Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №3(3-6)-2645/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 3(3-6)-2645/2026 04.09.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin hakimi Əliyeva Aytən Heydər qızı, Əsədullayev Rasim Nüsrət oğlunun katibliyi ilə, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankın nümayəndəsi – nümayəndə2, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin nümayəndəsi – Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının “Mirzəyev və partnyorları” vəkil bürosunun vəkili nümayəndə1 iştirakları ilə Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təsqirli bilinərək tənbeh edilməsi haqqında Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli *(*-**)- ****/**** saylı qərarından Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC tərəfindən verilmiş şikayətə Bakı apellyasiya məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: İnzibati xəta haqqında iş üzrə icraat materiallarından və Protokolu tərtib edən orqan tərəfındən tərtib olunmuş ## #### 2026-cı il tarixli EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində vəsaiti ##.##.2024-cü il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 il müddət keçsə də, 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta ##.##.2026-cı il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. Bununla da Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulan inzibati xətanı törətmişdir. Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin barəsində tərtib olunmuş ## #### 2026-cı il tarixli EP ******* saylı inzibati xəta haqqından protokol və toplanmış sənədlər baxılması üçün Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin (hakim T.M.Məmmədov) ## #### 2026-cı il tarixli qərarından görünür ki, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək, inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş 25.000,00 ABŞ dolları valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizi miqdarında – 5.000 ABŞ dolları məbləğində cərimə ilə tənbeh edilmişdir. Qərardan hüquqi şəxs Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC apellyasiya şikayəti verərək, inzibati xəta haqqında iş üzrə Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarının ləğv olunmasını və inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Şikayətin dəlilləri və tərəflərin çıxışları: Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, hazırkı mübahisənin mahiyyəti xaricə köçürülmüş valyuta vəsaiti müqabilində malların ölkəyə idxal edilməməsi ilə bağlı deyil. Mübahisənin əsasını təşkil edən məsələ ondan ibarətdir ki, birinci instansiya məhkəməsi xarici iqtisadi əməliyyat üzrə mövcud olan bütün sənədləri qarşılıqlı əlaqədə araşdırmadan, həmin sənədlərin eyni xarici ticarət əməliyyatını təsdiq edib-etmədiyini müəyyən etmədən və iş üzrə hüquqi əhəmiyyət kəsb edən hallara tam hüquqi qiymət vermədən hüquqi şəxsin inzibati məsuliyyəti barədə nəticəyə gəlmişdir. İş materiallarından görünür ki, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC ilə xarici satıcı arasında bağlanmış ## ##### 2024-cü il tarixli ABJ*** nömrəli müqavilə üzrə ümumi dəyəri 102.500 ABŞ dolları olan 5.000 ədəd X2 məhsulunun alınması razılaşdırılmış, həmin müqavilə üzrə ümumilikdə 102.500 ABŞ dolları məbləğində ödəniş həyata keçirilmiş, sonradan isə həmin mallar iki hissə şəklində gömrük rəsmiləşdirilməsindən keçərək Azərbaycan Respublikasına idxal edilmişdir. Mübahisə məhz bu sənədlər arasındakı əlaqənin düzgün qiymətləndirilməməsindən irəli gəlmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi isə aşağıdakı hüquqi əhəmiyyət kəsb edən halları araşdırmamış və ya onlara lazımi hüquqi qiymət verməmişdir: Ödənilmiş valyuta vəsaiti müqabilində malların faktiki olaraq Azərbaycan Respublikasına idxal edilib-edilməməsini, müqavilədə göstərilən mallarla gömrük bəyannamələrində rəsmiləşdirilmiş malların eyniliyini, ödəniş sənədlərində göstərilən müqavilə nömrəsi ilə gömrük rəsmiləşdirilməsi zamanı istifadə edilmiş invoys nömrələri arasındakı fərqin səbəbini, həmin fərqin aradan qaldırılması məqsədilə Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC tərəfindən gömrük orqanına edilən müraciətin və bu müraciətə verilmiş rəsmi cavabın hüquqi əhəmiyyətini. Halbuki inzibati məsuliyyət məsələsi həll edilərkən sübutlar formal qaydada deyil, onların qarşılıqlı əlaqəsi və sübut etdiyi faktlar nəzərə alınmaqla məcmu şəkildə qiymətləndirilməlidir. Xarici iqtisadi əməliyyat üzrə bağlanmış müqavilə, ödəniş sənədləri, invoyslar, gömrük bəyannamələri və digər yazılı sübutlar birlikdə qiymətləndirildikdə həmin sənədlərin eyni xarici iqtisadi əməliyyata aid olub-olmaması müəyyən edilməli, yalnız bundan sonra inzibati xəta tərkibinin mövcudluğu barədə hüquqi nəticəyə gəlinməlidir. Hazırkı işdə