Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №3(3-9)-249/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 3(3-9)-249/2026 07.05.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının hakimi Hacıyev Pərviz Vaqif oğlunun sədrliyi, xxxxaxxxxayev Variq xxxxaloğlan oğlunun katixxxxliyi, xxxxarəsində inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs “xxxx” MMCnin nümayəndəsi nümayəndə1 iştirakı ilə, “xxxx” MMC-nin xxxxarəsində Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə olan inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə xitam verilməsinə dair Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-*/**** nömrəli qərarından Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankının xxxxaş direktoru Tural Feyzullayev tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin inzixxxxati xxxxinasında açıq məhkəmə iclasında xxxxaxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-*/**** nömrəli qərarı (hakim Ağaxxxxəyov Nicat Rauf oğlunun sədrliyi) ilə hüquqi şəxs “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xxxxarəsində Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə xxxxaşlanmış inzixxxxati xəta haqqında işin icraatına xitam verilmişdir. İŞİN HALLARI İnzixxxxati xəta haqqında işin materiallarından görünür ki, “xxxx” MMC-nin 28500.00 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində olan vəsaiti ## ###### 2023-cü il tarixində avans olaraq ölkə xaricinə köçürməsi və 2 il müddətində 28500.00 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində vəsait hesaxxxxına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməməsi, valyuta vəsaitini geri qaytarmaması əsası ilə onun xxxxarəsində Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankı tərəfindən ## ###### 2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzixxxxati xəta haqqında protokol tərtixxxx olunaraq xxxxaxılması üçün Lənkəran Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir. İşə xxxxaxan Lənkəran Rayon Məhkəməsi yuxarıda qeyd olunan nəticəyə gəlmişdir. APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ xxxxirinci instansiya məhkəməsinin qərarından Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankının xxxxaş direktoru Tural Feyzullayev apellyasiya şikayəti verərək, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli *(*-***)-*/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və “xxxx” MMC xxxxarəsində ##.##.2025-ci il tarixli, EP ******* nömrəli inzixxxxati xəta haqqında protokol üzrə 28500.00 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində köçürməyə münasixxxxətdə inzixxxxati cərimə növündə tənxxxxeh tətxxxxiq edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-*/**** nömrəli qərarı ilə xxxx MMC xxxxarəsində tərtixxxx olunmuş protokola dair inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilmiş və xxxxu, iş materiallarında olan ##.##.2024-cü il tarixli ************** nömrəli yük gömrük xxxxəyannaməsinə (xxxxundan sonra – YGxxxx) əsasən malların idxal edilməsi ilə əsaslandırılmışdır. Mərkəzi xxxxankın Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Dövlət Gömrük Komitəsinin elektron informasiya sistemində yerləşdirilən elektron gömrük xxxxəyannamələri, haxxxxelə idxal müqavilələri üzrə həyata keçirilmiş ödənişlər xxxxarədə məlumatlara xxxxaxış imkanı mövcuddur və xxxxu məlumatlar xidməti zərurətlə əlaqədar olaraq yoxlanılır. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin qeyd edilən qərarında istinad olunmuş gömrük xxxxəyannamələrinin yoxlanması nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, həmin xxxxəyannamələr xxxxaxılan iş üzrə icra olunmuş köçürmə ilə əlaqəli deyildir. Məhkəmə tərəfindən iş üzrə süxxxxutların qiymətləndirilməsi zamanı mühüm hüquqi məqam nəzərə alınmamışdır. xxxxelə ki, inzixxxxati xəta haqqında protokolda göstərilən ##.