Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №8(5-104)-167/2026

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 8(5-104)-167/2026 09.02.2026 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Sultanova-Məmmədova Ayşən Ramiz qızının sədrliyi, Səfərova Nəzrin Şahlar qızının katibliyi ilə, Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli icra sənədi üzrə Tələbkar tərəfindən verilmiş “pul məbləğinin indeksasiyası”na dair ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçi Tələbkar “pul məbləğinin indeksasiyası” barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, 22 yanvar 2016cı il tarixli məhkəmə qərarı üzrə ödənilməmiş cəmi 258 pul məbləğini indeksləşdirilərək 2016-cı il yanvar ayından 2025-ci il dekabr ayınadək 181,70 faiz artımı (258AZN x 181,70 % = 468,79 AZN) nəzərə alaraq cəmi 726,79 manat məbləğində indeksləşdirilmənin müəyyən edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, 22 yanvar 2016-cı il tarixli məhkəmə qərarına əsasən, borclular Borclu1 və Borclu2 cəmi 333 manat məbləğində pul müştərək qaydada tutularaq Tələbkar xeyrinə tutulması ödənilməsi qərara alınmışdır. Hazırda qəbul olunmuş məhkəmə qərarı qanuni qüvvəsini almasını və həmçinin icra məmuru tərəfindən məcburi icra tədbirlərinin görülməsinə baxmayaraq, məhkəmə qərarı Üzrə cəmi 55 manat ödəniş olunmuşdur. Borclular məhkəmə qərarı üzrə qəbul olunmuş məbləği zamanında ödəyərək icra etsəydilər tələbkar, başqa sahədə istifadə etməklə gəlir əldə edə bilərdi. Lakin, borcluların məhkəmə qərarı üzrə öhdəliyinin icra etməməsi səbəbindən və həmin məbləğ vaxtında geri qaytarılmadığına görə tələbkar, həmin pulu dəyərləndirə bilməmişdir. Buna görə də, məhkəmə qərarı üzrə tələbkara ödəlinməli olan pul vəsaiti inflyasiyaya uğradığından indeksləşdirmə tətbiq edilməsi zərurəti yaranmışdır. Belə ki, indeksasiya institutu pulun alıcılıq qabiliyyətinin məhz məhkəmə aktı qəbul edilən an mövcud olan səviyyədə bərpasına yönəldiyindən, eləcə də bu hüquqi alət sanksiya xarakteri daşımadığına görə, onun tətbiqi məhkəmə aktının qanuni qüvvəyə minməsi və ya məhkəmə aktının icrasından yayınma ilə əlaqələndirilə bilməz. Bu səbəbdən indeksasiya məhz məhkəmə aktının qəbul edildiyi (elan edildiyi) gündən onun tam icra edildiyi günədək olan müddəti əhatə etməlidir. İndeksasiya institutu da qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarının icra edilməməsi nəticəsində baş verən inflyasiya itkilərinin kompensasiyasını, pulun alıcılıq qabiliyyətinin bərpasını təmin edən səmərəli hüquqi vasitə olmaqla məhkəmə müdafiəsi hüququnun realizəsinin effektivliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin istehlak qiymətləri indeksinin hesablanmasından görünür ki, 2025-ci il dekabr ayında 2016-cı il yanvar ayına nisbətən istehlak qiymətləri indeksi 181,70 faiz təşkil etmiş, yəni qiymətlərin səviyyəsi 1,8 dəfə artmışdır. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə tələbkara, borcluya və icra şöbəsinə məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Tələbkar məhkəməyə elektron kabinet vasitəsilə ərizə ünvanlayaraq, məhkəmə iclasında iş çoxluğu ilə əlaqədar üzrlü səbəblərdən görə iştirak edə bilməyəcəyini bildirmiş və işə onun iştirakı olmadan baxılaraq ərizənin təmin edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 231.2-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq, onların iştirakı olmadan ərizəyə baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə ərizəni, iş materiallarını və icra işini araşdırıb, Mülki Prosessual Məcəllənin 232.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq hesab edir ki, ərizə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il il tarixli məhkəmə əmrinə əsasən, xx.xx.1981-cı il tarixdə ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan Borclu1 və xx.xx.1981-ci il tarixdə ünvan 2 ünvanında qeydiyyatda olan Borclu2 kreditor Tələbkar xeyrinə 225 manat məbləğində əsas, 67 manat məbləğində cərimə borcu və 21 manat məbləğində dövlət rüsumu, ümumilikdə 313 (üç yüz on üç) manat məbləğində pul tutulması əmr edilmişdir. “Sunny Electronics” Mağazası Tələbkar tərəfindən verilmiş xx.xx.2026-cı il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli məhkəmə qərarına əsasən, borclular Borclu1 və Borclu2 cəmi 333 manat məbləğində pul tutularaq Tələbkar xeyrinə ödənilməsi qərara alınmışdır. Bildirilir ki, məhkəmə qərarından sonra 55 manat ödəniş olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin rəsmi internet saytından (https://www.azstat.gov.az/pr03101011/) əldə edilmiş məlumata əsasən müəyyən olunur ki, 2025-ci ilin dekabr ayında 2016-cı ilin fevral ayına nisbətən istehlak qiymətləri indeksi 180.9 faiz təşkil etmiş, yəni qiymətlərin səviyyəsi 80.9 faiz artmışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 129-cu maddəsinə görə məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 232.1-ci maddəsinə əsasən, Tərəflərin ərizəsi üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. 