Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №8(3-8)-108/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Sumqayıt şəhəri İş № 8(3-8)-108/2026 20.08.2026 SUMQAYIT APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Sədrlik edən və məruzəçi-hakim Dəmirov İlqar Kamal oğlu, hakimlər Qafari Səyyad Ağaəli oğlu və Xəlilov Ramin Adilxan oğlundan ibarət tərkibdə, Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadından tələbkar tələbkar1 tərəfindən verilmiş şikayətə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin inzibati binasında, yazılı icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası MÜƏYYƏN ETDİ: Xaçmaz Rayon İcra və Probasiya Şöbəsi məhkəməyə təqdimatla müraciət edərək, borclu Borclu (Malibu) Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə (MMC) məxsus Xaçmaz rayonu, Seyidlikəndyeri kəndində 3 hektar torpaq sahəsində yerləşən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 302011012993-12301 nömrə ilə qeydiyyata alınmış əmlak kompleksi kimi müəssisə üzərinə həbs qoyulmasını xahiş etmişdir. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə təqdimat təmin edilmiş, borclu Borclu (Malibu) MMC-yə məxsus Xaçmaz rayonu, Seyidlikəndyeri kəndində yerləşən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 302011012993-12301 nömrə ilə qeydiyyata alınmış, ## ###### 2022-ci il tarixli ********** nömrəli çıxarışla rəsmiləşdirilmiş əmlak kompleksi kimi müəssisə üzərinə həbs qoyulmuşdur. Həmin qərardaddan borclu Borclu (Malibu) MMC-nin nümayəndəsi İkramlı İnci İkram qızı şikayət verərək, qərardadın icra məmuru tərəfindən istirahət mərkəzinin qapılarının bağlanması, plomblanması və müəssisənin fəaliyyətinin dayandırılması formasında icra edilməsinin nəzərdə tutulduğunu bildirmiş, əmlak üzərinə həbsin onun özgəninkiləşdirilməsinin qadağan olunması ilə əvəz edilməsini xahiş etmişdir. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə borclunun şikayəti təmin edilmiş, məhkəmənin ## ##### 2026-cı il tarixli qərardadı dəyişdirilmiş, Xaçmaz rayonu, Seyidlikəndyeri kəndində yerləşən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 302011012993-12301 nömrə ilə qeydiyyata alınmış, ## ###### 2022-ci il tarixli ********** nömrəli çıxarışla rəsmiləşdirilmiş əmlak kompleksi kimi müəssisənin özgəninkiləşdirilməsi borclu Borclu (Malibu) MMC-yə qadağan olunmuş, qərardad qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Tələbkarın hüquq varisi tələbkar1 məhkəmənin ## #### 2026-cı il tarixli qərardadından şikayət verərək, qərardadın ləğv edilməsini və borclunun ## ##### 2026-cı il tarixli qərardaddan verdiyi şikayətin təmin edilməməsi barədə yeni qərardad qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, icra sənədi uzun müddətdir icra olunmur, borclu icradan yayınır, fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirləri nağd qaydada qəbul edərək gizlədir və əmlakın yalnız özgəninkiləşdirilməsinin qadağan olunması icra məmurunun həmin əmlakı satmasına mane olur. Şikayət verən, həmçinin hesab etmişdir ki, icra məmurunun təqdimatında əmlak üzərinə həbs qoyulması xahiş olunduğu halda, məhkəmə təqdimatın predmetindən kənara çıxaraq əmlakın özgəninkiləşdirilməsinin qadağan edilməsi barədə fərqli tədbir tətbiq etmişdir. Şikayət verən qərardadın ləğv edilməsini və borclunun şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Şikayət olunan qərardad tələbkar1 ## #### 2026-cı il tarixdə təqdim edilmiş, şikayət isə ## #### 2026-cı il tarixdə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemi vasitəsilə verilmişdir. Beləliklə, şikayət qanunla müəyyən edilmiş müddət daxilində verilmişdir. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə tələbkarın hüquq varisi tələbkar1 tərəfindən Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadından verilmiş şikayətin təmin edilməməsi, tələbkar1 şikayətinin iş materialları ilə birlikdə baxılması üçün Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır (hakim Samir Bayramov). Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi tərəfindən şikayət mümkün sayılaraq yazılı icraata qəbul edilmişdir. “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun: 43.1.1-ci maddəsinə əsasən, borclunun əmlakı üzərinə həbs qoymaq və onu satmaq yolu ilə tələbin əmlaka yönəldilməsi məcburi icra tədbirlərindən biridir. 45.1-ci maddəsinə görə tələbin borclunun əmlakına yönəldilməsi əmlak üzərinə həbs qoyulmasından, əmlakın götürülməsindən və satılmasından ibarətdir. 45.2-ci maddəsinə əsasən, icra sənədləri üzrə tələb ilk növbədə borclunun manatla və xarici valyuta ilə, o cümlədən banklarda və digər kredit təşkilatlarında olan pul vəsaitlərinə və başqa sərvətlərinə yönəldilir. 45.6-cı maddəsinə görə yalnız tələbkarın tələblərinin təmin edilməsi üçün borclunun yetərli pul vəsaitləri olmadıqda tələb borcluya məxsus digər əmlaka yönəldilir. Ali Məhkəmənin hüquqi mövqeyinə görə də ipoteka predmeti olmayan əmlaka tələbin yönəldilməsi və onun hərracdan satılması məhz bu şərt və sonrakı qiymətləndirmə-satış mərhələləri əsasında həyata keçirilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi qərardadı onunla əsaslandırmışdır ki, borclunun könüllü icra müddətində borcu ödəməməsi onun hər bir daşınmaz əmlakı üzərinə birbaşa həbs qoyulması və həmin əmlakın məcburi satışa çıxarılması üçün özlüyündə kifayət edən əsas deyildir. Tələbin borclunun daşınmaz əmlakına yönəldilməsi üçün əvvəlcə onun pul vəsaitlərinin, bank hesablarının, nağd gəlirlərinin, debitor borclarının və digər likvid sərvətlərinin tələbin ödənilməsi üçün kifayət etmədiyi müəyyən edilməlidir. Hazırkı iş materiallarında borclunun bank hesablarında olan vəsaitlərin konkret məbləği, hesablarda vəsaitin mövcud olmaması, hüquqi şəxsin kassasında olan nağd pul, təsərrüfat fəaliyyətindən əldə etdiyi cari gəlirlər və həmin gəlirlərə tələbin yönəldilməsi üçün görülmüş tədbirlər barədə kifayət qədər məlumat və sübut təqdim edilməmişdir. Əksinə, tələbkarın şikayətində borclunun fəaliyyətdə olan istirahət mərkəzi olduğu, xüsusilə yay mövsümündə əhəmiyyətli gəlir əldə etdiyi bildirilmişdir. Bu dəlil borclunun gəlirlərini gizlətməsi ehtimalını göstərsə də, eyni zamanda icra sənədlərinin daşınmaz əmlakın məcburi satışı yolu ilə deyil, ilk növbədə müəssisənin fəaliyyətindən əldə edilən pul vəsaitlərinə, bank hesablarına və digər likvid aktivlərə yönəldilməsi imkanının hərtərəfli araşdırılmasının zəruriliyini təsdiq edir. İcra məmurunun təqdimatında borclunun pul vəsaitlərinin tələbin təmin olunması üçün kifayət etmədiyi konkret maliyyə sənədləri ilə əsaslandırılmamış, müəssisənin cari gəlirlərinə tələbin yönəldilməsi istiqamətində hansı icra tədbirlərinin