Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №3(3-9)-370/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 3(3-9)-370/2026 13.07.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Cinayət Kollegiyasının hakimi Əliyev Əli Abdulla oğlunun sədrliyi Babayev Variq Baloğlan oğlunun katibliyi Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) iştirakı ilə, Azərbaycan Respublikası Inzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra – IXM-in) 271-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsinə dair inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin əməlində inzibati xəta tərkibi olmadığından IXM-in 53.2-ci maddəsinə əsasən xitam verilməsinə dair Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)- ***/**** nömrəli qərarından Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin (bundan sonra * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsi) rəisi Rafiq Ədilov tərəfindən verilmiş şikayətə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin ##.##.2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) IXM-in 271-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib barəsində 500 (beş yüz) manat məbləğində cərimə inzibati tənbeh növü tətbiq edilmişdir. Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin ##.##.2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarının ləğv edilməsi və iş üzrə icraata xitam verilməsinə dair Masallı Rayon Məhkəməsinə şikayət ərizəsi ilə müraciət etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı ilə (sədrlik edən hakim X1) şikayət təmin edilmiş, Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) barəsində * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsi tərəfindən qəbul edilmiş ##.##.2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli “inzibati tənbeh vermə haqqında” qərarı ləğv edilmiş və inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilmişdir. Məhkəmə qərarından narazı qalan * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin rəisi Rafiq Ədilov şikayət verərək, Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin ##.##.2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarının dəyişdirilmədən saxlanılması haqqında qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. ŞIKAYƏTIN DƏLILLƏRI: * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin rəisi Rafiq Ədilov şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi işin halları üzrə səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtib edilmiş ## #### 2026-cı il tarixli aktı, MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokolu, fotoşəkilləri, bildirişi və inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı düzgün qiymətləndirməmiş, Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) subyektiv izahatına üstünlük vermişdir. Şikayət müəllifinin mövqeyinə görə, ## #### 2026-cı ildə Masallı rayonu Musaküçə kəndi ərazisində keçirilmiş reyd zamanı məişət tullantılarının qalaqlanaraq yandırılması faktı aşkar edilmiş, həmin tullantıların Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) mağaza fəaliyyəti ilə bağlı yarandığı və onun tərəfindən yandırıldığı müəyyən olunmuşdur. Bu səbəbdən Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli qərarının ləğv edilməsi və * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarının dəyişdirilmədən saxlanılması xahiş edilmişdir. PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Məhkəmə iclasında barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə qərar qəbul edilmiş şəxs Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) şikayətin dəlilləri ilə razılaşmayaraq, təmin olunmaması və Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilmiş səlahiyyətli orqan * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə IXM-in 133.2.4-cü maddəsinə əsasən barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə qərar qəbul edilmiş şəxsin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etdi. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR: IXM-in 128.1-ci maddəsinə əsasən barəsində qərar çıxarılmış fiziki şəxs, yetkinlik yaşına çatmayanların qanuni nümayəndəsi, hüquqi şəxsin nümayəndəsi, zərər çəkmiş şəxs, müdafiəçi və nümayəndə, həmçinin həmin Məcəllənin 43.