Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №3(3-9)-399/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 3(3-9)-399/2026 24.07.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Cinayət Kollegiyasının hakimi Əliyev Əli Abdulla oğlunun sədrliyi Zeynallı Aslan Ismayıl oğlunun katibliyi, səlahiyyətli orqan Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC barəsində Azərbaycan Respublikası Inzibati Xətalar Məcəlləsinin (bundan sonra – IXM-in) 539.1-1-ci maddəsi ilə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddəti keçdiyi üçün xitam verilməsinə dair Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarından səlahiyyətli orqan Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidməti tərəfindən verilmiş şikayətə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Məhkəmənin sözügedən qərarından narazı qalan Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidməti şikayət verərək, Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin Mərkəzi Aran Regional Şöbəsi tərəfindən Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC barəsində tərtib edilmiş ##.##.2025-ci il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol əsasında hüquqi şəxsin inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. ŞIKAYƏTIN DƏLILLƏRI: Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidməti şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, “Əmək və məşğulluq” altsisteminə baxış zamanı Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC tərəfindən elektron sənəd formasına keçirilməyən əmək müqavilələrinin olduğu müəyyən edilmişdir. Bununla bağlı Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC-yə qüvvədə olan əmək müqavilələrinin qanunvericiliyə əsasən elektron sənəd formasına keçirilməsinin təmin edilməsinə dair icrası məcburi olan göstəriş verilmişdir. Xidmətin Mərkəzi Aran Regional Şöbəsi tərəfindən göndərilmiş qüvvədə olan əmək müqavilələrinin qanunvericiliyə əsasən elektron sənəd formasına keçirilməsi ilə bağlı ##.##.2025-ci il tarixli, *-**-*/*-*****/**** nömrəli icrası məcburi göstəriş barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC-nin elektron kabinetinə yerləşdirilmişdir. Lakin Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC tərəfindən məktubda göstərilən müddət ərzində pozuntu aradan qaldırılmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 2024-cü il ## #### tarixli, ****- VIQD nömrəli Azərbaycan Respublikası Qanununun 12.3-cü maddəsinə əsasən həmin Qanun qüvvəyə mindiyi günədək bağlanılmış əmək müqavilələrinin elektron sənəd formasına keçirilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş mərhələlərə uyğun olaraq həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2024-cü il ## ######## tarixli, *** nömrəli qərarına əsasən 2024-cü il ## #### tarixli, ****-VIQD nömrəli Qanun qüvvəyə minənədək bağlanılmış və qüvvədə olan əmək müqavilələrinin elektron sənəd formasına keçirilməsi iri, orta, kiçik və mikro sahibkarlıq subyekti olan, habelə sahibkarlıq subyekti olmayan işəgötürənlər üçün 2025-ci il # ####adək müəyyən edilmişdir. Xidmətin X6i göstərişinə baxmayaraq Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC tərəfindən tədbir görülməmiş və bu barədə Xidmətin Mərkəzi Aran Regional Şöbəsinə məlumat verilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 15-ci maddəsinin 5-ci hissəsinə əsasən əmək qanunvericiliyinə əməl olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanın vəzifəli şəxslərinin bu Məcəllənin və əmək qanunvericiliyinə dair digər normativ hüquqi aktların tələblərinə əməl olunmasına dair qəbul etdiyi qərarların və göstərişlərin işəgötürənlər, işçilər, habelə əmək münasibətlərinin digər iştirakçıları tərəfindən icrası məcburidir. Şikayətdə həmçinin qeyd edilmişdir ki, inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunan dövrdə müvafiq sənədlər hələ də təqdim edilmədiyindən inzibati xəta tərkibi yaranmış, bundan sonrakı mərhələdə hüquq pozuntusunun aradan qaldırılması isə məsuliyyəti yalnız qanunla müəyyən edildiyi halda istisna edə bilərdi. Bu səbəbdən birinci instansiya məhkəməsinin inzibati xəta tərkibinin olmaması ilə bağlı qənaəti qanunazidd hesab edilmişdir PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Məhkəmə iclasında iştirak edən səlahiyyətli orqan Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidmətinin nümayəndəsi X1 şikayətin təmin olunmasını, Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC-nin səlahiyyətli orqan tərəfindən tərtib edilmiş protokol əsasında inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan hüquqi şəxs Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC-nin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə IXM-in 133.2.4-cü maddəsinə əsasən onun iştirakı olmadan inzibati işə baxılmasını mümkün hesab etdi. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR: IXM-in 128.1-ci maddəsinə əsasən barəsində qərar çıxarılmış fiziki şəxs, yetkinlik yaşına çatmayanların qanuni nümayəndəsi, hüquqi şəxsin nümayəndəsi, zərər çəkmiş şəxs, müdafiəçi və nümayəndə, həmçinin bu Məcəllənin 43.