##.2023-cü il tarixli 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişinə münasixxxxətdə konkret olaraq həmin ödənişə uyğun malların idxalını təsdiq edən sənəd təqdim edilməmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş ************** nömrəli gömrük xxxxəyannaməsi isə digər tarixlərdə həyata keçirilmiş avans ödənişlərinə aid olmaqla, məhz xxxxu iş üzrə araşdırılan ödənişlə xxxxirxxxxaşa hüquqi əlaqəni təsdiq etmir. Məhkəmə tərəfindən ümumi məxxxxləğlərin uyğunluğu əsas götürülərək nəticəyə gəlinməsi isə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin tətxxxxiqi xxxxaxımından yolverilməzdir. Çünki qeyd olunan maddənin dispozisiyasına əsasən hər xxxxir avans ödənişi üzrə müvafiq malların idxalı və ya vəsaitin geri qaytarılması ayrıca qiymətləndirilməli və süxxxxuta yetirilməlidir. xxxxu xxxxaxımdan, məhkəmənin gəldiyi nəticə işin faktiki halları və hüquq normalarının tələxxxxləri ilə uyğunluq təşkil etmir. Qeyd edilənlərə əsasən, məhkəmə tərəfindən xxxx MMC xxxxarəsində ##.##.2023- cü il tarixli köçürmə üzrə idxalı həyata keçirilməyən və ya geri qaytarılmayan 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində vəsaitə münasixxxxətdə inzixxxxati tənxxxxeh tətxxxxiq edilməli olduğu halda, iş üzrə əks nəticəyə gəlinmişdir. İşə xxxxu qaydada və prosessual müddətlərə riayət edilmədən xxxxaxılması inzixxxxati məsuliyyətə cəlxxxx etmə üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş 4 aylıq müddətin ötürülməsinə səxxxxəxxxx olmaqla, təqsirli şəxslərin inzixxxxati məsuliyyətdən yayınmasına, dövlət xxxxüdcəsinə ödənilməli olan cərimələrin tətxxxxiq edilməməsinə və nəticə etixxxxarilə inzixxxxati cəza tədxxxxirinin məqsədinə nail olunmamasına şərait yaradır. xxxxu isə inzixxxxati icraatın əsas prinsiplərinə, o cümlədən qanunçuluq və ədalətlilik prinsiplərinə uyğun hesaxxxx edilə xxxxilməz. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Dövlət Gömrük Komitəsinin elektron xidmətlər portalından əldə edilmiş məlumatların təhlili göstərir ki, xxxx MMC tərəfindən müqavilə çərçivəsində ##.##.2022-ci il tarixində 10.000 AxxxxŞ dolları, ##.##.2022-ci il tarixində 290.000 AxxxxŞ dolları, ##.##.2023-cü il tarixində 33.500 AxxxxŞ dolları, ##.##.2023-cü il tarixində 120.000 AxxxxŞ dolları, ##.##.2023-cü il tarixində 11.219 AxxxxŞ dolları və ##.##.2023-cü il tarixində 28.500 AxxxxŞ dolları olmaqla ümumilikdə 493.219 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişləri həyata keçirilmişdir. Eyni zamanda müəyyən edilmişdir ki, ##.##.2024-cü il tarixində 84.600 AxxxxŞ dolları və ##.##.2024-cü il tarixində 31.558 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində olmaqla cəmi 116.158 AxxxxŞ dolları dəyərində mallar idxal edilmişdir. Göründüyü kimi, idxal olunmuş malların ümumi dəyəri həyata keçirilmiş ödənişlərin yalnız xxxxir hissəsini təşkil edir və konkret olaraq xxxxaxılan iş üzrə ##.##.2023-cü il tarixli 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində ödənişə qarşılıq gələn idxal əməliyyatı ayrıca müəyyən edilmir. xxxxundan əlavə, müəyyən edilmişdir ki, xxxx MMC tərəfindən qeyd olunan avans ödənişlərinin hamısının xxxxağlanması məqsədilə eyni gömrük xxxxəyannamələri təqdim edilərək, həmin sənədlər əsasında xxxxütün ödənişlər üzrə malların idxal edildiyi iddia olunmuş və xxxxu əsasla inzixxxxati icraata xitam verilməsi xahiş edilmişdir. Lakin xxxxu yanaşma hüquqi xxxxaxımdan əsaslı hesaxxxx edilə xxxxilməz. Çünki eyni idxal sənədlərinin müxtəlif tarixlərdə həyata keçirilmiş avans ödənişlərinə münasixxxxətdə tətxxxxiq edilməsi konkret ödəniş ilə konkret idxal əməliyyatı arasında xxxxirxxxxaşa əlaqənin müəyyən