Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(014)-196/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Ağdaş rayonu İş № 8(014)-196/2025 28.04.2025 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mürsəlova Aygün Mayıl qızının sədrliyi, Hümbətova Günay Xalid qızının katibliyi ilə, Tələbkar, Borclu iştirakları ilə, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsinin icra üsulu və qaydasının dəyişdirilməsi barədə Tələbkar ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Tələbkar ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin məbləği 2025-ci il tarixdə təsdiq olunmuş minimum əməkhaqqına (400 manata) münasibətdə 80% indeksasiya edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə cavabdeh Borclu ilə nikahlarından doğulmuş 27 iyun 2021-ci təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Borclu hər ay uşaq üçün 150 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq Tələbkar xeyrinə ödənilməsinə dair qətnamə qət edilmişdir. Hazırda 2024-ci il tarixdə müəyyən edilmiş alimentin indeksasiyası zərurəti yaranmışdır. Qətnamə qəbul olunanda yaşayış minimum əmək haqqı 345 manat olmuşdur. 2025-ci il üçün yaşayış minimum əmək haqqı 400 manat müəyyən olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 232.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin ərizəsi üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. Belə olan halda hesab edir ki, məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiya olunaraq müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilməlidir. Tələbkar məhkəmə iclasında izahatında qət edilmiş alimentin hazırki dövr üçün az olduğunu bildirək, ərizənin təmin edilməsini xahiş etdi. Borclu məhkəmə iclasında izahatında və təqdim etdiyi ərizədə bildirdi ki, ərizəni qismən qəbul edir, 2024-cü il üzrə minimum əmək haqqı 345 manat alimentin miqdarı isə 150 manat məbləğində müəyyən edilmiş aliment həmin il üzrə minimum əmək haqqının 0.43 mislini təşkil edir. Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üzrə minimum əmək haqqı 400 manat müəyyən edilmişdir. Sözügedən qərara və qanuna əsasən hesab edir ki, 2024cü il üzrə minimum əmək haqqı 345 manat təşkil etdiyindən və bir nəfər uşağa aliment 150 manat müəyyən ediliyindən həmin dövrdə qət edilmiş alimentin miqdarı minimum əmək haqqının 0.43 mislini təşkil edir. Bu il üçün ölkə üzrə minimum əmək haqqı 400 manat müəyyən edildiyindən bir nəfər uşağın saxlanılması üçün alimentin miqdarı indeksasiya edilərək ondan sonrakı illər üzrə artımlar nəzərə alınmaqla hər ay minimum əmək haqqının 0.43 misli miqdarında müəyyən edilməlidir. Ona görə də Ağdaş rayon Məhkəməsinin 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsinin icrası üsulu və qaydası dəyişdirilərək 27 iyun 2021-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0.43 misli həddində alimentin ondan ərizəçinin xeyrinə tutulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Lazımi qaydada məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində icra məmuruna məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəmə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 231.2-ci maddəsinə əsasən icra məmurunun iştirakı olmadan ərizəyə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, ərizənin dəlillərini və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, ərizə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan Sğdaş rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli AZ-İV 588044 saylı doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X3 xx.xx.2021-ci il tarixdə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur, atası Borclu, anası X2r. İş materiallarında olan 06 sentyabr 2024-ci il tarixli AZ-İ 481983 nömrəli nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin sürətindən görünür ki, Borclu və Tələbkar nikahı Ağdaş Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən pozulmuşdur. Nikaha xx.xx.2024-cü il tarixində xitam verilmişdir. Nikah pozulduqdan sonra qadına Xanımalıyeva soyadı verilmişdir. Qeyd edilən yer Yevlax rayon Qeydiyyat şöbəsi. İşin materiallarında olan 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, cavabdeh Borclu 12 fevral 2024-ci il tarixdən başlayaraq 27 iyun 2021-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 150 manat sabit pul məbləğində tutularaq iddiaçı Babayeva (Xanımalıyeva) Əfruzə Azər qızına verilməsi qət edilmişdir. Qətnamə qanuni qüvvəsini almışdır. «İcra haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən tərəflər icra sənədinin icrasına möhlət verilməsi və ya onun hissə-hissə icrası, yaxud icra sənədinin icrası üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi haqqında işə baxmış məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Borclunun əmlak vəziyyətini və digər halları nəzərə alaraq, məhkəmə həmin müraciətlərə MPM-in 231-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada baxır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 231.