Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № e-2-1(112)-16420/2025 18.11.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayeva Ləman Samir qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi İbazadə Aytən Əhəd qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “çıxarışın verilməsi” iddia tələbi üzrə iş materiallarına məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, N.Vəzirov küçəsi, 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : Mübahisəli hüquqi məsələnin qısa xülasəsi
1. İddiaçı cavabdeh İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı məhkəməyə müraciət edərək, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamına əsasən Bilgəh BTK, №38, 765b saylı bağ sahəsi üzərində İddiaçı hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestri xidmətində qeydiyyata alınaraq müvafiq çıxarış və texniki pasportun verilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Bağlar Təsərrüfatı İdarəsinin 27 avqust 1997-ci tarixli, 17 nömrəli orderinə əsasən Bakı şəhəri, Bilgəh qəsəbəsində 765B saylı, 0.10 ha sahəsi olan bağ sahəsi ayrılmışdır. Bu bağ sahəsinin ayrılmasına dair fakt Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin Başçısının Aparatı tərəfindən təqdim edilmiş arxiv arayışına əsasən də təsdiq edilmişdir. Müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən iddiaçıya ayrılan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü müəyyən edilmiş, sərhədi, koordinatları, sahəsi, ümumi plan cizgisi müvafiq qaydada təsdiq edilmişdir. Qeyd olunan Torpaq sahəsinin Kadastr planı Azərbaycan Respublikasının Dövlət Torpaq və Xəritəçəknə Komitəsi tərəfindən tərtib edilmiş və X5 kitabında xx.xx.2012-ci il tarixində 31789 nömrə ilə uçota alınmışdır. Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Bilgəh Bağ massivi ünvanında yerləşən 765B saylı bağ sahəsinə daimi istifadə hüququ vətəndaş İddiaçı məxsusdur və hal hazırda hüquqi qüvvədədir. Bakı şəhər İcra Hakimiyəti Başçısının xx.xx.2018-ci il tarixli Arxiv arayışına əsasən Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamından çıxarışa əsasən “Vətəndaşların adlarına bağ sahələrinin bütünlüklə və ya bir hissəsinin sənədləşdirilməsi, bağ tikinti kooperativlərinin tərkibində ayrılması barədə” Sərəncamın 3-cü bəndinə əsasən qüvvədə olan bağ-tikinti kooperativlərinin tərkibində vətəndaşların istifadəsinə aşağıdakı bağ sahələri ayrılsın: 3.17. X2 – Bilgəh BTK, №38, bağ №765b. Bununla bağlı olaraq, yuxarıda qeyd olunan bağ sahəsi üzərində vətəndaş İddiaçı mülkiyyət hüquqlarının dövlət reyestri xidmətində qeydiyyata alaraq müvafiq çıxarış verilməsi məqsədi ilə Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə müraciət olunmuşdur. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin 10 iyul 2025-ci il tarixli məktubla cavab verilmiş və bildirilmişdir ki, “Nəzərinizə çatdırırıq ki, ərizənizə əlavə olunmuş sənədlər surətdir. Bildiririk ki, qeyd olunan məsələ ilə bağlı müraciətinizə xx.xx.2024-ci il tarixli, **********25 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli, **********57 nömrəli və xx.xx.2025-ci il tarixli, **********45 nömrəli məktublarla cavab verilmişdir. Belə ki, təqdim edilmiş 17 nömrəli orderin arxiv nüsxəsi idarənin arxivində aşkar edilməmişdir. Bundan başqa, qeyd olunan bağ nömrəsi bağların bölgüsünə dair sxematik xəritədə aşkar olunmamışdır. Həmçinin göstərilən ərazidə sxematik xəritədə bağ nömrəsi qeyd edilməmişdir. Hesab edirik ki, hazırki iş üzrə inzibati orqanın imtina məktubunda göstərdiyi hallar formal mülahizələrdir. Belə ki, ərizəyə əlavə edilən sənədlər notarial təsdiqli sənədlər olmuş, həmin sənədlərin həqiqiliyinin yoxlanılması müvafiq QR kod vasitəsilə mümkün olmuşdur. Lakin inzibati orqan tərəfindən heç bir əsas olmadan sadəcə sənədlərin “surət” olması kimi formal əsaslar gətirilmişdir. İddia ərizəsində istinad edilən 17 nömrəli orderin arxiv nüsxəsi idarənin arxivində aşkar edilməməsi, bundan başqa, qeyd olunan bağ nömrəsi bağların bölgüsünə dair sxematik xəritədə aşkar olunmaması vətəndaşın iradəsindən asılı olan hal deyildir. Həmçinin ərazidə sxematik xəritədə bağ nömrəsinin əks olunmamasına və arxiv nüsxənin aşkar olunmamasına dair münasibətdə, hazırda bağ sahəsi vətəndaşın mübahisəsiz istifadəsindədir və bu imtina tamamilə əsassızdır. Bu səbəbdən Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır.