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan vəzifəli şəxs inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan şikayət, prokuror isə protest verə bilər. IXM-in 133.2.8-ci maddəsinə görə inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə baxılarkən qəbul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim edilmiş materiallar əsasında yoxlanılır. Məhkəmə inzibati işin materiallarını, şikayətin dəlillərini və məhkəmə iclasında verilmiş izahatı qarşılıqlı əlaqədə araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli, Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı verilmiş şikayətə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Birinci instansiya məhkəməsi inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın qanuniliyini yoxlayarkən iş üzrə sübutların məcmusuna düzgün hüquqi qiymət vermiş, inzibati məsuliyyətin yalnız konkret inzibati xətanın konkret şəxs tərəfindən törədilməsinin kifayət qədər mötəbər sübutlarla təsdiq edildiyi halda mümkün olması prinsipindən çıxış etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, iş materiallarında Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) məhz tullantıları qalaqlaması və ya onları yandırarkən ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl etməməsi birmənalı sübut olunmadığından, onun əməlində IXM-in 271-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xəta tərkibinin olması barədə nəticəyə gəlmək mümkün deyildir. IXM-in 271-ci maddəsinə əsasən, tullantıların qalaqlanması qaydalarının pozulmasına, göstərilən tullantıları yandırarkən ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl edilməməsinə görə fiziki şəxslər beş yüz manatdan səkkiz yüz manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər iki min manatdan üç min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər altı min beş yüz manatdan səkkiz min manatadək məbləğdə cərimə edilir. Iş materiallarına əlavə edilmiş CD diskdə olan foto və videogörüntülərdən görünür ki, Masallı rayonu Musaküçə kəndində magistral yolun kənarında mağaza yerləşir, mağazanın qarşısında məişət tullantıları yığılmış iki ədəd qutu qoyulmuşdur. Eyni zamanda mağazanın cənub hissəsində isə yük yerinə məişət tullantıları yığılmış yük avtomobili saxlanılmışdır. Məişət tullantılarının qalaqlanmaqla yandırıldığı və zibil qutusunun qoyulduğu ərazi mağazadan təxminən 20-30 metr cənub tərəfə Viləş çayının Musaküçə kəndi ərazisindən keçən hissəsində, çay kənarında, çayın üzərindəki körpünün aşağı tərəfinə yaxın yerdədir, ətrafa zibilin yandırılmasından sonrakı izlər görünür, zibil qutusunun ətrafı ot örtüyü ilə örtülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş ##.##.2026-cı il tarixli aktın surətindən görünür ki, idarənin ##.##.2026-cı il tarixli, **** saylı sərəncamına əsasən ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə uyğun olaraq ekoloji tarazlığın qorunması, təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə edilməsi və müvafiq qanunvericilik aktlarına riayət olunması məqsədilə keçirilən növbəti reyd zamanı xidməti əraziyə daxil olan Masallı rayonu, Musaküçə kəndi ərazisində Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) tərəfindən mağazada əmələ gələn tullantıların qalaqlanaraq yandırılması faktının aşkar olunduğu qeyd edilmişdir. Araşdırma müddətində Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) yazılı izahat verməkdən imtina etdiyi göstərilmiş, nəticədə akt və IXM-in 271-ci maddəsinə uyğun olaraq inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin məsləhətçi-müfəttişi X3 tərəfindən tərtib edilmiş ##.##.2026-cı il tarixli, MN seriyalı ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokoldan görünür ki, Masallı rayonu, Musaküçə kəndi ərazisində məişət tullantılarının Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) tərəfindən qalaqlanaraq yandırılmasının aşkar olunduğu göstərilmiş və onun IXMin 271-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməsi nəticəsinə gəlinmişdir. Inzibati xəta haqqında iş üzrə ##.##.2026-cı il tarixli bildirişdən görünür ki, Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsi tərəfindən Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) bildiriş ünvanlanmaqla, ##.##.2026-cı il tarixdə saat 11:10-da barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs qismində * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinə gəlməsi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin rəisi tərəfindən qəbul edilmiş ##.