232.2-ci maddəsinə əsasən, ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası barədə ərizəyə məhkəmə iclasında baxılır. İşdə iştirak edən şəxslər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilirlər, lakin onların gəlməməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həll edilməsinə mane olmur. “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60 və 129-cu maddələrinin İ hissələri baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 232-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 iyun 2025-ci il tarixli Qərarında qeyd olunur ki: “İndeksasiya institutu da qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarının icra edilməməsi nəticəsində baş verən inflyasiya itkilərinin kompensasiyasını, pulun alıcılıq qabiliyyətinin bərpasını təmin edən səmərəli hüquqi vasitə olmaqla məhkəmə müdafiəsi hüququnun realizəsinin effektivliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd edilməlidir ki, bu təsisat borclu tərəfindən məhkəmə qətnaməsinin qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində icra edilməməsinə görə mülki-hüquqi məsuliyyət tədbiri olmamaqla, qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi tarixlə müqayisədə məhkəmə aktının icrası anı üçün həmin akt üzrə tutulmalı olan pulun dəyərində yaranmış olan azalmanın kompensasiyasına, bununla da kreditorun məruz qaldığı itkiləri aradan qaldırmaqla onun mənafelərinin təmin edilməsinə yönəlmiş hüquqi mexanizmdir. Ödənilməli pul məbləğlərinin indeksasiyası ilə bağlı qətnaməni çıxaran hakimin üzərinə qoyulan səlahiyyət qətnamənin səmərəli icrasını təmin etmək məqsədini daşımaqla məhkəmənin qəbul etdiyi qətnamənin icrasına nəzarət funksiyasından irəli gəlir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinin İ hissəsi, 29-cu maddəsinin İ, İİ və İİİ hissələri baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2025-ci il 15 aprel tarixli Qərarı).” “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60 və 129-cu maddələrinin İ hissələri baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 232-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 iyun 2025-ci il tarixli Qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60 və 129-cu maddələrinin İ hissələrindən irəli gələrək Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 232-ci maddəsi üzrə tərəflər məhkəmə qətnaməsi qanuni qüvvəyə mindikdən sonra həmin qətnamə üzrə tutulmalı olan pul məbləğinin, onun tam ödənilməsinədək olan müddət ərzində indeksasiyası ilə bağlı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Məhkəmə qətnaməsinin icrası zamanı tutulmalı pul məbləğlərinin müvafiq indeksasiyası qanunun analogiyası üzrə “Azərbaycan Respublikasında vətəndaşların pul gəlirlərinin və əmanətlərinin indeksləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda müəyyən olunan indeksasiya qaydalarına uyğun olaraq həyata keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 7, 10, 24 və 26-cı maddələrinin Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin bəzi müddəaları baxımından şərh edilməsinə dair 02 sentyabr 2015-ci il tarixli qərarına əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 232.1-ci maddəsində qeyd olunur ki, tərəflərin ərizə üzrə işə baxmış məhkəmə qətnamənin icrası zamanı tutulmalı məbləğlərin müvafiq indeksasiyasını həyata keçirə bilər. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il il tarixli məhkəmə əmrinə əsasən, xx.xx.1981-cı il tarixdə ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olan Borclu1 və xx.xx.1981-ci il tarixdə ünvan 2 ünvanında qeydiyyatda olan Borclu2 kreditor Tələbkar xeyrinə 225 manat məbləğində əsas, 67 manat məbləğində cərimə borcu və 21 manat məbləğində dövlət rüsumu, ümumilikdə 313 (üç yüz on üç) manat məbləğində pul tutulması əmr edilmişdir. Hazırda tələbkar Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli məhkəmə əmri ilə borclular tərəfindən ona ödənilməyən əsas, yəni 258 manat ödənilməli olan pul məbləğinin 2016-cı ilin yanvar ayından 2025-ci ilin dekabr ayınadək hesablanaraq indeksasiya edilməklə ödənilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Yuxarıda qeyd olunan istehlak qiymətləri indeksini hazırkı iş üzrə ödənilməmiş borc məbləğinə tətbiq etdikdə və məhkəmə əmrinin qanuni qüvvəyə mindiyi 2016-cı ilin fevral ayından 2025-ci ilin dekabr ayınadək borclu tərəfindən ödənilməmiş pulun indeksasiyası aşağıdakı kimi müəyyən olunur: 208,72 manat (258 manat x 180,9 %= 466,72; 466,72 – 258 = 208,72 manat). Bu baxımdan məhkəmə hesab edir ki, 258 manat məbləğinin indeksasiyası aparılaraq tələbkara əlavə olaraq 208,72 manat ödənilməlidir. Tələbkar ərizəsində həm də tutulmalı olan 258 manatı tələb etsə də, məhkəmə qeyd edir ki, ödənilməli pul məbləğinin indeksasiyası aparılarkən yalnız tutulan məbləğdən əlavə ödəniləcək pulun məbləği hesablanır. Bu səbəbdən məhkəmə ərizəni qalan hissədə təmin etmir. Beləliklə, qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə qismən təmin edilməli, Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016cı il tarixli icra vərəqəsi üzrə Tələbkar ödənilməli olan 258 manat pul məbləği indeksasiya edilərək, Borclu1 və Borclu2 müştərək qaydada 208,72 (iki yüz səkkiz manat yetmiş iki qəpik) manat ərizəçi Tələbkar xeyrinə əlavə olaraq tutulmalı, ərizə qalan hissədə təmin edilməməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 263-264, 269-cu maddələrini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Ərizə qismən təmin olunsun. Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-2042/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli icra vərəqəsi üzrə Tələbkar ödənilməli olan 258 manat pul məbləği indeksasiya edilərək, Borclu1 və Borclu2 müştərək qaydada 208,72 (iki yüz səkkiz manat yetmiş iki qəpik) manat ərizəçi Tələbkar xeyrinə əlavə olaraq tutulsun. Ərizə qalan hissədə təmin edilməsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Ayşən Sultanova-Məmmədova