Lerik Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(048)-17/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Lerik rayonu İş № 8(048)-17/2025 13.08.2025 LERİK RAYON MƏHKƏMƏSİ Lerik Rayon Məhkəməsinin hakimi Zeynalov Yusif Səmədağa oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Muradov Nurlan Əlyar oğlunun katibliyi, X1 iştirakı ilə, X1 Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş aliment məbləğinin “ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinə uyğun indeksasiyası” barədə ərizəsinə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında nəzərdən baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: X2 ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)- 752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə tutulan alimentin indeksasiya edilməsini, 07 may 2025-ci il tarixdən etibarən 30 mart 215-ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Borclu hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,8 misli həddində sabit pul məbləğinin tutularaq onun xeyrinə verilməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, o, Borclula 15 iyun 2014-cü il tarixdə rəsmi nikaha daxil olub evlənərək sonuncunun valideynlərinə məxsus evə gəlin köçmüşdür. Birgə nikahdan 30 mart 2015-ci il tarixdə Zəhra adlı uşaqları anadan olmuşdur. Bir müddət burada yaşadıqdan sonra cavabdehlə birlikdə Rusiya Federasiyasına getmişlər. Orada yaşadıqları ilk vaxtlar münasibətləri normal olmuş, sonra isə tədricən pozulmuşdur. Belə ki, cavabdeh dəfələrlə onu döyərək müxtəlif xəsarətlər yetirmişdir. Bütün bunlara ailəsi dağılmasın deyə dözmüşdür. O, 01 fevral 2015-ci il tarixdə Rusiya Federasiyasından gəlin köçdüyü evə gəlmiş, nikahın pozulması və aliment tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmiş və Lerik Rayon Məhkməsinin 13 noyabr 2015-ci il tarixli, 2(048)-752/2015 saylı qətnaməsinə əsasən Borclu ilə onun arasında Lerik rayon Züvüç kənd İcra nümayəndəliyi tərəfindən bağlanmış 15 iyun 2014-cü il tarixli, 08 saylı nikah pozulmuş və birgə nikahlarından 30 mart 2015-ci ildə anadan olmuş X10 adlı uşaqları onun yanında qalmaqla, həmin uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün 28 avqust 2015-ci il tarixdən başlayaraq Borclu hər ay 100 (bir yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulub ona verilməsi qət edilmişdir. Nikah pozulduqdan sonra o, öz ata soyadına qayıtmışdır. Hazırda uşağın xərcləri artıb, yaşayışları çətinləşib, ancaq cavabdeh hələ də uşağın saxlanılması üçün 100 manat aliment ödəyir. Sonradan X2 tələbin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məkhəməyə müraciət edərək, 13 Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə tutulan alimentin indeksasiya edilməsi və 07 may 2025-ci il tarixdən etibarən 30 mart 215ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Borclu hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqına uyğun indeksasiya edilməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadı ilə ərizə təmin edilərək Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə tutulan aliment indeksasiya edilməsi, xx.xx.2025-ci il tarixdən etibarən xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Borclu hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,95 misli həddində sabit pul məbləğində alimentin tutularaq X5 ödənilməsi qərara alınmışdır. Borclu Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadından şikayətlə məhkəməyə müraciət etmişdir. Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 11 iyun 2025-ci il tarixli qərardadı ilə Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadından verilən şikayət geri qaytarılmışdır. Borclunun nümayəndəsi Nümayəndə müddətin bərpasına dair ərizə və şikayətlə məhkəməyə müraciət edərək Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadından şikayət verilməsi üçün buraxılmış müddətin üzürlü hesab edilərək bərpa edilməsini və Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadının ləğv edilməsini və alimentin indeksasiyası barədə ərizənin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 10 iyul 2025-ci il tarixli qərardadı ilə Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadından borclunun nümayəndəsi Nümayəndə tərəfindən şikayətin verilməsi üçün qanunla müəyyən edilmiş müddətin buraxılması səbəbi üzrlü hesab edilməsi, buraxılmış müddət bərpa edilməsi, şikayətin qismən təmin edilməsi, Lerik Rayon Məhkəməsinin 8(048)-17/2025 saylı, 16 may 2025-ci il tarixli qərardadının ləğv edilməsi, X1 Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş aliment məbləğinin "ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinə uyğun indeksasiyası” barədə ərizəsinə baxılması təyin edilməsi qərara alınmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən X2 ərizəni müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə xəbərdar edilmiş Borclu məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 232.2-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə ərizəçini dinləyib, ərizəni və ona əlavə edilmiş sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş AA1835127 saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X10 xx.xx.2015-ci ildə anadan olmuşdur. İş materiallarına əlavə edilmiş Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, Borclu ilə X9 arasında Lerik rayon Züvüç kənd İcra nümayəndəliyi tərəfindən bağlanmış 15 iyun 2014-cü il tarixli, 08 saylı nikah pozulması, tərəflərin birgə nikahından 30 mart 2015-ci ildə anadan olmuş X7 anası X4 yanında saxlanılması və uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün 28 avqust 2015-ci il tarixdən başlayaraq Borclu hər ay 100 (yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulub X6 verilməsi qət edilmişdir. İş materiallarında əlavə edilmiş Lerik rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş AZ-İ seriyalı, 198610 saylı nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Borclu ilə ahabova Günel Ədalət qızı qızı arasında bağlanmış nikah ləğv edilmişdir. Bu barədə nikahın ləğv edilməsi haqqında akt qeydləri kitabında xx.xx.2016-cı il tarixdə qeydiyyat aparılmışdır. Nikah ləğv olunandan sonra qadına “Şəfiyeva” soyadı verilmişdir. Beləliklə, işin faktiki hallarından görünür ki, Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)- 752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, Borclu ilə X9 arasında Lerik rayon Züvüç kənd İcra nümayəndəliyi tərəfindən bağlanmış 15 iyun 2014-cü il tarixli, 08 saylı nikah pozulması, tərəflərin birgə nikahından 30 mart 2015-ci ildə anadan olmuş X7 anası X4 yanında saxlanılması və uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün 28 avqust 2015-ci il tarixdən başlayaraq Borclu hər ay 100 (yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulub X6 verilməsi qət olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası MPM-in 232-ci maddəsinə əsasən tərəflərin ərizəsi üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. Ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası barədə ərizəyə məhkəmə iclasında baxılır. İşdə iştirak edən şəxslər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilirlər, lakin onların gəlməməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həll edilməsinə mane olmur. Ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası barədə məhkəmə qərardadından şikayət verilə bilər. Göründüyü kimi, qeyd edilən norma ilə nəzərdə tutulmuş ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası vətəndaşların pul gəlirləri və əmanətlərinin deyil, məhkəmə qətnaməsinin icra edilmədiyi və ya gec icra edildiyi dövrdə tutulmalı pul məbləğinin indeksasiyasını nəzərdə tutur. Bununla da qanunverici borclunun icradan yayınması nəticəsində ərizəçia ödənilməli pul məbləğinin istehlak qiymətlərinin artımı ilə bağlı itirilmiş alıcılıq qabiliyyətinin bərpası istiqamətində bir mexanizm nəzərdə tutmuşdur ki, pul məbləğlərinin indeksasiyası barədə ərizələrə baxılarkən istehlak qiymətlərinin indeksinin artımına görə indeksləşdirmə aparılsın. Bundan əlavə, indeksasiya inflyasiya nəticəsində istehlak qiymətlərinin artdığı bir şəraitdə ərizəçinin üzləşdiyi zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün nəzərdə tutulmuş mexanizmdir. İndeksasiya iflyasiya nəticəsində dəyən zərərin bərpa olunmasının üsulu olsa da, onu mülki hüququn mühüm institutlarından biri olan zərərin əvəzinin ödənilməsi ilə eyniləşdirmək olmaz. Zərərin əvəzinin ödənilməsi mülki-hüquqi məsuliyyət tədbiri olduğu halda, indeksasiyasının belə hüquqi təyinatı yoxdur. İşin halları ilə müəyyən olunur ki, hazırkı ərizəsində tələbkar X8 xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Borclu onun xeyrinə Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə hər ay tutulan 100 (yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin indeksasiyasının aparılaraq sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqına uyğun sabit pul məbləğində aliment tutulmasına dair qərardad çıxarılmasını xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17.2-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1 və 75.4-cü maddələrinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması bərabər vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəllənin 110.