Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №e-2-1(112)-5797/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № e-2-1(112)-5797/2024 02.10.2024 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Əhədova Aygün Əlqəmə qızının sədrliyi ilə, Məmmədli Səidə Səfər qızının katibliyi, Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı "kompensasiyanın ödənilməsi" tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” 29 iyun 2004-cü il tarixli 711-İİQ N-li Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə nəzərdə tutulan üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiyanın ödənilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı 10 avqust 1990-cı il tarixdən 14 iyul 2023-cü il tarixədək Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 13 mart 2023-cü il tarixli 0172 nömrəli əmri ilə “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin 156-cı maddəsinin “v” bəndinə (xəstəliyə görə) və 164-cü maddəsinə (hərbi geyim formasını daşımaq hüququ verilməklə) əsasən 04 iyul 2023-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrindən ehtiyata buraxılmışdır (bunu təsdiq edən Hərbi İdarəetmə İnstitutunun rektorunun 93 nömrəli əmrindən çıxarış ərizəyə əlavə edilir). İddiaçı 1994-1999-cu illərdə Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində “hərbi hüquqşünas” ixtisası üzrə təhsil almışdır, Müdafiə nazirinin 22 iyul 1999-cu il tarixli müvafiq əmrinə əsasən ona “leytenant” hərbi rütbəsi verilməklə N nömrəli hərbi hissə komandirinin hüquq işlər üzrə köməkçisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Sonrakı dövrdə də, o Müdafiə Nazirliyinin hərbi hissələrində müvafiq vəzifələrdə xidmət etmişdir. Müdafiə nazirinin 12 noyabr 2015-ci il tarixli 0532 nömrəli əmrinə əsasən AR Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasında baş müəllim vəzifəsinə təyin edilmişdir. İddiaçı 1992-ci ildə və 2020-ci ildə Vətən Müharibəsi zamanı döyüşlərdə iştirak etmişdir, Müharibə veteranıdır (vəsiqənin surəti ərizəyə əlavə edilir). Xidmət etdiyi müddətdə və Vətən müharibəsində fərqləndiyinə görə çoxsaylı dövlət təltiflərinə layiq görülmüşdür. Belə ki, ona “Döyüşdə fərqləndiyinə görə”, “Şuşanın azad olunmasına görə”, “Hərbi xidmətlərə görə”, “Vətən müharibəsi iştirakçısı” və digər medallar verilmişdir. O, Vətən Müharibəsi zamanı Füzuli rayonu istiqamətində Azərbaycan Respublikası ərazi bötüvlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman 05 noyabr 2020-ci ildə düşmən tərəfindən atılan raket mərmisinin partlayışı nəticəsində “qapalı kəllə- beyin travması, baş-beyin silkələnməsi” diaqnozu ilə xəsarət almışdır. Buna görə hərbi tibb müəssisələrində (214 nömrəli hərbi hospitalda və 09 dekabr 2020-ci ildən 30 dekabr 2020-ci il tarixədək SQ-in Baş Klinik Hospitalında) ambulator və stasionar müalicə almışdır. 30 dekabr 2020-ci ildə Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Poliklinikasında şəhadətləndirilmiş, onda “partlayış travması (05 noyabr 2020), qapalı kəllə-beyin travması, baş-beyin silkələnməsi, qapalı kəllə-beyin travması, baş-beyin silkələnməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər” diaqnozlu xəstəlik müəyyən edilmiş və ona 15 gün müddətində məzuniyyət verilmişdir. Vətən Müharibəsində müxtəlif hərbi hissələrdə xidmət etdikdən sonra AR MN-nin 29 iyun 2021-ci il tarixli, 0891 nömrəli əmrinə əsasən o qaytarılmışdır müharibədən əvvəl xidmət etdiyi vəzifəyə, yəni Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasında Hərbi Diplomatiya kursunda “baş müəllim” vəzifəsinə və 28 iyun 2022-ci il tarixədək həmin vəzifədə xidmət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 05 mart 2022-ci il tarixli, 1626 nömrəli Fərmanı ilə Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının əsasında Hərbi İdarəetmə İnstitutu yaradılaraq Milli Müdafiə Universitetinin tabeliyinə verilmiş, xidmət etdiyim Hərbi Akademiya “Hərbi İdarəetmə İnstitutu” adlandırdıldığından o elə əvvəl olduğu vəzifədə xidmətini davam etdirmişdir, yəni Hərbi İdarəetmə İnstitutunda baş müəllim vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir. İddiaçı “baş müəllim” vəzifəsində xidmət edərkən Hərbi İdarəetmə İnstitutunun daxili günün nizam qaydalarına müvafiq olaraq gün ərzində müxtəlif tədbirlərdə iştirak etmişdir, o cümlədən günün müvafiq saatlarında təyin edilmiş fiziki hazırlıq və idman tədbirlərində iştirak etmişdir. 19 oktyabr 2022-ci il tarixdə, mən xidmət etdiyim tədris müəssisəsinin idman şəhərciyində saat 17:20 radələrində qeyd etdiyi idman tədbirlərində iştirak edərkən Müharibə zamanı aldığı travmanın təsirindən huşunu itirib yerə yıxılmışdır. Ayıldıqdan sonra onunla birgə idman tədbirlərində iştirak edən zabit yoldaşları ona bildirdilər ki, o yıxılarkən başı voleybol setkasının dirəyinə, sonra isə yerə dəymiş, nəticədə o başından xəsarət almışdır, o ayılarkən baş beyin silkələnməsinin əlamətləri, o cümlədən qusmalar onda müşayiət edildiyindən o müalicə müəssisəsinə müraciət etməli olmuşdur. Belə ki, aldığı travma ilə bağlı MN-nin Baş Klinik Hospitalına təxliyə edilmişdir, 19 oktyabr 2022-ci il tarixdən 10 noyabr 2022-ci il tarixədək orada stasionar müalicə almışdır, onda “qapalı kəllə beyin travması (xx.xx.2022), baş-beyinin silkələnməsi, sağ təpə nahiyəsinin küt travması, yumşaq toxumaların əzilməsi” diaqnozlu xəsarət müəyyən edilmişdir. Hərbi xidmət vəzifələrinin icrası zamanı xəsarət aldığına görə Müdafiə Nazirliyinin Məhkəmə-Tibbi Ekspertizası və X1 müayinədən keçirilmişdir. Qeyd etdiyi fakt 27 oktyabr 2022-ci il tarixli, 1473 nömrəli ekspertiza rəyi ilə, Hərbi İdarəetmə İnstitutundan verilmiş 14 noyabr 2022-ci il tarixli, 616 nömrəli “Travma haqqında Arayış”la və 23 yanvar 2023-cü il tarixli “Həstəlik haqqında Şəhadətnamə” ilə təsdiq edilir (iddia ərizəsinə əlavə edilir). Vətən müharibəsində iştirak edərkən və hərbi xidmət üzrə vəzifələrinin yerinə yetirilməsi zamanı travma aldığına görə səhhətimdə problemlər yaranmış, travmanın fəsadları nəticəsində səhhətimdə yaranmış problemlərə görə xidmət etməkdə çətinlik çəkdiyimə