##.2026-cı il tarixli, MN seriyalı ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərardan görünür ki, Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) IXM-nin 271-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətməkdə təqsirli bilinərək 500 manat məbləğində cərimə edilmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarında * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin ##.##.2026-cı il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarının ləğv edilməsi və inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə gəldiyi nəticə işin faktiki hallarına və IXM-in sübutetmə tələblərinə uyğundur. IXM-in 271-ci maddəsinin tətbiqi üçün yalnız tullantıların yandırılması faktının mövcudluğu kifayət etmir. Həmin maddə üzrə inzibati məsuliyyət üçün tullantıların qalaqlanması qaydalarının pozulması və ya tullantılar yandırılarkən ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl edilməməsi ilə yanaşı, bu hərəkətin konkret şəxs tərəfindən törədilməsi, həmin şəxsin əməli ilə nəticə arasında əlaqə və təqsir müəyyən edilməlidir. Iş materiallarında təqdim edilmiş akt, protokol, fotoşəkillər və CD diskdəki görüntülər ümumi olaraq müəyyən ərazidə tullantıların mövcudluğunu və həmin tullantıların yandırılmasından sonra qalmış izləri göstərir. Lakin bu materiallar Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) tullantıları məhz özü qalaqlamasını, onları yandırmasını və ya həmin yandırma prosesinə rəhbərlik etməsini əks etdirmir. CD diskdəki foto və videogörüntülərdən görünən hallar mağazanın yol kənarında yerləşməsi, mağazanın qarşısında məişət tullantıları üçün qutuların olması, habelə mağazadan təxminən 20-30 metr cənub tərəfdə, Viləş çayının kənarında tullantı yandırılmasından qalmış izlərin mövcudluğu ilə məhdudlaşır. Bu görüntülərdə Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) tullantıları həmin yerə daşıması və ya onları yandırması əks olunmur. Tullantıların yandırıldığı yer mağazanın bilavasitə içində və ya mağaza qarşısındakı qapalı nəzarət zonasında deyil, açıq istifadə üçün əlçatan yolkənarı və çaykənarı ərazidə yerləşir. Həmin ərazinin yaşayış evləri, yol, körpü və digər obyektlərin yaxınlığında olması tullantıların başqa şəxslər tərəfindən həmin yerə gətirilməsi və ya yandırılması ehtimalını istisna etmir. Səlahiyyətli orqan tərəfindən tullantıların yandırıldığı torpaq sahəsinin Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) mülkiyyətində, icarəsində, istifadəsində və ya faktiki nəzarətində olmasını təsdiq edən hər hansı sənəd təqdim edilməmişdir. Həmin ərazinin hüquqi statusu, kimin istifadəsində olması və Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) bu ərazi üzərində faktiki hakimiyyətinin mövcudluğu müəyyənləşdirilməmişdir. Akt və protokolda hadisənin əməkdaşlar tərəfindən bilavasitə müşahidə edilməsi, Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) tullantıları yandırarkən tutulması, onun bu hərəkəti icra etməsinin foto və ya video ilə qeydə alınması, yaxud bu halı təsdiq edən şahid izahatlarının alınması barədə məlumat yoxdur. Sənədlərdə yalnız tullantıların yandırılması faktının aşkar edilməsi göstərilmişdir. Inzibati xəta haqqında protokol iş üzrə sübut növlərindən biri olsa da, protokolda göstərilən hallar digər obyektiv və mötəbər sübutlarla təsdiqlənmədikdə şəxsin təqsirinin mübahisəsiz sübutu hesab edilə bilməz. Bu baxımdan, protokolun mövcudluğu inzibati məsuliyyət üçün tələb olunan maddi-hüquqi əsasları birbaşa yaratmır. Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) yazılı izahat verməkdən imtina etməsi də onun təqsirini təsdiq edən sübut kimi qiymətləndirilə bilməz. Şəxsin izahat verməməsi inzibati xəta faktının və həmin faktın şəxsə aidiyyətinin sübut edilməsi vəzifəsini səlahiyyətli orqanın üzərindən götürmür. Apellyasiya şikayətində göstərilən reydin keçirilməsi, fotoşəkillərin çəkilməsi, protokolun tərtib edilməsi, bildirişin göndərilməsi və Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) inzibati icraatda iştirakı daha çox icraatın prosessual tərəfini xarakterizə edir. Bu hallar özlüyündə onun məişət tullantılarını qalaqlayıb yandırmasını təsdiq edən birbaşa və ya kifayət qədər dolayı sübut sayılmır. Şikayətdə birinci instansiya məhkəməsinin yalnız Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) izahatını əsas götürməsi barədə irəli sürülən dəlil iş materialları ilə