Naxçıvan MR Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi Qərardad — İş №8(078)-42/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Naxçıvan şəhəri İş № 8(078)-42/2023 10.04.2023 NAXÇIVAN MR NAXÇIVAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Səfərəliyeva Gülnar Xanlar qızının sədrliyi, Bağırova Nigar Ənvər qızının katibliyi ilə, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin binasında Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 17 yanvar 2023-cü il tarixli e-2(078)-117/2023 nömrəli qətnaməsinin hissə-hissə icra edilməsinə dair X2 və X8 tərəfindən verilmiş ərizəyə açıq məhkəmə iclasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i: X2 və X8 ərizə ilə müraciət edərək Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 17 yanvar 2023cü il tarixli e-2(078)-117/2023 nömrəli qətnaməsinin hissə-hissə hər ay 200 manat tutulmaqla icra edilməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdirlər. X2 və X8 ərizəsində bidlirmişdir ki, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 17 yanvar 2023cü il tarixli e-2(078)-117/2023 nömrəli qətnaməsi ilə cavabdehlər X4, X9 və X3 müştərək qaydada əsas borc üzrə 5963 (beş min doqquz yüz altmış üç) manat, faiz borcuna görə 1322.29 (bir min üç yüz iyirmi iki manat iyirmi doqquz qəpik) manat, cərimə borcuna görə 248.1 (iki yüz qırx səkkiz manat on qəpik) manat olmaqla, cəmi 7533.39 (yeddi min beş yüz otuz üç manat otuz doqquz qəpik) manat məbləğində pulun tutularaq iddiaçı "xxxx" MMM QBKT-nin xeyrinə ödənilməsi, iddiaçı "xxxx" MMM QBKT tərəfindən X10 xx.xx.2022- ci il tarixli ********** nömrəli qəbzlə ödənilmiş 95.34 (doxsan beş manat otuz dörd qəpik) manat dövlət rüsumunun cavabdehlər X4, X9 və X3 alınaraq iddiaçı təşkilata qaytarılması qət edilmişdir. Götürülmüş kredit üzrə aylıq əsas və faiz borcunu aylıq 406 manatı əvvəllər vaxtlı-vaxtında ödəsələr də, sonradan ailə vəziyyəti və maddi imkansızlıq səbəbindən edə bilməmişlər. Ailələri 11 nəfərdən ibarətdir. Onlar-T.Rzayev Naxçıvan MR DSMF phş-nin Naxçıvan şəhər İdarəsindən İ qrup əlilliyə görə 327.2 manat təqaüd, F.Quliyeva isə Ə.Əliyev adına Naxçıvan MR Uşaq Xəstəxanasında qəbul otağının sanitarı vəzifəsində işləyərək 512 manat əmək haqqı alır. Digər cavabdeh M.Rzayev heç yerdə işləmir. Ailənin aylıq ümumi gəliri 839.2 manat təşkil edir ki, bununla da 11 nəfərdən ibarət ailənin təlabatlarını ödəməyə çalışırlar. Maddi vəziyyətləri pis olduğundan onlar borcu hər ay 200 manat olmaqla ödəyə bilərlər. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş tərəflər məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231.2-ci maddəsinə əsasən işə baxılmanın vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş bu maddədə qeyd olunan şəxslərin gəlməməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həll edilməsinə mane olmur. Məhkəmə işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını və ərizənin dəlillərini araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. İş materiallarından müəyyən edilir ki, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 17 yanvar 2023-cü il tarixli e-2(078)-117/2023 nömrəli qətnaməsi ilə iddiaçı təşkilat "xxxx" QBKT MMM-nin cavabdehlər X7, X12 və X6 qarşı borc tələbinə dair iddiası təmin olunaraq cavabdehlər X4, X9 və X3 müştərək qaydada əsas borc üzrə 5963 (beş min doqquz yüz altmış üç) manat, faiz borcuna görə 1322.29 (bir min üç