Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(072)-61/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Biləsuvar rayonu İş № 3(072)-61/2024 10.05.2024 CƏBRAYIL RAYON MƏHKƏMƏSİ saat 14:05 Hakim: Nüsrətov Tərlan Vaqif oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi: Əliyev Asəf Seyfəddin oğlunun katibliyi, İnzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi ədliyyə müşaviri: X2, İnzibati xəta törətmiş şəxs: Şəxs iştirakı ilə, 15 avqust 1971-ci ildə Cəbrayıl rayonu, Şahvəlli kəndində anadan olmuş, ailəli, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, fərdi əməklə məşğul olan, Cəbrayıl rayonu, Şahvəlli kəndində qeydiyyatda olan və ünvan 1 ünvanda yaşayan şəxs Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xəta törətməsinə dair Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsi tərəfindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsi tərəfindən Şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xəta haqqında protokol daxil olmuşdur. “İnzibati xəta haqqında” protokola əsasən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)- 157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsi ilə borclu Şəxs 40000 (qırx min) ABŞ dolları məbləğində pulu (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən manatın ABŞ dollarına münasibətdə müəyyən edilmiş məzənnəsi nəzərə alınmaqla, manat hesab ilə) tələbkar X3 xeyrinə tam və vaxtı-vaxtında ödəmir. Bundan başqa, Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsi ilə borclu Şəxs 800 (səkkiz yüz) AZN məbləğində pulu və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 30 (otuz) AZN məbləğində dövlət rüsumunu tələbkar X4 xeyrinə tam və vaxtı-vaxtında ödəmir. Məhkəmə iclasında Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi ədliyyə müşaviri X6 izahatında bildirmişdir ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsinə əsasən borclu Şəxs 40000 (qırx min) ABŞ dolları məbləğində pul (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən manatın ABŞ dollarına münasibətdə müəyyən edilmiş məzənnəsi nəzərə alınmaqla, manat hesab ilə) tutularaq, tələbkar X3 xeyrinə ödənilməlidir. Bundan başqa, Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsinə əsasən borclu Şəxs 800 (səkkiz yüz) AZN məbləğində pul və və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 30 (otuz) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, tələbkar X4 xeyrinə ödənilməlidir. İcra sənədi Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinə daxil olduqdan sonra “İcraata başlamaq haqqında” qərar qəbul edilmiş, “Tələbin könüllü icrası haqqında” borclu Şəxs bildiriş göndərilmiş və icra sənədinin icrası haqqında bir neçə dəfə rəsmi formada xəbərdarlıq edilmişdir. Hətta borclu Şəxs olduğu yer məlum olmadığı üçün barəsində “Borclunun axtarışı haqqında” qərar qəbul edilmişdir. Onu da qeyd edir ki, 04 oktyabr 2023-cü il tarixli qərar ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsi və Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsi ümumi icraatda birləşdirilmişdir. Borclu Əliyev X1 Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinə gələrək bildirmişdir ki, maddi cəhətdən çətinlik çəkdiyi üçün yaranmış pul borcunu birdəfəlik ödəyə bilməyəcək və maddi imkanı olacağı zaman hissə-hissə ödəyəcəkdir. Görülmüş icra tədbirlərinə baxmayaraq, borclu Şəxs icra sənədinə əsasən pul borcunu tələbkarlar X3 və X4 xeyrinə tam və vaxtı-vaxtında ödəməmişdir. Bununla yanaşı, tələbkarlar X7 və X8 məhkəmə tərəfindən borclu Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilərək, barəsində “inzibati həbs” ilə bağlı olmayan, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada inzibati tənbeh növünün tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edirlər. Bütün bunlara baxmayaraq, icra sənədi üzrə tələbin yerinə yetirilmədiyi təqdirdə məsuliyyətə cəlb olunacağı barədə icra məmuru tərəfindən edilmiş xəbərdarlıq heç bir müsbət nəticə verməmişdir. Ümumiyyətlə, borclu Şəxs icra məmurunun qanuni tələblərini yerinə yetirməmişdir. Bununla yanaşı, borclu Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Hesab edir ki, borclu X5 Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilməlidir. Məhkəmə iclasında inzibati xəta törətmiş şəxs Şəxs izahatında bildirmişdir ki, o, ailəsi ilə birlikdə ünvan 3 ünvanda yaşayır. O, bir müddət maddi cəhətdən çətinlik çəkdiyi, eləcə də səhhətində ciddi problem yarandığına görə müalicə olunduğu üçün müəyyən edilmiş pul məbləini hər ay vaxtı-vaxtında tələbkarlar X3 və X4 xeyrinə ödəməmişdir. Bundan başqa, hazırda da səhhətində müəyyən problemlər vardır və mütəmadi olaraq, müalicə olunur. Ailəyə yeganə qazanc gətirən şəxsdir və ailəsi maddi cəhətdən çətinlik çəkir. Hal-hazırda isə, məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş və ödənilməmiş pul