3. Cavabdehin iddiaçıya olan imtina məktubunda qeyd edilmişdir ki, “qeyd olunan məsələ ilə bağlı müraciətinizə xx.xx.2024-ci il tarixli, **********25 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli, **********57 nömrəli və xx.xx.2025-ci il tarixli, **********45 nömrəli məktublarla cavab verilmişdir. Belə ki, təqdim edilmiş 17 nömrəli orderin arxiv nüsxəsi idarənin arxivində aşkar edilməmişdir. Bundan başqa, qeyd olunan bağ nömrəsi bağların bölgüsünə dair sxematik xəritədə aşkar olunmamışdır. Həmçinin göstərilən ərazidə sxematik xəritədə bağ nömrəsi qeyd edilməmişdir.”
4. Cavabdehin etirazı onunla əsaslandırılmışdır ki, təqdim olunan sənədlər surətdir. İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş 17 nömrəli orderin arxiv nüsxəsi idarənin arxivində aşkar edilməmişdir. Bundan başqa, qeyd olunan bağ nömrəsi bağların bölgüsünə dair sxematik xəritədə aşkar olunmamış, həmçinin göstərilən ərazidə sxematik xəritədə bağ nömrəsi qeyd edilməmişdir. Torpaq sahəsinə dair təqdim edilmiş kadastr planındakı ölçü və koordinatlarla faktiki ölçü və koordinatlar arasında fərq mövcuddur və daşınmaz əmlak Bilgəh-Kürdəxanı dairəvi yolunun kənarında yerləşir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.0.7-ci maddəsinə əsasən 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən vətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair verilən icarə müqavilələri, sərəncamlar və orderlər kollektiv bağçılıq yoldaşlıq təsərrüfatının üzvlərinin siyahısına müvafiq olaraq verilmiş üzvlük kitabçası və ya üzvlərin iclasının protokolundan çıxarış təqdim edilməlidir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.1-ci maddəsinə əsasən hüquqların mövcudluğunu, əldə edilməsini, başqasına keçməsini, məhdudlaşdırılmasını (yüklənməsini), onlara xitam verilməsini təsdiq edən sənədlər hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün qanunla müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olmalıdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 23.1-ci maddəsinə əsasən qeydiyyat orqanının vəzifəli şəxsləri bu qanuna uyğun olaraq dövlət reyestrində daşınmaz əmlaka hüquqların qeydiyyatının dəqiqliyinə və vaxtında aparılmasına, dövlət reyestrindən verilən məlumatın tam və düzgün olmasına cavabdehdirlər. Yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 48.2-ci maddəsini rəhbər tutaraq iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilir.
5. Bakı şəhər İcra Hakimiyəti Bağlar Təsərrüfat İdarəsinin 27 avqust 1997-ci tarixli, 17 nömrəli orderinə əsasən Bakı şəhəri, Bilgəh qəsəbəsində 765B saylı, 0.10 ha sahəsi olan bağ sahəsi İddiaçı ayrılmışdır.
