Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №8(107)-29/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 8(107)-29/2025 08.05.2025 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin hakimləri - Sadiqov Zülfüqar Əhməd oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Elçin Şirin oğlu və X1 ibarət tərkibdə, Tələbkar “aliment məbləğinin indeksasiya olunması” barədə ərizəsi üzrə qəbul edilmiş Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayətə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında (Şəki Məhkəmə Kompleksində) apellyasiya qaydasında yazılı icraatda baxaraq, məhkəmə kollegiyası MÜƏYYƏNETDİ: Tələbkar “aliment məbləğinin indeksasiya olunması” barədə ərizə ilə Oğuz Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Oğuz Rayon Məhkəməsinin 06 fevral 2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsi ilə təyin edilmiş sabit pul məbləğində alimentin indeksasiya olunması barədə qərardad qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadı ilə Tələbkar həmin ərizəsi təmin edilərək, Oğuz Rayon Məhkəməsinin 06 fevral 2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən cavabdeh Borclu tutulan sabit pul məbləğində alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,07 misli həddində indeksasiya olunması qərara alınmışdır. Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən şikayət verilmişdir. Oğuz Rayon Məhkəməsinin 11 aprel 2025-ci il tarixli qərardadı ilə Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməmiş və həmin şikayət Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 269.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq işlə birlikdə baxılması üçün Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 269-cu maddəsinin tələblərinə əsasən, qərardaddan verilmiş şikayətə - qərardadı qəbul etmiş birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən 3 gün müddətində yazılı icraat qaydasında baxılır (maddə 269.1), şikayət əsaslıdırsa, hakim qərardadı dəyişdirir və ya ləğv edir və mübahisəyə baxılması üçün tərəflərlə birlikdə sonrakı prosessual hərəkətləri yerinə yetirir (maddə 269.2) və əks təqdirdə bu şikayət baxıldıqdan sonra 7 gün müddətində işlə birlikdə apellyasiya instansiyası məhkəməsinə, bu Məcəllənin 32.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada aidiyyət haqqında qərardaddan şikayət verildikdə isə həmin şikayət bu Məcəllənin 403-1.5-ci maddəsinin tələbləri izah edilməklə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verilir və iş kasasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilir (maddə 269.3). Həmin Məcəllənin 397.1-ci maddəsinə əsasən, Mülki-Prosessual Məcəllənin 269.3cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda məhkəmənin qərardadından verilən ilkin şikayət işlə birlikdə apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 397.2-ci maddəsinin tələblərinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi qərardaddan verilən şikayətə onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 20 gün müddətində yazılı icraat qaydasında baxır. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki- Prosessual Məcəlləsinin 397.2-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayətə apellyasiya qaydasında yazılı icraatda baxılmasını mümkün saymışdır. Qərardaddan verilən şikayətə qarşı yazılı etiraz verilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 398-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətə baxıb qərardad qəbul etdikdə, onun aşağıdakıları etmək hüququ vardır: məhkəmənin qərardadını dəyişdirmədən saxlayıb şikayəti təmin etməmək (maddə 398.0.1); qərardadı tam və ya qismən ləğv edib, yaxud dəyişib işi birinci instansiya məhkəməsinə göndərmək (maddə 398.0.2); qərardadı tam və ya qismən ləğv edib, qərardadla həll edilməli olan məsələni həll etmək (maddə 398.0.3); qərardaddan verilmiş şikayətdən imtina olunduqda, apellyasiya icraatına xitam vermək (maddə 398.0.4). Məhkəmə kollegiyası, şikayəti və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməməli və birinci instansiya məhkəməsinin həmin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanmalıdır. Belə ki, 8(054)-21/2025 nömrəli işin materialları müəyyən olunur ki, iddiaçı Borclu cavabdeh Tələbkar qarşı “Oğuz rayon Qeydiyyat şöbəsində 16 avqust 2016-cı il tarixdə 33 sayla qeyd edilmiş nikahın pozulması tələbinə” dair işə Oğuz Rayon Məhkəməsində xx.xx.2019-cu il tarixdə baxılaraq, 2(054)-25/2019 nömrəli qətnamə ilə iddia tələbi təmin edilmiş, iddiaçı və cavabdeh arasında nikah pozulmuş, birgə nikahdan 25 iyul 2017-ci il tarixdə anadan olmuş X3 boşanmadan sonra cavabdeh Tələbkar himayəsində saxlanılmış və 24 oktyabr 2018-ci il tarixdən hesablanmaqla iddiaçı Borclu hər ay 140 manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq, 25 iyul 2017-ci il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün cavabdeh Tələbkar ödənilməsi qət edilmişdir. Həmin Qətnamə qanuni qüvvəsini almış və icraya yönəldilmişdir. Tələbkar 04 mart 2025-ci ildə “aliment məbləğinin indeksasiya olunması” barədə ərizə ilə qətnaməni qəbul etmiş Oğuz Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Oğuz Rayon Məhkəməsinin 06 fevral 2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən Borclu hər ay 140 manat sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiya olunması barədə qərardad qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Borclu iştirakı ilə baxılaraq qəbul edilmiş Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadı ilə Tələbkar həmin ərizəsi təmin edilmiş və Oğuz Rayon Məhkəməsinin 06 fevral 2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən Borclu tutulan sabit pul məbləğində alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,07 misli həddində indeksasiya olunması qərara alınmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi həmin qərardada mövqeyini onunla əsaslandırmışdır ki, “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016cı il tarixli qərarına “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 20 dekabr 2024-cü il tarixli 15 nömrəli Qərarı ilə dəyişikliklər edilmiş və həmin Dəyişiklikdə göstərilmişdir ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4- 1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır (məsələn, 2019-cu ildə qəbul edilmiş qətnamə ilə bir uşağın saxlanılması üçün 125 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulması qət edilibsə, məhkəmə 2024-cü ildə indeksasiyanı həyata keçirən zaman qüvvədə olan qətnamə ilə tutulmuş alimentin miqdarının 2019-cu il üzrə müəyyən edilmiş 250 manat məbləğində minimum əmək haqqının 0,5 mislini təşkil etdiyini nəzərə alaraq, qərardadın nəticə hissəsində tutulan alimentin məbləğinin ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,5 misli həddində indeksasiya olunması şəklində göstərməlidir). Hazırkı ərizədən və ona əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, sabit pul məbləği barədə aliment 2019-cu ilin fevral ayında təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Minimum əmək haqqının artırılması haqqında” Sərəncamı ilə 01 yanvar 2018-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikasında minimum əmək haqqı 130 manat müəyyən edilmiş və həmin məbləğ 01 mart 2019-cu il tarixədək qüvvədə olmuşdur. Göstərilənlərə əsasən, 2019-cu ilin fevral ayında bir uşaq üçün təyin edilmiş 140 manat məbləğində alimentin həmin zaman, yəni alimentin tutulduğu dövrdə qüvvədə olan minimum əmək haqqının 1,07 mislini (140 : 130 = 1,07) təşkil etdiyini nəzərə alaraq, Oğuz Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən Borclu tutulan sabit pul məbləğində aliment məbləğinin tutulmağa başlandığı 2018-ci ilin oktyabr ayında ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,07 misli həddində (140 manat aliment məbləği : 130 manat minimum əmək haqqı = 1,07) indeksasiya olunması əsaslı hesab edilməlidir. Eyni zamanda, məhkəmə, borcluya sübutlar əlavə edilməklə, qanunla müəyyən edilmiş qaydada alimentin azaldılması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə aidiyyəti məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olduğunu da izah edir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 232.1-ci maddəsinə əsasən, tərəflərin ərizəsi üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. Həmin Məcəllənin 232.2-ci maddəsinə əsasən, ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası barədə ərizəyə məhkəmə iclasında baxılır. İşdə iştirak edən şəxslər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilirlər, lakin onların gəlməməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həll edilməsinə mane olmur. Beləliklə də, yuxarıda təsvir olunanlara və işin konkret hallarına əsasən müəyyən olunur ki, Oğuz Rayon Məhkəməsi - 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadla Tələbkar “aliment məbləğinin indeksasiya olunması” barədə ərizəsini təmin edərək, Oğuz Rayon Məhkəməsinin 06 fevral 2019-cu il tarixli 2(054)-25/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən cavabdeh Borclu tutulan sabit pul məbləğində alimentin məbləğinin 2019-cu il üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1,07 misli həddində indeksasiya olunmasını qərara almaqda və həmin qərardaddan borclunun verdiyi hazırkı şikayəti 11 aprel 2025-ci il tarixli qərardadla təmin etməməkdə haqlı olmuşdur. Ona görə də, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, hazırkı şikayətin dəlilləri əsassızdır və Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki-Prosessuаl Məcəlləsinin 400-cü maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin bu Məcəllənin 402-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qərardadlarından kassasiya şikayəti verilməmişdirsə, həmin qərardadlar işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün sonra, qanunla şikayət verilməsi nəzərdə tutulmayan qərardadları isə çıxarıldığı andan Həmin Məcəllənin 402.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının apellyasiyanın qeyri-mümkün hesab edilməsi haqqında (maddə 402.2.1), kassasiya şikayətinin qaytarılması (kassasiya şikayəti kassasiya instansiyası məhkəməsinin şikayətin qeyri-mümkünlüyü barədə qərarına əsasən qaytarıldığı hallar istisna olunmaqla) haqqında (maddə 402.2.2), kassasiya şikayətinin verilməsi müddətinin bərpasından imtina edilməsi barədə (maddə 402.2.3) və iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə (maddə 402.2.4) qərardadlarından kassasiya şikayəti verilə bilər. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 263-264, 395-398, 400 və 402-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARAALDİ: Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadından Borclu tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Oğuz Rayon Məhkəməsinin 03 aprel 2025-ci il tarixli 8(054)-21/2025 nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən saxlansın. Qərаrdаd elan olunduğu andan qаnuni qüvvəyə minir və qərardaddan kassasiya şikayəti verilə bilməz.