Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №3(5-103)-441/2026

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 3(5-103)-441/2026 18.02.2026 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Rzayeva Nərminə Cahangir qızının sədrliyi, Ələmşşahova Aytəkin Aqil qızının katibliyi ilə, Barəsində inzibati xəta haqqında icraat aparılan şəxs Şəxs direktoru X1 iştirakı ilə, Hüquqi ünvanı ünvan 1an Şəxs MMC (VÖEN: **********) Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə inzibati xəta törətməsinə dair inzibati xəta haqqında protokola və ona əlavə olunmuş materiallara açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən hüquqi şəxs Şəxs MMC barəsində tərtib edilmiş 09 dekabr 2025-ci il tarixli EP seriyalı № ******* saylı inzibati xəta haqqında protokola əsasən, Şəxs 40095.00 ABŞ dolları məbləğində vəsaiti 27 noyabr 2023-cü il tarixdə xaricə köçürmüş və 2 il müddət keçsə də, 40095.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait hesabına alınan malları (xidməti) ölkəyə idxal etməmiş, valyuta vəsaitini geri qaytarmamışdır. Xəta 28 noyabr 2025-ci il tarixdə hüquqi şəxsin qeyd olunan ünvanında törədilmişdir. Bununla da Şəxs MMC Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətmişdir. Məhkəmə iclasında Şəxs direktoru X2 izahatında bildirmişdir ki, qarşı şirkətlə təxmini 7-8 ildir ki, ticarət əlaqələri vardır. Onlar üçün bu şirkət xaricdən mallar göndərir, onlar da əvəzində pulunu göndərillər. Sonuncu dəfə də 40 min ABŞ dolları məbləğində mallar almış, lakin həmin malların bir qismi gəlsə də, bir qismi istehsalat xətası olduğu üçün gəlməmişdir. Gələn mallara dair gömrük bəyannamələri də təqdim edilmişdir. Göndərilməyən mallara dair da şirkətlə əlaqə saxlanılmış, onlara Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə 2 il ərzində malların göndərilməli olduğu bildirilmişdir. Lakin həmin şirkət bildirdi ki, bank hesablarında yoxlamalar vardır, ona görə malları göndərə bilmirlər. Həmin müddət ərzində Mərkəzi Bank da məhkəməyə müraciət etmiş, 2 həftə sonra həmin mallar idxal edilmişdir. Ona görə də, tərtib edilmiş protokola xitam verilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, protokol tərtib etmiş şəxsin nümayəndəsi iştirak etməmişdir. Məhkəmə işə protokol tərtib etmiş şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan "xxxx" ASC-nin 01 dekabr 2025-ci il və 31 dekabr 2025-ci il tarixləri üzrə olan hesabdan çıxarışdan görünür ki, 11 dekabr 2025-ci il tarixdə ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED-nin bank hesabından Şəxs MMC-nin hesabına 12827.00 ABŞ dolları məbləğində vəsait köçürülmüşdür. Məhkəməyə təqdim edilmiş ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED tərəfindən Şəxs MMC-yə göndərilmiş məktubuna əsasən 22 noyabr 2023-cü il tarixli müqaviləsinə və xx.xx.2023 – ART nömrəli invoysa əsasən sifariş edilən malların çatdırılmasında yaranmış gecikmə istehsalçıdan qaynaqlanan səbəblərə bağı olmuşdur. Bunda əlavə, müvafiq invoys üzrə ödənilməli olan 12, 827 ABŞ dolları məbləğin geri qaytarılmasında yaranmış gecikmə ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED şirkətinin bank hesabları ilə bağlı aparılan yoxlama prosesi ilə əlaqədar olmuşdur. Belə ki, həmin yoxlama çərçivəsində şirkəttin bank hesabları iki həftə müddətinə dondurulmuşdur. Nəticə etibarı ilə Şəxs MMC tərəfindən ödənişin icrası barədə bildiriş alınmasına baxmayaraq, 27 noyabr 2025-ci il tarixində edilməli olan ödəniş təxirə salınmış və 11 dekabr 2025-ci il tarixənədək gecikmişdir. Yuxarıd qeyd olunan halların nəzə alınmasını xahiş edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının 28 noyabr 2016-cı il tarixli 45/1 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezidentlərinin xarici valyuta əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”nın 4.3.1.3-cü bəndinə əsasən qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır. Müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10 000 (on min) ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinə görə avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərllmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə - vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin on faizindən iyirmi faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir. Həmin Məcəllənin 12.1-ci maddəsinə görə bu Məcəllə ilə qorunan ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) və inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) inzibati xəta hesab olunur. Göründüyü kimi qanunverici əməlin inzibati xəta hesab edilməsi üçün digər əlamətlərlə yanaşı təqsirin mövcud olmasını zəruri şərt olaraq nəzərdə tutmuşdur. Halbuki, məhkəmə araşdırmaları zamanı barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmiş hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin qanunla müəyyən edilmiş müddətdə malların ölkəyə idxal edilməsi ilə bağlı gömrük bəyannaməsini təqdim etdiyi üçün Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanın törədilməsində təqsirli olması müəyyən edilməmişdir. Belə ki, Şəxs MMC ilə ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED arasında müqaviləyə əlavəyə əsasən, alıcı Şəxs MMC və satıcı ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED arasında müqavilə üzrə ödənilmiş 12827 ABŞ dolları müqabilində malları istehsalçının təqsiri ücbatından göndərilməmiş, geri qaytarılmasında ARTWORK TRADE COMPANY LİMİTED şirkətinin bank hesabları ilə bağlı aparılan yoxlama prosesi ilə əlaqədar olmuş, 27 noyabr 2025-ci il tarixində edilməli olan ödəniş təxirə salınmış və 11 dekabr 2025-ci il tarixinədək gecikmiş, nəticə etibarı ilə 11 dekabr 2025-ci il tarixdə geri qaytarılmışdır. . Təsvir edilənlər belə bir haqlı nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC ilə xarici şirkəti arasında müqavilə münasibətləri mövcud olmuş, onlar müqaviləni ona uyğun hüquqi nəticələr yaratmaq niyyəti ilə real olaraq bağlamış, Şəxs MMC-nin mal almaq niyyəti olmuş və malları almış, həmin şirkət isə ödənilən pulun müqabilində malları idxal etmək niyyətində olmuş və müqavilənin qarşı tərəfin təqsiri üçbatından qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətində ala bilməmiş, şirkətə daha əvvəl ödənilən pul geri qaytarılmışdır. İşin müəyyən edilmiş qeyd edilən mübahisəsiz hallarına və qanunvericiliyin sadalanmış normalarının tələblərinə əsasən məhkəmə hesab edir ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC tərəfindən ictimai münasibətlərə qəsd edən, hüquqazidd olan, təqsirli sayılan (qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan törədilən) əməl (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törədilməsi məhkəmə araşdırmaları zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. Azərbaycan Respublikası İXM-nin 3-cü maddəsinə görə yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xətaların törədilməsində təqsirli hesab edilən və inzibati xəta tərkibinin bütün digər əlamətlərini daşıyan əməli (hərəkət və ya hərəkətsizlik) törətmiş şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 8-ci maddəsinə görə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin təqsiri bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetmədikdə və bu, inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata baxmış hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən edilmədikdə o, təqsiri olmayan hesab edilir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunmuş şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə borclu deyildir. İnzibati məsuliyyətə cəlb olunan şəxsin təqsirli olması barəsində olan şübhələr onun xeyrinə həll olunur. Azərbaycan Respublikasının inzibati Xətalar Məcəlləsinin 53.1.1-ci maddəsinə əsasən inzibati xəta hadisəsi olmadıqda inzibati xəta haqqında başlanılmış icraata xitam verilir. Həmin Məcəllənin. 105.1-ci maddəsinə əsasən - bu Məcəllənin 53-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan hər hansı biri olduqda, icraatında inzibati xəta haqqında iş olan hakim və ya səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs)inzibati xəta haqqında işin icraatına xitam verilməsi haqqında qərar qəbul edir. Təsvir edilənlərə yekun vuraraq məhkəmə hesab edir ki, inzibati xəta hadisəsi olmadığından iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 114-cü maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İnzibati xəta hadisəsi olmadığından hüquqi şəxs Şəxs MMC-in barəsində tərtib edilmiş 09 dekabr 2025-ci il tarixli EP seriyalı № ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol üzrə icraata xitam verilsin. Qərarın surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində həmin qərarı qəbul etmiş hakim vasitəsilə və ya birbaşa apellyasiya instansiyası məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Nərminə Rzayeva