Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(003)-189/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 8(003)-189/2025 30.06.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Tağıyev Zaur Müzəffər oğlunun sədrliyi, Eyvazlı Məhəmməd Asəf oğlunun katibliyi, Tələbkar Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızının iştirakı ilə, Tələbkar Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızının Borclu qarşı alimentin icra qaydasında indeksləşdirilməsi barədə ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İşin halları Tələbkar Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızı Borclu qarşı alimentin icra qaydasında indeksləşdirilməsi barədə ərizə ilə müraciət edərək, Borclu birgə nikahdan anadan olmuş xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün məhkəmə qətnaməsi ilə qət edilmiş alimentin məbləği artırılaraq hər ay hər uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin 0.70 mislində (400x0.70—280 manat) vəsaitin sabit pul məbləğində müəyyən edilərək ərizəçi olaraq Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızının xeyrinə tutulması barədə müvafiq qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Tələbkar tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, maraqlı şəxs Borclu ilə 2 dəfə nikaha daxil olmuşlar. Maraqlı şəxs Borclu ilə ilk nikahı xx.xx.2017-ci il tarixdə 3 saylı Bakı Asan Xidmət Mərkəzində qeydə alınmışdır. İlk nikahdan xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X8 dünyaya gəlmişdir. Qısa müddət mehriban yaşadıqdan sonra aralarında olan münasibət pozulmuşdur. İddiaçı olaraq o Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızı cavabdeh Borclu qarşı Bakı şəhəri Xəzər rayon Məhkəməsinə Nikahın pozulması və aliment tələbinə dair müraciət etmişdir. Onun iddia tələbi xx.xx.2019-cu il tarixli 2(003)-458/2019 saylı Bakı şəhəri Xəzər rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə təmin edilərək aralarında olan nikah pozulmuş xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X8 onun himayəsinə verilmişdir və hər ay 160 manat sabit pul məbləğində aliment kəsilmişdir. Aralarında olan nikah pozulandan sonra o maraqlı şəxs Borclu ilə ayrı-ayrılıqda yaşamışlar. Hal-hazırda qızının maddi tələbatını ödəmək məqsədi ilə məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarının artırılması zərurəti yaranmışdır. Belə ki, Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli 2(003)458/2019 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş aliment məbləği 160 manat uşağının heç bir tələbatının ödənilməsinə yetərli deyil. Qızının məsrəfləri yetərincə artmışdır. Bundan başqa ölkədə yetginlik yaşına çatmamışlar üçün yaşayış minimumu da dəyişdirilmiş və 2025-ci-ildə hərat müəyyən edilmişdir. Daha sonra ərizəçi ərizəsini dəqiqləşdirərək, Maraqlı şəxs Borclu birgə nikahdan anadan olmuş xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün məhkəmə qətnaməsi ilə qət edilmiş alimentin məbləği artırılaraq hər ay hər uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin indeksasiya edilməsi barədə müvafiq qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Proses iştirakçılarının izahatı Məhkəmə iclasında iştirak edən tələbkar Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızı ərizəsini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdi. Borclu ərizəyə baxılması üçün təyin edilmiş məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmışlar. Lakin onlar məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Borclunun məhkəmə iclasına gəlməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həll edilməsinə mane olmadığından, Azərbaycan Respublikası MPMnin 231.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə təqdimata onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş sənədlər Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)-458/2019 nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsinə əsasən Borclu ilə Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızı arasında 18 may 2017-ci il tarixdə bağlanmış və 3 saylı Bakı “ASAN xidmət” mərkəzi Qeydiyyat şöbəsində nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında 1471 Ne ilə qeydə alınmış nikah pozulması, 19 fevral 2018-ci il təvəllüdlü Musayeva. Nazlı Təbriz qızı anası Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızının yanında qalması, xx.xx.2018-ci il tarixdən başlayaraq 19 fevral 2018-ci il təvəllüdlü X5 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Borclu hər ay 160 (bir yüz altmış) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızına ödənilməsi qət edilmişdir. Doğum haqqında şəhadətnamənin sürətindən görünür ki, xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X4 atası Borclu, anası isə Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızıdır. Nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin sürətindən görünür ki, Borclu ilə Tələbkar arasında olan rəsmi nikah pozulmuş və bu barədə xx.xx.2019-cu il tarixdə 105 saylı qeyd aparılmışdır. Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)-1510/2025 nömrəli xx.xx.2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən Tələbkar ilə Borclu arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə bağlanmış və həmin tarixdə 3 saylı Bakı Asan Xidmət Mərkəzinin Qeydiyyat şöbəsində 2890 nömrəli akt qeydi ilə rəsmiləşdirilmiş nikah pozulmuş, Nikah pozulduqdan sonra xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X9 anası Tələbkar yanında saxlanılmış, xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq yetkinlik yaşına çatmayan xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 üçün Borclu Tələbkar xeyrinə sonraki artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 (200 AZN:400AZNz0,5) misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulmuşdur. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra, tərəflərdən birinin ailə və maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər. "Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2024-cü il tarixli 15 nömrəli Qərarı ilə "Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında" xx.xx.2016-cı il tarixli 8-2/2016 nömrəli Qərarının 8.4-cü bəndinə aşağıdakı məzmunda 8.4-1-ci yarımbənd əlavə edilmişdir: 8.4-2. Nəzərə alınmalıdır ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232- ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). 8.11-1-ci bəndinə əsasən alimentin məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulmasına dair Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qayda həmin Məcəllənin 112-ci maddəsinə əsasən artırılmış aliment məbləğinin tutulmasına da şamil edilir. Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə görə, 2025-ci il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 246 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 232.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin ərizəsi üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)-458/2019 nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsinə əsasən Borclu ilə Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızı arasında 18 may 2017-ci il tarixdə bağlanmış və 3 saylı Bakı “ASAN xidmət” mərkəzi Qeydiyyat şöbəsində nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında 1471 Ne ilə qeydə alınmış nikah pozulması, 19 fevral 2018-ci il təvəllüdlü Musayeva. Nazlı Təbriz qızı anası Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızının yanında qalması, xx.xx.2018-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X5 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Borclu hər ay 160 (bir yüz altmış) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub Musayeva (Əliyeva) Telli Heydər qızına ödənilməsi qət edilmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, tərəflərin birgə nikahlarından anadan olmuş uşağın saxlanması üçün Borcludan alimentin tutularaq tələbkara verilməsi müəyyən edilsə də, hazırda həmin məbləğ azlıq təşkil etdiyindən, tələbkar məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş alimentin miqdarının artırılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Məhkəmə bunu da qeyd edir ki, aliment tutularkən alimentin hesablanmağa başlandığı (tələb barədə ərizənin verildiyi) təqvim ili ilə qətnamənin qəbul edildiyi il arasında ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğində fərq olduqda, aliment ərizənin verildiyi tarixdə ölkə üzrə mövcud olmuş minimum əmək haqqına münasibətdə təyin edilməlidir. Göründüyü kimi, 2019-cu ilin yanvar ayında tələbkarın xeyrinə aliment tutularkən ölkə üzrə minimum əmək haqqı 130,0 manat təşkil etmiş, məhkəmə tərəfindən uşağın saxlanması üçün hər uşağa 160,0 manat sabit pul məbləğində aliment tutulmuşdur ki, bu da həmin dövrdə olan minimum əmək haqqının 1,2 mislini təşkil etmişdir. Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə görə, 2025-ci il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 246 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Hazırkı ərizə məhkəməyə xx.xx.2025-ci ildə verilmişdir. Hazırda ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləği 400 manatdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, hazır ki, ərizə alimentin ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyindən ərizə qismən dəyişən şərait və istehlak qiymətlərinin mövcud vəziyyəti, uşağın böyüdükcə artan tələbatları, həmçinin ölkə üzrə minimum əmək haqqının və 2025-ci il üçün uşaqlar üçün yaşayış minimumu məbləğinin artmasını nəzərə almaqla məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən hər ay hər uşağın saxlanılması üçün minimum əmək haqqı məbləğinin 1,2 misli məbləğində alimentin tutulması ədalətli və ağlabatandır. Bununla belə, məhkəmə hesab edir ki, alimentin artırılmış məbləği məhkəməyə müraciət edildiyi gündən hesablanaraq tutulmalıdır. Belə ki, Ali Məhkəmənin Plenumunun qeyd olunan qərarının 8.11-1-ci bəndinə əsasən alimentin məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulmasına dair Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qayda həmin Məcəllənin 112-ci maddəsinə əsasən artırılmış aliment məbləğinin tutulmasına da şamil edilir. Beləliklə, məhkəmə bu qənaətə gəldi ki, Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)-458/2019 nömrəli xx.xx.2019-cü il tarixli qətnaməsi ilə xx.xx.2020-cü il təvəllüdlü X1 üçün tutulan aliment məbləği sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,2 misli həddində indeksasiya olunmalı, alimentin indeksasiya edilmiş məbləğdə tutulması ərizənin verildiyi xx.xx.2025-ci il tarixdən başlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 232-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı : Ərizə təmin edilsin. Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)-458/2019 nömrəli xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə xx.xx.2018-ci il təvəllüdlü X2 üçün tutulan aliment məbləği sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,2 misli həddində indeksasiya olunsun. Alimentin indeksasiya edilmiş məbləğdə tutulması ərizənin verildiyi xx.xx.2025-ci il tarixdən başlanılsın Qərardaddan 10 (on) gün müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə şikayət vermək olar. Sədrlik edən: Zaur Tağıyev