görə hərbi həkim komissiyasına göndərilərək şəhadətləndirilmişəm, Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Həkim Komissiyasının Qərarına əsasən sülh dövründə hərbi xidmətə yararsız, müharibə dövründə məhdud yararlı hesab edilmişdir. Aldığı travmaları ilə əlaqədar hərbi xidmətə yararsız hesab edilidiyim üçün xidmət etdiyi Hərbi İdarəetmə İnstitutunda “baş müəllim” vəzifəsində, “ədliyyə polkovnik-leytenantı” hərbi rütbəsində Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 13 mart 2023-cü il tarixli 0172 nömrəli əmrinə əsasən “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin 156-cı maddəsinin “v” bəndinə (xəstəliyə görə) və 164-cü maddəsinə (hərbi geyim formasını daşımaq hüququ verilməklə) əsasən 04 iyul 2023-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrindən ehtiyata buraxılmışdır. Qeyd etmək istəyir ki, travma aldığı müddətdə Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya kursunun daimi heyəti, yəni “baş müəllim” vəzifəsi, daha sonra isə Hərbi Akademiyanın adı Hərbi İdarəetmə İnstitutuna dəyişdirildikdən sonra həmin İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun “baş müəllim” vəzifəsi “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” 29 iyun 2004-cü il tarixli 711-İİQ N-li Azərbaycan Respublikası Qanununa və müvafiq normativ hüquqi aktlara əsasən kəşfiyyat fəaliyyəti subyektləri əməkdaşları siyahısına daxil edilmişdir. Belə ki, o qeyd etdiyi vəzifələrdə xidmət etdiyi dövrdə “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” 29 iyun 2004-cü il tarixli 711-İİQ N-li Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.6-cı (Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektinin hərbi qulluqçularına hər il məzuniyyətə çıxarkən iki aylıq pul təminatı məbləğində müavinət verilir) və 20.7-ci (Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin hərbi qulluqçularının müalicə olunmaları ilə əlaqədar ildə bir dəfə onlara iki aylıq pul təminatı məbləğində birdəfəlik müavinət verilir) tələblərinə, həmçinin Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 2017-ci il tarixli 22 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Ordusununun hərbi qulluqçularının pul təminatı haqqında” Əsasnamənin və “Hərbi Diplomatiya Kursunun Təşkili haqqında” Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli 03 nömrəli Təlimatının müvafiq tələblərinə əsasən aylıq əmək haqqlarına il ərzində məzuniyyətə çıxdığıma və müalicə olunduğuma görə əlavə olaraq müavinətlər hesablanaraq ödənilirdi. Həmin müavinətlərin ödənişlərini təsdiq edən əmək haqqının (bank kartınının) bank hesabından çıxarış ərizəyə əlavə edilir. “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” 29 iyun 2004-cü il tarixli 711-İİQ N-li Azərbaycan Respublikası Qanununun 14.2-ci və 20.12-ci maddələrinin tələblərinə əsasən xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş (ölmüş), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış, xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına digər ziyan dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və ya onların ailəsinə Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada və həcmdə kompensasiya verilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 180-24 nömrəli 23 noyabr 2004-cü il tarixli Qərarı ilə qüvvəyə minmiş “Xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş (ölmüş), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış, xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına digər ziyan dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və ya onların ailəsinə kompensasiya verilməsi Qaydaları”nın 2.2-ci bəndinə əsasən xidməti vəzifələrin icrası zamanı aldığı xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində əməkdaşın xidmətinin davam etdirilməsi istisna edilərsə ona üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiya ödənilir. O hərbi xidmətdə kəşfiyyat fəaliyyəti subyektləri əməkdaşları siyahısına daxil edilmiş vəzifədə xidmət edərkən xidməti vəzifələrin icrası zamanı travma aldığına görə dəfələrlə ambulator və stasionar müalicədə olmuşdur. 25 yanvar 2023-cü il tarixdə o Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Komissiyasında şəhadətləndirlmişəm, onda aşkar edilmiş “partlayış travması (05 noyabr 2020), keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş-beyin silkələnməsinin davamlı vegetativ damar davamsızlığı, sefalgik və insomnik sindrom ilə təzahür edən posttravmatik ensefalopatiya şəklində nəticəsi, keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş-beyin silkələnməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər, partlayış travması (05 noyabr 2020), keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş- beyin silkələnməsinin qalıq əlamətləri, sağ gicgah nahiyəsinin yumşaq toxumalarının yad cismi” diaqnozlu xəstəliklərin (travmaların) “Hərbi travmadır, Azərbaycan Respublikası müdafiəsi zamanı alınmışdır” göstərilmiş, keçirilmiş kəllə-beyin travması (19 oktyabr 2022), başbeyin silkələnməsinin qalıq əlamətləri, sağ gicgah nahiyəsinin yumşaq toxumalarının yad cismi” diaqnozlu xəstəliklərin (travmanın) isə “Hərbi travmadır, hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirən zaman almışdır” qeyd edilmişdir. Həmin Şəhadətnamənin 13-cü bəndində “Xəstəliklər Cədvəli”nin 23b İİİ qrafasına və ƏTC-yə (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 fevral 2008-ci il tarixli 59 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Hərbi-həkim ekspertizası haqqında” Əsasnaməyə qoşma) əsasən “Sülh dövründə hərbi xidmətə yararsız, müharibə dövründə məhdud yararlı”dır HHK-nın Qərarı göstərilmişdir (458 nömrəli Şəhadətnamə ərizəyə əlavə edilir). İddiaçı 05 noyabr 2020-ci ildə və 19 oktyabr 2022-ci il tarixlərdə Müdafiə Nazirliyinin tərkibində və tabeliyində olan hərbi hissə və müəssisələrində kəşfiyyat fəaliyyəti subyektləri əməkdaşları siyahısına daxil edilmiş vəzifələrdə xidmət edərkən Azərbaycan Respublikası müdafiəsi zamanı və xidməti vəzifələrin icrası zamanı aldığı xəsarət (hərbi travma) nəticəsində