Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(014)-79/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Ağdaş rayonu İş № 8(014)-79/2025 05.03.2025 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mürsəlova Aygün Mayıl qızının sədrliyi, Fərəcova Gülnarə Kamal qızının katibliyi ilə, Borclu iştirakları ilə, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin icra üsulu və qaydasının dəyişdirilməsi barədə Tələbkar ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Tələbkar ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin icra qaydasının dəyişdirilərək, Borclu Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 14 iyul 2020-ci il tarixli, 2(014)- 901/2020 nömrəli qətnaməsi ilə 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay 130 manat aliment məbləğinin indeksiya olunaraq Borclu Tələbkar xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,52 (2025-ci üçün 208 manat) misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Ağdaş rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 saylı 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə Borclu 08 iyun 2020-ci il tarixdən başlayaraq, 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanması üçün hər ay 130 manat məbləğində alimentin tutulması qət edilmişdir. Hazırda 14 iyul 2021-ci il tarixdə müəyyən edilmiş alimentin indeksasiyası zərurəti yaranmışdır. Həmin dövrdə minimum əmək haqqı 250 manat olmuşdur. Belə ki, “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” 20 dekabr 2024-cü il tarixli, 15 nömrəli Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun qərarında bu açıq aşkar öz əksini tapmışdır. Bundan başqa 2025-ci il tarixdə ölkə üzrə minimum əmək haqqının məbləği 400 manat müəyyən edilmişdir. (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 dekabr 2024-cü il tarixli sərəncamı) Belə olan halda hesab edir ki, məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiya olunaraq müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilməlidir. Borclu məhkəmə iclasında izahat verərək bildirdi ki, aylıq əmək haqqı 400 manatdır. Yenidən ailə qurmuş və bir uşağı vardır. Övladının paltarlarını alır, məşğələlərinin pullarını və alimentini vaxtı vaxtında ödəyir. Bütün bunların nəzərə almasını və ədalətli qərar verilməsini xahiş edir. Lazımi qaydada məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində icra məmuru və tələbkara məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişlər, gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdilər. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 231.2-ci maddəsinə əsasən icra məmurunun və tələbkarın iştirakları olmadan ərizəyə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə ərizənin dəlillərini və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Belə ki, işin materiallarında olan Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, iddiaçı X3 ilə cavabdeh Borclu arasında bağlanılaraq 1 saylı Bakı Asan Xidmət Mərkəzi Qeydiyyat şöbəsində 22 noyabr 2014-cü il tarixdə 2748 nömrə ilə qeydə alınmış nikah pozulması, 03 yanvar 2015-ci ildə anadan olmuş X5 anası X1 yanında saxlanılması, Borclu 08 iyun 2020-ci il tarixdən başlayaraq 03 yanvar 2015-ci ildə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana qədər saxlanılması üçün X1 xeyrinə hər ay 130 manat aliment tutulması qət edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, Ağdaş rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 saylı 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə Borclu 08 iyun 2020-ci il tarixdən başlayaraq, 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanması üçün hər ay 130 manat məbləğində alimentin tutulması qət edilmişdir. Tələbkar Borclu Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 14 iyul 2020-ci il tarixli, 2(014)-901/2020 nömrəli qətnaməsi ilə 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay 130 manat aliment məbləğinin indeksiya olunaraq Borclu Tələbkar xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,52 (2025-ci üçün 208 manat) misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. «İcra haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən tərəflər icra sənədinin icrasına möhlət verilməsi və ya onun hissə-hissə icrası, yaxud icra sənədinin icrası üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi haqqında işə baxmış məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Borclunun əmlak vəziyyətini və digər halları nəzərə alaraq, məhkəmə həmin müraciətlərə MPM-in 231-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada baxır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 231.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən işə baxmış hakim, işdə iştirak edən şəxslərin ərizəsi üzrə tərəflərin əmlak vəziyyətinə və digər hallara əsasən qətnamənin icrasına möhlət verməyə və ya qətnaməni hissə-hissə icra etdirməyə, habelə onun icra üsulunu və qaydasını dəyişdirməyə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiyası aliment tutan təşkilatın müdiriyyəti tərəfindən müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilir. Həmin məcəllənin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi dedikdə, qətnamədə nəzərdə tutulmuş onun icra üsulunun və qaydasının iddiaçının (tələbkarın) hüquqlarını və qanuni mənafeyini təmin edən digər icra üsulu və qaydası ilə əvəz edilməsi və ya qətnamədə nəzərdə tutulmuş ilkin icra üsulunun və qaydasının onların dəyişdirilməsi ilə transformasiya olunması başa düşülür. Qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsinin zəruriliyi qətnamənin icrası prosesində baş verən hallardan asılıdır. Bu daha çox icra sənədində göstərilən tələblərin orada göstərilən üsul və qaydada icrasının mümkün olmadığı hallara aiddir. Həmçinin, belə bir zərurət, bir qayda olaraq, o halda yaranır ki, tərəflərin mövcud əmlak vəziyyəti və digər hallar (məsələn, borclunun davranışı və s.) qətnaməni icra etməyə imkan verməsin və qətnamənin icrasının əvvəl müəyyən edilmiş üsul və qaydasının onun icrasına kömək edə bilmədiyi təsdiq edilsin. Qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsinə, bir qayda olaraq, borclu qətnaməni könüllü icra etmədikdə və qətnamənin icrası onun hərəkətlərindən asılı olduqda həyata keçirilir. «Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunveriliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli, 8- 2/2016 nömrəli Qərarının 8.4-2-ci bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). Həmin Qərarın 8.4-3-cü bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, alimentin indeksasiyasından fərqli olaraq, Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halların mövcudluğu məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarının (minimum əmək haqqına münasibətdə müəyyən edilmiş mislinin) dəyişdirilməsi barədə müstəqil iddianın qaldırılması üçün əsasdır. Əgər iddia minimum əmək haqqı məbləğinin artımına əsaslanırsa, başqa sözlə, iddianın mahiyyəti indeksasiya xarakteri daşıyırsa, bu məsələnin icra icraatı qaydasında (Ailə Məcəlləsinin 110-cu və MPM-in 232-ci maddələri) həll edilməli olması nəzərə alınmalı və MPM-in 153.2.1-ci maddəsinə əsasən iddianın yolverilməzliyinə görə iddia ərizəsinin icraata qəbul edilməsindən imtina edilməli, əgər iddia ərizəsi artıq icraata qəbul edilmişsə, MPM-in 261.0.1-ci maddəsinə əsasən mülki iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq hesab edir ki, Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin icra qaydası dəyişdirilərək, həmin qətnamə ilə Borclu 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanılması üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,52 (2025-ci il üçün 208 manat) misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulularaq Tələbkar ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və MPM-in 231, 263 və 264-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Ərizə təmin olunsun. Ağdaş Rayon Məhkəməsinin 2(014)-901/2020 nömrəli, 14 iyul 2020-ci il tarixli qətnaməsinin icra qaydası dəyişdirilərək, həmin qətnamə ilə Borclu 03 yanvar 2015-ci il tarixdə anadan olmuş X2 18 yaşına çatana kimi saxlanılması üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,52 (2025-ci il üçün 208 manat) misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulularaq Tələbkar ödənilsin. Hazırkı qərardad qanuni qüvvəyə mindikdən sonra miqdarı dəyişdirilmiş alimentin məbləği hesablansın. Borc bu qaydada ödənilmədikdə icra məmuru tərəfindən borclu barəsində “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulmuş məcburi icra tədbirləri görülsün. Qərardaddan 10 (on) gün müddətində Ağdaş Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Aygün Mürsəlova