Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şirvan şəhəri İş № e-2-1(120)-2624/2024 06.12.2024 ŞİRVAN İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Nəcəfov Hilal Nəcəfalı oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X8, iddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil, cavabdehin nümayəndəsi Qəhrəmanova, X11 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Naziriliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə X23 şəxsin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “iddiaçıya 60 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə iddia tələbi üzrə işə məhkəmənin binasında açıq şifahi məhkəmə iclasında baxaraq, Təsviri hissə: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Naziriliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə X23 şəxsin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “35 il 5 ay 5 gün təşkil edən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının xx.xx.2021 ci il tarixdən təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia ərizəsi inzibati mübahisə kimi qeydiyyata alınaraq, məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılmışdır. Sonradan, iddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək, “iddiaçıya 60 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” kimi baxılmasını xahiş etmişdir. Şirvan İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadına əsasən iddianın dəyişdirilməsi məhkəmə tərəfindən qəbul edilmişdir. İddiаçı İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.1963-cü il tarixdə anadan olmuş, xx.xx.1981-xx.xx.1983-cii ildə Sovet Ordu sıralarında xidmət etmişdir. (2 il) xx.xx.1987-ci il tarixdən xx.xx.1988-ci ilədək Volodarski adına zavodunda avadanlıqlar sazlayıcısı işləmişdir. (7 ay 20 gün ) xx.xx.1988-ci il tarixdən xx.xx.1989-cu ilədək Dnepropetrovslc vilayəti, Sinelnukov rayonu, Kalinin kolxozunda müqvilə üzrə işləmişdir. (7 ay 21 gün) xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü tarixdə Qafqazazenerjitəmir xüsusiləşdirilmiş istehsalat müəssisəsində qazanxana avadanlıqlarının rəmiri üzrə çilingər işləmişdir, (güzəştli şərtlərlə iş stajı 4 il 10 ay 19 gün) xx.xx.1996-cü ildən xx.xx.1997-ci ilədək Qafqazazenerjitəmir QSC Əli-Bayramlı təmir istehsalatında turbin avadanlığlarının təmiri üzrə 6cı dərəcəli çilingər işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 1 il 26 gün) xx.xx.1997-xx.xx.1997 -ci ildə "xxxx" BM-cı Əli-Bayramlı filialında turbin təmiri sahəsinin 6-cı dərəcəli çilingər vəzifəsində işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 3 ay 26 gün) xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci ilədək Əli-Bayramlı turbin sahəsinə turbin avadanlıqların təmiri üzrə 6-cı dərəcəli və qaz kəsicisi çilingər işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 2 il 11 ay 12 gün) xx.xx.2002-xx.xx.2005-cı ildə Azərenerji ASC Əli Bayramlı DRES-in təmir quraşdırma sexinə turbin avadanlıqların təmiri üzrə 6-ci dərəcəli çilingər işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 3 il 3 ay 19 gün) xx.xx.2005-xx.xx.2009-cu ildə Azərenerji ASC "xxxx" MMC X1 və təmiri İdarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər işləmişdir, (güzəştli şərtlərlə iş stajı 3 il 10 ay 13 gün) xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu ildə "xxxx" MMC 2 saylı Quraşdırma İdarəsində 6-cı dərəcəli çilingər işləmişdir (güzəştli şərtlərlə iş stajı 2 ay 28 gün) xx.xx.2009-xx.xx.2016-cı ildə "xxxx" ASC X3 İdarəsinin Quba MES quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı çilingər işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 17 il 3 ay 21 gün) xx.xx.2016-xx.xx.2017-cı ildə X14 X21 Nakliyyə Sənaye və Ticarət Limited şirkətinin Azərbaycan Respublikası Filialı tikintisində tikinti sahə üzrə nəzarətçi işləmişdir. (iş stajı 1 il 4 ay) xx.xx.2017-xx.xx.2018-cı ildə "xxxx" MMC boru işləri üzrə qrup rəhbəri vəzifəsində işləmişdir. (iş stajı 6 ay 16 gün) xx.xx.2019-xx.xx.2019-cı ildə “Qaz OİL Building’MMC qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. (güzəştli şərtlərlə iş stajı 3 ay 17 gün) xx.xx.2020-xx.xx.2022-cı ildə “Azfen” B.M 4-cü dərəcəli borucu işləmişdir. (iş stajı 1 il 10 ay 4 gün) xx.xx.2022-xx.xx.2022-cı ildə "xxxx" MMC-də texnoloji boru kəmərlərinin quraşdırıcı vəzifəsində işləmişdir. (iş stajı 2 ay 07 gün) xx.xx.2023-cü ildən etibarən "xxxx"QSC mexaniki işlər üzrə çilingər işləyir. Beləliklə ümumi iş stajı 41 il 4 ay 4 giin, güzəştli şərtlərlə iş stajı isə 35 il 5 ay 5 gün təşkil edir. Ümumi