hərbi xidmətə dinc dövrdə yararsız hesab edildiyini (yəni xidmətini davam etdirilməsini istisna edildiyini) təsdiq edən 458 nömrəli Şəhadətnaməni və digər zəruri sənədləri Müdafiə Nazirliyinə göndərərək qüvvədə olan qanunvericiliyin tələblərinə əsasən ona müvafiq olaraq üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiyanın ödənilməsi barədə ərizə ilə müraciət etmişdir. Lakin Müdafiə Nazirliyindən 12 dekabr 2023-cü il tarixli, 8/2908 nömrəli məktubunda ona imtina cavabı verilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi Bakı İnzibati Məhkəməsinə daxil olduqdan sonra İnzibati Prosessual Məcəllənin 45.4, 47 və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsinin surəti ona əlavə olunmuş sənədlərlə birlikdə cavabdehə təqdim olunmuşdur. Cavabdeh orqanın iddiaya yazılı etirazı və etiraza əlavəsi məhkəməyə təqdim edilmiş və bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikasının 29 iyun 2004-cü il tarixli 711-İİQ № li “Kəşfiyyat və əks- kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Qanununun 20.12-ci maddəsində xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş (ölmüş), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış, xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına digər ziyan dəymiş kəşfiyyat və əkskəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və ya onların ailəsinə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada və həcmdə kompensasiya verilməsi qeyd olunmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq Nazirlər Kabineti tərəfindən 180-24 nömrəli xx.xx.2004-cü il tarixli Qərarla “Xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş, bədən xəsarəti almış, sağlamlığına digər zərər dəymiş kəşfiyyat və əkskəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və onların ailəsinə kompensasiya verilməsi Qaydaları” təsdiq edilmişdir. Həmin Qaydaların 2.2-ci maddəsində “ Xidməti vəzifələrinin icrası zamanı aldığı xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində əməkdaşın xidmətinin davam etdirilməsi istisna edilirsə, ona 3 illik pul təminatı məbləğində kompensasiya ödənilir.” qeyd edilmişdir. Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilmiş Qaydalarda 3 illik pul təminatı məbləğində kompensasiyanın verilməsinə əsas tələb kimi xidmətinin davam etdirilməsi istisna edilən zaman iddiaçının kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektlərinin əməkdaşı olması qoyulur. “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 6-cı maddəsinə uyğun olaraq verilmiş “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin səlahiyyət dairəsinin, vəzifə və hüquqlarının bölgüsünün, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat tədbirlərinin həyata keçirilməsi səlahiyyətlərinin müəyyən edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 yanvar 2005-ci il tarixli 186 №li fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi müdafiə sahəsində hərbi kəşfiyyat fəaliyyəti üzrə subyekt müəyyən edilmişdir. Həmçinin, həmin Qanunun 7-ci maddəsində qeyd olunan kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin əməkdaşlarına nəzərdə tutulmuş vəzifələrinin müəyyən edilməsi, yuxarıda qeyd olunan Fərmana əsasən öz səlahiyyətləri daxilində Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə həvalə edilmişdir. Fərmanın icrası ilə bağlı mütəmadi olaraq (hər il və ya ildə bir neçə dəfə) Müdafiə Nazirinin əmri ilə Müdafiə Nazirliyində hərbi kəşfiyyat həyata keçirən orqanların (subyektlərin) və onların əməkdaşlarının siyahıları təsdiq edilir. İddiaçı ehtiyyata buraxılarkən xidmət etdiyi hərbi hissədə tutduğu vəzifə Qanunun 7-ci maddəsində qeyd olunan kəşfiyyat fəaliyyəti həyata keçirən əməkdaşların siyahısına daxil edilməmişdir. “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin strukturuna daxil olan xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və “Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 17 aprel tarixli 502 nömrəli və “Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 10 oktyabr tarixli 1628 nömrəli fərmanlarının ləğv edilməsi barədə” xx.xx.2022 ci il tarixli 1626 N°li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyası ləğv edilmiş və Milli Müdafiə Unversiteti yaradılmışdır. Qeyd olunan Fərmana əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının hərbi və mülki işçiləri Müdafiə Nazirinin xx.xx.2017-ci il tarixli 22 nömrəli Qərar ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçularının pul təminatı haqqında Əsasnamə"nin 7-ci maddəsinə uyğun olaraq sərəncama götürülürlər (yeni ştat üzrə vəzifələrə təyin edilənədək). Yuxarıda yazılanlardan aydın olur ki, 2021-ci ildə Müdafiə Nazirinin əmri ilə Müdafiə Nazirliyində hərbi kəşfiyyat həyata keçirən orqanların (subyektlərin) və onların əməkdaşlarının siyahılarında yeni yaradılmış Milli Müdafiə Unversiteti ola bilməzdi və iddiaçı heç bir halda əməkdaşların siyasına daxil edilə bilməzdi. Hər hansı bir hərbi hissə və ya qurum ləğv edildikdə ( bu halda Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyası), həmin qurum və onun işçiləri həmin andan hərbi kəşfiyyat həyata keçirən orqanların (subyektlərin) və onların əməkdaşlarının siyahılarından çıxarılmış hesab edilir. İddiaçı 5 mart 2022-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının ləğv edilməsi nəticəsində hərbi kəşfiyyat həyata keçirən orqanların (subyektlərin) və onların əməkdaşlarının siyahılarından çıxarıldığı üçün "Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat haqqında" Azərbaycan Respublikasının xx.xx.2004-cü il tarixli 711-İİQ nömrəli Qanununda qeyd olunmuş imtiyazlar və hüquqların ona şamil edilməsi qanunsuz və əsasızdır. Məhkəmə iclasında iştirak etmiş iddiaçı tərəf iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi aşağıdakı əsaslara görə təmin edilməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş Hərbi İdarəetmə İnstitutunun 14.11.22-ci il tarixli 616 nömrəli travma haqqında arayışına əsasən Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı oqlu, 14 06.1973-cü il təvəllüdlü, xx.xx.2022-ci