Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(004)-235/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 8(004)-235/2025 17.03.2025 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Sultanova-Məmmədova Ayşən Ramiz qızının sədrliyi, Həsənova Aysel Zaur qızının katibliyi ilə, Tələbkar iştirakı ilə, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-5401/2016 nömrəli, 15 avqust 2016-cı il tarixli icra sənədi üzrə Tələbkar “aliment məbləğinin indeksasiyası”na dair ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Tələbkar ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2 (004)-5401 /2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən tutulan alimentin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində indeksasiya edilməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-5401/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana qədər saxlanılması üçün tutulan alimentin məbləği dəyişdirilərək hər ay 246 manat sabit pul məbləğinin tutulması barədə qətnamənin qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bu məbləğ uşağın minimum dolanacaq xərclərini ödəməyi üçün, əlavə məktəb hazırlıq xərclərini ödəməyi üçün, cavabdeh tərəfindən verilən alimentin artırılması zərurəti yaranmışdır. Məhkəmə iclasında Tələbkar məhkəməyə verdiyi izahatında ərizəni müdafiə edərək, onun təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Borclu məhkəməyə ərizə verərək, bildirmişdir ki, ərizəçi Tələbkar tərəfindən Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Bakı şəpəri Yasamal rayon Məhkəməsinin 15 avqust 2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən tutulan alimentin sabit pul məbləğində indeksasiya edilməsi xahiş edilmişdir. İddiaçı Tələbkar məhkəməyə müraciət edərkən xatırlamışdır ki, aliment almaq üçün uşaqların saxlanılması valideynlərin borcudur. Lakin uşaqla ünsiyyət təmin olunarkən qanunun bu tələbinə məhəl qoymamışdır, dəfələrlə süni maneələr yaradaraq valideynlərin öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malik olduğuna əhəmiyyət verməmişdir. Cavabdeh tərəfindən Ailə Məcəlləsinin 12-ci fəslində nəzərdə tutulmuş hüquqları pozulmuşdur, o, müvafiq icra qurumuna müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Yuxarda tərəfindən qeyd olunanlardan əlavə olaraq bildirir ki, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 15 avqust 2016-cı il tarixli, 2(004)-5401/2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən 117 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması 15 avqust 2016-cı il tarixdən hesablanmışdır. Həmin tarixdən bugünədək ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmamışdır, tərəfindən rəsmi olaraq, 1563 manat artıq ödəniş edilmişdir. Aliment məbləği artırılarkən və bu məbləğin hesablanması zamanı tərəfindən artıq ödənilmiş məbləğin nəzərə alınması, həmin məbləğ yekunlaşdıqdan sonra artırılmış məbləğin ödənilməsinə tərəfindən başlanılmasına dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. O məhkəmə iclasında iştirak edə bilməyəcəyini bildirmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə icra şöbəsinə məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmiş və işə onun iştirakları olmadan baxılmasını xahiş etməmişlər. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 232.2-ci maddəsinə istinad edərək, məhkəmə iclasının icra məmurunun iştirakı olmadan keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, Mülki Prosessual Məcəllənin 232.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-5401/2016 nömrəli, 15 avqust 2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən iddia təmin olunaraq, Borclu ilə X5 arasında xx.xx.2011-cı il tarixdə Bakı şəhəri Nizami rayon Qeydiyyat şöbəsində bağlanmış və 943 nömrə ilə qeyd edilmiş nikahın ləğv edilməsi; Boşanmadan sonra xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 anası X1 yanında qalması müəyyən edilsməsi; Borclu birgə nikahdan olan xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana qədər saxlanılması üçün hər ay 117 (bir yüz on yeddi) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq, X2 ödənilməsi qət edilmişdir. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-1574/2025 nömrəli, 10 fevral 2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən iddiaçı Tələbkar cavabdeh Borclu qarşı “xx.xx.2012ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsi ilə cavabdehdən tutulan alimentin miqdarının artırılaraq Borclu hər ay 246 manat sabit pul məbləğinin tutulması” barədə iddia ərizəsinin təmin edilməməsi qət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 110.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiyası aliment tutan təşkilatın müdiriyyəti tərəfindən müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilir. 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 20 dekabr 2024cü il tarixli 15 nömrəli Qərarının: 8.4-1. Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. İstinad edilən maddənin tələbindən göründüyü kimi məhkəmələr sabit pul məbləğində aliment təyin edərkən onun miqdarını ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin müvafiq misli həddində müəyyən etməlidirlər (məsələn, Məhkəmə 2024-cü ildə bir uşağın saxlanmasına görə alimentin tutulması barədə iddiaya baxarkən alimenti 255 manat həddində müəyyən etmək istəyirsə, həmin il üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin 0,74 mislində (345 x 0,74 = 255 manat) alimentin tutulması barədə qətnamə qəbul etməklə, qətnamənin nəticə hissəsini “xx.xx.xxxx tarixindən başlayaraq yetkinlik yaşına çatmayan A-nın saxlanılması üçün B-dən C-nin xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,74 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulsun” məzmununda ifadə etməlidir). 8.4-2. Nəzərə alınmalıdır ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). 8.11-1. Alimentin məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulmasına dair Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qayda həmin Məcəllənin 112-ci maddəsinə əsasən artırılmış aliment məbləğinin tutulmasına da şamil edilir. Lakin nəzərə alınmalıdır ki, alimentin artırılmasına dair qətnamələr MPM-in 234.2.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dərhal icra edilən qətnamələrin sırasına aid edilməmişdir. 2016-cı il ölkə üzrə minimum əmək haqqının məbləği 105 manat müəyyən edilmişdir. “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində tədbirlərin davam etdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamının 1-ci hissəsinə əsasən Minimum aylıq əməkhaqqının məbləği 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edilmişdir. İşin faktiki hallarından müəyyən olunur ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)- 5401/2016 nömrəli, 15 avqust 2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən tərəflərin nikahları pozularaq, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 anası X1 yanında qalması və uşağın yetkinlik yaşına çatana qədər saxlanılması üçün hər ay 117 (bir yüz on yeddi) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq, X2 ödənilməsi qət edilmişdir. Hazırda Tələbkar alimentin indeksasiyasının həyata keçirilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Ailə Məcəlləsinin tələbi və Ali Məhkəmənin mövqeyi nəzərə alınmaqla alimetin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqına uyğun həyata keçirilməlidir. Hazırkı işin hallarından görünür ki, 2016-cı il ölkə üzrə minimum əmək haqqının məbləği 105 manat müəyyən edilmişdir. 117 manat sabit pul məbləğində aliment 2016-cı il üçün minimum əmək haqqının 1,11 misli həddində olmuşdur. Odur ki, indeksasiya da müvafiq həddə aparılmalı, tutulan alimentin məbləği ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,11 misli həddində indeksasiya olunmalıdır. Beləliklə, qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-5401/2016 nömrəli, 15 avqust 2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay cavabdeh Borclu tutularaq, iddiaçı Tələbkar ödənilməli olan alimentin məbləği 11 mart 2025-ci il tarixdən başlayaraq, sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,11 misli həddində indeksasiya edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 263-264, 269-cu maddələrini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Ərizə təmin olunsun. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-5401/2016 nömrəli, 15 avqust 2016-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay cavabdeh Borclu tutularaq, iddiaçı Tələbkar ödənilməli olan alimentin məbləği 11 mart 2025-ci il tarixdən başlayaraq, sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,11 misli həddində indeksasiya edilsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Ayşən Sultanova-Məmmədova