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan vəzifəli şəxs inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan şikayət, prokuror isə protest verə bilər. Həmin Məcəllənin 133.2.8-ci maddəsinin mənasına görə inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə baxılarkən qəbul edilmiş qərarın qanuniliyi və əsaslılığı iş üzrə olan və əlavə təqdim edilmiş materiallar əsasında yoxlanılır. Məhkəmə inzibati işin materiallarını, şikayətin dəlillərini və tətbiq edilməli olan hüquq normalarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq hesab edir ki, aşağıda göstərilən əsaslara görə şikayət təmin edilməməli, Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)- ***/**** nömrəli qərarı isə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. IXM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız həmin Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və tənbeh edilir. Həmin Məcəllənin 12.1-ci maddəsinə görə inzibati xəta bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl hesab edilir. IXM-in 38.1-ci maddəsinə əsasən inzibati tənbeh, həmin maddədə xüsusi olaraq daha uzun müddət nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, inzibati xətanın törədildiyi gündən ən geci dörd ay keçənədək verilə bilər. IXM-in 539.1-1-ci maddəsi həmin maddədə daha uzun müddət müəyyən edilmiş inzibati xətalar sırasına aid edilmədiyindən hazırkı iş üzrə inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddəti dörd ay təşkil edir. IXM-in 38.2-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 38.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlər uzanan inzibati xətalara münasibətdə xətanın aşkara çıxarıldığı gündən hesablanır. Bu norma uzanan xətalar üzrə müddətin başlanğıcını xətanın aşkar edildiyi günlə bağlayır və səlahiyyətli orqan tərəfindən xəta aşkar edildikdən sonra müddətin yenidən başlanmasına əsas vermir. IXM-in 53.1.6-cı maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 38-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlər başa çatdıqda inzibati xətalar haqqında işlər üzrə icraat başlanıla bilməz, başlanmış icraata isə xitam verilir. IXM-in 114.2.1-ci maddəsinə görə bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallardan biri mövcud olduqda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi haqqında qərar çıxarılır. Iş materiallarından görünür ki, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs ASC barəsində IXM-in 539.1-1-ci maddəsi ilə ##.##.2025-ci il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Səlahiyyətli orqanın xətanı aşkar etdiyi ən son tarix kimi məhz həmin protokolun tərtib edildiyi ##.##.2025-ci il tarixi götürüldükdə belə, dörd aylıq müddət ## ###### 2026-cı il tarixdə başa çatmışdır. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı isə ## ##### 2026-cı il tarixdə, yəni IXM-in 38.1ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dörd aylıq müddətin bitməsindən sonra qəbul edilmişdir. Bu halda iş üzrə inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddətinin keçməsi faktı aşkar olduğundan IXMin 53.1.6 və 114.2.1-ci maddələrinə əsasən icraata xitam verilməsi məcburi hüquqi nəticə olmuşdur. Şikayətdə hüquqi şəxsin icrası məcburi göstərişi yerinə yetirməməsi, əmək müqavilələrinin elektron sənəd formasına keçirilməməsi və inzibati xəta tərkibinin mövcud olması barədə dəlillər göstərilsə də, həmin dəlillər məsuliyyətə cəlb etmə müddətinin keçməsi faktını aradan qaldırmır. Müddətin keçməsi işin mahiyyəti üzrə araşdırılmasını və inzibati tənbeh tətbiqini istisna edən müstəqil prosessual maneədir. Məhkəmə xüsusilə qeyd edir ki, hazırkı işdə şikayətin təmin olunması və protokol əsasında inzibati tənbeh tətbiq edilməsi artıq mümkün deyildir. Çünki inzibati məsuliyyətə cəlb etmə müddəti başa çatdıqdan sonra şəxsin təqsirli olub-olmamasının mahiyyəti üzrə müəyyən edilməsi və ona tənbeh verilməsi IXM-in 38.1-ci və 53.1.6-cı maddələrinin tələbləri ilə uzlaşmır. Bu baxımdan birinci instansiya məhkəməsinin inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata müddətin keçməsi əsası ilə xitam verilməsi barədə gəldiyi nəticə işin faktiki hallarına və tətbiq edilməli olan maddi-prosessual hüquq normalarına uyğundur. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarında inzibati xəta tərkibinin olub-olmaması ilə bağlı əlavə mülahizələrin göstərilməsi qərarın nəticəsini dəyişmir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi üçün həlledici hüquqi əsas odur ki, IXM-in 38-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddət bitdiyindən başlanmış icraata xitam verilməsi qanunun imperativ tələbidir. IXM-in 134.1.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta haqqında iş üzrə qərardan verilən şikayətə və ya protestə baxılarkən qərarın dəyişdirilmədən, şikayətin və ya protestin isə təmin edilmədən saxlanılması haqqında qərar qəbul edilir. IXM-in 135.1.5-1-ci maddəsində bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş halların müəyyən olunması inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas kimi göstərilmişdir. Lakin hazırkı işdə həmin hal birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən artıq düzgün müəyyən edilərək icraata xitam verildiyindən, apellyasiya şikayəti üzrə qərarın ləğvi üçün hüquqi əsas yaranmır. Odur ki, qanunvericiliyin müddəalarını və inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat materiallarını tədqiq edən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticəni qanuni və əsaslı hesab edir. Beləliklə, səlahiyyətli orqanın şikayətinin dəlilləri Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsi üçün əsas yaratmadığından şikayət təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh olunanları və IXM-in 128, 133.2.8, 134.1.1, 135.1.5-1, 38, 53.1.6 və 114.2.1-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, apellyasiya instansiyası məhkəməsi Q Ə R A R A A L D İ: Şikayət təmin edilməsin. Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3 Xidməti tərəfindən verilmiş şikayətə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan dərhal sonra qanuni qüvvəyə minir. Qərardan şikayət və protest verilə bilməz.