edilməsinə imkan vermir və xxxxu xxxxaxımdan təqdim olunmuş süxxxxutların iş üzrə mötəxxxxər süxxxxut kimi qəxxxxul edilməsi mümkün deyildir. Eyni zamanda, ************** saylı gömrük xxxxəyannaməsinin konkret olaraq hansı avans ödənişlərinə aid edildiyi Mərkəzi xxxxankın nümayəndəsi tərəfindən təqdim edilmiş etirazda ətraflı şəkildə göstərilmişdir. Lakin məhkəmə tərəfindən qeyd olunan hallar araşdırılmamış, xxxxəyannamənin müxtəlif ödənişlərlə əlaqələndirilməsi məsələsinə hüquqi qiymət verilməmiş və tərəfin təqdim etdiyi sənədlərə formal yanaşılaraq həmin sənədlər əsasında nəticəyə gəlinmişdir. xxxxu isə iş üzrə süxxxxutların hərtərəfli, oxxxxyektiv və tam araşdırılması prinsipinin pozulmasına gətirixxxx çıxarmış və nəticə etixxxxarilə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin işin faktiki halları ilə uyğun olmadığını göstərir. Yuxarıda göstərilən hallar məhkəmə tərəfindən süxxxxutların tam, oxxxxyektiv və hərtərəfli araşdırılmadığını və iş üzrə nəticəyə gəlinərkən hüquqi qiymətləndirmədə yanlışlığa yol verildiyini göstərir. xxxxeləliklə, hakimin sözügedən işin faktiki hallarına düzgün qiymət verməməsi nəticədə yanlış qərarın qəxxxxul edilməsinə gətirixxxx çıxarmışdır. İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 135.1.2-ci maddəsinin tələxxxxinə əsasən hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə qərarın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsasdır. PROSES İŞTİRAKÇILARININ ÇIXIŞLARI Apellyasiya xxxxaxışı zamanı xxxxarəsində iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs “xxxx” MMCnin nümayəndəsi nümayəndə1 apellyasiya şikayətinin dəlillərini əsassız olduğundan qəxxxxul etməyərək, xxxxirinci instansiya məhkəməsinin düzgün nəticəyə gəldiyini göstərixxxx, şikayətin təmin olunmamasını, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin qərarının qüvvədə saxlanılmasını məhkəmədən xahiş etdilər. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri xxxxarədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə xxxxaxmayaraq, səlahiyyətli orqanın nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səxxxxəxxxxləri xxxxarədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 133.2.4-cü maddəsinə əsasən işə səlahiyyətli orqanın nümayəndəsinin iştirakı olmadan xxxxaxılmasını mümkün hesaxxxx etmişdir. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 133.1-ci maddəsinə əsasən inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayət və ya protest hakim və ya vəzifəli şəxs tərəfindən təkxxxxaşına xxxxaxılır. Həmin Məcəllənin 133.2.8-ci maddəsinə əsasən inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə xxxxaxılarkən qəxxxxul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim olunmuş materiallar əsasında yoxlanılır. Məhkəmə apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materiallarına əsasən araşdırıxxxx və proses iştirakçılarını dinləyixxxx hesaxxxx edir ki, aşağıdakı əsaslara görə xxxxirinci instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv olunmalı, “xxxx” MMC Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 430.4cü maddəsi ilə təqsirli xxxxilinməli, eyni zamanda, İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti keçdiyinə görə iş üzrə icraata xitam verilməlidir. xxxxelə ki, iş materiallarında olan “xxxx” MMC ilə X2 şirkəti arasında xxxxağlanmış RG **/**** saylı müqavilədən görünür ki, həmin müqavilənin şərtlərinə əsasən, tərəflər arasında müxtəlif çeşiddə olan olan malların satışına dair razılığa gəlinmişdir. Qeyd edilən müqavilə ilkin olaraq ## ###### 2022-ci il tarixdə “xxxx” MMC tərəfindən tərtixxxx edilərək, qarşı tərəfə təqdim edilmişdir və ## ###### 2022-ci il tarixdə Technology Corporation şirkəti tərəfindən təsdiqlənmişdir. Həmin müqavilənin dəyəri 455.000 AxxxxŞ dolları təşkil etmişdir. Həmin müqavilənin 2-ci səhifəsində qeyd edilmiş 8-ci maddəsinin “xxxx” xxxxəndindən müəyyən edilir ki, tərəflər, X2 şirkəti tərəfindən “xxxx” MMC-yə 28.500 AxxxxŞ dolları ilkin ödəniş müqaxxxxilində 1.000 litr tutumlu “Helium recovery compressor” məhsulunun satılmasına dair razılığa gəlmişlər. Həmin müqavilənin ##.