Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №8(3-9)-93/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Şirvan şəhəri İş № 8(3-9)-93/2026 27.07.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hakimləri Əsədli Mahir Abdulla oğlu (sədrlik edən, məruzəçi), İmanov Cahid Fehruz oğlu və Əsədov İlham Qoşunəli oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində, Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadından borclu Ərizəni verən şəxs İmaməli qızının verdiyi şikayətə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq məhkəmə tərkibi müəyyən etdi: Borclu Ərizəni verən şəxs İmaməli qızı Masallı rayon İcra və probasiya şöbəsinin icra məmuru Amid Hüseynovun hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) şikayətlə məhkəməyə müraciət edərək Masallı rayon İcra və probasiya şöbəsinin icra məmuru Amid Hüseynovun zərurət olmasına baxmayaraq icra sənədi üzrə icranı dayandırmamasının qanunsuz hesab edilməsi, həmin icra sənədi üzrə icraatın dayandırılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadı ilə (hakim Zeynal Zeynalov) şikayət təmin edilməmişdir. Borclu Ərizəni verən şəxs İmaməli qızı həmin qərardaddan şikayət verərək qərardadın ləğv edilməsi, Masallı Rayon İcra və Probasiya Şöbəsinin icra məmuru Amid Hüseynovun icra sənədi üzrə icraatın dayandırmamasının qanunsuz hesab edilməsi və həmin icra sənədi üzrə icraatın dayandırılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadından verilmiş şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, hərrаcın yеkunlаrının еtibаrsız hеsаb еdilməsi bаrədə аyrıcа iddiа ərizəsi ilə məhkəməyə mürаciət еtmişdir. Bu bаrədə iddiа Mаsаllı Rаyоn Məhkəməsinin (sədrlik еdən hаkim Е.Аbbаsоvа) icrааtındаdır. Bununlа bаğlı Mаsаllı Rаyоn İcrа və Prоbаsiyа Şöbəsinə mürаciət еdərək icrааtın dаyаndırılmаsını хаhiş еtmişdir. Lаkin məlum оlmuşdur ki, icrааt dаyаndırılmаmışdır. Hаlbuki “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 17.1.4-cü maddəsinə əsasən bu Qanunun 6.1.3–6.1.8-ci maddələrində göstərilən icra sənədlərinə və ya həmin icra sənədlərinin verilməsinin birbaşa hüquqi əsası olan sənədə (“İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən aparılan notariusun icra qeydi və ya həmin icra qeydinin verilməsinin birbaşa hüquqi əsası olan sənəd istisna olmaqla) dair borclu tərəfindən iddia qaydasında mübahisə qaldırdıqda, əgər bu cür mübahisəyə qanunla yol verilirsə, icra sənədi üzrə icraat məcburi olaraq dayandırılır. Həmin Qanunun 19.1.3-cü maddəsinə əsasən icra hərəkətləri, habelə icra sənədi və yaxud icra sənədinin verilməsi üçün əsas olmuş tələb, məhkəmə və ya digər orqanın qərarı barəsində mübahisə qaldırıldığı halda mübahisəyə mahiyyəti üzrə baxılanadək icraat dayandırılır. Qаnunvеriciliyin tələbinə əsаsən hаzırkı iş üzrə icrа sənədində göstərilən mübаhisəli еvin hərrаcdа sаtılmаsınа dаir hərrаcın nəticələrinin mübаhisələndirilməsinə dаir iş hаzırdа Mаsаllı Rаyоn Məhkəmənin icrааtındа оlduğundаn iş üzrə yеkun məhkəmə аktının qəbul еdilib qаnunu qüvvəsini аlаnаdək hаzırkı iş üzrə icrа hərəkətləri dаyаndırılmаlı idi. Lаkin bu bаrədə mürаciəti təmin еdilməmişdir. Halbuki həmin maddənin əvvəlki redaksiyasında icra sənədinin mübahisələndirilməsi nəzərdə tutulduğu halda, sonradan həmin maddəyə əlavə edilmiş və hazırda həmin maddənin qüvvədə olan mətni icra sənədi ilə yanaşı onun verilməsi üçün əsas olmuş tələbə dair də iddia icraatı qaydasında mübahisənin olmasını da icraatın dayandırılması əsası kimi nəzərdə tutur. Bu isə qeyd olunan xüsusat üzrə birinci instansiya məhkəməsinin yanlış nəticəyə gəlməsini göstərir. Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş və şikayətin işlə birlikdə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 397.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə tərkibi işə yazılı icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Həmin Məcəllənin 372.7-ci mаddəsinə əsаsən, аpellyаsiyа instаnsiyаsı məhkəməsi şikаyətin dəlillərindən аslı olmаyаrаq, məhkəmənin mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrınа riаyət etməsini yoxlаyır. Məhkəmə tərkibi iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli, iş üzrə Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. *(***)-*/**** saylı, ##.