Xocalı Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(070)-9/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Goranboy rayonu Meşəli İş № 8(070)-9/2024 26.07.2024 qəsəbəsi XOCALI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Ələkbərov Tural Mehman oğlunun sədrliyi, İsmayılova Tümən Ağamalı qızının katibliyi, Borclu1, Maraqlı şəxs icra məmuru Nümayəndə iştirakı ilə, Xocalı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(070)-61/2024 nömrəli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsi barədə Borclu1 ərizəsinə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Borclu1 ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Xocalı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(070)-61/2024 nömrəli qətnaməsi ilə tələbkar LPO Tələbkar ASCnin xeyrinə ödənilməli olan vəsaitin hissə-hissə ödənilməsinə dair qərardad qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, o, Tələbkar ASC-dən 5000 (beş min) manat məbləğində kredit götürmüşdür. Bank fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra ödənişdə gecikmələr yaranmışdır. Özü onkoloji xəstədir və müalicə olunur. Anası onunla yaşayır, şəhid anasıdır. Hal-hazırda yuxarı ödənişə gücü çatmır. Ödənişin aşağı məbləğdə ödənilməsində köməklik göstərilməsini xahiş edir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Borclu1 ərizənin məzmununa uyğun izahat verdi və əlavə olaraq bildirdi ki, hazırkı vaxtadək onun tərəfindən icra sənədi üzrə ödəniş olunmamışdır. Qətnamənin hissə-hissə, yəni hər ay 86 manat məbləğində ödəniş olunmaqla icra edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş edir. Yekunda ərizənin təmin olunması barədə qərardad qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən Maraqlı şəxs icra məmuru Nümayəndə bildirdi ki, icra sənədi üzrə Borclu1 tərəfindən heç bir ödəniş olunmamışdır. Yekunda ərizənin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etdi. Tələbkar LPO Tələbkar ASC-yə və digər Borclu2 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq LPO Tələbkar ASC nümayəndəsi və Borclu2 məhkəmə iclasına gəlməmiş, ərizəyə baxılmasının təxirə salınması barədə vəsatət verməmişlər. Tələbkar LPO Tələbkar ASC-nin nümayəndəsi X2 xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəməyə ərizə göndərərək məhkəmə iclasının iştirakları olmadan keçirilməsini və borclu tərəfindən verilmiş ərizənin təmin edilməməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə, LPO Tələbkar ASC-nin və digər Borclu2 iştirakı olmadan ərizəyə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş Xocalı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(070)-61/2024 nömrəli qətnaməsindən görünür ki, cavabdehlər Borclu1 və X1 müştərək qaydada iddiaçı LPO Tələbkar ASC-nin xeyrinə 4161,04 manat əsas borc, 25,52 manat faiz borcu, cəmi 4186,56 manat vəsait və ödənilmiş 62 manat dövlət rüsumunun əvəzi tutulmalıdır. Məhkəmə, proses iştirakçılarının izahatlarını dinləyib, ərizəni və iş materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, ərizə əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 231.1-ci maddəsinə əsasən işə baxmış hakim, işdə iştirak edən şəxslərin ərizəsi üzrə tərəflərin əmlak vəziyyətinə və digər hallara əsasən qətnamənin icrasına möhlət verməyə və ya qətnaməni hissə-hissə icra etdirməyə, habelə onun icra üsulunu və qaydasını dəyişdirməyə haqlıdır. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 4 saylı Qərarının 12-ci bəndində göstərilir ki, məhkəmələr nəzərə almalıdırlar ki, qətnamənin icrasına möhlət verilməsi və ya onun hissə-hissə icra edilməsi, qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi müstəsna hal olub, qətnamənin icrası üçün çətinlik törədən və yaxud borclu üçün yaranmış əlverişsiz hallarda tətbiq oluna bilər. Məhkəmələr bu məsələləri həll etdikdə təkcə borclunun deyil, tələbkarın mənafeyini də nəzərə almalıdırlar. “Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 231.1-ci maddəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 22 may 2015-ci il tarixli qərarında qeyd olunur ki, ədalət