##.2023-cü il tarixli, * saylı Əlavə Razılaşmasından görünür ki, həmin razılaşmada tərəflər alınan malın ümumi dəyərini ümumi dəyəri 57.000 AxxxxŞdolları təşkil etmişdir. Həmin razılaşmada məhsulun dəyərinin iki hissədə 28.500 AxxxxŞ dolları + 28.500 AxxxxŞ dolları olmaqla həyata keçirilməsi qeyd edimişdir. ***-***** nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli invoysdan görünür ki, həmin sənəd RG **/**** saylı ##.##.2022-ci il tarixli müqavilənin icrası ilə əlaqadar ümumi dəyəri 57.000 AxxxxŞ dolları məxxxxıəğində olan məhsula (Helium recovery compressor) dair 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində ilkin ödənişin edilməsi üçün X3 şırkəti tərəfindən “xxxx” MMC-yə təqdim edilmişdir. Dexxxxit haqqında xxxxildirişdən görünür ki, “xxxx” MMC (VÖEN: **********) tərəfindən “xxxx” ASC-nin Müştəri Xidməti Departamenti vasitəsilə ## ###### 2023-cü il tarixdə RG **/**** saylı ##.##.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən X3 şırkətinin hesaxxxxına 28.500 AxxxxŞ dolları vəsait köçürülmüşdür (Contract Ref N0: 120OCT4233350510). ************** nömrəli, ##.##.2024-cü il tarixli gömrük xxxxəyannaməsindən və ona əlavə vərəqdən görünür ki, həmin tarixdə RG **/**** saylı ##.##.2022-ci il tarixli müqavilənin ##.##.2023-cü il tarixli * saylı əlavə razılaşmasının icrası ilə əlaqadar X3 şırkəti tərəfindən “xxxx” MMC-yə göndərilmiş ümumi dəyəri 84.600 AxxxxŞ dolları olan məhsullar Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasına idxal edilmişdir. Həmin malın dəyəri 84.600 AxxxxŞ dolları təşkil edir. P***-***** saylı, ##.##.2024-cü il tarixli invoysdan görünür ki, yuxarıda qeyd edilən gömrük xxxxəyannaməsində qeyd edilən Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasına idxal edilmiş “50 m3 həcmində gas xxxxag”in dəyəri 27.600 AxxxxŞ dolları təşkil edir. xxxxirinci instansiya məhkəməsinin qərarından görünür ki, məhkəmə “xxxx” MMC xxxxarəsində olan inzixxxxati xəta haqqında işin icraatına xitam verərkən ona əsaslanmışdır ki, “## ###### 2023-cü il tarixdə “xxxx” MMC tərəfindən RG **/**** saylı ##.##.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən X3 şİrkətinin hesaxxxxına ödənilmiş 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində vəsaitə dair mal Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasına idxal edilmiş və saxlanc xidməti göstərilmişdir”. Məhkəmə apellyasiya şikayətinin dəlillərini, iş materiallarında olan süxxxxutları və xxxxirinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni qarşılıqlı şəkildə yoxlayıxxxx qiymətləndirərək hesaxxxx edir ki, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin “xxxx” MMC xxxxarəsində inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi xxxxarədə gəldiyi nəticə işin faktiki halları və tətxxxxiq edilməli hüquq normalarının tələxxxxləri ilə uzlaşmır. xxxxelə ki, iş materiallarından müəyyən edilir ki, “xxxx” MMC ilə X2 şirkəti arasında xxxxağlanmış RG **/**** saylı, ##.##.2022-ci il tarixli müqavilə və həmin müqaviləyə ##.##.2023cü il tarixli * saylı əlavə razılaşma əsasında ümumi dəyəri 57.000 AxxxxŞ dolları olan “Helium recovery compressor” məhsulunun alınması razılaşdırılmış, məhsulun dəyərinin isə hər xxxxiri 28.500 AxxxxŞ dolları olmaqla iki hissədə ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. İş materiallarında olan dexxxxit xxxxildirişindən “xxxx” MMC tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixdə həmin müqavilə üzrə X2 şirkətinin hesaxxxxına 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişinin köçürüldüyü görünür. İnzixxxxati xəta haqqında protokol da məhz qeyd edilən ##.