6. Bakı şəhər İcra Hakimiyəti Başçısının xx.xx.2018-ci il tarixli Arxiv arayışına əsasən Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamından çıxarışda qeyd olunmuşdur: Vətəndaşların adlarına bağ sahələrinin bütünlüklə və ya bir hissəsinin sənədləşdirilməsi, bağ tikinti kooperativlərinin tərkibində ayrılması barədə 3.Qüvvədə olan bağ-tikinti kooperativlərinin tərkibində vətəndaşların istifadələrinə aşağıdakı bağ sahələri ayrılsın. 3.17.X2-Bilgəh ВТК № 38 bağ № 765b Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin Başçısının birinci müavini H.S.Fətəliyev Əsas: Fond-478,siyahı-1.saxlama vahidi-348.
7. Məhkəmənin sorğusuna əsasən Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin 06 noyabr 2025-ci il tarixli 3-52/2-3439/2025 saylı məktubu ilə bildirilmişdir ki, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli, 1038 saylı sərəncamdan çıxarış məhkəməyə göndərilir və həmin sərəncama əsas olan sənədlər əlavə edilməmişdir: “Vətəndaşların adlarına bağ sahələrinin bütünlüklə və ya bir hissəsinin sənədləşdirilməsi, bağ tikinti kooperativlərinin tərkibində ayrılması barədə” 3.Qüvvədə olan bağ-tikinti kooperativlərin tərkibində vətəndaşların istifadələrinə aşağıdakı bağ sahələri ayrılsın. 3.17.X3.– Bilgəh BTK № 38 bağ № 765b.
8. Məhkəmənin sorğusuna əsasən təqdim edilən daşınmaz əmlakın texniki vəziyyətini əks etdirən xx.xx.2025-ci il tarixli müayinə (baxış) aktında qeyd edilmişdir ki, bağ sahəsinin sənəd üzrə sahəsi 0.10 ha, faktiki 0.1158 ha təşkil edir, 158 kv.m. artıqdır. Bağ sahəsinin sərhədləri mişar daşı ilə hasarlanıb. Təqdim olunmuş kadastr planındakı ölçü və koordinatlarla faktiki ölçü və koordinatlar arasında fərq olduğundan, bağ sahəsinin faktiki vəziyyətə uyğun cizgisi və koordinatları ərizəyə əlavə olundu. Bağ sahəsində A -1 mərtəbəli bağ evi, l - ş/q var. Bağ şahəsinin nömrəsi sxematik xəritədə əks olunmadığından yerləşməsinin düzgünlüyünü araşdırmaq mümkün olmadı.
9. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi (vəkili) iddia tələbinin məzmununa uyğun olaraq izahat verməklə iddia tələbinə uyğun izahat verdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə işə şifahi məhkəmə baxışı iclasında onun iştirakı olmadan baxılmasını və məhkəmə qərarı qəbul edilməsini mümkün hesab etmişdir.
İİ. İddianın növü və mümkünlüyü
10. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli №4 Qərarının 17-ci bəndinə əsasən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılmış qeydiyyatla bağlı münasibətlərdən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyəti müəyyən edilərkən ilk növbədə nəzərə alınmalıdır ki, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış reyestrdəki qeydiyyatı əks etdirən sənəddir və inzibati akt kimi qiymətləndirilə bilməz.
11. Odur ki, iddianın növü öhdəliyin icrasına dair iddiadır.
12. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 1.2-ci maddəsinə əsasən, bu Qanunun müddəaları inzibati orqanların fiziki və ya hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli digər fəaliyyətinə (hərəkətlərinə) də şamil olunur.
13. İddia mümkündür.