il tarixində saat 17:20 radələrində fiziki hazırlıq saatında başı gicəllənib yıxılması nəticəsində xəsarət almışdır. Yıxılaraq, başın küt travması (xx.xx.2022) nəticəsində keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsi sağ təpə nahiyyəsinin yumşaq toxumalarının əzilməsindən sonrakı astenonevrotik təzahürlər diaqnozu ilə xəsarət almışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Məhkəmə Tibbi Ekspertiza və Pataloji Anatomiya Mərkəzinin xx.xx.2022-ci il tarixli 1473 nömrəli ekspert rəyinə əsasən İddiaçı almış olduğu xəsarət- sağ təpə nahiyəsinin yumşaq toxumalarının şişkinliyi və baş beynin silkələnməsi ilə müşayiət olunan qapalı kəllə-beyin travması, bərk küt əşyanın (əşyaların) təsirindən törənmişdir, qərarın təsviri hissəsində göstərilən müddətdə (xx.xx.2022) və şəraitdə əmələ gəlməsi inkar olunmur, dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa AZ AĞİR zərərvurmaya aiddir. İş materiallarına əlavə edilmiş X3 Hərbi Həkim Komissiyasının xx.xx.2023-cü il tarixli 458 nömrəli xəstəlik haqqında şəhadətnaməsindən görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixdə hərbi hissə komandanlığı tərəfindən SQ BKH-na nevroloqunu axışına göndərilmişdir və müayinə edilərək nevrologiya bölməsinə stasionar müalicəyə qəbul edilmiş, xx.xx.2021-xx.xx.2021-ci il tarixədək "Partlayış travması (xx.xx.2020) qapalı kəlləbeyin travması, baş beyin silkələnməsi. Partlayış travması (xx.xx.2020) qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı vəziyyət. Keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahüriər.Tranzitor böyrək çatışmazlığı" diaqnozu ilə stasionar müalicədə olmuşdur (əsas: 474 nömrəli xəstəlik tarixindən çıxarış epikrizi). xx.xx.2021-ci il tarixdə SQ BKH-da şəhadətləndirilərək 15 (on beş) gün müddətinə məzuniyyət verilmişdir (əsas: 234 nömrəli arayış). xx.xx.2022-ci il tarixdə saat 17:20 radələrində fiziki hazırlıq saatında başı gicəllənib yıxılması nəticəsində "Başın küt travması (xx.xx.2022) nəticəsində keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması, baş beyin silkələnməsi, sağ təpə nahiyyəsinin yumşaq toxumalarının əzilməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər" diaqnozu ilə xəsarət almışdır (əsas: Hərbi İdarəetmə İnstitutunun rektoru v.m.i.e xx.xx.2022-ci il tarixli, 616 nömrəli travma haqqında arayış). Xəsarət alan zaman huşunu itirmiş, ayıldıqdan sonra ürəkbulanma, qusma halları olmuşdur. İlkin tibbi yardım hərbiçi yoldaşları tərəfindən göstərildikdən sonra xx.xx.2022-ci il tarixdə MN BKH-na təxliyyə olunmuş, xx.xx.2022-xx.xx.2022-ci il tarixədək "Sağ təpə nahiyyəsinin küt travması (xx.xx.2022). Qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsi. Sağ təpə nahiyəsinin yumşaq toxumaların əzilməsi. Sağ gicgah nahiyyəsinin yumşaq toxumalarının yad cismi. Keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər. Partlayış travması (xx.xx.2020) nəticəsində keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı vegetativ damar davamsızlığı ilə olan nəticəsi. Hepatosteatoz. Sol dirsək nahiyyəsinin dərialtı venalarının postpunksion troboflebiti (xx.xx.2022)" diaqnozu ilə stasionar müalicədə olmuşdur (əsas: 9302 nömrəli xəstəlik tarixindən çıxarış epikrizi). xx.xx.2022-ci il tarixdə MN BKH-da şəhadətləndirilərək 20 (iyirmi) gün müddətinə məzuniyyət verilmişdir (əsas: 1709 nömrəli arayış). Ordu sıralarından tərxis olunması ilə əlaqədar Hərbi İdarəetmə İnstitutunun rektoru tərəfindən xidmətə yararlığının təyini üçün hərbi-həkim komissiyasına göndərilmişdir. Diaqnoz və xəsarətin (yaralanmanın, travmanın, kontuziyanın), xəstəliyin səbəb əlaqəsi haqqında hhk-nın qərarı: Partlayış travması (xx.xx.2020), keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsinin davamlı vegetativ damar davamsızlığı, sefalgik və insomnik sindrom ilə təzahür edən posttravmatik ensefalopatiya şəklində nəticəsi. Keçirilmiş qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər. Partlayış travması (xx.xx.2020), keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması, baş beyin silkələnməsinin qalıq əlamətləri, sağ gicgah nahiyyəsinin yumşaq toxumalarının yad cismi. Hərbi travmadır, Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı alınmışdır. Keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması (xx.xx.2022), baş beyin silkələnməsinin qalıq əlamətləri, sağ gicgah nahiyəsinin yumşaq toxumalarının yad cismi. Hərbi travmadır, hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirən zaman alınmışdır. Sol dirsək nahiyəsinin dərialtı venalarının postpunksion trcboflebitinə görə (xx.xx.2022) aparılmış konservativ müalicədən sonrakı vəziyyət. Keçirilmiş ağciyərin yuxarı payının ocaqlı vərəmindən sonrakı kiçik qalıq əlamətləri (sağ ağciyərin yuxarı payında 2 ədəd kalsinat şəklində). Xroniki qastroduodenit, natamam remissiya mərhələsində. Xəstəlikdir, hərbi xidmət dövründə alınmışdır. 13. HHK-nın hərbi xidmətə, hərbi-uçot ixtisası üzrə xidmətə və s. yararlılıq haqqında qərarı: “Xəstəliklər cədvəli"nin 23b maddəsinin lll_qrafasına və ƏTC-yə (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il 29 fevral tarixli 59 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Hərbi-həkim ekspertizası haqqında Əsasnamə"yə qoşma) əsasən, Sülh dövründə hərbi xidmətə yararsız, müharibə dövründə məhdud yararlıdır. İş materiallarına əlavə edilmiş Hərbi İdarəetmə İnstitutu rektorunun xx.xx.2023-cü il tarixli 93 nömrəli əmrindən çıxarışında qeyd edilmişdir ki, Hərbi diplomatıya kursunun Hərbi diplomatıya silsiləsinin baş müəllimi ədliyyə polkovnik- leytenantı İddiaçı, "Hərbi xıdmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin 156-cı maddəsinin "v" bəndinə (xəstəliyə görə) və 164-cü maddəsinə müvafiq olaraq hərbi geyim formasını daşımaq hüququ verilməklə həqiqi hərbi xidmətdən ehtiyata buraxıldığına görə işlərini və vəzifəsini təhvil vermiş hesab edilsin, 2023-cü ilin hesabından 75 (yetmiş beş) təqvim günü müddətinə növbəti məzuniyyət verilməklə. 