Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №8(103)-464/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 8(103)-464/2023 27.12.2023 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ X3 Sarıyevin sədrliyi ilə, X2 və X1 ibarət tərkibdə, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 09 oktyabr 2023-cü il tarixli, 8(005)-459/2023 saylı qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayətə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri Nərimanov rayon İcra şöbəsinin icra məmuru Emil Zeynalov məhkəməyə təqdimatla müraciət edərək, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 2(103)- 5225/2022 nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli icra sənədinin icrasının təmin edilməsi məqsədi ilə Borclu mülkiyyətində olan ünvan 1 ünvanında yerləşən mənzilin üzərinə həbs qoyulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Təqdimat onunla əsaslandırılmışdır ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-5225/2022 nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli icra sənədi üzrə Borclu 7807 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq Tələbkar xeyrinə ödənilməlidir. İcra sənədi icraata müvafiq olaraq xx.xx.2023-cü il tarixdə daxil olmuş, icraata başlamaq haqqında qərar qəbul edilərək, tələbin 10 gün müddətində könüllü icra edilməsinə dair bildirişlə birlikdə borcluya göndərilmişdir. Verilmiş könüllü müddət ərzində icra sənədinin icrası təmin olunmadığı üçün borcluya xəbərdarlıq məktubu göndərilərək tələbin yerinə yetirilməsi və bu barədə şöbəyə məlumat verilməsi tələb olunmuşdur. Lakin Borclu heç bır ödəniş etməmiş və icra sənədinin icrasını təmin etməmişdir. İcra sənədinin icrası könüllü olaraq təmin edilmədiyi üçün borclunun əmlak vəziyyəti yoxlanılmış, “Elektron İcra” İnformasiya Sistemindən çıxarışdan məlum olmuşdur ki, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağküçəsi, 38, M3, m9 ünvanında yerləşən, mənzil Borclu mülkiyyətindədir. Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 8(005)-459/2023 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadı ilə təqdimat təmin edilmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-5225/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli icra sənədinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə Borclu məxsus ünvan 3 ünvanında yerləşən mənzilin üzərinə həbs qoyulmuşdur. Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 8(005)-459/2023 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayəti həmin məhkəmənin 01 dekabr 2023-cü il tarixli qərardadı ilə təmin edilməmiş, işlə birlikdə baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Şikayət onunla əsaslandırmışdır ki, qərardadın çıxarılması onun hüquqlarını pozmuşdur və qeyd olunan həmin mənzil üzərinə həbs qoyulmamalıdır. “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 5 mart tarixli, 672 nömrəli Fərmanının icrasını təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən fiziki şəxsbarəsində icra sənədi icra olunarkən tələbin yönəldilməsinə yol verilməyən əmlak növlərinin dəqiq siyahısı qeyd edilmişdir. 1) borclu və onun ailəsinin sanitariya normaları çərçivəsində birgə yaşamalarını təmin edəcək mənzil, ev və ya onun ayrı-ayrı hissələri, həmçinin onların altında olan həyətyanı torpağa (bir ailə üçün bir ev və ya mənzildən çox olmamaq şərti ilə); Həmin siyahıda borclu və onun ailəsinin sanitariya normaları çərçivəsində birgə yaşamalarını təmin edəcək mənzil, ev və ya onun ayrıayrı hissələri, həmçinin onların altında olan həyətyanı torpağa (bir ailə üçün bir ev və ya mənzildən çox olmamaq şərti ilə) üzərinə həbs qoyulması da aid edilmişdir. Bu səbəbdən də, ona məxsus