Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №3(5-93)-1345/2026

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 3(5-93)-1345/2026 23.02.2026 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Bağırov Zamiq Rəşid oğlu, Şəxs MMC barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 485.2-ci maddəsi ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat idarəsinin təhqiqat şöbəsinin böyük təhqiqatçısı, gömrük xidməti baş leytenantı X1 tərəfindən tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında protokolun icraata qəbulu məsələsinə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat idarəsinin Təhqiqat şöbəsinin böyük təhqiqatçısı, gömrük xidməti baş leytenantı X1 tərəfindən hüquqi şəxs Şəxs MMC-nin Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 485.2-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati xəta törətməsinə dair 06 fevral 2026-ci il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilərək baxılması üçün məhkəməyə göndərilmişdir. Məhkəmə inzibati xəta haqqında protokolu və ona əlavə edilmiş materialları öyrənib hesab edir ki, 06 fevral 2026-ci il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol geri qaytarılmalıdır. Belə ki, təqdim edilmiş materialda inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat barədə hüquqi şəxsin nümayəndəsinə məlumat verilməsi təsdiqini tapmır. Qeyd edilməsi zəruridir ki, İXMin 57-ci maddəsinə əsasən hüquqi şəxsə ünvanlanmış sənəd müvafiq vəzifəli şəxsə qəbzə və ya sənədin kötüyünə imza etdirilməklə verilir. Sənədi çatdırmalı olan şəxs ünvan sahibini onun yaşadığı, yaxud işlədiyi yer üzrə tapmadıqda, həmin sənəd ünvan sahibi ilə birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə (onların razılığı ilə), onlar olmadıqda ünvan sahibinin yaşayış yeri üzrə yerli özünüidarə orqanına, müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, yaxud onun iş yerinin müdiriyyətinə verilir. Ünvan sahibinin əvəzinə sənədi qəbul etmiş şəxs qəbzdə və ya sənədin kötüyündə öz soyadını, adını, atasının adını, ünvan sahibinə münasibətini və ya tutduğu vəzifəni göstərməli və imkan olan kimi sənədi ünvan sahibinə verməlidir. Hazırki iş üzrə isə hüquqi şəxsə hansısa rəsmi sənədin İXM-in 57-ci maddəsinə uyğun olaraq çatdırılması öz təsdiqini tapmır. Bundan başqa İXM-nin 60.3-cü maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslərin öz müdafiəsini hazırlamağa və vaxtında gəlmələrinə imkan yaratmaq üçün bildiriş onlara müvafiq prosessual hərəkətin tarixinə ən azı 5 gün qalmış verilir. Hazırki iş üzrə isə xx.xx.2026-cı il tarixdə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanması haqqında qərardad qəbul edilmiş və eyni tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Göründüyü kimi səlahiyyətli orqan tərəfindən İXM-nin qeyd olunan maddəsinin tələbləri pozulmuşdur. İXM-nin 100.4-cü maddəsinə əsasən protokol nömrələnmiş blankda tərtib edildikdə onu tərtib etmiş şəxs, barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan fiziki şəxs və ya hüquqi şəxsin nümayəndəsi tərəfindən imzalanır və protokolun surəti barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan fiziki şəxsə və ya hüquqi şəxsin nümayəndəsinə verilir. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan fiziki şəxs və ya hüquqi şəxsin nümayəndəsi protokolu imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə protokolda müvafiq qeyd aparılır. Barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan fiziki şəxsin və ya hüquqi şəxsin nümayəndəsinin izahatlar və protokolun məzmunu barəsində öz mülahizələrini təqdim etmək, habelə protokolu imzalamaqdan imtina etmələrinin səbəblərini göstərmək hüquqları vardır. Onların bu izahatları və mülahizələri protokola əlavə olunur. İnzibati xəta haqqında iş üzrə zərərçəkmiş şəxsin də inzibati xəta haqqında protokolun surətini almaq hüququ vardır. Lakin hazırki inzibati xəta haqqında iş üzrə hüquqi şəxsin nümayəndəsinin izahatı alınmamışdır, həmçinin protokolun surətinin hüquqi şəxsə göndərilməsi barədə təsdiqedici sənəd də iş materiallarına əlavə edilməmişdir. İnzibati orqan hüquqi şəxsin səlahiyyətli nümayəndəsini inzibati araşdırmada iştiraka cəlb etməməklə hüquqi şəxsin qeyd edilən hüquqlarını əlindən almış və prosessual pozuntuya yol vermişdir. Qanunvericilik İXM-in 100.4-cü maddəsində göstərilən tələbləri səlahiyyətli şəxsin üzərinə vəzifə kimi qoymaqla, sözügedən maddədə göstərilən tələblərə riayət olunmasını imperativ norma kimi müəyyən etmişdir. Lakin protokol tərtib edən orqan tərəfindən qeyd edilən qanunverciliyin tələblərinə əməl edilməmişdir. Bundan başqa, məhkəmə hesab edir ki, inzibati araşdırma institutunun tətbiqi qanunverici tərəfindən yalnız formal prosedur kimi deyil, inzibati xətanın hallarının hərtərəfli, obyektiv və tam araşdırılmasına yönəlmiş mühüm prosessual mexanizm kimi nəzərdə tutulmuşdur və bu mexanizmin məqsədi İXM-nin 101 və 102-ci maddələrinin sistemli təhlilindən aydın görünür. Belə ki, İXM-nin 101.1 və 101.2-ci maddələri inzibati xəta aşkar edildikdən sonra protokolun dərhal və ya iki gün müddətində tərtib edilməsini mümkün saysa da, 101.3-cü maddə inzibati araşdırma aparıldığı hallarda protokolun yalnız İXM-nin 102.5-ci maddəsində müəyyən edilmiş müddətlər çərçivəsində tərtib edilməsini imperativ qaydada tələb edir. Hazırki iş üzrə səlahiyyətli orqan tərəfindən xx.xx.2026-cı il tarixdə İXM-nin 102.2 və 102.3-cü maddələrinə əsasən inzibati araşdırma aparılması barədə qərardad qəbul edilməsi inzibati xətanın hallarının əlavə aydınlaşdırılmasına ehtiyacın mənasına gəldiyi halda, faktiki olaraq həmin qərardadın icrası istiqamətində heç bir araşdırma tədbiri görülməmiş, nə izahatların alınması, nə də digər prosessual hərəkətlər həyata keçirilməmiş, araşdırma müddətindən istifadə edilmədən elə həmin tarixdə də inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunmuşdur. Bu isə İXM-nin 102.6-cı maddəsinin tələblərinə zidd olaraq inzibati araşdırmanın formal xarakter daşıdığını və qanunun müəyyən etdiyi ardıcıllığın kobud şəkildə pozulduğunu göstərir. Əgər inzibati araşdırma aparılması zərurəti mövcud deyildisə, bu halda belə qərardadın qəbul edilməsi hüquqi məntiq və qanunvericiliyin məqsədi baxımından əsassızdır. Əksinə, araşdırma aparılması zəruri hesab edilirdisə, onun real və məzmunlu şəkildə həyata keçirilməməsi inzibati icraatın legitimliyini şübhə altına alır. Bununla yanaşı, inzibati araşdırma mərhələsində barəsində icraat aparılan hüquqi şəxsin səlahiyyətli nümayəndəsinin rəsmi qaydada dəvət edilməməsi, ona müdafiə hüququndan istifadə etmək imkanı yaradılmaması, izahat vermək və prosessual hüquqlarını reallaşdırmaq imkanlarının faktiki olaraq aradan qaldırılması İXM-nin ümumi prinsiplərinə, o cümlədən işdə iştirak edən şəxslərin hüquqlarının təmin olunması məqsədinə zidd olmaqla, inzibati icraatın fundamental tələblərinin pozulmasına dəlalət edir. Qeyd edilənlərə əsasən də məhkəmə hesab edir ki, inzibati araşdırma aparılması barədə qərardadın mövcud olduğu halda araşdırmanın aparılmaması, protokolun dərhal tərtib edilməsi və hüquqi şəxsin nümayəndəsinin prosesdən kənarda saxlanılması inzibati orqan tərəfindən yol verilmiş kobud prosessual pozuntuların məcmusu kimi qiymətləndirilməli və bu hallar inzibati xəta haqqında protokolun hüquqi qüvvəsinə ciddi xələl gətirdiyi üçün həmin pozuntular aradan qaldırılmadan işə mahiyyəti üzrə baxılmasını mümkünsüz edir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin: 64-cü maddəsinə görə barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat aparılan və ya zərər çəkmiş olan hüquqi şəxslərin hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiəsi onların nümayəndələri tərəfindən həyata keçirilir. Qanunlarla, digər hüquqi aktlarla və ya hüquqi şəxsin təsis sənədləri ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətli şəxslər, yaxud müvafiq qaydada səlahiyyət verilmiş, əsas iş yeri həmin hüquqi şəxs olan işçilər və ya vəkillər hüquqi şəxsin nümayəndələri hesab edilirlər. Hüquqi şəxs tərəfindən törədilmiş inzibati xətalar haqqında işlərə hüquqi şəxsin nümayəndəsinin və ya vəkilinin iştirakı ilə baxılır. Həmin şəxslərin iştirakı olmadan inzibati xəta haqqında işə yalnız o hallarda baxıla bilər ki, işə baxılmasının yeri və müddətinin ona vaxtında bildirilməsi barədə məlumat olsun və ya işə baxılmasını təxirə salmaq haqqında ondan vəsatət daxil olmasın, yaxud belə vəsatət rədd edilmiş olsun. 106.0.3-cü maddələrinə görə hakim, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati xətalar haqqında işlərə baxarkən inzibati xəta haqqında protokol və işin digər materialları bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq olaraq tərtib edilməsi məsələsini həll edir. 109.1.6-cı maddəsinə görə inzibati xəta haqqında işin baxılmağa hazırlanması zamanı protokol və digər materiallar səlahiyyəti olmayan şəxslər tərəfindən tərtib edildikdə, protokol və digər sənədlər düzgün tərtib olunmadıqda, yaxud təqdim edilmiş materiallar natamam olduqda, işə baxılarkən tamamlamaq mümkün olmadıqda, inzibati xətalar haqqında protokolun və ya digər sənədlərin onu tərtib etmiş orqana, vəzifəli şəxsə geri qaytarılması barədə qərardad qəbul edilir. Məhkəmə yuxarıda göstərilən normalara əsasən qeyd edir ki, müəyyən edilən prosessual pozuntuların aradan qaldırılması üçün iş inzibati orqana geri qaytarılmalı, yenidən araşdırma aparıldıqdan sonra mahiyyəti üzrə müvafiq qərar qəbul edilməlidir Sadalanan xüsusatlara əsasən, məhkəmə hesab edir ki, yol verilmiş prosessual pozuntunun aradan qaldırılması məhkəmə icraatında mümkün olmadığından və inzibati araşdırmada hüquqi şəxsin səlahiyyətli nümayəndəsi cəlb edilməklə qanuna müvafiq qaydada inzibati araşdırmanın aparılmasından ötrü inzibati iş Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinə göndərilməli, daha sonra mahiyyəti üzrə baxılıb düzgün qərar qəbul edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, hüquqi şəxs Şəxs MMC barəsində tərtib edilmiş 06 fevral 2026-ci il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol düzgün tərtib edilməmişdir və bu səbəbdən inzibati xəta haqqında protokol onu tərtib etmiş orqana – Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinə qaytarılmalıdır. “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 129.1.3-cü maddəsinin şərh olunmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 04 noyabr 2020-ci il tarixli Qərarına əsasən inzibati xətalar qanunvericiliyinin ümumi və xüsusi normalarında məhkəmə qərardadlarından şikayət verilməsi nəzərdə tutulmamışdır. X3 Məcəlləsinin 128-ci maddəsinin tələbləri baxımından həmin Məcəllənin 109-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətalar haqqında işin baxılmasına hazırlanması zamanı qəbul edilən qərardadlardan apellyasiya şikayəti vermək hüququ istisna edilir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 106 və 109-cu maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİM: Hüquqi şəxs Şəxs MMC barəsində tərtib edilmiş 06 fevral 2026-ci il tarixli, EP ******* saylı inzibati xəta haqqında protokol və ona əlavə edilmiş materiallar Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat idarəsinin təhqiqat şöbəsinə qaytarılsın. Qərardaddan apelyasiya şikayəti verilə bilməz. Hakim: Zamiq Bağırov