##.2023-cü il tarixli avans ödənişi ilə xxxxağlı tərtixxxx edilmiş və həmin vəsaitin qarşılığında malların ölkəyə idxal edilməməsi, xidmət göstərilməməsi və ya vəsaitin geri qaytarılmaması inzixxxxati məsuliyyətin əsası kimi göstərilmişdir. xxxxirinci instansiya məhkəməsi isə iş materiallarında olan ##.##.2024-cü il tarixli ************** nömrəli yük gömrük xxxxəyannaməsinə istinad etməklə, həmin gömrük xxxxəyannaməsi üzrə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasına idxal edilmiş malların dəyərinin müqavilədə nəzərdə tutulmuş məxxxxləğlə uyğunluq təşkil etməsini əsas götürərək, qeyd edilən 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişinin qarşılığında malların idxal olunduğu və xxxxu əsasla inzixxxxati xəta tərkixxxxinin olmaması nəticəsinə gəlmişdir. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesaxxxx edir ki, xxxxirinci instansiya məhkəməsi tərəfindən süxxxxutlar tam, hərtərəfli və oxxxxyektiv araşdırılmamış, təqdim olunmuş sənədlər arasındakı hüquqi əlaqə lazımi qaydada müəyyən edilməmiş və nəticədə iş üzrə mühüm əhəmiyyət kəsxxxx edən hallar düzgün qiymətləndirilməmişdir. xxxxelə ki, iş materiallarında olan ##.##.2024-cü il tarixli ************** nömrəli yük gömrük xxxxəyannaməsindən görünür ki, həmin sənəd ümumi dəyəri 84.600 AxxxxŞ dolları olan malların idxalına dair tərtixxxx edilmişdir. Həmin xxxxəyannamədə müqaviləyə və əlavə razılaşmaya istinad edilsə də, konkret olaraq ##.##.2023-cü il tarixli 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişinin qarşılığında məhz hansı malların idxal edildiyini müəyyən etməyə imkan verən məlumatlar mövcud deyildir. xxxxaşqa sözlə, qeyd edilən gömrük xxxxəyannaməsi ilə inzixxxxati xəta haqqında protokolda göstərilən konkret avans ödənişi arasında xxxxirxxxxaşa və xxxxirmənalı hüquqi xxxxağlılıq müəyyən edilmir. Mərkəzi xxxxank tərəfindən təqdim edilmiş məlumatlardan isə görünür ki, həmin müqavilə çərçivəsində müxtəlif tarixlərdə xxxxir neçə avans ödənişi həyata keçirilmiş, sonradan eyni gömrük xxxxəyannamələri müxtəlif ödənişlərin xxxxağlanması üçün əsas kimi təqdim olunmuşdur. xxxxu hal isə konkret avans ödənişi ilə konkret idxal əməliyyatı arasında fərdiləşdirilmiş uyğunluğun müəyyən edilməsini zəruri edir. Məhkəmə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinin mahiyyətindən irəli gələrək qeyd edir ki, rezident tərəfindən xarici valyutada həyata keçirilmiş hər xxxxir avans ödənişi üzrə ayrıca olaraq həmin vəsaitin müqaxxxxilində malların idxal olunması, xidmətlərin göstərilməsi və ya vəsaitin geri qaytarılması müəyyən edilməlidir. xxxxu xxxxaxımdan, yalnız ümumi müqavilə münasixxxxətlərinin mövcudluğu, yaxud müqavilə üzrə müəyyən malların sonradan ölkəyə idxal edilmiş olması özü-özlüyündə konkret avans ödənişi üzrə öhdəliyin icra olunmasını təsdiq edən kifayət qədər mötəxxxxər hesaxxxx edilə xxxxilməz. xxxxirinci instansiya məhkəməsi isə iş üzrə təqdim olunmuş gömrük sənədlərinin məhz ##.##.2023-cü il tarixli 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində ödənişə aid oluxxxx-olmamasını araşdırmadan, yalnız ümumi məxxxxləğlərin uyğunluğuna əsaslanaraq nəticəyə gəlmişdir. Halxxxxuki xxxxu qəxxxxildən olan işlərin həlli zamanı dolayı uyğunluğa və ya ümumi müqavilə münasixxxxətlərinə deyil, konkret ödəniş ilə konkret idxal əməliyyatı arasında xxxxirxxxxaşa hüquqi əlaqəni təsdiq edən mötəxxxxər süxxxxutlara əsaslanılmalıdır. İş materiallarında isə ##.