həmin mənzil üzərinə həbs qoyulması qanunsuzdur və həmin qərardadın ləğvi üçün əsasdır. Həmçinin icra məmuru tərəfindən əmlakların yoxlanılması zamanı “Elektron İcra” İnformasiya Sistemindən çıxarışdan da məlum olmuşdur ki, onun mülkiyyətində başqa mənzil qeydə alınmamışdır. Həmçinin 22 dekabr 2023-cü il tarixdə iş üzrə Tələbkar nümayəndəsi X4 şikayətə qarşı yazılı etiraz təqdim edərək borclu tərəfindən uzun müddətdir ki, qətnamənin icra edilmədiyini bildirmiş, borclu tərəfindən verilmiş şikayətin təmin edilməməsini, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 09 oktyabr 2023-cü il tarixli, 8(005)-459/2023 saylı qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası şikayətin dəlillərini araşdırıb, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iş üzrə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 09 oktyabr 2023-cü il tarixli, 8(005)- 459/2023 saylı qərardadı qanuni və əsaslı olduğundan dəyişdirilmədən saxlanılmalı, şikayət təmin edilməməlidir. Belə ki, iş materiallarının araşdırılması ilə müəyyən olunmuşdur ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-5225/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli icra vərəqəsinə əsasən Borclu 7807 manat alınıb iddiaçı Tələbkar verilməlidir. xx.xx.2023-cü il tarixli icraata başlamaq haqqında qərarla Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-5225/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli icra sənədi üzrə icraata başlanılmış, tələbin könüllü icrası barədə bildiriş borcluya göndərilmiş və bildiriş onun tərəfindən imza edilərək təhvil alınmışdır. “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə və digər orqanların qərarlarının məcburi icrası icra məmurları tərəfindən həyata keçirilir. Bu Qanunun 6.1.1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin qərarları icra sənədi sayılır. “İcra haqqında” Qanunun 44.1-ci maddəsinə əsasən həmin Qanunla müəyyən edilmiş qaydada tərtib olunmuş icra sənədinin icra məmuruna təqdim olunması, icra məmuru tərəfindən icraata başlamaq haqqında qərarın qəbul edilməsi və könüllü icra üçün icra məmuru tərəfindən borcluya verilmiş müddətin keçməsi məcburi icra tədbirlərinin tətbiqi üçün əsaslardır. Məcburi icra tədbirlərindən biri də borclunun əmlakı üzərinə həbs qoymaq və onu satmaq yolu ilə tələbin əmlaka yönəldilməsidir (Qanunun 43.1.1-ci maddəsi). Həmin Qanunun 45.6-cı maddəsinə əsasən tələbkarın tələblərinin təmin edilməsi üçün borclunun yetərli pul vəsaitləri olmadıqda, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq tələbin yönəldilə bilmədiyi əmlak istisna olmaqla, tələb borcluya məxsus olan digər əmlaka yönəldilir. Həmin Qanunun 45.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, tələbin borclunun əmlakına yönəldilməsi bu əmlakın üzərinə həbs qoyulmasından, götürülməsindən və satılmasından ibarətdir. Kollegiya qeyd olunan qanunvericilik normalarına əsasən hesab edir ki, məhkəmə qanuni və əsaslı nəticəyə gələrək borclu tərəfindən icra sənədi könüllü icra edilmədiyindən, icra sənədinin icrasının təmin edilməsi məqsədi ilə təqdimatı qismən təmin edərək, Borclu məxsus ünvan 3 ünvanında yerləşən mənzilin üzərinə həbs qoymuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinin tələbinə görə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. “İcra haqqında” Qanununun 50.1 və 50.2-ci maddələrinə əsasən icraata başlamaq haqqında qərar borcluya təqdim olduğu gündən ən geci1 ay müddətində, təxirəsalınmaz hallarda isə, qərarın təqdim olunması ilə eyni vaxtda borclunun əmlakı üzərinə həbs qoyulur. Borclunun əmlakı üzərinə həbs qoyulması əmlakın siyahıya alınmasından, həmin əmlak üzərində sərəncam vermək hüququnun qadağan olunmasından, zəruri hallarda isə, əmlakdan istifadə hüququnun məhdudlaşdırılmasından, onun götürülməsindən və ya saxlanmaq üçün verilməsindən ibarətdir.