İİ. Məhkəmənin mövqeyi
14. İş materiallarına əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, İddiaçı Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamına əsasən Bilgəh qəsəbəsində 38 nömrəli BTK nəzdində 765B nömrəli 0,10 ha bağ sahəsi ayrılmışdır. İddiaçı cavabdehə müraciət edərək sözügedən əmlaka dair çıxarışın verilməsini xahiş etmişdir.
15. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1997-ci il 10 yanvar tarixli 534 nömrəli Fərmanının 1-ci hissəsi ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşların qanuni istifadəsindəki (fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların) torpaqların onların mülkiyyətinə verilməsi haqqında Əsasnamə”yə əsasən, həmin Əsasnamə "Torpaq islahatı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa və digər qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq hazırlanmış və vətəndaşların qanuni istifadəsindəki (fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların) torpaqların onların mülkiyyətinə verilməsi barədə aşağıdakı qaydaları və şərtləri müəyyən edir:
16. Vətəndaşların qanuni istifadəsində və ya icarəsində olan (fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların) torpaqlar əvəzsiz olaraq onların mülkiyyətinə verilir.
17. Fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların altında olan torpaqlar vətəndaşların mülkiyyətinə onların qanuni istifadəyə və ya icarəyə götürdükləri ölçüdə verilir.
18. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin ləğv edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərman və sərəncamlarının struktur elementlərinin ləğv edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 fevral 2016-cı il tarixli 786 nömrəli Fərmanının 1-ci hissəsinə əsasən “Aqrar islahatların həyata keçirilməsini təmin edən bəzi normativ-hüquqi aktların təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1997-ci il 10 yanvar tarixli 534 nömrəli Fərmanının 1-ci hissəsi ləğv edilmişdir.
19. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün əsaslar Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 139-1-ci maddəsində və “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 8-ci maddəsinə əsasən müəyyən edilir.
20. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 139-1-ci maddəsinə əsasən: 139-1.1. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: 139-1.1.7. 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən vətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair verilən icarə müqavilələri, sərəncamlar və orderlər, kollektiv bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının üzvlərinin siyahısına müvafiq olaraq verilmiş üzvlük kitabçası və ya üzvlərin iclasının protokolundan çıxarış;
21. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunundan: 8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: 8.0.7. 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən vətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair verilən icarə müqavilələri, sərəncamlar və orderlər kollektiv bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının üzvlərinin siyahısına müvafiq olaraq verilmiş üzvlük kitabçası və ya üzvlərin iclasının protokolundan çıxarış;
22. “Torpaq islahatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinə əsasən vətəndaşların qanuni istifadəsindəki fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaqlar qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada əvəzsiz olaraq onların mülkiyyətinə verilir.
23. Həmin Qanunun 10-cu maddəsinin 1-ci abzasına əsasən həyətyanı sahələr və bağlar altında olan torpaqlar vətəndaşların mülkiyyətinə onların qanuni istifadəyə və ya icarəyə götürdükləri ölçüdə verilir. Həmin maddənin 4-cü abzasına əsasən fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin və bağların altında olan torpaqlar üzərində vətəndaşların mülkiyyət hüququ yerquruluşu işlərinin tərtibi ilə torpaqayırma qaydasında hazırlanan sənədlər əsasında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir.
24. Məhkəmə öz hüquqi mövqeyini bildirərək qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, mövcud qanunvericilik daşınmaz əmlaka dair hüquqların müvafiq reyestrdə qeydiyyatına əsasların dairəsini konkret müəyyən edir (Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında Qanunun 8-ci maddəsi). Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı işin halları üzrə iddiaçının qanunla müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi əmlaka dair mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmasından imtina edilməsinə qanuni əsaslar mövcud deyildir.