yüz iyirmi iki manat iyirmi doqquz qəpik) manat, cərimə borcuna görə 248.1 (iki yüz qırx səkkiz manat on qəpik) manat olmaqla, cəmi 7533.39 (yeddi min beş yüz otuz üç manat otuz doqquz qəpik) manat məbləğində pulun tutularaq iddiaçı "xxxx" MMM QBKT-nin xeyrinə ödənilməsi, iddiaçı "xxxx" MMM QBKT tərəfindən X10 xx.xx.2022-ci il tarixli ********** nömrəli qəbzlə ödənilmiş 95.34 (doxsan beş manat otuz dörd qəpik) manat dövlət rüsumu cavabdehlər X4, X9 və X3 alınaraq iddiaçı təşkilata qaytarılması qət edilmişdir. Məhkəmə aşağıda qeyd olunanlara əsasən borcun hissə-hissə ödənilməsi barədə ərizəni təmin edilməsi qənaətinə gəlir və gəldiyi nəticəni aşağıdakılarla əsaslandırır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinə əsasən məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. Qanunvericilik, məhkəmə icraatı tərəflərinin hüquqlarını və qanuni maraqlarını nəzərə alaraq məhkəmə aktlarının icrasının hissə-hissə həyata keçirilməsi, həmçinin onların icrasına möhlət verilməsi institutlarını nəzərdə tutmuşdur. “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 15-ci maddəsinə əsasən tərəflər icra sənədinin icrasına möhlət verilməsi və ya onun hissə-hissə icrası, yaxud icra sənədinin icrası üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi haqqında işə baxmış məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Borclunun əmlak vəziyyətini və digər hallarını nəzərə alaraq məhkəmə həmin müraciətlərə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada baxır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231.1-ci maddəsinə əsasən işə baxmış hakim, işdə iştirak edən şəxslərin ərizəsi üzrə tərəflərin əmlak vəziyyətinə və digər hallara əsasən qətnamənin icrasına möhlət verməyə və ya qətnaməni hissə-hissə icra etdirməyə, habelə onun icra üsulunu və qaydasını dəyişdirməyə haqlıdır. Göründüyü kimi, qanunvericilik işdə iştirak edən şəxslərin ərizəsi əsasında qətnamənin hissə-hissə icra olunmasının mümkünlüyünü müəyyən etməklə yanaşı bunu ilk növbədə tərəflərin əmlak vəziyyətindən, eləcə də işin digər diqqətə layiq hallarından asılı etmişdir. Məhkəmə ilk növbədə borclunun əmlak vəziyyətinin ağırlığını nəzərə almalı, bu zaman həm də tələbkarın əmlak mənafelərini də nəzərdən qaçırmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun «Məhkəmə qətnaməsi haqqında» 04 noyabr 2005-ci il tarixli 4 saylı qərarının 12-ci bəndinə əsasən qətnamənin icrasına möhlət verilməsi, və ya onun hissə-hissə icra edilməsi, qətnamənin icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilməsi müstəsna hal olub, qətnamənin icrası üçün çətinlik törədən və yaxud borclu üçün yaranmış əlverişsiz hallarda tətbiq oluna bilər. Məhkəmələr bu məsələləri həll etdikdə təkcə borclunun deyil, tələbkarın mənafeyini də nəzərə almalıdırlar. "Ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı "İnsan hüquqlannın və əsas azadlıqların müdafıəsi haqqında" Avropa Konvensiyası müddəalarının və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedentlərinin tətbiqi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 30 mart 2006-cı il tarixli qərarının 6-cı bəndində deyilir ki, mülki işlər üzrə məhkəmə baxışı müddəti iddia ərizəsinin məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan başlayır və məhkəmə qərarının icrasının başa çatmasına kimi davam edir. Hər bir iş üzrə “ağlabatan müddət” konkret işin xarakterindən, mürəkkəbliyindən, ərizəçinin