İcra sənədi icraya yönəldilənə qədər borclunun əmlakına həbs qoyulmayıbsa və ya icra sənədinin icrası zamanı tələbin borclunun əmlakına yönəldilməsi hallarında əmlak üzərinə həbs, bir qayda olaraq, icra məmurunun əsaslandırılmış təqdimatına əsasən məhkəmənin qərardadı ilə qoyulur. Həmin Qanunun 50.4, 50.4.1-ci maddələrinə görə, borclunun əmlakı üzərinə tələbkara verilməsi və ya satılması nəzərdə tutulan əmlakın mühafizəsini təmin etməküçün həbs qoyulur. Məhkəmə kollegiyası borclunun mülkiyyətində başqa mənzilin olmaması və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 05 iyun 2002-ci il tarixli, 89 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Fiziki şəxs barəsində icra sənədi icra olunarkən tələbin yönəldilməsinə yol verilməyən əmlak növlərinin dəqiq siyahısına” əsasən ona məxsus mənzil üzərinə həbs qoulmasının qanunsuz olması ilə bağlı dəlillərini əsassız hesab edərək qeyd edir ki, “AZEMİS” elektron informasiya sistemindən çıxarışdan görünür ki, borclunun mülkiyyətində iki əmlak mövcuddur: 1) ünvan 3 ünvanında yerləşən mənzil və 2) ünvan 5nzil 2 (1/2 hissədə). Belə olan halda mübahisələndirilən mənzil borclu və onun ailəsinin birgə yaşamalarını təmin edəcək yeganə mənzil kimi qiymətləndirilə bilməz. Həmçinin borcu göstərilən halları təkzib edən hər hansı bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. İnsan hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarının icrasına dair mövqeyinə görə, son və məcburi qüvvəyə malik olan məhkəmə qərarı tərəflərdən birinin ziyanına olaraq icra edilmədikdə, ədalətli məhkəmə araşdırması xəyali hüquqa çevrilir. Ağılasığmaz haldır ki, tərəflərə verilən ədalətli, açıq və ağlabatan müddətdə məhkəmə araşdırması kimi prosessual təminatları ətraflı təsvir edən “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsi məhkəmə qərarlarının icrasını təmin etməmiş olsun. Həmin maddənin yalnız məhkəməyə müraciət etmək hüququ və məhkəmə iclasının aparılmasına aid edilməsi iştirakçı dövlətlərin Konvensiyaya qoşularkən üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərlə bağlı qəbuledilməz vəziyyət yarada bilər. Ona görə də hər hansı məhkəmə tərəfindən çıxarılmış qərarın icrası Konvensiyanın 6-cı maddəsinin mənasına görə “məhkəmə araşdırması”nın ayrılmaz tərkib hissəsi hesab edilməlidir (Hornsbi Yunanıstana qarşı iş üzrə 19 mart 1997- ci il tarixli Qərar). Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi, təqdimatı təmin edərkən düzgün olaraq belə nəticəyə gəlmişdir ki, borclu icra məmuru tərəfindən verilən müddət ərzində tələbi könüllü surətdə icra etmədiyindən, məcburi icra tədbirlərinin tətbiqi ilə əlaqədar “İcra Haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 44.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş əsaslar mövcuddur. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən mülki prosessual qanunvericiliyin tələblərinə düzgün əməl olunmuşdur, ona görə də, məhkəmə qərardadı dəyişdirilmədən saxlanmalı, şikayət isə təmin edilməməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 397, 398.0.1, 400-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Borclu tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Hazırkı iş üzrə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 09 oktyabr 2023-cü il tarixli, 8(005)-459/2023 saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad çıxarıldığı andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardaddan kassasiya şikayəti verilə bilməz Sədrlik edən Xəyal Sarıyev Hakimlər Fuad Abdıyev Fərrux Qasımov