##.2021-ci il tarixli İcra vərəqəsindən görünür ki, iddiaçı “xxxx” QSCnin cavabdehlər X4, X2, X5, X3, X7 və Ərizəni verən şəxs İmaməli qızına qarşı kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi və tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə iddia qismən təmin edilərək X2, X5, X3, X7 və Ərizəni verən şəxs İmaməli qızından əsas borca görə 10.216,30 ABŞ dolları, faiz borcuna görə 4641,04 ABŞ dolları və cərimə borcuna görə 500 ABŞ dolları olmaqla, cəmi 15.357 (on beş min üç yüz əlli yeddi) ABŞ dolları 34 sent (ödəniş günü Azərbaycan Respublikasının manatına məzənnəsi ilə), habelə ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 61 (altmış bir) manat tutularaq “xxxx" QSCnin xeyrinə verilməsi; Tutma ipoteka ilə yüklü edilmiş Ərizəni verən şəxs İmaməli qızının mülkiyyətində olan Masallı rayonu, Dəlləkoba kəndində yerləşən xüsusi mülkiyyətli 0.10 ha torpaq sahəsi və həmin torpaq sahəsində yerləşən 2 mərtəbəli, 3 otaqlı, 247.4 kv.m ümumi, 70.5 kv.m yaşayış, 176.9 kv.m yardımçı sahədən ibarət fərdi yaşayış evinə, 2 mərtəbəli, 3 otaqlı, 247.4 kv.m ümumi, 70.5 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət Liter A tikilisinə (yaşayış sahəsi), 1 mərtəbəli, 28.5 kv.m tikintialtı sahədən ibarət Liter B tikilisinə (saray) və 1 mərtəbəli, 14.7 kv.m tikintialtı sahədən ibarət Liter C tikilisinə (hamam) yönəldilməsi, Qeyd olunan əmlaklar açıq hərracda satılaraq, satışdan əldə ediləcək vəsait hesabına borc ödənilməsi. Əldə olunmuş vəsait borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğ X2, X5, X3, X7 və Ərizəni verən şəxs İmaməli qızından ümumi qaydada “xxxx” QSC-nin xeyrinə tutulması; Ərizəni verən şəxs İmaməli qızının mülkiyyətində olan Masallı rayonu, Dəlləkoba kəndində yerləşən xüsusi mülkiyyətli 0.10 ha torpaq sahəsi və həmin torpaq sahəsində yerləşən 2 mərtəbəli, 3 otaqlı, 247.4 kv.m ümumi, 70.5 kv.m yaşayış, 176.9 kv.m yardımçı sahədən ibarət fərdi yaşayış evinə, 2 mərtəbəli, 3 otaqlı, 247.4 kv.m ümumi, 70.5 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət Liter A tikilisinə (yaşayış sahəsi), 1 mərtəbəli, 28.5 kv.m tikintialtı sahədən ibarət Liter B tikilisinə (saray) və 1 mərtəbəli, 14.7 kv.m tikintialtı sahədən ibarət Liter C tikilisinə (hamam) tutma yönəldikdən və o satıldıqdan 1 ay sonra Ərizəni verən şəxs İmaməli qızının həmin torpaq sahəsi və tikililərlə birgə fərdi yaşayış evinə istifadə hüququna xitam verilməsi, torpaq sahəsi və digər tikililərlə birgə fərdi yaşayış evindən çıxarılmaqla boşaldılması icra vərəqində göstərilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinə görə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1-ci maddəsinə əsasən, icra sənədinin icraya yönəldilməsi bilavasitə müvafiq qərarı çıxarmış məhkəmənin və ya digər orqanın vəzifəsidir. İcra sənədi bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulan tələblərə uyğundursa, icra məmuru icra sənədini məhkəmədən və ya digər orqandan qəbul etməli və icraata başlamalıdır. Həmin Qanunun 10.1-ci maddəsinə əsasən, borclu fiziki şəxsdirsə, icra hərəkətləri onun yaşadığı yerdə yaxud onun iş yerində və ya onun əmlakının olduğu yerdə həyata keçirilir. Borclu hüquqi şəxsdirsə, icra hərəkətləri onun olduğu yerdə və ya əmlakının olduğu yerdə həyata keçirilir. 17.1.4-cü maddəsinə əsasən bu Qanunun 6.1.3–6.1.8-ci maddələrində göstərilən icra sənədlərinə və ya həmin icra sənədlərinin verilməsinin birbaşa hüquqi əsası olan sənədə (“İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən aparılan notariusun icra qeydi və ya həmin icra qeydinin verilməsinin birbaşa hüquqi əsası olan sənəd istisna olmaqla) dair borclu tərəfindən iddia qaydasında mübahisə qaldırdıqda, əgər bu cür mübahisəyə qanunla yol verilirsə; icra sənədi üzrə icraat məcburi olaraq dayandırılır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 15.