4 iyul 2023-cü il tarixdən şəxsi heyətin siyahısından, bütün növ təminatdan çıxarılsın və qeydiyyata durmaq üçün Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Bınəqədi rayon idarəsinə göndərilsin. Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı 2023-cü ilin yanvar-iyun aylarındakı xidmətinə görə Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 19 oktyabr 2017-ci il tarixli 22 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçularının pul təminatı haqqında Əsasnamə'yə müvafiq olaraq birdəfəlik pul mükafatı tam həcmdə ödənilsin. Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı "Usta məharət dərəcəsi" Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 30 12 2019cu ıl tarixli 0161 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmişdir. Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 19 oktyabr 2017-cı ıl tarixli 22 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçularının pul təminatı haqqında Əsasnamə "yə müvafiq olaraq vəzifə və rütbə maaşının beş mıslı miqdarında birdəfəlik pul müavinəti ödənilsin. 2023-cü ilin növbəti məzuniyyətindən 15 (on beş) gun istifadə edib və növbəli məzuniyyətə görə ikı aylıq vəzifə maaşı həcmində əlavə pul təminatı, 2023-cü İldə nəzərdə tutulmuş maddi yardım və müalicə olunması ilə əlaqədar 2023-cü il üçün ikiaylıq pul təminatı məbləğində birdəfəlik müavinət ödənilib. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının xx.xx.2021-ci il tarixli, 1191 nömrəli arayışından görünür ki, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin müvafiq əmrinə əsasən "Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu 20.7 maddəsi ilə tənzim olunan "Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərini əməkdaşlarının sosial müdafiəsi" Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi ədliyyə polkovnik leytenantı İddiaçı şamil edildiyi üçün, o və onun ailə üzvləri pulsuz dövlət tibb xidməti ilə təmin olunmaq hüququna malikdirlər. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin xx.xx.2024-cü il tarixli, 8/1850 nömrəli məktubu ilə göndərilmiş Milli Müdafiə Universitetinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2708 nömrəli məktubundan görünür ki, İddiaçı Müdafiə Nazirliyinin Silahlı Qüvələrinin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya Kursunun Baş müəllimi ilə Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifələri arasında heç bir fərq yoxdur. İddiaçı Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunda baş müəllim vəzifəsində işlədiyi 2021- 2022-ci illərdə pul təminatı rütbə pulu 154.00 manat, vəzifə maaşı 845.00 manat, xidmət illərinə görə faiz əlavəsi 299,70 manat, məharət dərəcəsi 295,75 manat, prezident əlavəsi (20%) 169.00 manat, məxfiçilik pulu 126,75 manat, xarici dil 126,75 manat təşkil edir. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin xx.xx.2024-cü il tarixli, 8/1850 nömrəli məktubu ilə göndərilmiş vətəndaş İddiaçı 2021- 2022-ci illər ərzində müalicə və müayinədə olması ilə əlaqədar birdəfəlik pul kompensasiyasının və məzuniyyətə çıxmaqla əlaqədar 2 aylıq pul təminatı məbləğində müavinət haqqında əmrdən çıxarışlarının surətindən görünür ki: -xx.xx.2022-ci il tarixli 12 nömrəli əmrdən çıxarışa əsasən Ədliyyə polkovnikleytenantı İddiaçı, Hərbi diplomatiya kursunun Hərbi diplomatiya silsiləsinin baş müəllimi, 2022-ci ilin növbəti məzuniyyətinə, Bakı şəhərində keçirməklə, 15 (on beş) təqvim günü müddətinə. İkiaylıq vəzifə maaşı məbləğində əlavə pul təminatı ödənilsin -xx.xx.2021-ci il tarixli 147 nömrəli əmrdən çıxarışa əsasən “Kəşfiyyat və əks kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.7 yarımbəndinə uyğun olaraq Hərbi Diplomatiya kursunun Hərbi diplomatiya silsiləsinin baş müəllimi ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı müalicə olunması ilə əlaqədar 2021-ci il üçün ikiaylıq pul təminatı məbləğində birdəfəlik müavinət ödənilsin. -xx.xx.2022-ci il tarixli 7 nömrəli əmrindən çıxarışa əsasən Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının aşağıda adları göstərilən hərbi qulluqçularına “Kəşfiyyat və əks kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.7-c yarımbəndinə uyğun olaraq müalicə olunmaları ilə əlaqədar 2022-ci il üçün iki aylıq pul təminat məbləğində birdəfəlik müavinət ödənilsin: 2.Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı, Hərbi diplomatiya kursunun Hərbi diplomatiya silsiləsinin baş müəllimi. -xx.xx.2021-ci il tarixli 148 nömrəli əmrindən çıxarışa əsasən 27 iyul 2021-ci il tarixdən getmiş hesab edilsinlər: 1. Ədliyyə polkovnik-leytenantı İddiaçı, Hərbi Diplomatiya kursunun Hərbi diplomatiya silsiləsinin baş müəllimi, 2021-ci ilin növbəti məzuniyyətinə, Bakı şəhərində keçirməklə, 30 (otuz) təqvim günü müddətinə. İkiaylıq vəzifə maaşı məbləğində əlavə pul təminatı ödənilsin. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin iddiaçıya ünvanladığı xx.xx.2023-cü il tarixli, 8/2908 nömrəli cavab məktubunda qeyd edilmişdir ki, Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsi Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 2021-ci il tarixli müvafiq əmrinə əsasən, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyekti əməkdaşları vəzifəsi hesab olunmur. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alıb, Nazirlər Kabinetinin 180-24 №-li 23 noyabr 2004-cü il tarixli Qərarı ilə qüvvəyə minmiş "Xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş (ölmüş), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış, xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına digər ziyan dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və onların ailəsinə kompensasiya verilməsi Qaydaları"na uyğun tələb etdiyiniz kompensasiyanın ödənilməsi mümkün deyil. Göstərilən hər hansı bir nəticə ilə razı olmadıqda, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin 4-cü hissəsinə əsasən, hər kəsin dövlət orqanının, siyasi partiyanın, həmkarlar ittifaqının və digər ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin qərar və hərəkətlərindən (yaxud hərəkətsizliyindən) inzibatı qaydada məhkəməyə şikayət etmək hüququnun olması Sizə izah olunur. «İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 05 saylı, 10 aprel 2015-ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur (1.3-cü bənd). Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir (1.4-cü bənd). Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır (2.1-ci bənd). Qeyd edilən normaların tələbindən çıxış edərək məhkəmə ilk növbədə verilmiş iddianın mümkünlüyünü qiymətləndirir. Belə ki, iddia mümkün iddiadır. Baxılan işdə söhbət İnzibati Prosessual Məcəllənin 1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati mübahisədən gedir ki, buna da baxmaq səlahiyyəti inzibati məhkəmələrə aiddir (İPM-in 2.1, 3.1 və 8.1-ci maddələri). İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. İnzibati Prosessual Məcəllənin 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 5 nömrəli Qərarının 9cu bəndində göstərilmişdir ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrıayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. Öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə münasibətdə iddianın xüsusi mümkünlük şərti iddiaçının məhkəmədə iddia qaldırmazdan öncə müvafiq ərizə ilə cavabdeh orqana müraciət etməsidir. İddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmamışdan əvvəl qeyd edilən tələblə bağlı müvafiq qaydada cavabdehə müraciət etmişdir. Beləliklə, hazırkı iddiaya münasibətdə ümumi və xüsusi mümkünlük şərtləri ödənilir. İddia mahiyyət üzrə əsaslıdır. “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.12-ci maddəsinə əsasən xidməti vəzifələrin icrası zamanı həlak olmuş (ölmüş), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almış, xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına digər ziyan dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və ya onların ailəsinə Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada və həcmdə kompensasiya verilir. “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi haqqında 3 avqust 2004-cü il tarixli 104 nömrəli Fərmanın 2.3cü bəndinə əsasən “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.12-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş “müvafiq icra hakimiyyəti orqanı”nın səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti həyata keçirir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 noyabr 2004-cü il tarixli 180-24 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş (dərc edilmir) “Xidməti vəzifələrinin icrası zamanı həlak olmuş, bədən xəsarəti almış, sağlamlığına digər zərər dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektləri əməkdaşlarına və onların ailəsinə kompensasiya verilməsi Qaydaları”nın 1.1-ci bəndinə görə bu qaydalar xidməti vəzifələrinin icrası zamanı həlak olmuş, bədən xəsarəti almış, sağlamlığına digər zərər dəymiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin əməkdaşlarına (bundan sonra - əməkdaş) və ya onların ailəsinə birdəfəlik kompensasiyanın verilməsi şərtlərini, həcmini və ödənilməsi qaydasını müəyyən edir. Həmin Qaydaların 2.2-ci bəndinə əsasən xidməti vəzifələrinin icrası zamanı aldığı xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində əməkdaşın xidmətinin davam etdirilməsi istisna edilərsə, ona üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiya ödənilir. Həmin Qaydaların 2.3-cü bəndinə görə xidməti vəzifələrinin icrası ilə bağlı olmayan xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində həlak olmuş (vəfat etmiş) və ya xidmətinin davam etdirilməsi istisna edilmiş əməkdaşa, yaxud onun ailə üzvlərinə kompensasiya ödənilmir. Həmin Qaydaların 3.6-cı bəndinə görə xidməti vəzifələrinin icrası zamanı aldığı xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində əməkdaşın xidmətinin davam etdirilməsi istisna edildikdə aşağıdakı sənədlər kompensasiyanın təyin edilməsi üçün əsas götürülür: -kompensasiya ödənilməsi üçün əməkdaşın ərizəsi; -xidmətinin davam etdirilməsini istisna edən xəsarətin xidməti vəzifələrinin icrası ilə səbəb əlaqəsi barədə hərbi-həkim komisssiyasının qərarı (4 nömrəli əlavə); -əməkdaşın pul təminatı barədə maliyyə struktur bölməsinin arayışı. Həmin Qaydaların 3.9-cu bəndinə görə bu qaydalarla müəyyən edilmiş kompensasiya əməkdaşa və ya onun ailə üzvlərinə xidmətdən ehtiyata və ya istefaya buraxılarkən ödənilmiş birdəfəlik pul təminatından, təyin edilmiş pensiyadan və ya sığorta ödənişindən asılı olmayaraq ödənilir. Beləliklə, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyekti əməkdaşına aşağıdakı hallarda kompensasiya ödənilir: - kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyekti olmalı; - travma (xəsarət) almalı; -xəsarət əməkdaşın xidmət etdiyi dövrdə xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar alınmalı; -xəsarət əməkdaşın xidmətinin davam etdirilməsini istisna etməlidir. Bütün bu qeyd edilən şərtlərin mövcud olduğu təqdirdə əməkdaşa müvafiq kompensasiya ödənilir. Beləliklə, müəyyən olunur ki, iddiaçı Müdafiə Nazirliyində ədliyyə polkovnik leytenantı rütbəsində xidmət etmiş, Müdafiə Nazirliyi Hərbi Həkim Komissiyasının xx.xx.2023- cü il tarixli qərarı ilə sülh dövründə hərbi xidmətə yararsız, müharibə dövründə məhdud yararlı hesab edilmiş, Müdafiə Nazirinin xx.xx.2023-cü il tarixli əmri ilə “Hərbi xidmətkeçmə haqqında Əsasnamənin” 156-cı maddəsinin “v” bəndinə (xəstəliyə görə) tərxis olunmuş keçmiş ehtiyatda olan hərbi qulluqçudur. İddiaçı xidmət dövründə xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar aldığı travmaya görə müvafiq kompensasiyanın ödənilməsi ilə bağlı cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh iddiaçının tutduğu Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsinin Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 2021-ci il tarixli müvafiq əmrinə əsasən, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyekti əməkdaşları vəzifəsi hesab olunmadığını əsas gətirərək müraciətin təminindən imtina etmişdir. Məhkəmə aşağıdakılara əsasən cavabdehin mövqeyi ilə razılaşmır. İşin hallarından görünür ki, iddiaçı xx.xx.2020-ci il tarixdə Partlayış travması qapalı kəllə-beyin