isə belə qiymətləndirmə aparılmamış, təqdim edilmiş sübutlar ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilmiş, onların qarşılıqlı əlaqəsi araşdırılmamış, nəticədə iş üzrə faktiki hallar düzgün müəyyən edilməmişdir. Məhz bu səbəbdən birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə işin faktiki hallarına uyğun deyildir və qəbul edilmiş qərar ləğv edilməlidir. Məhkəmə iclasında hüquqi şəxsin nümayəndəsi nümayəndə1 əlavə sənədlər təqdim etməklə, şikayətin dəlillərinə uyğun çıxış edərək, şikayətin təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında inzibati orqanın nümayəndəsi nümayəndə2 şikayətin dəlilləri və əlavə təqdim olunmuş sənədlərlə müqayisədə, hüquqi şəxsin inzibati məsuliyyətinin istisna olunmadığını qeyd edərək, şikayətin təmin olunmamasını və birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. İşin halları və hüquqi məsələlər: Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayəti inzibati xəta haqqında iş üzrə toplanmış icraat materialları ilə əlaqəli şəkildə hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırıb, proses iştirakçılarının çıxışlarını nəzərə alaraq hesab edir ki, aşağıda qeyd olunan əsaslara görə, şikayət təmin edilməməli və inzibati iş üzrə Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi belə qənaətə gələrkən, ilk növbədə verilmiş şikayət üzrə inzibati xəta haqqında aparılmış icraatın xüsusiyyətlərini, qəbul edilmiş məhkəmə qərarının qanuniliyini və əsaslılığını, iş üzrə toplanmış və əlavə təqdim edilmiş materiallar əsasında yoxlamağı və qanunvericiliyin tələblərini rəhbər tutmağı vacib hesab edir. Belə ki, inzibati xəta haqqında işlərə hakim və ya səlahiyyəti orqan (vəzifəli şəxs) tərəfindən baxılarkən, xətanın müəyyən edilməsi məqsədilə işin hallarının hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırılmasını həyata keçirmək üçün qanunvericiliyin tələbləri baxımından irəli gələn bütün zəruri tədbirlərin görülməsi tələb olunur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 133.2.8-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılarkən, qəbul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim olunmuş materiallar əsasında yoxlanılır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi inzibati xəta haqqında iş üzrə aparılmış icraatın xüsusiyyətlərini, qəbul edilmiş məhkəmə qərarının qanuniliyini və əsaslılığını təqdim edilmiş iş materialları əsasında yoxlayaraq, birinci instansiya məhkəməsinin inzibati xəta haqqında iş üzrə toplanmış icraat materiallarına əsasən gəldiyi nəticəni maddi və prossesual hüquq normalarının tələbləri baxımından əsaslı hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin ## ###### 2020-ci il tarixli, **/* nömrəli Qərarı ilə yeni redaksiyada verilmiş və ## ###### 2020-ci il tarixdə qüvvəyə minmiş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımbəndinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 02 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 05 (beş) iş günü ərzində Protokolu tərtib edən orqan təqdim edilir. İşdə olan sənədlərdən görünür ki, “xxxx” ASC vasitəsilə Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC tərəfindən ##.##.2024-cü il tarixdə 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində pul xarici ölkədə olan TANGSHAN SHANGPIN UNION FURNITURE MANUFACTURİNG CO LTD şirkətinin hesabına köçürmə əməliyyatı aparılmış, lakin həmin əməliyyatın aparıldığı gündən 2 il müddətində 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində malların ölkəyə idxalını təsdiq edən sənədlər banka təqdim olunmamışdır. İnzibati xəta haqqında iş üzrə toplanmış icraat materialları ilə Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin köçürülmüş vəsait hesabına alınan malların ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsini və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən bank sənədlərini təqdim etmədiyi və qabaqcadan ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmadığı müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə inzibati məsuliyyət nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində “müəyyən edilmiş müddətlərdə” anlayışı, Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydalarının 4.3.1.3-cü bəndində müəyyən edilmiş 2 (iki) il müddəti özündə ehtiva edir. Göründüyü kimi, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-yə münasibətdə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin müəyyən etdiyi inzibati xəta, ##.