görüldüyü göstərilməmişdir. Həmçinin, əmlak kompleksi kimi müəssisənin bazar dəyəri müəyyən edilməmiş, onun ümumi dəyərinin icra sənədləri üzrə tutulmalı olan məbləğə münasibəti qiymətləndirilməmişdir. Üç hektar torpaq sahəsində yerləşən bütöv əmlak kompleksinin dəyəri müəyyən edilmədən və həmin əmlak kompleksindən borca mütənasib ayrıca əmlak vahidinin ayrılmasının mümkün olub-olmaması araşdırılmadan bütün kompleks üzərinə həbs qoyulması və onun gələcəkdə məcburi satışa hazırlanması tətbiq edilən məcburi icra tədbirinin mütənasibliyini qiymətləndirməyə imkan vermir. “İcra haqqında” Qanunun 50.1-ci maddəsinin məzmununa görə əmlak üzərinə həbs icra məmurunun əsaslandırılmış təqdimatı əsasında qoyulur. Buna görə təqdimatda yalnız borcun ödənilməməsi və borcluya məxsus əmlakın aşkar edilməsi deyil, məhz həmin əmlak üzərinə həbs qoyulmasının zəruriliyi, pul vəsaitlərinə tələbin yönəldilməsi imkanlarının tükənməsi və seçilmiş əmlakın borca münasibətdə mütənasibliyi də əsaslandırılmalıdır. Hazırkı təqdimat və ona əlavə edilmiş materiallar qeyd edilən məsələlərə dair kifayət qədər məlumat və sübutları əks etdirmir. Məhkəmə bununla yanaşı nəzərə alır ki, “İcra haqqında” Qanunun 50.2-ci maddəsinə əsasən əmlak üzərinə həbs əmlakın siyahıya alınması, onun üzərində sərəncam vermək hüququnun qadağan edilməsi, zəruri hallarda isə əmlakdan istifadə hüququnun məhdudlaşdırılması, götürülməsi və ya saxlanmaq üçün verilməsi kimi hüquqi nəticələr yaradır. Əmlak üzərinə həbs qoyulması sonrakı mərhələdə əmlakın qiymətləndirilməsinə və məcburi satışa çıxarılmasına hüquqi əsas yaratdığından, bu tədbirin tətbiqi borclunun mülkiyyət hüququna əhəmiyyətli müdaxilə təşkil edir. Buna görə də, həbs tədbiri yalnız icra sənədinin başqa, daha yüngül vasitələrlə icrasının mümkün olmadığı və əmlaka tələbin yönəldilməsinin zəruri olduğu kifayət qədər əsaslandırıldıqda tətbiq edilməlidir. Hazırkı materiallarda isə borclunun pul vəsaitlərinə və fəaliyyətdən əldə etdiyi gəlirlərə tələbin yönəldilməsi imkanlarının tükəndiyi sübuta yetirilmədiyindən, əmlak kompleksi üzərinə həbs qoyulmasının və həmin əmlakın məcburi satış üçün hüquqi rejimə daxil edilməsinin zəruri olduğu qənaətinə gəlmək mümkün deyildir. Bununla belə, icra sənədlərinin uzun müddət icra edilməməsi, borclunun əmlakı üzərində sərbəst sərəncam vermək imkanının qalması və həmin əmlakın icra prosesində borclunun mülkiyyətindən çıxarılması ehtimalı onun hüquqi vəziyyətinin qorunmasına yönələn daha yüngül məhdudiyyətin tətbiqini əsaslandırır. Daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinin borcluya qadağan olunması əmlakın üçüncü şəxslərə keçirilməsinin qarşısını almaqla onun mövcud hüquqi vəziyyətini qoruyur, eyni zamanda müəssisənin fəaliyyətinin davam etdirilməsinə və gəlir əldə etməsinə mane olmur. Belə məhdudiyyət hazırkı mərhələdə icra sənədlərinin gələcək icrası ilə borclunun mülkiyyət və sahibkarlıq fəaliyyətinə əsassız müdaxiləyə yol verilməməsi arasında ağlabatan tarazlıq yaradır. ## #### 2026-cı il tarixli qərardadın hüquqi nəticəsi yalnız borclunun əmlakı könüllü qaydada satmasının, bağışlamasının, dəyişdirməsinin və ya başqa şəxsin mülkiyyətinə keçirməsinin qarşısının alınmasından ibarətdir. Bu hal icra sənədlərinin icrasının qeyri-mümkün olması demək deyildir. İcra məmuru borclunun pul