proseslə bağlı davranışından asılı olaraq müəyyənləşdirilməlidir. Konvensiyanın 6-cı maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsinin icrası müddəti məhkəmə baxışının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Məhkəmələr məhkəmə aktlarının icrasına möhlət verilməsi, icranın dayandırılması, icra üsulunun dəyişdirilməsi, həmçinin məhkəmə icraçılarının hərəkətlərindən verilən şikayətlərlə əlaqədar məsələlərə baxarkən Konvensiyanın məhkəmə qətnamələrinin ağlabatan müddətdə icra olunması tələbini nəzərə almalıdırlar. Qeyd edilməlidir ki, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi özünün bir çox qərarlarında məhkəmə aktlarının vaxtında icra edilməməsini ədalətli məhkəmə araşdırmasının həyata keçirilməsinin təmin edilməməsi kimi qiymətləndirmişdir. Məhkəmə nəzərə alır ki, borclu qətnamənin hissə-hissə icrasına dair ərizə ilə müraciət edərkən bunun səbəbi kimi maddi vəziyyətinin əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq ağır olduğunu göstərsə də, əmlak vəziyyətinin ağırlığını təsdiq edən hər hansı mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, qətnamənin icrasını mümkünsüz edə bilən borclunun əmlak vəziyyətinin ağırlığı ilə bağlı hallar sübuta yetirilmədiyinə görə, həmçinin tələbkarın və digər borclunun da mənafeyi nəzərə alınmaqla ərizə təmin oluna bilməz. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, tərəflərin əmlak vəziyyəti ilə bağlı olmayan hallarla əlaqədar qətnamənin hissə-hissə icra olunmasını təmin etmək həm də o zaman mümkündür ki, borclu ilə bağlı yaranmış və qətnamənin icrasını mümkünsüz edən ciddi əlverişsiz halların mövcudluğu mötəbər sübutlarla təsdiq olunsun. İşə əlavə edilən sənədlərdən aydın olur ki, X14 İ dərəcəli əlliliyə görə 327.20 manat, X8 isə Naxçıvan MR Uşaq Xəstəxanasının qəbul otağının sanitarı işləyərək 512 manat əmək haqqı alır. Hər iki şəxsin maddi vəziyyəti, sağlamlıq imkanları qətnamədə müəyyən edilən məbləğin birdəfəlik ödənilməsinə imkan vermir. Belə olan halda X2 və X5 ağır maddi şəraitinin mövcudluğu nəzərə alınmalı, onlar tərəfindən hər ay 200 (iki yüz) manat icra ödənişinin aparılması məqsədəuyğun hesab edilməlidir. Eyni zamanda məhkəmə qeyd edilən halda tələbkarın maraqlarına və mənafeyinə uyğun olmasını və ərizənin təmin edilməsini ədalətli hesab edir. Beləliklə, qeyd edilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, X1 və X5 borcun hissə-hissə icra edilməsi barədə ərizəsi təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 231, 267-269-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə q ə r a r a a l d ı: X1 və X5 borcun hissə-hissə icra edilməsi barədə ərizəsi təmin edilsin. Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 17 yanvar 2023-cü il tarixli e-2(078)-117/2023 nömrəli qətnaməsi ilə X2na və X3 müştərək qaydada əsas borc üzrə 5963 (beş min doqquz yüz altmış üç) manat, faiz borcuna görə 1322.29 (bir min üç yüz iyirmi iki manat iyirmi doqquz qəpik) manat, cərimə borcuna görə 248.1 (iki yüz qırx səkkiz manat on qəpik) manat olmaqla, cəmi 7533.39 (yeddi min beş yüz otuz üç manat otuz doqquz qəpik) manat pul X2na və X8 tərəfindən hər ay 200 (iki yüz) manat olaraq hissə-hissə ödənilməsi nəzərə alınsın. Qərardaddan rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində qərardadı qəbul edən məhkəməyə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Gülnar Səfərəliyeva