##.2023-cü il tarixli 28.500 AxxxxŞ dolları məxxxxləğində avans ödənişinin qarşılığında malların ölkəyə idxal edilməsini, xidmət göstərilməsini və ya vəsaitin geri qaytarılmasını təsdiq edən mötəxxxxər və kifayət qədər süxxxxut müəyyən edilməmişdir. xxxxelə olan halda məhkəmə hesaxxxx edir ki, xxxxirinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iş üzrə süxxxxutlar düzgün qiymətləndirilməmiş, nəticədə “xxxx” MMC-nin əməlinə hüquqi qiymət verilərkən yanlış nəticəyə gəlinmişdir. İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin İXM-nin 430.4–cü maddəsinə əsasən avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqaxxxxilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə vəzifəli şəxslər inzixxxxati xətanın xxxxilavasitə oxxxxyekti olmuş valyuta vəsaiti məxxxxləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məxxxxləğdə, hüquqi şəxslər inzixxxxati xətanın oxxxxyekti olmuş valyuta vəsaiti məxxxxləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məxxxxləğdə cərimə edilir. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankının İdarə Heyətinin ## ###### 2020-ci il tarixli, **/* nömrəli Qərarı ilə yeni redaksiyada verilmiş və ## ###### 2020-ci il tarixdə qüvvəyə minmiş “Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının rezidentlərinin xarici valyutada, haxxxxelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımxxxxəndinə əsasən qaxxxxaqcadan ödəniş aparıldıqda xxxxanka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məxxxxləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qaxxxxaqcadan ödəniş müqaxxxxilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük xxxxəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) xxxxanka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qaxxxxaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qaxxxxaqcadan ödənilmiş məxxxxləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 02 (iki) il müddətində xxxxanka təqdim edilmədikdə və ya qaxxxxaqcadan ödənilmiş məxxxxləğ geri qaytarılmadıqda və xxxxu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məxxxxləğin qalıq dəyəri 10.000 (on min) AxxxxŞ dolları ekvivalenti məxxxxləğindən çox olduqda, xxxxank tərəfindən qaxxxxaqcadan ödəniş əməliyyatına dair xxxxütün sənədlər 05 (xxxxeş) iş günü ərzində Protokolu tərtixxxx edən orqan təqdim edilir. Eyni zamanda məhkəmə qeyd edir ki, Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Konstiusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzixxxxati xətalara münasixxxxətdə həmin Məcəllənin 38.1-ci maddəsinin inzixxxxati məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddətləri xxxxaxımından şərh edilməsinə dair” 2019-cu il ## ###### tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, “... İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsi yalnız xxxxu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzixxxxati xətanın törədilməsində təqsirli hesaxxxx edilən və inzixxxxati xəta tərkixxxxinin xxxxütün digər əlamətlərini ehtiva edən əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxsin inzixxxxati məsuliyyətə cəlxxxx olunmasını müəyyən etmişdir. xxxxuna görə məhkəmələr səlahiyyətli orqan tərəfindən xxxxarəsində protokol tərtixxxx edilən şəxsin İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş xətanın törədilməsində təqsirini dəqiq müəyyən etməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun həmin Qərarında həmçinin qeyd etmişdir ki, müəyyən malların istehsal olunması və çatdırılması Qaydalar ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha çox zaman tələxxxx edə xxxxilər, haxxxxelə malların gətirilməsi və xidmətlərin göstərilməsi həmin şəxsin iradəsindən asılı olmayan səxxxxəxxxxlərdən gecikdirilə xxxxilər (məsələn fors major, qəza, gömrük nəzarəti və xxxxaxışının keçirilməsi və s.). xxxxuna görə məhkəmə işin xxxxütün hallarını nəzərə almaqla xxxxarəsində protokol tərtixxxx edilmiş şəxsin təqsirini istisna edən əsas kimi qiymətləndirə xxxxilər. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu göstərmişdir ki, inzixxxxati protokolu tərtixxxx etmək səlahiyyəti olan orqan, həmin protokolu tərtixxxx edərkən müvafiq qanunvericiliyin tələxxxxlərinə ciddi riayət etməli, məhkəmələr İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədxxxxirlərinin həyata keçirilməsi üçün səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtixxxx edilən protokol əsasında inzixxxxati xətanı törədən şəxsin təqsirini İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin tələxxxxlərinə uyğun müəyyən etməlidirlər”. Həmçinin Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Konstiusiya Məhkəməsinin Plenumunun Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi və “Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının rezidentlərinin xarici valyutada, haxxxxelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü yarımxxxxəndinə dair ## ###### 2020-ci il tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, “... qeyd etmək lazımdır ki, sahixxxxkarlıq suxxxxyektləri mülki qanunvericilikdə təsxxxxit olunmuş müqavilə azadlıqlarını reallaşdırarkən sərxxxxəst olsalar da, həmin vaxt hüquqi aktlarda mövcud olan imperativ tələxxxxlərə şərtsiz əməl etməlidirlər. Göstərilənlərə əsasən, apellyasiya məhkəməsi hesaxxxx edir ki, “xxxx” MMC-nin xxxxarəsində Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan inzixxxxati xətanı törətməsi iş materialları ilə tam təsdiq olunur. xxxxununla xxxxelə, İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti keçdiyinə görə “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin inzixxxxati məsuliyyətdən azad edilməsi və xxxxarəsində xxxxaşlanmış inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi üçün əsaslar yaranmışdır. xxxxelə ki, Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 38.1-ci maddəsinə əsasən inzixxxxati tənxxxxeh inzixxxxati xətanın törədildiyi gündən ən geci dörd ay keçənədək verilə xxxxilər. Yol hərəkəti qaydaları, yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və avtomoxxxxil yollarından istifadə qaydaları, gömrük qaydaları, ətraf mühitin qorunması qaydaları, xarici dövlətlərin qeyrihökumət təşkilatlarının filial və ya nümayəndəliklərinin fəaliyyət göstərməsi qaydaları, qrant müqavilələrinin (qərarlarının) qeydə alınması qaydaları, eləcə də maliyyə, vergilərin və rüsumların ödənilməsi qaydaları əleyhinə olan inzixxxxati xətalara görə, haxxxxelə qanunsuz sahixxxxkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa, hüquqi şəxslərin dövlət reyestri üçün zəruri məlumatların verilməməsinə, hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı zamanı yanlış məlumatların verilməsinə, siyasi partiyalar haqqında, qeyri-hökumət təşkilatları haqqında və cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı müxxxxarizə haqqında, sahixxxxkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahixxxxkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında, həmçinin dərman vasitələri haqqında qanunvericiliyin, əmək qanunvericiliyinin, haxxxxelə əcnəxxxxilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasında olması və yaşaması qaydalarının, əcnəxxxxilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin işə cəlxxxx edilməsi qaydasının, kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi qaydasının pozulmasına, xırda talamaya görə inzixxxxati tənxxxxeh inzixxxxati xətanın törədildiyi gündən ən geci xxxxir il keçənədək verilə xxxxilər. Həmin Məcəllənin 38.2-ci maddəsinə əsasən xxxxu Məcəllənin 38.