##.2024-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara qabaqcadan ödəniş edilməklə köçürülmüş 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malların ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsi və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədlərin banka təqdim edilmədiyi və qabaqcadan ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılması üçün müəyyən edilmiş 2 (iki) illik müddətin ## ##### 2026-cı il tarixdə başa çatması ilə bağlı yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin tələbinə əsasən, “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş konkret müddətin (iki ilin) ötürülməsi inzibati xəta faktının subyektə münasibətdə yaranması üçün şərtsiz əsasdır. Şikayətin dəlillərinə və əlavə təqdim edilmiş sənədlərə münasibətdə, hüquqi şəxsin qanunla müəyyən olunmuş qaydada inzibati məsuliyyətini və tənbeh olunmasını istisna edən hallar yoxdur. "Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzibati xətalara münasibətdə həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinin inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddətləri baxımından şərh edilməsinə dair" Azərbaycan Respublikası Konstiusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ###### 2019-cu il tarixli qərarında formalaşdırdığı hüquqi mövqeyinə görə, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC tərəfindən ##.##.2024-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasından kənara köçürülmüş 25.000,00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malların idxal olunmasının fors-major hadisəsi ilə bağlı mümkün olmaması ilə bağlı hal müəyyən edilməmişdir. “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.2-1-ci yarımbəndi ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Rrespublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ######## 2024-cü il tarixli qərarında qeyd olunur ki, ölkənin tədiyə balansında valyuta kəsirinin azaldılması və valyuta nəzarətinin effektivliyinin artırılması məqsədi ilə ölkədə maliyyə sabitliyinin təmin edilməsinə yönəlmiş kompleks tədbirlərdən biri kimi Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 2016-cı il ## ###### tarixli Qərarı ilə Qaydalar qəbul edilmiş və həmin Qaydaların 4.3.1.3-cü yarımbəndi ilə Azərbaycan Respublikasına idxal olunan malların və xidmətlərin ödənilməsi üzrə rezidentlər və qeyri-rezidentlər tərəfindən həyata keçirilən köçürmələr, o cümlədən qabaqcadan ödənilən vəsaitlər (avans) üzrə əməliyyatlar zamanı malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsinin (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədin) təqdim edilməsi öhdəliyi və bu öhdəliyin icrası ilə bağlı dəqiq müddət məhdudiyyəti müəyyənləşdirilərək qeyd edilən valyuta əməliyyatlarına xüsusi nəzarət rejimi tətbiq edilmişdir. Odur ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi inzibati xəta faktının subyektə münasibətdə müəyyən edilməsi ilə bağlı kifayət qədər dəlillərin mövcudluğunu nəzərə alır. İnzibati xəta haqqında iş üzrə icraat materiallarına əsasən Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-yə münasibətdə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 53-cü maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraatı rədd edən hallar müəyyən edilməmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin barəsində inzibati tənbeh tədbiri tətbiq edilərkən, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 2, 9.1, 12.1, 21, 31.3, 32 və 33-cü maddələrinin tələbləri nəzərə alınmışdır. Qeyd olunanlara əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticəni işin faktiki hallarına uyğun sayır və qeyd edir ki, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat materiallarının müqayisəli şəkildə təhlilinə, həmçinin maddi və prossesual hüquq normalarına əsasən, iş üzrə qanuni və əsaslı qərar qəbul edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 134.1.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılarkən, qərarın dəyişdirilmədən, şikayətin və ya protestin isə təmin edilmədən saxlanılması haqqında qərar qəbul edilir. Odur ki, qanunvericiliyin tələblərini və işin həqiqi hallarını nəzərə alan apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd edir ki, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək tənbeh edilməsi haqqında iş üzrə Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarı qanuni və əsaslı olmaqla, təyin edilmiş inzibati tənbehin həddinə münasibətdə ədalətlidir. Şərh olunanları və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 128-134.1.1ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, apellyasiya instansiyası məhkəməsi QƏRARA A L D İ: Şikayət təmin edilməsin. Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək, inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş 25.000,00 ABŞ dolları valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizi miqdarında – 5.000 ABŞ dolları məbləğində cərimə ilə tənbeh edilməsi və həmin məbləğin ödəniş gününün məzənnəsi üzrə Azərbaycan manatı ilə dövlət büdcəsinə ödənilməsi haqqında Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qətidir, ondan şikayət verilə bilməz.