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmələrin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi, qərardadı, qərarı, əmri bütün dövlət hakimiyyəti, yerli özünüidarə orqanları, onların vəzifəli şəxsləri, ictimai birliklər, siyası partiyalar, həmkarlar ittifaqları, onların vəzifəli şəxsləri, həmçinin fıziki və hüquqi şəxslər üçün məcburidir və Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində hökmən icra olunmalıdır. Məhkəmə tərkibi edir ki, icra məmurunun hərəkətinin (hərəkətsizliyinin) qanunsuz hesab edilməsi üçün ilk növbədə həmin vəzifəli şəxs tərəfindən konkret prosessual hərəkətin edilməsindən imtina olunması və ya qanunla müəyyən edilmiş vəzifənin yerinə yetirilməməsi iş materialları ilə sübuta yetirilməlidir. Hazırkı iş üzrə isə borclunun icra sənədi üzrə icraatın dayandırılması barədə Masallı rayon İcra və Probasiya şöbəsinə yazılı qaydada müraciət etməsini, həmin müraciətin icra məmuru tərəfindən qəbul edilməsini, habelə müraciətin təmin edilməsindən imtina olunmasını və ya cavabsız saxlanılmasını təsdiq edən hər hansı mötəbər sübut iş materiallarında mövcud olmamışdır. Habelə borclunun yalnız şifahi qaydada icra məmuruna müraciət etdiyini bildirməsi özözlüyündə icra məmurunun qanunsuz hərəkətə və ya hərəkətsizliyə yol verməsini təsdiq edən kifayət qədər sübut hesab oluna bilməz. Çünki məhkəmə tərəfindən hüquqi qiymət verilə biləcək hərəkət və ya hərəkətsizlik yalnız icra məmurunun rəsmi iradəsini əks etdirən qərar, məktub və ya digər prosessual sənəd, yaxud qanunla müəyyən edilmiş müddətdə müraciətə cavab verilməməsi ilə müəyyən oluna bilər. Məhz borclunun icraatın dayandırılması barədə yazılı müraciətinə icra məmuru tərəfindən imtina verildiyi və ya müraciətin qanunsuz olaraq baxılmamış saxlanıldığı müəyyən edildikdən sonra məhkəmə həmin imtinanın qanuniliyini "İcra haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 17.1.4-cü maddəsinin tələbləri baxımından qiymətləndirə bilər. Hazırkı halda isə belə bir rəsmi imtina və ya hərəkətsizlik faktı sübuta yetirilmədiyindən, icra məmurunun hərəkətlərinin (hərəkətsizliyinin) qanunsuz hesab edilməsi üçün əsaslar mövcud deyil. Şərh edilənlərə əsasən məhkəmə tərkibi hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin bu iş üzrə gəldiyi nəticə işin həqiqi hallarına uyğun olmaqla, mübahisənin prosessual hüquqi əsasları düzgün müəyyən edilmiş, məhkəmə, müəyyən edilmiş faktlardan tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri üzrə düzgün nəticəyə gəlmiş və tətbiq edilməli qanunu düzgün tətbiq etmişdir. Ona görə də, şikayət təmin edilməməli və Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 398.0.1-ci maddəsinə əsasən apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətə baxıb qərardad qəbul etdikdə birinci instansiya məhkəməsinin qərardadını dəyişdirmədən saxlayıb şikayəti təmin etməyə bilər. 402.2. Apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki və kommersiya kollegiyalarının aşağıdakı qərardadlarından kassasiya şikayəti verilə bilər: 402.2.1. apellyasiyanın qeyri-mümkün hesab edilməsi haqqında; 402.2.2. kassasiya şikayətinin qaytarılması (kassasiya şikayəti kassasiya instansiyası məhkəməsinin şikayətin qeyri-mümkünlüyü barədə qərarına əsasən qaytarıldığı hallar istisna olunmaqla) haqqında; 402.2.3. kassasiya şikayətinin verilməsi müddətinin bərpasından imtina edilməsi barədə; 402.2.4. iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə; 402.2.5. bu Məcəllənin 384.0.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş işin aidiyyəti üzrə göndərilməsinə dair və bu Məcəllənin 384.0.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş apellyasiya şikayətinin bu Məcəllənin tələblərinə zidd olaraq icraata qəbul olunması əsası ilə icraata qəbul qərardadının ləğv edilərək işin apellyasiya baxışından çıxarılmaqla birinci instansiyası məhkəməsinə qaytarılması haqqında. 402.3. Birinci instansiya məhkəmələrinin məhkəmə aidiyyəti haqqında qərardadlarından və həmin qərardadlardan verilən şikayətin qaytarılması haqqında qərardaddan kassasiya şikayəti verilə bilər. Göründüyü kimi hazırkı qərardaddan kassasiya şikayətinin verilməsi nəzərdə tutulmamışdır. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 263-264, 398, 400 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə tərkibi qərara aldı: Borclu Ərizəni verən şəxs İmaməli qızı tərəfindən verilmiş şikаyət təmin edilməsin. Masallı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərаrdаd qəbul edildiyi аndаn qаnuni qüvvəyə minir. Qərаrdаddаn kаssаsiyа şikаyəti verilə bilməz.