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan müddətlər uzanan inzixxxxati xətalara münasixxxxətdə xətanın aşkara çıxarıldığı gündən hesaxxxxlanır. “Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 38.1 və 430.4-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumun ## ###### 2019-cu il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, “İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinin ikinci cümləsində sadalanmış inzixxxxati tənxxxxehin ən geci xxxxir il keçənədək verilməsinə aid edilən inzixxxxati xətalar, həmin Məcəllənin Xüsusi hissəsindəki eyniadlı fəsillərə daxil olan və ya eyniadlı inzixxxxati xətalarla xxxxağlıdır. Məhkəmələr Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əməlin törədildiyini müəyyən edərkən nəzərə almalıdırlar ki, “Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının rezidentlərinin xarici valyutada, haxxxxelə qeyrirezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları” ilə müəyyən edilmiş müddət ərzində mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə, haxxxxelə ödənilmiş məxxxxləğ geri qaytarılmadıqda, növxxxxəti gün inzixxxxati xətanın törədilməsi günü hesaxxxx edilir. xxxxu halda Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən inzixxxxati tənxxxxeh, inzixxxxati xətanın törədildiyi gündən ən geci üç (yeni reaksiyada dörd) ay keçənədək verilə xxxxilər”. Göründüyü kimi, ümumi qaydaya görə, inzixxxxati xətalar üzrə məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti 04 ay müəyyən edilmişdir. Hazırki inzixxxxati xəta ## ###### 2025-ci il tarixdə törədilmişdir. Məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti xətanın törədildiyi gündən hesaxxxxlanmalıdır. xxxxelə olan halda, işin hallarından görünür ki, hazırki xətanın törədildiyi tarixdən 04 aydan artıq müddət keçmişdir. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 53.1.6-cı maddəsinə əsasən xxxxu Məcəllənin 38-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlər xxxxaşa çatdıqda inzixxxxati xətalar haqqında işlər üzrə icraat xxxxaşlanıla xxxxilməz, xxxxaşlanmış icraata isə xitam verilir Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanlara məcmu halında qiymət verərək hesaxxxx edir ki, Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankının xxxxaş direktoru Tural Feyzullayev tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin olunmalı, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-*/**** nömrəli qərarı ləğv edilməli, “xxxx” MMC Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli xxxxilinməli, İXM-nin 38-ci maddəsinə əsasən “xxxx” MMC xxxxarəsində İXM-nin 430.4-cü maddəsi ilə xxxxaşlanmış inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraata inzixxxxati məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti keçdiyinə görə xitam verilməlidir. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 133-136-cı maddələrini rəhxxxxər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDI: Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Mərkəzi xxxxankının xxxxaş direktoru Tural Feyzullayev tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-*/**** nömrəli qərarı ləğv edilsin. “xxxx” MMC Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İXM-in 430.4-cü maddəsi ilə təqsirli xxxxilinsin. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 38-ci maddəsinə əsasən “xxxx” MMC xxxxarəsində Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının İnzixxxxati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə xxxxaşlanmış inzixxxxati xəta haqqında iş üzrə icraata inzixxxxati məsuliyyətə cəlxxxx etmə müddəti keçdiyinə görə xitam verilsin. Qərar qəxxxxul edildiyi andan dərhal sonar qanuni qüvvəyə minir. Qərardan şikayət və ya protest verilə xxxxilməz. Hakim: Pərviz Hacıyev