. Lakin 7 ay ərzində heç bir tədbir görülməmişdir. Aşkar olunmuş faktla bağlı iştirakçılarla bir yerdə akt tərtib olunmuş, sonra protokol hazırlanaraq rəhbərliyə təqdim olunmuşdur. Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan vəzifəli şəxs “Xan Qəbələ” restoranının sahibi Şəxs verdiyi izahatında protokolla razı olmadığını bildirərək, göstərdi ki, 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin nümayəndələri bu protokolu tərtib etməmişdən öncə bu problemin aradan qaldırılması üçün onlara müəyyən vaxt və yaxud göstəriş verməmişlər. Belə ki, onlar həmin ərazidə restoran açmamışdan əvvəl bütün qurumların icazəsini almışlar və həddindən artıq o ərazidə təmizlik işləri görmüşlər. Altıağac ərazisindən götürülmüş 75 sot torpağa dair icarə sənədləri də vardır. İdarənin nümayəndəli tərəfindən əvvəllər də əraziyə baxış keçirilmiş və onların işi hər zaman rəhbərlik tərəfindən bəyənilmişdir. Bununla yanaşı, bu restoranı təhvil götürüləndə ərazidə nələrin olduğuna dəqiq baxmamış, daha sonra orada işlək şanbonun olduğu onlara məlum olmuşdur. Həmçinin COP-29 beynəlxalq tədbiri ilə bağlı restorana gəlmək istəyən xarici və yerli turistlər üçün məlumatlandırıcı lövhələr də qurmuşlar. Lakin suyun bir xəttinin Altıağac Milli Parkının ərazisinə axıdılmasını əvvəldən görməmişlər. Protokol tərtib olunan zaman o ərazidə olmamış, ona telefonla məlumat verilmişdir. Ona xəbərdarlıq olsaydı vaxtında bu problemi aradan qaldırardı. Hazırda ərazidən tullantı sularını yenə kənara təyinatsız axıdılsa da, bu promlemin həll olunması ilə bağlı müəyyən danışıqlar və işlər gedir. Hazırda bu vəziyyətin aradan qaldırılması üçün ona vaxt verilməsini məhkəmədən xahiş edir. Məhkəmə iclasında iştirak edən şahid X6 izahatında göstərdi ki, “Xan Qəbələ” restoranında menecer işləyir və restoranın idarəetmə işlərini, yəni qonaqların qarşılanması, yeməklərə nəzarət edilməsi işlərini görür. Ərazidə çirkab suların meşəyə axıdılması ilə bağlı protokol tərtib olunan zaman 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin nümayəndələri ilə birlikdə o da, iştirak etmişdir. Restorandan çıxan çirkab sular kanalizasiya xətti ilə əraziyə axır. O, həmin restoranda 3 aydır işlədiyindən tam olaraq məlumatı yoxdur. Məhkəmə iclasında iştirak edən şahid Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin baş mütəxəssisi X4 izahatında göstərdi ki, əraziyə baxış keçirilən zaman çirkab suların qoruğun ərazisindəki meşəyə axıdılaraq 2 böyük, təxminən 10x10 metrə yaxın gölün yarandığını və həmin əraziyə üfunət iyindən yaxın durmaq olmaması aşkar olunmuşdur. Həmin çirkab sular restoranın mətbəxindən və sanitar qovşağından axıb gəlir və yüzlük turbalarla birbaşa obyektin ərazisindən həmin gölə tökülür. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, Şəxs İXM-in 262.2.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətmişdir. Belə ki, inzibati xəta haqqında işin materiallarına əlavə edilmiş: Altıağac Milli Parkı ilə Xızı rayonu Altıağac qəsəbəsində yerləşən “Xan Qəbələ” (əvvəlki adı “Sirli dad”) restoranının rəhbəri Şəxs arasında bağlanmış xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən elmi, mədəni, tədris, turizm və rekreasiya, məhdud təsərrüfat məqsədləri ilə ödənişli əsaslarla istifadə edilməsi barədə xx.xx.2023-cü il tarixli, 12 nömrəli müqavilədən görünür ki, tərəflər təbiət istifadəçilərinə iaşə, ticarət və digər xidmətlərin göstərilməsi üçün Altıağac Milli Parkının Altıağac sahəsinin 3-cü dolayının 7 nömrəli kvartalından 0,75 hektar sahədə müvafiq obyektlərin yerləşdirilməsi, həmin obyektlərin 1 il müddətində ödənişli əsaslarla istifadə edilməsi barədə razılığa gəlmişlər. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin 4 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər idarəsinin 08 iyul 2024-cü il tarixli, 84856 nömrəli aktından görünür ki, İdarənin 01 iyul 2024-cü il tarixli, 078 saylı sərəncamına əsasən X5 haqqında Ekoloji Təhlükəsizlik haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunlarına və X5 sahəsində mövcud olan digər normativ hüquqi aktların tələblərini yerinə yetirmək üçün Xızı rayonu Altıağac qəsəbəsi ərazisində (Milli Parkın ərazisində) Altıağac Milli Parkının nümayəndəsinin iştirakı ilə tərəflərindən monitorinq aparılmışdır. Aparılan monitorinq zamanı Xızı rayonu Altıağac qəsəbəsi ərazisində fəaliyyət göstərən “Xan Qəbələ” restoranında formalaşan çirkab sular təmizlənmədən birbaşa meşə ərazisinə axıdıldığı müşahidə olunmuşdur. Belə ki, aparılan araşdırma zamanı “Xan Qəbələ” restoranında şambo sistemi olmadığından restoranda formalaşan çirkab sular restoranın sahibkarı Şəxs tərəfindən Altıağac Milli Parkının ərazisinə axıdıldığı müəyyən olunmuşdur. Tərəflərindən sözügedən əraziyə baxış keçirilərkən diametri 100 mm boru vasitəsi ilə Milli Parkın ərazisinə xətt çəkilmiş, ərazidə isə çirkab sularla dolu gölün yarandığı müəyyən olundu. Bununla da Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinin 103-cü maddəsinin tələbləri “Xan Qəbələ” restoranının sahibi Şəxs tərəfindən pozulduğu müəyyən olunur. Ərazidən çəkilən fotoşəkillər akta əlavə olunmuşdur. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, inzibati xəta törətmiş şəxs “Xan Qəbələ” restoranının sahibi Şəxs İXM-in 262.2.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətdiyi inzibati xəta haqqında işin materialları ilə tam sübut olunduğundan o, inzibati qaydada məsuliyyətə cəlb olunmalıdır. Belə ki, “Su təchizatı və tullantı suları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən tullantı suları - istehlakçıların istifadə edərək çirkləndirdiyi sular, sənaye texnologiyası ilə əlaqədar olaraq çirklənmiş sular, həmçinin yaşayış məntəqəsində insanların fizioloji qalıqları (ifraz maddələri) ilə qarışmış mayelər, baş vermiş qəzalar zamanı ətraf mühitə və kanalizasiya sisteminə atılan şərti təmiz sulardır. Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin 103-cü maddəsinə əsasən su kəmərlərindən, kanallardan və digər su sistemlərindən özbaşına su götürdükdə, habelə içməli, məişət, texniki və tullantı suları kənara (çöllərə, küçələrə, rabitə və enerji kommunikasiya şəbəkələrinə) təyinatsız axıtdıqda vəzifəli şəxslər, fiziki və hüquqi şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada mülki, maddi, inzibati və cinayət məsuliyyəti daşıyırlar. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 iyul 2014-cü il tarixli, 262 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Sudan istifadə Qaydaları”nın 1.2.5-ci bəndinə əsasən tullantı suları istehlakçıların istifadə edilərək çirkləndirdiyi, sənaye texnologiyası ilə əlaqədar olaraq çirklənmiş sular, həmçinin yaşayış məntəqəsində insanların fizioloji qalıqları (ifraz maddələri) ilə qarışmış mayelər, baş vermiş qəzalar zamanı ətraf mühitə və kanalizasiya sisteminə atılan şərti təmiz sulardır. Həmin Qaydaların 9.1-9.2-ci bəndlərinə əsasən tullantı suları yalnız kanalizasiya şəbəkəsi vasitəsilə axıdılmalıdır. İstehsalat tullantı sularının axıdılmasına aid məsələlərin həlli hər bir halda STKM (su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi) tərəfindən təmin olunmalıdır. Şərti təmiz sular təsərrüfat-məişət kanalizasiya sisteminə STKM ilə bağlanılmış müqaviləyə əsasən və kanalizasiya şəbəkələrinin və təmizləyici qurğularının gücü, həmçinin axıdılan suyun həcmi nəzərə alınmaqla axıdıla bilər. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 262.2.3-cü maddəsinə görə içməli məişət, texniki və tullantı sularının kənara (çöllərə, küçələrə, rabitə və enerji kommunikasiya şəbəkələrinə) təyinatsız axıdılmasına görə fiziki şəxslər yüz manatdan yüz əlli manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər səkkiz yüz manatdan min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər iki min manatdan üç min manatadək məbləğdə cərimə edilir. Göründüyü kimi, qanunla maye tullantıların kənara (çöllərə, küçələrə, rabitə və enerji kommunikasiya şəbəkələrinə) təyinatsız axıdılması qadağan olunmuş və buna görə məsuliyyət nəzərdə tutulmuşdur. Hazırkı iş üzrə müəyyən olunduğu kimi qanunun göstərilən tələbi barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs tərəfindən pozulmuşdur, yəni “Xan Qəbələ” restoranının fəaliyyəti zamanı formalaşan maye tullantılarının axıdılması ilə əlaqədar qanunvericiliyin tələbləri pozularaq həmin tullantı sularının kənara təyinatsız axıdılması təsdiq olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası İXM-in 17-ci maddəsinə əsasən vəzifəli şəxslər öz vəzifələrinin yerinə yetirilməməsi və ya lazımınca yerinə yetirilməməsi ilə bağlı inzibati xətalara görə inzibati məsuliyyətə cəlb olunurlar. Həmin maddənin “Qeyd”inə görə dövlət hakimiyyətinin nümayəndəsi funksiyasını həyata keçirən şəxslər, dövlət orqanlarında, bələdiyyələrdə, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq yaradılmış başqa silahlı birləşmələrdə, dövlət və qeyri-dövlət təşkilatlarında, idarə və müəssisələrində, o cümlədən publik hüquqi şəxslərdə təşkilati-sərəncamverici və ya inzibati-təsərrüfat vəzifələrində daimi və ya müvəqqəti işləyən şəxslər və ya həmin vəzifələri xüsusi səlahiyyət əsasında həyata keçirən şəxslər, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olaraq belə səlahiyyətləri yerinə yetirən fiziki şəxslər vəzifəli şəxs hesab edilirlər. Məhkəmə tədqiq edilmiş sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, Şəxs İXM-in 262.2.3-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsi iş üzrə toplanmış materiallarla tam sübuta yetir. Onun inzibati məsuliyyətdən azad edilməsi və iş üzrə icraata xitam verilməsi üçün heç bir əsas yoxdur və Şəxs törətdiyi inzibati xətaya görə vəzifəli şəxs qismində inzibati məsuliyyətə cəlb olunmalıdır. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs məhkəmə iclasında verdiyi izahatında özünü təqsirli bilmədiyini, protokolu tərtib etməmişdən öncə bu problemin aradan qaldırılması üçün onlara müəyyən vaxt və yaxud göstəriş verilmədiyini, suyun bir xəttinin Altıağac Milli Parkının ərazisinə axıdılmasını əvvəldən görmədiyini və ərazidə işlək şanbonun olduğunu göstərsə də, bu barədə hər hansı sübut təqdim edə bilməmiş, əksinə hazırda ərazidən tullantı sularının yenə kənara təyinatsız axıdılmasını öz izahatında təsdiq etmişdir. Məhkəmə Şəxs dəlillərini özünümüdafiə məqsədilə verilmiş hesab edir. Azərbaycan Respublikası İXM-in 76.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətanın olubolmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etmək üçün hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) əsaslana bildiyi hər cür faktik məlumatlar inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sübutlar sayılır. Bu məlumatlar maddi sübutlarla, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin, zərər çəkmiş şəxsin, şahidlərin izahatları ilə, digər sənədlərlə, xüsusi texniki vasitələrin göstəriciləri ilə, ekspertin rəyi ilə, inzibati xəta haqqında protokolla, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş digər protokollarla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 84.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 84.2-ci maddəsinə əsasən, heç bir sübutun qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə Şəxs məhz hansı tənbehin tətbiq edilməsini müzakirə edərkən onun törətmiş olduğu inzibati xətanın xarakterini və barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin şəxsiyyətini nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, onun xəta törətdiyi maddənin sanksiyasında nəzərdə tutulan aşağı həddə inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilməlidir. Belə ki, İXM-in 2-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar qanunvericiliyinin vəzifələri insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını, onların sağlamlığını, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını, ictimai mənəviyyatı, mülkiyyəti, şəxslərin iqtisadi maraqlarını, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, idarəçilik qaydalarını qorumaqdan, qanunçuluğu möhkəmləndirməkdən və inzibati xətaların qarşısını almaqdan ibarətdir. Həmin Məcəllənin 3-cü maddəsində isə göstərilir ki, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutlmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Həmin Məcəllənin 21-ci maddəsində isə göstərilmişdir ki, inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Həmin Məcəllənin 31.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakterizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə eyni zamanda qeyd edir ki, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Şəxs əməlində onun məsuliyyətini yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hər hansı hallar aşkar edilməmişdir. Belə olan halda, İXM-in 262.2.3-cü maddəsinin sanksiyasında səkkiz yüz manatdan min manatadək məbləğdə inzibati cərimə tənbehinin tətbiqi nəzərdə tutulduğundan məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, Şəxs İXM-in 262.2.3-cü maddəsi ilə təqsirli bilinib, barəsində 800 (səkkiz yüz) manat inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilməsi ilə onu qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə gələcəkdə yeni inzibati xəta törətməsinin qarşısını almaq kimi inzibati tənbehin məqsədlərinə nail olmaq mümkündür. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 43, 112, 114, 115, 117, 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 262.2.3-cü maddəsi ilə təqsirli bilinib, barəsində 800 (səkkiz yüz) manat məbləğində inzibati cərimə tənbehi tətbiq edilsin. Qərarın surəti təqdim edildiyi və ya alındığı gündən 10 (on) gün müddətində işə baxan Xızı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə və ya birbaşa Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim İlqar Cabbarov