Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №e-2-1(118)-1750/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № e-2-1(118)-1750/2025 03.11.2025 SUMQAYIT İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Həsənov Rahim Təşəkkül oğlunun sədrliyi, X5 oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı, Üçüncü şəxs X1, onun nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinə qarşı “onun mülkiyyətində olan Sumqayıt şəhəri, X9 qəsəbəsi, Səttar Bəhlulzadə küçəsi, ev 3, mənzil 22 ünvanında yerləşən yaşayış evində faktiki yaşamayan və istifadə hüququ olmayan xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X2 və xx.xx.2004-cü il təvəllüdlü X4 qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsi” tələbinə dair inzibati mübahisəyə məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi: Təsviri hissə: İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı xx.xx.1970-ci il tarixdə anadan olmuş, Sumqayıt şəhəri, X9 qəsəbəsi, Səttar Bəhlulzadə küçəsi, ev 3, mənzil 22 ünvanında yaşayır. Bu mənzil rəsmi olaraq da onun mülkiyyətindədir. Belə ki, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən ******* seriya nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli, xx.xx.2011-ci il tarixli Çıxarışa əsasən mənzil onun xüsusi mülkiyyətindədir. Bu ev atası Cavadov Təvəkgül dünyasını dəyişdikdən sonra ondan iddiaçıya miras payı kimi qalmışdır. Bu əsasla da ev onun mülkiyyətinə keçmişdir. Bununla yanaşı digər rəsmi sənədlər də sözügedən əmlakın onun mülkiyyətində olduğunu təsdiq edir. Onun mülkiyyətində olan mənzildə başqa bu evdə yaşayan və istifadə hüququ olan xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X6, xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X7, xx.xx.1960-cı il təvəllüdlü X3 da qeydiyyatdadırlar. Lakin onun mülkiyyətində olan Sumqayıt şəhəri, X9 qəsəbəsi, Səttar Bəhlulzadə küçəsi, ev 3, mənzil 22 ünvanında yerləşən evdə onunla yanaşı bu evdə yaşamayan və istifadə hüququ olmayan xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X2 və xx.xx.2004-cü il təvəllüdlü X11 dapasport qeydiyyatındadır. Onlar artıq 4 ilə yaxındır ki, onunla birlikdə yaşamırlar. Bunu Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyəti Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı İstehsalat Birliyinin 21 saylı MənzilKommunal Sahəsi tərəfindən verilmiş 30 aprel 2024-cü il tarixli akt və 45 nömrəli məlumat da bunu tam olaraq təsdiq edir. Buna görə də onlar mülkiyyətindən qeydiyyatdan çıxarılmalıdırlar. Sadaladığı şəxslər sözügedən evdə yaşamasalar da, onunla birlikdə pasport qeydiyyatındadırlar. Bu isə düzgün deyildir və həmin şəxslər onun evindən qeydiyyatdan çıxarılmalıdırlar.Bununla bağlı cavabdehə müraciət etmiş, lakin onun müraciəti müsbət həll edilməyərək məhkəməyə müraciət etməyini tövsiyyə etmişdir. Bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Qeyd olunanlara əsasən iddiaçı iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə prosesində iştirak edən iddiaçı eyniməzmunlu izahat verərək, iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə cavabdehə qanunla müəyyən olunmuş qaydada xəbərdarlıq edilsə də, o məhkəmə iclasına nümayəndəsinin gəlməsini təmin etməmişdir. Qanunvericiliyin tələbləri baxımından məhkəmə iddia tələbinə, lakin cavabdeh məhkəməyə məktubla müraciət edərək, məhkəmə iclasına işin çoxluğunu nəzərə alaraq gələ bilmədiklərini, işə onların iştirakları olmadan baxılmasını və məhkəmənin qanuni qərar çıxartmağı ilə razılaşdıqlarını bildirmişlər. Məhkəmə prosesində iştirak edən üçüncü şəxsin nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 iddia tələbinə etiraz edərək bildirmişdir ki, müvəkkilinin mübahisəli mənzilə köçürülməsi ilə bağlı mübahisə mülki məhkəmə tərəfindən hərtərəfli araşdırılmış və tələbləri təmin edilmişdir.Üçüncü şəxslərin həmin mübahisəli mənzilə istifadə hüquqları olduğuna görə iddia tələbinin təmin olunmamasını məhkəmədən xahiş etdi. İcraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materiallara: Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubu, DƏDKR tərəfindən verilmiş **********42-05101-093034 nömrəli çıxarışın surəti, yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında arayış, Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin e-2(060)-377/2025 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli qətnaməsi, Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin e-2(060)-377/2025 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli məktubu və digər sənədlər daxildir. Bu materialların məzmununa istinad edilir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə ilk