travması, baş beyin silkələnməsindən sonrakı vəziyyət diaqnozu ilə stasionar müalicədə olmuşdur. Hərbi İdarəetmə İnstitutunun rektorunun xx.xx.2022-ci il tarixli, 616 nömrəli travma haqqında arayışına əsasən xx.xx.2022-ci il tarixdə saat 17:20 radələrində fiziki hazırlıq saatında başı gicəllənib yıxılması nəticəsində "Başın küt travması (xx.xx.2022) nəticəsində keçirilmiş qapalı kəllə beyin travması, baş beyin silkələnməsi, sağ təpə nahiyyəsinin yumşaq toxumalarının əzilməsindən sonrakı asteno-nevrotik təzahürlər" diaqnozu ilə xəsarət almış, xx.xx.2022-xx.xx.2022-ci il tarixədək stasionar müalicədə olmuş, xx.xx.2022-ci il tarixdə MN BKH-da şəhadətləndirilərək 20 (iyirmi) gün müddətinə məzuniyyət verilmişdir. Daha sonra X3 Hərbi Həkim Komissiyasının xx.xx.2023-cü il tarixdə “Xəstəliklər cədvəli"nin 23b maddəsinin lll_qrafasına və ƏTC-yə (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il 29 fevral tarixli 59 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Hərbi-həkim ekspertizası haqqında Əsasnamə"yə qoşma) əsasən, Sülh dövründə hərbi xidmətə yararsız, müharibə dövründə məhdud yararlı kimi şəhadətləndirilmişdir. Bundan sonra iddiaçı Müdafiə nazirinin xx.xx.2023-cü il tarilxi 0172 nömrəli əmri və Hərbi İdarəetmə İnstitutu rektorunun xx.xx.2023-cü il tarixli 93 nömrəli əmri ilə "Hərbi xıdmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin 156-cı maddəsinin "v" bəndinə (xəstəliyə görə) ehtiyata buraxılmışdır. İddiaçının travma barədə arayışı əsasında tibbi şəhadətləndirilməsi mübahisələndirilməmiş və qüvvədədir. Beləliklə, iddiaçının xidmət etdiyi dövrdə xx.xx.2020 və xx.xx.2022-ci il tarixlərdə xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar travma alması, ikinci travmanın onun xidmətinin davam etdirilməsini istisna etməsi və nəticə etibarı ilə xəstəliyə görə hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılması işin mübahisəsiz halıdır. Başqa sözlə, yuxarıda sadalanan travma, bu travmanın iddiaçının xidmət etdiyi dövrdə xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar alındığı, travmanın iddiaçının xidmətinin davam etdirilməsini istisna etməsi iş materialları ilə sübut olunur. Cavabdehin istinad etdiyi kompensasiyanın ödənilməsinin ilkin şərti-iddiaçının kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyekti olmasına gəlincə isə məhkəmə aşağıdakıları qeyd edir. “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 6-cı maddəsinə uyğun olaraq verilmiş “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin səlahiyyət dairəsinin, vəzifə və hüquqlarının bölgüsünün, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat tədbirlərinin həyata keçirilməsi səlahiyyətlərinin müəyyən edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 yanvar 2005-ci il tarixli 186 №li fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi müdafiə sahəsində hərbi kəşfiyyat fəaliyyəti üzrə subyekt müəyyən edilmişdir. Həmin Qanunun 7-ci maddəsində qeyd olunan kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin əməkdaşlarına nəzərdə tutulmuş vəzifələrinin müəyyən edilməsi, yuxarıda qeyd olunan Fərmana əsasən öz səlahiyyətləri daxilində Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə həvalə edilmişdir. Fərmanın icrası ilə bağlı mütəmadi olaraq (hər il və ya ildə bir neçə dəfə) Müdafiə Nazirinin əmri ilə Müdafiə Nazirliyində hərbi kəşfiyyat həyata keçirən orqanların (subyektlərin) və onların əməkdaşlarının siyahıları təsdiq edilir. İşin hallarından müəyyən olunur ki, iddiaçı Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsində xidmət etmiş, iddiaçının xidmət etdiyi adıçəkilən vəzifə (Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi) Müdafiə Nazirinin xx.xx.2021-ci il tarixli 0026 nömrəli əmri ilə təsdiqlənmiş siyahıda kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyekti əməkdaşları vəzifəsi hesab olunmuşdur. “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin strukturuna daxil olan xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və “Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 17 aprel tarixli 502 nömrəli və “Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 10 oktyabr tarixli 1628 nömrəli fərmanlarının ləğv edilməsi barədə” xx.xx.2022-ci il tarixli 1626 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyası ləğv edilmiş və Milli Müdafiə Unversiteti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin xx.xx.2023-cü il tarixli 00275 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyektlərinin siyahısında Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsi öz əksini tapmamışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının xidmət etdiyi Hərbi Akademiyanın Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsi müdafiə nazirinin təsdiq etdiyi 2021-ci ilin siyahısında kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyekti hesab olunmuş, 2021-ci il əmrin qüvvədə olduğu müddətdə iddiaçı həmin əmrin verdiyi imtiyazlardan yararlanmış, cavabdeh tərəfindən ona bilavasitə kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyətinin subyekti kimi yanaşılmışdır. Belə ki, ilk öncə qeyd edilməlidir ki, birinci əmr-xx.xx.2021-ci il tarixli əmrlə təsdiq edilmiş kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyektlərinin dairəsi növbəti siyahı- xx.xx.2023-cü il tarixli 00275 nömrəli əmri qəbul edilənədək qüvvədə olmuşdur. İkincisi, “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun aşağıdakı maddələrinə əsasən: -20.6. Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektinin hərbi qulluqçularına hər il məzuniyyətə çıxarkən iki aylıq pul təminatı məbləğində müavinət verilir. 20.7. Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin əməkdaşları (pensiyaya çıxmış əməkd-aşlar da daxil olmaqla), o cümlədən onların ailə üzvləri pulsuz dövlət tibb xidməti ilə təmin olunurlar. Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin hərbi qulluqçularının müalicə olunmaları ilə əlaqədar ildə bir dəfə onlara iki aylıq pul təminatı məbləğində birdəfəlik müavinət verilir. -20.10. Məxfi, tam məxfi və xüsusi əhəmiyyətli sənədlərlə və ya digər məlumat daşıyıcıları ilə işləyən kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektləri əməkdaşlarının və işçilərinin vəzifə maaşlarına artımların miqdarı Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur. -20.11. Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərinin hərbi qulluqçularının həyatı və sağlamlığı dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına onların 5 illik pul təminatı məbləğində sığorta edilir. İşin hallarından görünür ki, iddiaçıya xx.xx.2022-ci il tarixli 12 nömrəli əmrlə Hərbi diplomatiya silsiləsinin baş müəllimi vəzifəsində 2022-ci il hesabına növbəti məzuniyyətə buraxılarkən ikiaylıq vəzifə maaşı məbləğində əlavə pul təminatı ödənilmiş, xx.xx.2022-ci il tarixli 7 nömrəli əmrlə “Kəşfiyyat və əks kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.7-ci yarımbəndinə uyğun olaraq müalicə olunma ilə əlaqədar 2022-ci il üçün iki aylıq pul təminat məbləğində birdəfəlik müavinət ödənilmiş, "Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti subyektlərini əməkdaşlarının sosial müdafiəsi" qaydasına əsasən özü və onun ailə üzvləri pulsuz dövlət tibb xidməti ilə təmin olunmaq hüququ ilə təmin edilmişlər. xx.xx.2022-ci il tarixli 1626 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanına əsasən iddiaçının xidmət etdiyi Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyası ləğv edilərək, yerinə Milli Müdafiə Unversiteti yaradılmış olsa da Müdafiə Nazirliyinin Silahlı Qüvələrinin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya Kursunun Baş müəllimi ilə Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifələri arasında hər hansı fərq olmamış, məhkəmə sorğusuna əsasən iddiaçının 2021-2022-ci illərdə aldığı pul təminatının tərkibində hər iki vəzifə üzrə hər hansı dəyişiklik olmamış, iddiaçıya hər iki vəzifədə eyni əmək haqqı və məxfiçilik pulu hesablanaraq ödənilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçının işlədiyi Hərbi Akademiyanın ləğv edilməsi və bazasında Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun yaradılması ilə əlaqədar kəşfiyyat subyektlərinin yeni siyahısının vaxtında tərtib edilməməsi iddiaçının məsuliyyət sferasına aid məsələ deyildir. Silahlı Qüvələrinin Hərbi Akademiyasının Hərbi Diplomatiya Kursunun Baş müəllimi vəzifəsi kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyektlərinin 2021-ci il siyahısında olmuş, həmin siyahı növbəti siyahı təsdiq edilənədək qüvvədə olmuş, iddiaçı məhz həmin siyahının qüvvədə olduğu vaxtda, xx.xx.2023-cü il tarixli yeni siyahı təsdiq edilənədək Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi İdarəetmə İnstitutunun Hərbi Diplomatiya kursunun baş müəllimi vəzifəsində xx.xx.2022-ci il tarixdə xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar xəsarət almış, həmin tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixədək stasionar müalicədə olmuş və xidmətinin davam etdirilməsini istina edən xx.xx.2023-cü il tarixdə tibbi şəhadətləndirilmişdir. Məhkəmə tərəfindən məhkəmə iclasında baxış keçirilmiş müdafiə nazirinin xx.xx.2023-cü il tarixli 00275 nömrəli əmrində Hərbi Akademiyanın ləğv edilməsi ilə əlaqədar kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyektlərinin əvvəlki hüquqi vəziyyətinə toxunulmamış, bu siyahıda xx.xx.2022-ci il tarixdən əvvəlki vəzifələrin kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyekti vəzifəsi hesab edilməsini və ya yanaşılmasını istisna etməsini nəzərdə tutan hər hansı müddəa əlavə edilməmişdir. “İnzibati icraat haqında” Qanunun: -13.1. İnzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. -13.3. Müəyyən inzibati aktın sonradan qəbul edilməsi və ya qəbul edilməməsi ilə bağlı səlahiyyətli inzibati orqanların vədlərinə, bəyanatlarına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. İddiaçının qeyd edilən əmrin qüvvədə olduğu və 1 il ərzində ona verilmiş təminatlarla (pulsuz müalicə, 2 aylıq məzuniyyət və 2 ayıq müalicə pulu, məxfiçiliyə görə pul və s.) təmin edilməsi onun kəşfiyyat və əks kəşfiyyat subyekti hesab edilməsinə dair inzibati orqanın yanaşmasına etimad hüququnu yaratmışdır. Beləliklə, yuxarıda sadalanan qanunvericilik normalarının işin faktiki hallarına tətbiqi nəticəsində müəyyən olunur ki, iddia tələbi iddiaçının kəşfiyyat və əks kəşfiyyat fəaliyyəti subyekti olmasına əsasən kompensasiya məbləğinin ödənilməsinin tələb edilməsi hissəsində əsaslıdır. İnzibati Prosessual Məcəllənin 12.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə proses iştirakçılarının izahatları, ərizə və təklifləri ilə, onların təqdim etdikləri sübutlarla və işdə olan digər materiallarla kifayətlənməyərək, mübahisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları xidməti vəzifəsinə görə araşdırmağa borcludur. Həmin Məcəllənin 12.2-ci maddəsinə görə məhkəmə müstəqil şəkildə öz təşəbbüsü ilə və ya proses iştirakçılarının vəsatətinə əsasən digər zəruri sübutları toplamağa borcludur. Məhkəmə tərəflərdən əlavə məlumat və sübutlar tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, iddia tələbi təmin edilməli, İddiaçı “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” 29 iyun 2004-cü il tarixli Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə nəzərdə tutulan üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiyanın ödənilməsi öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə həvalə edilməlidir. İnzibati Prosessual Məcəllənin 85.1-ci maddəsinə əsasən şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadının isə elan olunduğu gündən 10 gün müddətində inzibati məhkəmə vasitəsilə verilir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 12, 52, 68 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qərara aldı: İddia tələbi təmin edilsin. İddiaçı “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə nəzərdə tutulan üç illik pul təminatı məbləğində kompensasiyanın ödənilməsi öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinə həvalə edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Aygün Əhədova