Naxçıvan MR Culfa Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(089)-31/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Culfa rayon İş № 3(089)-31/2023 28.03.2023 NAXÇIVAN MR CULFA RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədov Mehrab Fərmayıl oğlunun sədrliyi, X1 iclas katibliyi, tərcüməçi X2 iştirakı ilə, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs-xx xxxxxxxx 1998-ci il tarixdə Türkiyə Respublikasının Şanlıurfa rayonu, Eyyubiye kəndində doğulmuş, Türkiyə Respublikasının vətəndaşı, evli, sürücü işləyən, Türkiyə Respublikasının Şanlıurfa rayonu, Eyyubiye kəndi, Ruha məhəlləsi, ev 3, 3929 küçəsi, N3, mənzil 2 ünvanında yaşayan-barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 480-ci maddəsi ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Naxçıvan Baş Gömrük İdarəsindən daxil olmuş inzibati xəta haqqında materiala açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: Şəxs barəsində 15 mart 2023-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 480-ci maddəsi ilə EP ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunmuşdur, ona görə ki, o, 08 mart 2023-cü il tarixdə saat 23:50-də İran İslam Respublikasından gələrək Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindən tranzit keçməklə Türkiyə Respublikasına “quru süd yükü” apararkən hərəkətləri şübhə doğurduğundan idarə etdiyi 33ACH912/33AEH506 dövlət qeydiyyat nişanlı, “Mercedes-Benz” markalı yük nəqliyyat vasitəsinə yoxlama keçirilmiş, yoxlama zamanı yük nəqliyyat vasitəsinin dartıcı hissəsinin müxtəlif yerlərində-idarəetmə panelinin içərisində, kabinin divarlarında, istilik sisteminin borusunda, əşiya dolabının altında gizlədilmiş, 300 qutu (6000 ədəd) aksiz markası ilə markalanmayan “Oscar” markalı və 180 qutu (3600 ədəd) İİR-in aksiz markası ilə markalanmış “Pallmall” markalı siqaretlər aşkar edilərək götürülmüşdür. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 480-ci maddəsində malların və nəqliyyat vasitələrinin Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən gömrük nəzarətindən gizlədilməklə keçirilməsinə, yəni gizli saxlanc yerlərindən və ya malların aşkar edilməsini çətinləşdirən digər üsullardan istifadə edilməklə, yaxud bir qəbildən olan malların digər şəklə salınmaqla keçirilməsinə görə, bu az miqdarda olduqda inzibati məsuliyyət müəyyən edilmişdir. Az miqdarda olduqda dedikdə əlli min manatadək olan məbləğ başa düşülür. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs rəsmi qaydada məlumat verilmiş, lakin o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, 15 mart 2023-cü il tarixli ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmiş, işə onun iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə işə Azərbaycan Respublikası İXM-nin 61.3-cü maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs iştirakı olmadan baxmışdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası İXM-nin 61.3-cü maddəsində qeyd edilmişdir ki, inzibati xəta haqqında işə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin iştirakı ilə baxılır. Həmin işə şəxsin iştirakı olmadan, yalnız o hallarda baxılır ki, işə baxılmasının yeri və müddətinin ona vaxtında bildirilməsi barədə məlumat olsun və ya işə baxılmasını təxirə salmaq haqqında ondan vəsatət daxil olmasın, yaxud belə vəsatət rədd edilmiş olsun. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Şəxs işə baxılmasının yeri və müddəti barədə vaxtında bildirilmiş, işə baxılmasını təxirə salmaq haqqında ondan vəsatət daxil olmamışdır. Məhkəmə iclasında şahid qismində iştirak etmiş Şahid1 izahatında bildirmişdir ki, X6 baş inspektoru vəzifəsində işləyir. 