növbədə iddianın mümkünlüyünə münasibətdə qeyd edir ki, hazırki iddia öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə daxildir. İddianı mümkünsüz edən hər hansı hal müəyyən edilməmişdir. İddianın əsaslılığı ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, iddia əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, Sumqayıt şəhəri, X9 qəsəbəsi, Səttar Bəhlulzadə küçəsi, ev 3, 22 nömrəli mənzil **********42-05101-093034 nömrəli çıxarışa əsasən iddiaçının mülkiyyətindədir. Üçüncü şəxslərdən X2 onun arvadı, X11 isə iddiaçının oğludur və həmin mənzildə yaşayış yeri üzrə pasport qeydiyyatındadır. İddiaçı yaxın qohumlarını həmin mənzildən pasport qeydiyyatından çıxarılmasını cavabdehdən tələb etmiş, lakin onun müraciəti müsbət həll edilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, imtina qanuni olmuş və aşağıdakılara əsasən təmin edilməməlidir. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən, yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən sonra qeydiyyata alınması üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət etməlidir. Həmin Qanunun 9-cu madddəsinin 1-ci və 5-ci bəndlərinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq dövlət orqanının məlumatına əsasən; yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun X.Məmmədovanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 12 iyun 2013-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair 11 iyul 2014-cü il tarixli Qərarında qeyd olunmuşdur ki, yaşayış sahəsinin mülkiyyət formasının dəyişdirilməsinin, yəni xüsusi mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması anı həmin yaşayış sahəsində yaşayan şəxslər və mülkiyyətçi arasında mövcud olan hüquq və vəzifələrin həcminin dəyişilməsinə səbəb olur. Bu halda, xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında dövlət qeydiyyatına alınan belə yaşayış sahəsinə digər ailə üzvlərinin yaşayış hüququnun yaranması Mülki Məcəllənin 228.1 və 228.2-ci maddələrində və ya qüvvədə olan Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsində müəyyən edilmiş əsaslara və qaydalara uyğun olaraq həll olunmalıdır. Həmin Qərarda qeyd olunmuşdur ki, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə digər ailə üzvləri arasında həmin sahədən istifadə hüququ ilə bağlı məsələlər həll edilərkən 2009-cu il oktyabrın 1-dək yaranmış münasibətlərə Mülki Məcəllənin 228-ci maddəsinin, həmin tarixdən sonra isə qüvvədə olan Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsinin müddəaları tətbiq edilməlidir. Hazırkı iddia iddia tələbindən göründüyü kimi, iddiaçının mənzildən pasport qeydiyyatından çıxartmaq istədiyi şəxs ailənin yaxın üzvüdür (arvadı və oğludur) və onunla yaşayış sahəsinə istifadə hüququna xitam verilmədən indiki tələbin uğurluluq ehtimalı yoxdur.Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, üçüncü şəxslərin həmin mənzilə istifadə hüququna xitam verilmədən, onların yaşayış yeri üzrə pasport qeydiyyatından çıxarılması məsələsi qanunvericiliyə uyğun olaraq mümkün deyildir. Həmçinin, təqdim edilən Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin e-2(060)-377/2025 nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, iddiaçılar X2, X4 cavabdeh İddiaçı qarşı mənzilə köçürmə tələbinə dair iddiaları təmin edilmiş və müvqfiq qətnamə qanuni qüvvəyə minmişdir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək, sadalanan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq və həmin maddələrin tələblərini işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, cavabdeh inzibati orqanın üzərinə hər hansı bir öhdəliyin qoyulması qəbul edilməzdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Şərh olunan xüsusatlara və istinad olunan hüquq normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə və İPM-in 68, 69, 81.1, 85.1,110.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinə qarşı “onun mülkiyyətində olan Sumqayıt şəhəri, X9 qəsəbəsi, Səttar Bəhlulzadə küçəsi, ev 3, mənzil 22 ünvanında yerləşən yaşayış evində faktiki yaşamayan və istifadə hüququ olmayan xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X2 və xx.xx.2004-cü il təvəllüdlü X4 qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan, onun tam formada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində ziyanına qərar qəbul edilmiş inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları (tərəflər və məhkəmə icraatına cəlb olunmuş üçüncü şəxslər) Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti 70 ünvanında yerləşən Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərar, surəti rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. X15