təsdiq edilmir. Birinci instansiya məhkəməsi qərar qəbul edərkən aktı, protokolu, fotoşəkilləri, CD diskdəki görüntüləri, inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı və tərəflərin mövqelərini məcmu şəkildə qiymətləndirmiş, həmin sübutların şəxsin təqsirini təsdiq etmək üçün kifayət etmədiyi nəticəsinə gəlmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iş üzrə tullantıların kim tərəfindən yandırılması, onların Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) məxsus olub-olmaması, tullantıların mağaza fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlməsi və Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) həmin ərazi üzərində nəzarətinin mövcudluğu barədə şübhələr səlahiyyətli orqan tərəfindən təqdim edilmiş sübutlarla aradan qaldırılmamışdır. Inzibati məsuliyyət ehtimal, fərziyyə və ya məntiqi güman üzərində qurula bilməz. Şəxsin mağaza fəaliyyəti ilə məşğul olması, mağazanın yaxınlığında tullantı qutularının mövcudluğu və yaxın ərazidə yandırılmış tullantı izlərinin aşkar edilməsi birlikdə qiymətləndirilsə belə, Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) IXM-in 271-ci maddəsində nəzərdə tutulan konkret əməli törətməsini birmənalı təsdiq etmir. Beləliklə, apellyasiya şikayətinin dəlilləri birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticələrin yanlış olduğunu təsdiq edən yeni hüquqi və ya faktiki hallar müəyyən etmir, qərarın ləğvi və ya dəyişdirilməsi üçün IXM-də nəzərdə tutulmuş əsaslar mövcud deyildir. IXM-in 2, 3, 12, 48, 53.2, 76, 114.2.1, 133.2.8, 134.1.1 və 135.1-ci maddələrinin tələbləri baxımından işə qiymət verildikdə də eyni nəticəyə gəlinir. IXM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. IXM-in 12-ci maddəsinə görə inzibati xəta hüquqazidd, təqsirli və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl hesab edilir. IXM-in 53.2-ci maddəsinə əsasən, hər hansı şəxs barəsində başlanılmış inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraata onun inzibati xəta törədilməsinə aidiyyəti olmadıqda və ya təqsirliliyi sübuta yetirilmədikdə xitam verilir. IXM-in 114.2.1-ci maddəsinə görə həmin hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. IXM-in 76-cı maddəsinə görə inzibati xətanın olub-olmamasını, inzibati xəta törədən şəxsin təqsirini və işin düzgün həlli üçün əhəmiyyətli olan digər halları müəyyən etməkdən ötrü əsaslana bilən faktiki məlumatlar sübut sayılır. Hazırkı işdə təqdim edilmiş faktiki məlumatlar Qərardan şikayət verən orqan (şəxs) təqsirini təsdiq etmək üçün kifayət etməmişdir. IXM-in 135.1-ci maddəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsaslar göstərilmişdir. Apellyasiya şikayətində həmin əsaslardan hər hansı birinin mövcudluğu, yəni birinci instansiya məhkəməsinin mühüm faktiki halları araşdırmaması, gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması, iş üçün əhəmiyyətli halların sübuta yetirilməməsi və ya inzibati məsuliyyət müəyyən edən normanın düzgün tətbiq edilməməsi inandırıcı şəkildə əsaslandırılmamışdır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı qanuni və əsaslıdır, * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin rəisi Rafiq Ədilov tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməməli, həmin qərar verilmiş şikayətə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. IXM-in 134.1.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılaraq qərarın dəyişdirilmədən, şikayətin və ya protestin isə təmin edilmədən saxlanılması haqqında qərar qəbul edilə bilər. Apellyasiya məhkəməsi bu hüquqi və faktiki əsaslara görə belə qənaətə gəlir ki, şikayətin dəlilləri birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas kimi qəbul edilə bilməz. Qeyd olunan əsaslarla IXM-in 134.1.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq şikayət təmin edilməməli, Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı verilmiş şikayətə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və IXM-in 134.1.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə R A R A A L D İ: Şikayət təmin edilməsin. Masallı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı * saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər Idarəsinin rəisi Rafiq Ədilov tərəfindən verilmiş şikayətə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan dərhal sonra qanuni qüvvəyə minir. Qərar şikayət və protest verilə bilməz.