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiyası aliment tutan təşkilatın müdiriyyəti tərəfindən müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilir. Məcəllənin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” 2016-cı il 28 mart tarixli 8-2/2016 nömrəli Qərarı: 8.4-1. Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. İstinad edilən maddənin tələbindən göründüyü kimi məhkəmələr sabit pul məbləğində aliment təyin edərkən onun miqdarını ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin müvafiq misli həddində müəyyən etməlidirlər (məsələn, Məhkəmə 2024-cü ildə bir uşağın saxlanmasına görə alimentin tutulması barədə iddiaya baxarkən alimenti 255 manat həddində müəyyən etmək istəyirsə, həmin il üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin 0,74 mislində (345 x 0,74 = 255 manat) alimentin tutulması barədə qətnamə qəbul etməklə, qətnamənin nəticə hissəsini “xx.xx.xxxx tarixindən başlayaraq yetkinlik yaşına çatmayan A-nın saxlanılması üçün B-dən C-nin xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,74 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulsun” məzmununda ifadə etməlidir). 8.4-2. Nəzərə alınmalıdır ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). 8.4-3. Alimentin indeksasiyasından fərqli olaraq, Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halların mövcudluğu məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarının (minimum əmək haqqına münasibətdə müəyyən edilmiş mislinin) dəyişdirilməsi barədə müstəqil iddianın qaldırılması üçün əsasdır. Əgər iddia minimum əmək haqqı məbləğinin artımına əsaslanırsa, başqa sözlə, iddianın mahiyyəti indeksasiya xarakteri daşıyırsa, bu məsələnin icra icraatı qaydasında (Ailə Məcəlləsinin 110-cu və MPM-in 232-ci maddələri) həll edilməli olması nəzərə alınmalı və MPM-in 153.2.1-ci maddəsinə əsasən iddianın yolverilməzliyinə görə iddia ərizəsinin icraata qəbul edilməsindən imtina edilməli, əgər iddia ərizəsi artıq icraata qəbul edilmişsə, MPM-in 261.0.1-ci maddəsinə əsasən mülki iş üzrə icraata xitam verilməlidir. “Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üçün yaşayış minumumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən 2025-ci il üçün yaşayış minumumu ölkə üzrə uşaqlar üçün 246 manat məbləğində müəyyən olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamına əsasən ölkə üzrə minimum aylıq əməkhaqqının məbləği 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edilmişdir. Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, pul məbləğlərinin indeksasiyası, istehlak qiymətlərinin artması ilə əlaqədar həmin məbləğin dəyərini qorumaqla şəxsin qanuni mənafeyini müdafiə etmək məqsədi daşıdığından və alimentin indeksasiyasının yuxarıda qeyd edilən Ali Məhkəmənin Plenumunun Qərarının 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi, habelə ölkə üzrə minimum aylıq əmək haqqının məbləği 2013-cü ilin sentyabr ayının 1-dən 2017-ci ilin yanvar ayının 1-dək 105 manat; 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edildiyi nəzərə alınmaqla ərizəçinin indeksasiya tələbi təmin edilməli, 2015-ci ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə uşağın saxlanılması üçün 100 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edildiyindən və tutulmuş alimentin miqdarı 2015-ci il üzrə müəyyən edilmiş 105 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,95 mislini təşkil etdiyindən, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Borclu hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,95 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutularaq, X5 ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231, 263 və 264-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Ərizə təmin edilsin. Lerik Rayon Məhkəməsinin 2(048)-752/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə tutulan aliment indeksasiya edilsin. xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X7 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Borclu hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,95 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutularaq X5 ödənilsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində “elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Lerik Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Yusif Zeynalov