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən işə baxmış hakim, işdə iştirak edən şəxslərin ərizəsi üzrə tərəflərin əmlak vəziyyətinə və digər hallara əsasən qətnamənin icrasına möhlət verməyə və ya qətnaməni hissə-hissə icra etdirməyə, habelə onun icra üsulunu və qaydasını dəyişdirməyə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiyası aliment tutan təşkilatın müdiriyyəti tərəfindən müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilir. Həmin məcəllənin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi dedikdə, qətnamədə nəzərdə tutulmuş onun icra üsulunun və qaydasının iddiaçının (tələbkarın) hüquqlarını və qanuni mənafeyini qismən təmin edən digər icra üsulu və qaydası ilə əvəz edilməsi və ya qətnamədə nəzərdə tutulmuş ilkin icra üsulunun və qaydasının onların dəyişdirilməsi ilə transformasiya olunması başa düşülür. Qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsinin zəruriliyi qətnamənin icrası prosesində baş verən hallardan asılıdır. Bu daha çox icra sənədində göstərilən tələblərin orada göstərilən üsul və qaydada icrasının mümkün olmadığı hallara aiddir. Həmçinin, belə bir zərurət, bir qayda olaraq, o halda yaranır ki, tərəflərin mövcud əmlak vəziyyəti və digər hallar (məsələn, borclunun davranışı və s.) qətnaməni icra etməyə imkan verməsin və qətnamənin icrasının əvvəl müəyyən edilmiş üsul və qaydasının onun icrasına kömək edə bilmədiyi təsdiq edilsin. Qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsinə, bir qayda olaraq, borclu qətnaməni könüllü icra etmədikdə və qətnamənin icrası onun hərəkətlərindən asılı olduqda həyata keçirilir. «Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunveriliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli, 8- 2/2016 nömrəli Qərarının 8.4-2-ci bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). Həmin Qərarın 8.4-3-cü bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, alimentin indeksasiyasından fərqli olaraq, Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halların mövcudluğu məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarının (minimum əmək haqqına münasibətdə müəyyən edilmiş mislinin) dəyişdirilməsi barədə müstəqil iddianın qaldırılması üçün əsasdır. Əgər iddia minimum əmək haqqı məbləğinin artımına əsaslanırsa, başqa sözlə, iddianın mahiyyəti indeksasiya xarakteri daşıyırsa, bu məsələnin icra icraatı qaydasında (Ailə Məcəlləsinin 110-cu və MPM-in 232-ci maddələri) həll edilməli olması nəzərə alınmalı və MPM-in 153.2.1-ci maddəsinə əsasən iddianın yolverilməzliyinə görə iddia ərizəsinin icraata qəbul edilməsindən imtina edilməli, əgər iddia ərizəsi artıq icraata qəbul edilmişsə, MPM-in 261.0.1-ci maddəsinə əsasən mülki iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq hesab edir ki, ərizə qismən təmin olunmalı, Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üzrə minimum əmək haqqı 400 manat müəyyən edildiyindən, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsinin icrası üsulu və qaydası dəyişdirilərək həmin qətnamə ilə Borclu 27 iyun 2021-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0.43 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutularaq Tələbkar ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və MPM-in 231, 263 və 264-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Ərizə qismən təmin olunsun. Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-299/2024 nömrəli, 28 mart 2024-cü il tarixli qətnaməsinin icrası üsulu və qaydası dəyişdirilərək həmin qətnamə ilə Borclu 27 iyun 2021-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay uşaq üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0.43 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutularaq Tələbkar ödənilsin. Ərizə qalan hissədə təmin edilməsin. Hazırkı qərardad qanuni qüvvəyə mindikdən sonra miqdarı dəyişdirilmiş alimentin məbləği hesablansın. Borc bu qaydada ödənilmədikdə icra məmuru tərəfindən borclu barəsində “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulmuş məcburi icra tədbirləri görülsün. Qərardaddan 10 (on) gün müddətində Ağdaş Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Aygün Mürsəlova