vəsaitlərini, bank hesablarını, nağd gəlirlərini, debitor borclarını və digər aktivlərini müəyyən etmək və tələbi qanunla nəzərdə tutulmuş ardıcıllıqla həmin vəsaitlərə yönəltmək üçün icra tədbirlərini davam etdirməlidir. Sonradan borclunun pul vəsaitlərinin tələbin təmin edilməsi üçün kifayət etmədiyi, digər icra vasitələrinin nəticə vermədiyi və konkret daşınmaz əmlaka tələbin yönəldilməsinin zəruri və mütənasib olduğu sübut olunarsa, icra məmuru həmin halları təsdiq edən sənədləri əlavə etməklə əmlak üzərinə həbs qoyulması barədə yenidən əsaslandırılmış təqdimatla məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir. Beləliklə, ## #### 2026-cı il tarixli qərardadla daşınmaz əmlak üzərinə həbs qoyulması və əmlakın məcburi satışa hazırlanması üçün hazırkı mərhələdə zərurət olmadığı, əmlakın hüquqi vəziyyətinin qorunması üçün isə onun borclu tərəfindən özgəninkiləşdirilməsinin qadağan edilməsinin yetərli olduğu müəyyən edilmişdir. Şikayət verənin icra sənədinin icrasını məhz bütöv əmlak kompleksinin həbs edilərək satılması yolu ilə tələb etmək hüququ yoxdur. Tələbkar icra sənədinin qanunla müəyyən olunmuş qaydada real icrasını tələb etmək hüququna malikdir, lakin tətbiq ediləcək məcburi icra tədbirinin növü icra sənədinin məzmunu, borclunun əmlak vəziyyəti, qanunda müəyyən edilmiş növbəlilik və mütənasiblik nəzərə alınmaqla müəyyən olunur. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq ərizəyə və şikayətə münasibət bildirərək aşağıdakıları qeyd edir: “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 43.1.1 və 45.1-ci maddələrinin məzmunundan göründüyü kimi, borclunun əmlakı üzərinə həbs qoyulması və həmin əmlakın satılması tələbin əmlaka yönəldilməsi vasitələrindən biridir. Bununla yanaşı, Qanunun 45.2 və 45.6-cı maddələri tələbin ilk növbədə borclunun pul vəsaitlərinə və digər likvid sərvətlərinə yönəldilməsini, yalnız həmin vəsaitlərin tələbkarın tələbinin təmin edilməsi üçün yetərli olmadığı halda digər əmlaka yönəldilməsini nəzərdə tutur. İş materiallarından isə borclunun bank hesablarında və digər kredit təşkilatlarında olan pul vəsaitlərinin icra sənədi üzrə tələbin təmin edilməsi üçün kifayət etmədiyini təsdiq edən mötəbər sübutların təqdim edildiyi müəyyən olunmur. Eyni zamanda, həmin vəsaitlərin müəyyən edilməsi və tələbin onlara yönəldilməsi üçün icra məmuru tərəfindən görülmüş tədbirlərin nəticəsiz qalması da iş materialları ilə təsdiq edilmir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 398-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin şikayətə baxıb qərardad qəbul etdikdə aşağıdakıları etmək hüququ vardır: məhkəmənin qərardadını dəyişdirmədən saxlayıb şikayəti təmin etməmək; qərardadı tam və ya qismən ləğv edib, yaxud dəyişib işi birinci instansiya məhkəməsinə göndərmək; qərardadı tam və ya qismən ləğv edib qərardadla həll edilməli olan məsələni həll etmək, qərardaddan verilmiş şikayətdən imtina olunduqda, apellyasiya icraatına xitam vermək. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 263-264, 395-396, 398.0.1, 400-cü maddələrini tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Tələbkar tələbkar1 tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən saxlansın. Qərardad çıxarıldığı andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardaddan şikayət verilə bilməz.