borcunu birdəfəlik ödəməyə həm maddi cəhətdən imkanı yoxdur. Məhkəmə qarşısında söz verir ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin və Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin müvafiq icra sənədlərinə əsasən müəyyən edilmiş pul məbləğini tələbkarlar X3 və X4 xeyrinə hissə-hissə ödəyəcəkdir. Ümumiyyətlə, icra sənədinə əsasən müəyyən edilmiş pul məbləğini tələbkarlar X3 və X4 xeyrinə hər ay vaxtı-vaxtında ödəmədiyinə görə, yəni inzibati xəta əməlinə görə özünü təqsirli hesab edir və səmimi peşmanlıq hissi keçirir. Bununla yanaşı bildirir ki, özü ailəlidir və ilk dəfə inzibati xəta törədir. Bütün bunları nəzərə alaraq, məhkəmə tərəfindən barəsində yüngül inzibati tənbeh növünün tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş “Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsi”nin surətindən görünür ki, məhkəmənin icra sənədinə əsasən borclu Şəxs 40000 (qırx min) ABŞ dolları məbləğində pul (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən manatın ABŞ dollarına münasibətdə müəyyən edilmiş məzənnəsi nəzərə alınmaqla, manat hesab ilə) tutularaq, tələbkar X3 xeyrinə ödənilməlidir. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş “Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsi”nin surətindən görünür ki, məhkəmənin icra sənədinə borclu Şəxs 800 (səkkiz yüz) AZN məbləğində pul və və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 30 (otuz) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, tələbkar X4 xeyrinə ödənilməlidir. İş materiallarında olan 22450/2014-60-2 №-li, 10 may 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsinə əsasən borclu Şəxs tərəfindən tələbkar X3 xeyrinə 40000 (qırx min) ABŞ dolları məbləğində pulun (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən manatın ABŞ dollarına münasibətdə müəyyən edilmiş məzənnəsi nəzərə alınmaqla, manat hesab ilə), Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsinə əsasən borclu Şəxs tərəfindən tələbkar X4 xeyrinə 800 (səkkiz yüz) AZN məbləğində pulun və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 30 (otuz) AZN məbləğində dövlət rüsumunun ödənişi həyata keçirilməmişdir. İş materiallarında olan MN ******* №-li, 10 may 2024-cü il tarixli “İnzibati xəta haqqında” protokoldan görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-157/2014 saylı, 09 aprel 2014-cü il tarixli icra vərəqəsi ilə borclu Şəxs 40000 (qırx min) ABŞ dolları məbləğində pulu (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən manatın ABŞ dollarına münasibətdə müəyyən edilmiş məzənnəsi nəzərə alınmaqla, manat hesab ilə) tələbkar X3 xeyrinə tam və vaxtı-vaxtında ödəmir. Bundan başqa, Cəbrayıl Rayon Məhkəməsinin 2(072)-335/2023 saylı, 03 avqust 2023-cü il tarixli icra vərəqəsi ilə borclu Şəxs 800 (səkkiz yüz) AZN məbləğində pulu və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 30 (otuz) AZN məbləğində dövlət rüsumunu tələbkar X4 xeyrinə tam və vaxtıvaxtında ödəmir. Məhkəmə inzibati xəta haqqında protokolu tərtib edən şəxs Cəbrayıl Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin rəisi ədliyyə müşaviri X2 və inzibati xəta törətmiş şəxs Şəxs izahatını dinləyib, inzibati xəta haqqında iş materialını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb, iş üzrə müəyyən edilmiş hallara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, borclu Şəxs borcu məbləğindən ödəniş etməməsini məhkəmə qərarlarının icrası ilə əlaqədar icra məmurunun tələblərinin yerinə yetirilməməsi, eləcə də, icra sənədlərinin üzrsüz səbəbdən icra edilməməsi kimi qiymətləndirilməlidir. Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinir və əməlin inzibati xəta olmasını aradan qaldıran hallar yoxdur. Bununla yanaşı, inzibati xəta törətmiş şəxs Şəxs inzibati məsuliyyətdən və inzibati tənbeh növünün tətbiqindən azad olunması üçün əsaslar yoxdur. Bu səbəbdən də, Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xəta əməlinə görə inzibati məsuliyyətə cəlb edilməli və barəsində inzibati tənbeh növü tətbiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 129-cu maddəsinin İ və İİ hissəsinə əsasən məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. Məhkəmə qərarının icra olunmaması qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7, 10, 24 və 26-cı maddələrinin Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin bəzi müddəaları baxımından şərh edilməsinə dair” 02 sentyabr 2015-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, məhkəmə qərarının icrasının məhkəməyə müraciət etmək hüququnun tərkib hissəsi olmasını nəzərə alaraq, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu vurğulayır ki, bu sahədə qanunvericinin seçdiyi model səmərəli və effektiv olmalıdır, əks hal məhkəmə qərarının vaxtında və düzgün icra olunmamasına gətirib çıxara bilər, məhkəmə müdafiəsi hüququnun həyata keçirilməsini səmərəsiz, qəbul olunmuş qərarı isə əhəmiyyətsiz edər. Eyni zamanda, məhkəmə qərarının vaxtında və düzgün icra olunmaması cəmiyyətin məhkəmə hakimiyyətinə etimadını azalda bilər. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin “Hornsbi Yunanıstana qarşı” iş üzrə 19 mart 1997-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, son və məcburi qüvvəyə malik olan məhkəmə qərarı tərəflərdən birinin ziyanına olaraq icra edilmədikdə, ədalətli məhkəmə araşdırması xəyali hüquqa çevrilir. Ağlasığmaz haldır ki, tərəflərə verilən ədalətli, açıq və ağlabatan müddətdə məhkəmə araşdırması kimi prosessual təminatları ətraflı təsvir edən Konvensiyanın 6-cı maddəsi məhkəmə qərarlarının icrasını təmin etməmiş olsun. Həmin maddənin yalnız məhkəməyə müraciət etmək hüququ və məhkəmə iclasının aparılmasına aid edilməsi iştirakçı dövlətlərin Konvensiyaya qoşularkən üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərlə bağlı qəbuledilməz vəziyyət yarada bilər. Ona görə də, hər hansı məhkəmə tərəfindən çıxarılmış qərarın icrası Konvensiyanın 6-cı maddəsinin mənasına görə “məhkəmə araşdırmasının” ayrılmaz tərkib hissəsi hesab edilməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin “Burdov Rusiyaya qarşı” iş üzrə 07 mart 2002-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, məhkəmə qərarının icrasının gecikdirilməsinə xüsusi hallarda haqq qazandırıla bilər. Amma bu gecikdirmə Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi ilə qorunan hüququn mahiyyətinə xələl gətirməməlidir. Məhkəmə tərəfindən inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında inzibati tənbeh tətbiq edilərkən onun şəxsiyyəti, inzibati xəta əməlinin hüquqazidd xarakteri, zərərli nəticələri, onun törədilməsi halları, inzibati xətaya görə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 9.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətaların xarakterinə, onun törədilməsi hallarına və inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinənin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Həmin Məcəllənin 21-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Həmin Məcəllənin 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakretizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Məhkəmə inzibati xəta törətmiş şəxs Şəxs ilk dəfə inzibati xəta törətməsini, əməli etiraf etməsini, səmimi peşmanlığını, ailəli olmasını və eləcə də tələbkar tərəfin onun barəsində “inzibati həbs” ilə bağlı olmayan, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada inzibati tənbeh növünün tətbiq etmək istiqamətində mövqeyini Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 32-ci maddəsinə əsasən inzibati məsuliyyəti yüngülləşdirən hallar kimi nəzərə alır. Məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 33-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati məsuliyyəti ağırlaşdıran hallar müəyyən edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 84.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətalar haqqında işlərə baxan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) işin bütün hallarının məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə baxılmasına əsaslanan öz daxili inamı ilə sübutları qiymətləndirir. Həmin Məcəllənin 25.1-ci maddəsinə əsasən inzibati cərimə bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallarda hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) tərəfindən təyin edilən və təqsirkar şəxsdən dövlətin xeyrinə məcburi tutulan pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 31.5-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbehin tətbiq edilməsi həmin inzibati tənbehə səbəb olmuş öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən şəxsi azad etmir. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə, qanunvericilik aktı normalarına və Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyinə əsasən hesab edir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilindiyi üçün inzibati məsuliyyətə cəlb edilməli və təqsirli bilindiyi inzibati xəta haqqında qanunun normasında nəzərdə tutulmuş “inzibati cərimə” tənbeh növü tətbiq edilməlidir. İş üzrə mülki iddia, maddi sübut və məhkəmə məsrəfləri yoxdur. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 114, 115 və 128-130-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Şəxs Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətanın törədilməsində təqsirli bilinsin və 500 (beş yüz) manat məbləğində inzibati cərimə edilsin.. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan 10 (on) gün müddətində birbaşa apellyasiya instansiyası məhkəməsinə və ya Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi (həmin qərarı qəbul etmiş hakim) vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər Hakim: Tərlan Nüsrətov