mühakiməsi insan hüquqlarının müdafiəsinin ən səmərəli vasitələrindən biridir. Təsadüfi deyildir ki, məhz məhkəmə insan hüquqlarının müdafiəsinin əsas təminatçısı kimi qəbul edilir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 71.1-ci maddəsinin şərh edilməsi haqqında” 13 dekabr 2010-cu il tarixli Qərarı). Buna görə də məhkəmə müdafiəsinin səmərəsizliyi digər konstitusiya hüquqlarının effektivliyinə mənfi təsir göstərə bilər. Məhkəmə müdafiəsi hüququnun məzmununa gəldikdə isə o, bir tərəfdən hər kəsin pozulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının bərpası məqsədilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnu, digər tərəfdən isə məhkəmələrin həmin müraciətlərə ağlabatan müddətdə baxmaq və onlara dair ədalətli qərar qəbul edərək, onların vaxtında icra edilməsi vəzifəsini müəyyən edir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Viktor Ozerovun şikayəti üzrə 15 aprel 2011-ci il tarixli, C.İsmayılzadənin şikayəti üzrə 6 iyun 2014-cü il tarixli və “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231.4-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” 4 iyul 2014-cü il tarixli Qərarları). Məhkəmə hər bir konkret halda Konstitusiyanın 60-cı maddəsinin İ hissəsinin və 71ci maddəsinin İİ hissəsinin, habelə “Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında” Konstitusiya Qanununun 3cü maddəsinin müddəalarından çıxış edərək, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsinin daha səmərəli icrasına nail olmaq məqsədilə, konstitusiya mütənasiblik prinsipi əsasında tələbkarların və borcluların hüquqlarının ədalətli və ağlabatan tarazlığını təmin etməklə, onların konstitusiya hüquqlarının mahiyyətini dəyişməməlidir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231.4cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” 4 iyul 2014-cü il tarixli Qərarı). Məhkəmə qeyd edir ki, Qanunun mənasına görə qətnamənin hissə-hissə icra edilməsinə o hallarda yol verilir ki, belə icra mümkün olur, borcluya məxsus əmlak mövcud olmur və məhkəmə qətnamənin digər formada icra olunmasının qeyri-mümkün olduğu qənaətinə gəlir. Lakin, iş materiallarında olan sübutlar əsasında bu qənaətə gəlmək mümkün deyildir. Belə ki, borclunun maddi və əmlak vəziyyətinin ağır olması, yəni onun adına əmlakların olmaması, əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaması, vergi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmaması və s. barədə sübutlar təqdim edilməmişdir. Bundan başqa məhkəmə qeyd edir ki, prosessual qanunvericilikdə icra vərəqəsinin hissə-hissə icrasına dair konkret müddəalar (icranın müddəti, ardıcıllığı, icra ediləcək hərəkətlərin və ya ödəniləcək məbləğlərin həcmi və s.) olmasa da, icra vərəqəsinin hissəhissə icrası nəticəsində yaranan ümumi icra müddəti ağlabatan olmalı və bu məsələnin həllində hər iki tərəfin, yəni borclu və tələbkarın mənafeyi eyni cür qorunmalıdır. Borclu1 tutulmalı olan cəmi 4186.56 manat məbləğində borcun hissə-hissə icra edilməsi tələbkarın maraqlarının əhəmiyyətli dərəcədə pozulmasına və “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində göstərilən ağlabatan müddətlərin pozulmasına səbəb ola bilər. Məhkəmə, borclu ilə yanaşı tələbkarın mənafeyini, həmçinin Borclu1 tərəfindən icra hərəkətlərinin həyata keçirilməsinə ciddi maneələr və çətinliklər olmasına dair sübutların təqdim edilməməsini nəzərə alaraq hesab edir ki, Xocalı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(070)-61/2024 nömrəli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsi barədə Borclu1 ərizəsi təmin edilməməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və MPM-in 231, 263-264, 267-268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Xocalı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(070)-61/2024 nömrəli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsi barədə Borclu1 ərizəsi təmin edilməsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində Xocalı Rayon Məhkəməsinə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) şikayət verilə bilər.