8 mart 2023-cü il tarixdə “Culfa” gömrük postunda giriş istiqamətində yük nəqliyyat vasitələrinin müayinəsi postunda xidmətdə olmuşdur. Türkiyə Respublikasına məxsus 2 yük nəqliyyat vasitəsi müayinə postuna yaxınlaşmış, ilkin olaraq həmin yük nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri ilə şifahi söhbət aparmış, həmin şəxslərin Türkiyə Respublikasının vətəndaşları olması, adlarının İbrahim və Əhməd olması məlum olmuşdur. Söhbət zamanı onların hərəkətləri şübhə doğurmuş, yük nəqliyyat vasitələrinə gömrük yoxlaması keçirmək barədə qərara gəlmiş, həmin vaxt gömrük ərazisində olan Şahid2 və Şahid3 hal şahidi kimi dəvət etmiş, hal şahidlərinə İbrahim və Əhmədin nəqliyyat vasitəsinə gömrük yoxlaması keçirəcəyini, onların da hal şahidi qismində iştirak etmələrini xahiş etmiş, onlar etiraz etməmişlər. Hal şahidlərinə hüquq və vəzifələrini izah etmişdir. Əvvəlcə hal şahidlərinə İbrahim və Əhmədi təqdim etmiş, nəqliyyat vasitələrinin onların olduğunu bildirmişdir. İbrahim adlı sürücüdən üzərində və ya idarə etdiyi 33ACH912/33AEH506 dövlət qeydiyyat nişanlı, “Mercedes-Benz” markalı yük nəqliyyat vasitəsində qadağan olunmuş və ya bəyan olunmalı hər hansı predmet olub olmadığını soruşmuş, o, nəqliyyat vasitəsində qadağan olunmuş hər hansı əşya olmadığını bildirmişdir. Nəqliyyat vasitəsinə yoxlama keçirməyə başlamışdır. Şəxs yoxlama başlayan zaman sürücü az əvvəl onunla birlikdə gələn Əhməd adlı şəxsin siqaret gizlətdiyi yerə baxış keçirəcəyini başa düşmüş, nəqliyyat vasitəsini söküb zərər yetirməməyini xahiş etmiş və ilk əvvəl 10 blok, daha sonra sonra isə 48 blok siqaret gizlətdiyini etiraf etmiş, həmin siqaretləri kabində gizlətdiyi müxtəlif yerlərdən çıxarıb təqdim etmişdir. Həmin siqaretlər açıq qutular şəklində yığılmış, sonra onları saymış, ümumilikdə 300 qutu (6000 ədəd) “Oscar” və 180 qutu(3600 ədəd) “Pallmall” markalı siqaretlərin olduğu müəyyən olunmuşdur. Aşkar olunmuş siqaretlər özü, sürücü Şəxs və 2 hal şahidinin iştirakı ilə götürülmüş, qablaşdırılmış, yoxlamanın nəticələrinə dair yoxlama protokol tərtib etmiş, protokolu imzalamışlar. Məhkəmə iclasında şahid qismində iştirak etmiş Şahid3 izahatında bildirmişdir ki, hazırda işsizdir. X3 ərazisində yüklərin nəqliyyat vasitələrinə doldurulub boşaldılmasında fəhləlik edir. 8 mart 2022-ci il tarixdə X6 ərazisində olmuşdur. Vüqar adlı gömrük əməkdaşı onu çağırmış və İrandan gələn iki yük nəqliyyat vasitəsinə yoxlama keçirəcəyini və onun da orada hal şahidi qismində iştirak etməsini xahiş etmiş, etiraz etməmişdir. Daha sonra onunla birlikdə fəhləlik edən Elmar adlı şəxsi də hal şahidi qismində çağırmış, nəqliyyat vasitəsinə yoxlama keçiriləcək yerə gəlmişlər. Vüqar müəllim Əhməd adlı sürücünü təqdim etmiş, nəqliyyat vasitəsinin ona məxsus olduğunu bildirmişdir. Yoxlamadan əvvəl Vüqar müəllim onlara hüquq və vəzifələrini izah etmişdir. Vüqar müəllim ilk olaraq Əhməd adlı sürücünün idarə etdiyi yuk avtomobilnə yoxlama keçirmiş və həmin nəqliyyat vasitəsinin kəbinində gizlədilmiş ümumilikdə 453 qutu siqaretlər aşkar edilərək götürülmüşdür. Daha sonra Vüqar müəllim Şəxs təqdim etmiş, nəqliyyat vasitəsinin ona məxsus olduğunu bildirmişdir. Şəxs yoxlama başlayan zaman az əvvəl onunla birlikdə gələn Əhməd adlı şəxsin siqaret gizlətdiyi yerə baxış keçiriləcəyini başa düşmüş, nəqliyyat vasitəsini söküb zərər yetirməməyini xahiş etmiş və ilk əvvəl 10 blok, daha sonra sonra isə 48 blok siqaret gizlətdiyini etiraf etmiş, həmin siqaretləri kabində gizlətdiyi müxtəlif yerlərdən çıxarıb təqdim etmişdir. Həmin siqaretlər sayılmış, ümumilikdə 300 qutu (6000 ədəd) “Oscar” və 180 qutu (3600 ədəd) “Pallmall” markalı siqaretlər olmuşdur. Müəyyən olunmuş siqaretlər barədə müvafiq sənədlər tərtib edilmiş, sənədləri imzaları ilə təsdiq etmişlər. Məhkəmə iclasında şahid qismində