25. Cavabdehin imtinanın əsas dəlili ondan ibarətdir ki, təqdim olunan sənədlər surətdir. İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş 17 nömrəli orderin arxiv nüsxəsi idarənin arxivində aşkar edilməmişdir. Bundan başqa, qeyd olunan bağ nömrəsi bağların bölgüsünə dair sxematik xəritədə aşkar olunmamış, həmçinin göstərilən ərazidə sxematik xəritədə bağ nömrəsi qeyd edilməmişdir. Torpaq sahəsinə dair təqdim edilmiş kadastr planındakı ölçü və koordinatlarla faktiki ölçü və koordinatlar arasında fərq mövcuddur və daşınmaz əmlak Bilgəh-Kürdəxanı dairəvi yolunun kənarında yerləşir.
26. Məhkəmə cavabdehin imtinasını əsassız hesab edir. Belə ki, məhkəmə araşdırılması nəticəsində müəyyən edilir ki, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamına və Bağlar Təsərrüfat İdarəsinin 27 avqust 1997-ci tarixli, 17 nömrəli orderinə əsasən İddiaçı Bakı şəhəri, Bilgəh qəsəbəsində 765B saylı, 0.10 ha bağ sahəsi ayrılmışdır. (sənədlərin əslinə məhkəmə iclasında baxış keçirildi)
27. Bununla yanaşı qeyd edilməlidir ki, məhkəmə sorğusu nəticəsində əldə olunan bağ sahələrinin sxematik xəritəsinin və qonşuluqda yerləşən bağ sahələrinin ortofotosunun qarşılaşdırılması zamanı iddiaçının faktiki istifadəsində olan bağ sahəsinin “765B” saylı bağ sahəsinə uyğunluğu müəyyən olunur.
28. İnzibati orqan səlahiyyətlərinə uyğun olaraq torpaq sahələri ilə bağlı inventarlaşdırma işlərinin və texniki sənədlərin tərtib edilməsi işlərinin aparılması qaydasında mümkün uyğunsuzluğu aradan qaldırmaqla bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınaraq çıxarış və plan-ölçü verilməlidir.
29. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin Əsasnaməsinin: Xidmətin vəzifələri: 3.0.23. daşınmaz əmlakla, o cümlədən torpaq sahələri ilə bağlı inventarlaşdırma işlərini aparmaq və texniki sənədləri, torpaq sahələrinin planını və ölçüsünü tərtib etmək, daşınmaz əmlak obyektlərinin və torpaqların yerquruluşu məqsədləri üçün kadastr planlarını hazırlamaq;
30. Məhkəmə cavabdehin orderin idarənin arxivində aşkar edilməməsi dəlilinə münasibətdə qeyd edir ki, orderin əsli iddiaçıdadır, idarənin arxivində orderin nüsxəsinin olmaması iddiaçının məsuliyyəti dairəsində deyil. Odur ki, təqdim edilən sənədin həqiqiliyi şübhə doğurmadığından və torpaqla bağlı hər hansı mübahisə (üçüncü şəxslərin müraciəti) olmadığından, cavabdeh orqan tərəfindən iddiaçının adına bağ sahəsinin ayrılmasına dair hüquqmüəyyənedici sənədin (order) idarənin arxivində aşkar edilməməsi”nə dair irəli sürdüyü dəlil daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydə alınmasından imtina üçün əsas ola bilməz.
31. Eyni zamanda cavabdeh tərəfindən torpaq sahəsinə dair təqdim edilmiş kadastr planındakı ölçü və koordinatlarla faktiki ölçü və koordinatlar arasında mövcud fərqin nədən ibarət olduğu göstərilməmişdir, həmçinin məhkəmə hesab edir ki, bağ sahəsinin faktiki olçüsünün 158 kv.m artıq olması da imtina üçün əsas ola bilməz. İddiaçı məhz hüquqmüəyyənedici sənəd üzrə ona verilmiş plçüdə (0.10 ha) bağ sahəsinə dair daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatın aparılmasını xahiş edir.
32. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının istifadəsinə verilmiş torpaq sahəsinə dair sərəncam və order qüvvədədir, torpaq sahəsi digər şəxslərin hüquqları ilə yüklü deyil, iddiaçının istifadəsindədir, torpaqla bağlı hər hansı mübahisə mövcud deyil.
33. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən: - 13.1. İnzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. - 17. Fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqi statusuna (prinsipial hərəkət azadlığına) hər hansı müdaxiləni nəzərdə tutan tədbirlər inzibati orqanın güddüyü qanuni məqsədə mütənasib olmalı, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu, yeri, vaxtı və əhatə etdiyi şəxslərin dairəsi baxımından zəruri və yararlı olmalıdır. - 19.1. İnzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. - 19.2. Təqdim olunmuş sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyinə əsaslı şübhələr olduğu hallarda, inzibati orqan müstəqil şəkildə və öz hesabına onların mötəbərliyinin müəyyən edilməsi üçün tədbirlər görür. - 24.1. İnzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. - 24.2. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz.
34. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat nazirinin 28 oktyabr 2021-ci il tarixli F-144 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin Nizamnaməsi”nin 1.1–ci bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin tabeliyində Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri (bundan sonra - DƏDKR) daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin (bundan sonra - dövlət reyestri), daşınmaz əmlakın vahid dövlət kadastrının (bundan sonra - dövlət kadastrı), X5nın tərtibi və aparılması, ünvan reyestrinin, yerquruluşu və xüsusi (sahəvi) təyinatlı geodeziya işlərinin aparılması sahəsində (bundan sonra – müvafiq sahə) fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 iyun 2021-ci il tarixli 1382 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin və Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri Xidmətinin əsasında Xidmətin tabeliyində yaradılmış publik hüquqi şəxsdir; 3.1–ci bəndinə əsasən bu Nizamnamə ilə müəyyən edilmiş fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq: 3.1.2. dövlət reyestrini tərtib etmək və aparmaq, hüquqların dövlət qeydiyyatını həyata keçirmək, o cümlədən dövlət reyestrində təminat qeydini aparmaq, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının əmələ gəlməsinin və başqasına keçməsinin dövlət qeydiyyatının rəsmiləşdirilməsi məqsədilə dövlət reyestrindən elektron üsulla təqdim olunan çıxarış vermək; 3.1.16. daşınmaz əmlakla, o cümlədən torpaq sahələri ilə bağlı inventarlaşdırma işlərini aparmaq və texniki sənədləri (texniki pasport və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünü) tərtib etmək, daşınmaz əmlak obyektlərinin və torpaqların yerquruluşu məqsədləri üçün yerquruluşu planlarını hazırlamaq; 3.1.21. hüquqların dövlət qeydiyyatının və dövlət reyestrinin aparılması, ünvan reyestri, dövlət kadastrı, yerquruluşu, X5 sahəsində funksiyaların icrasını və digər aidiyyəti dövlət orqanları ilə əlaqələndirilməklə məkan məlumatları infrastrukturunun formalaşdırılmasını təmin etmək, o cümlədən məkan məlumatlarının daxil edilməsinin, saxlanılmasının, idarə olunmasının, inteqrasiyasının və istifadəsinin təmin edilməsi sahəsində tədbirlər görmək cavabdeh DƏDKR-in vəzifələrinə aid edilmişdir.
35. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin imtinası (hərəkətləri) qanuni hesab edilə bilməz və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməlidir.
36. İPM-in 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir.
37. İPM-in 68-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.
38. İPM-in 73.1-ci maddəsinə görə inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur.
39. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 2.2, 4.1, 23.1, 58.7, 69, 75, 78 – 79, 81, 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏRARAALDİ:
İddia təmin edilsin. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.1997-ci il tarixli sərəncamına əsasən Bilgəh qəsəbəsində 38 nömrəli BTK-da yerləşən 765b saylı bağ sahəsi üzərində İddiaçı hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestri xidmətində qeydiyyata alınaraq müvafiq çıxarış və texniki pasportun verilməsi Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulsun. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Ləman Musayeva