iştirak etmiş Şahid2 Şahid3 ilə eyni məzmunlu izahat vermişdir Şəxs tərəfindən yuxarıda təsvir olunan inzibati xətanın törədilməsi şahidlərin izahatı, inzibati xəta haqqında işin materialları ilə öz təsdiqinin tapmışdır. İş materillarına əlavə edilmiş 9 mart 2023-cü il tarixli nəqliyyat vasitəsinin yoxlanılması haqqında protokoldan görünür ki, 8 mart 2023-cü il tarixdə X7 vasitəsilə İran İslam Respublikasından gələrək Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindən tranzit keçməklə Türkiyə Respublikasına “quru süd yükü” aparan, Türkiyə Respublikasının vətəndaşı, xx.xx.2022-ci il tarixdə verilmiş U35366791 nömrəli pasportun sahibi, xx.xx.1998-ci il təvəllüdlü Şəxs idarə etdiyi 33ACH912/33AEH506 dövlət qeydiyyat nişanlı, “Mercedes-Benz” markalı yük nəqliyyat vasitəsi postun ərazisində keçən zaman nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünün hərəkətləri şübhə doğurduğundan nəqliyyat vasitəsinə yoxlama keçirilmiş, yoxlama zamanı yük nəqliyyat vasitəsinin dartıcı hissəsinin müxtəlif yerlərindəidarəetmə panelinin içərisində, kabinin divarlarında, istilik sisteminin borusunda, əşiya dolabının altında gizlədilmiş, 300 qutu (6000 ədəd), “Oscar” markalı və 180 qutu (3600 ədəd) “Pallmall” markalı siqaretlər aşkarlanmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər kabinetinin 14 oktyabr 2013-cü il tarixli, 305 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Fiziki şəxslər tərəfindən istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan malların gömrük sərhədindən keçirilməsinin güzəştli və sadələşdirilmiş qaydalarının” 2.1.10-cu bəndinə əsasən fiziki şəxslər tərəfindən təyinatı istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan hesab edilmiş 200 ədəd siqaret (aksizli mallar və avtonəqliyyat vasitələri istisna olmaqla) güzəştli qaydada (gömrük ödənişlərini ödəmədən) gömrük sərhədindən keçirilə bilər. İş materiallarına əlavə edilmiş 14 mart 2023-cü il tarixli, 273 nömrəli məhkəmə ekspertizasının rəyindən görünür ki, ekspertiza tədqiqatına təqdim edilmiş siqaretlərin orta bazar qiyməti ilə ümumi dəyəri təxminən 576 manat müəyyən edilir. O cümlədən bir qutu (20 ədəd) üzərində “Oscar” yazısı olan, aksiz markası ilə markalanmamış nazik siqaretin orta bazar qiyməti- 1,20 manat, 300 qutu x 1,20 manat = 360,00 manat, bir qutu (20 ədəd) üzərində “Pall Mail” since 1899 yazısı olan, İran İslam Respublikasına aid aksiz markası ilə markalanmış qalın siqaretin orta bazar qiyməti 1,20 manat, 180 qutu x 1,20 manat = 216 manat müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 479-cu maddəsinin qeyd hissəsində qeyd edilmişdir ki, “İnzibati Xətalar Məcəllənin 479-481, 482.1 və 482.2-ci maddələrində “az miqdarda olduqda” dedikdə, əlli min manatadək olan məbləğ başa düşülür. Məhkəmə inzibati xəta törətmiş şəxsə inzibati tənbeh tətbiq etmə ilə bağlı məsələni müzakirə edərək belə nəticəyə gəlir ki, Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati-Xətalar Məcəlləsinin 480-ci maddəsi ilə təqsirli bilinməli və inzibati xətanın bilavasitə obyekti olan mallar, Naxçıvan Baş Gömrük İdarəsinin maddi sübutların saxlanc otağında saxlanılan 480 qutu siqaretlər müsadirə edilməlidir. Məhkəmə Şəxs inzibati tənbeh tətbiq edərkən xətanın xarakterini, Şəxs şəxsiyyətini, onun təqsirinin dərəcəsini, nəzərə alır. İnzibati məsuliyyəti ağırlaşdıran hallar, icraatı rədd edən hallar müəyyən edilmədi. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 3-cü maddəsində göstərilmişdir ki, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 4-cü maddəsinə əsasən bu Məcəllə insan və vətəndaş hüquqlarına və azadlıqlarına hörmət edilməsi, qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirsizlik prezumpsiyası, ədalətlilik və inzibati xətaların qarşısının alınması prinsiplərinə əsaslanır. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 6.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətaya görə inzibati tənbeh bu Məcəlləyə uyğun olaraq tətbiq edilir, Həmin Məcəllənin 9.1-ci maddəsinə görə inzibati xəta törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən tənbeh ədalətli olmalıdır, yəni inzibati xətanın xarakterinə, onun törədilməsi hallarına uyğun, qanuni və əsaslı olmalıdır. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 11.1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraatın aparılması, inzibati xətalar haqqında işlər üzrə qərarların qəbul və icra edilməsi həmin vaxtda qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 12-ci maddəsinə əsasən həmin Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur; Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə görə inzibati tənbeh məsuliyyət tədbiridir və inzibati xəta törədən şəxsi qanunlara əməl edilməsi ruhunda tərbiyələndirmək, habelə həm inzibati xəta törətmiş şəxs, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni inzibati xəta törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Həmin Məcəllənin 31.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və ya vəzifəli şəxslər barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilərkən, xətanın xarakteri, inzibati xəta törədən şəxsin şəxsiyyətini xarakretizə edən hallar, onun təqsirinin dərəcəsi, əmlak vəziyyəti, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetlər, yaxud üzərində inzibati xətanın izlərini saxladığına görə inzibati xəta haqqında iş üzrə əhəmiyyət kəsb edən halların müəyyən edilməsinə kömək edən predmetlər maddi sübutlar hesab edilir. Həmin Məcəllənin 77.3-cü maddəsinə əsasən icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) iş üzrə icraat başa çatanadək maddi sübutların qorunub saxlanılmasının təmin edilməsi üçün tədbirlər görməli, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat başa çatdıqdan sonra maddi sübutlar haqqında qərar qəbul etməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 26.1-ci maddsinə əsasən inzibati xəta törətmiş şəxsin xüsusi mülkiyyətində olan, inzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin müsadirəsi bu Məcəllənin Xüsusi hissəsində nəzərdə tutulmuş hallarda həmin predmetin məcburi qaydada və ödənişsiz dövlətin mülkiyyətinə keçməsindən ibarətdir.İnzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin müsadirəsi yalnız hakim tərəfindən tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 151.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetin müsadirəsi haqqında qərar müsadirə edilmiş predmetin alınması və ödənişsiz, məcburi olaraq, dövlət mülkiyyətinə verilməsi yolu ilə icra edilir. Yuxarıda göstərilənləri və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 43, 114.1.1, 115-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Şəxs Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 480-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli bilinsin. İnzibati xətanın bilavasitə obyekti olan, Naxçıvan Baş Gömrük İdarəsinin maddi sübutların saxlanc otağında saxlanılan 300 qutu (6000 ədəd) (1 qutunun topdansatış qiyməti 1,20 manat) aksiz markası ilə markalanmayan “Oscar” markalı və 180 qutu (3600 ədəd) (1 qutunun topdansatış qiyməti 1,20 manat) İran İslam Respublikasına aid aksiz markası ilə markanalmış “Pallmall” markalı siqaretlər müsadirə edilsin. Qərardan rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan on gün müddətində qərarı qəbul etmiş hakim vasitəsilə və ya birbaşa Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin cinayət kollegiyasına şikayət verilə bilər. Sədrlik edən Mehrab Məmmədov