iş stajı eləcədə güzəştli şərtlərlə pensiya almaq hüquq əldə etdiyində cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna güzəştli şərtlərlə pensiya təyin edilməsinə dair müraciət etmiş, lakin cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 3-17-1/2-M-310122/2023 saylı məktubla həmin pensiyanın təyin edilməsindən imtina etmişdir. Cavabdeh imtinanı onunla əsaslandırmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təstiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısında elektrik sexində işlədiyi elektrik çilingəri vəzifəsi nəzərdə tutulmamışdır. Lakin cavabdeh nəzər almamışdır ki, yüksək gərginlikli elektrik avadanlıqların təmiri” sahəsi həmin siyahının 24a bəndində nəzərdə tutulmuş və həmin avadanlıqlara müvəkkilim elektrik çilingəri kimi xidmət etmişdir. Cavabdeh güzəştli şərtlərlə əmək pensiyası hüququ verən iş stajını düzgün dəyərləndirməmiş və əsassız olaraq pensiya təyin etməkdən imtina etmişdir. Beləki, siyahın 24-cü bəndi Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” adlandırılır. Siyahının a yarım bəndin 26-cı sırasında “qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının təmiri, yanacaqötürmə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilingərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri” Siyahın 29-cü bəndi Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri adlandırılır. Burada polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. Müvəkkilim çalışdığı vəzifələr isə quraşdırıcı-çilingər qeyd edilmiş, yəni gördüyü funksional vəzifələr həmin tələblərlə əhatə olunur. Bununla yanaşı iş xarakteri haqqında arayışdan da görünür ki, müvəkkilimin iş yerində xx.xx.1989-cu ildən xx.xx.2019-cı ilədək zərərli sahədə 8 saatlıq iş günü ərzində səs-küy, toz, nəmlilik, iş yerində havanın temperaturunun normadan yuxarı olması və sair faktorları mövcud olmuş, aylıq məvacibin 12% həcmndə əlavə əmək haqqı ödənilmişdir. Bu hal müəssisənin şəxsin güzəştli şərtlərlə pensiya almaq hüququ verən işdə çalışmasına dair arayışda və əmək şəraiti üzrə iş yerinin zərərli olmasının xüsusiyyətləri göstərilməklə təstiqini tapır. Cavabdeh imtina məktubunda yanlış olaraq həmin peşənin siyahıda nəzərdə tutulmadığı əsası ilə imtina vermişdir. Belə olan halda cavabdehin üzərinə müvafiq öhdəliyin qoyulması zərurəti vardır. xx.xx.1963cü il təvəllüdlü olduğundan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ xx.xx.2021-cü ildən etibarən yaranır və həmin tərixdən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi öhdəliyi cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. Cavabdehin məhkəməyə daxil olmuş etirazından göründüyü kimi cavabdeh iddiaçının iddia tələbini etirazla qarşılayır və bu halı onunla əsaslandırır ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 9.8-ci maddəsinə əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək (xx.xx.2006-ci il tarixədək) bu Qanunun 9-cu maddəsində göstərilən işlərdə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja görə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə müvafiq surətdə təyin edilir. Azərbaycan Respublikasının 6 mart 2007-ci il tarixli 260-İİİQD nömrəli Qanunu ilə qüvvədən “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin “b” bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarı ilə təsdiq olunmuş 2 №-li siyahı üzrə müəyyən edilmiş 25 il ümumi stajı olan və bu stajın azı 12 il 06 ayını zərərli və ağır işlərdə çalışan 57 yaşı tamam olmuş kişilərin güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək oensiyası hüququ vardır. Qeyd edilən normanın məzmunundan göründüyü kimi iddiaçıya güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün müvafiq şərtlər mövcud olmalıdır: 1) tələb olunan yaş həddinə çatdıqda (57 yaş), 2) xx.xx.2006-ci il tarixədək azı 25 il sığorta stajı olduqda, 3) stajın 12 il 06 ayını əmək şəraiti zərərli və ağır islərdə işlədikdə. Bildirməyi zəruri hesab edirik ki, qanunla tələb olunan ikinci və üçüncü sərtlər ödənilmir: İkinci şərt: İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş sənədlərə (xx.xx.1981-ci il tarixli və ИT-l ******* nömrəli əmək kitabçalarına, H3 ******* nömrəli hərbi biletə) əsasən, İddiaçı 01 yanvar 2006-ci il tarixədək ümumi iş stajı qanunvericiliklə tələb olunan 25 ildən az, yəni 23 il 03 ay 10 gün (xx.xx.1980-xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1981xx.xx.1983-ci il, xx.xx.1984-xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988xx.xx.1989-cu il, xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1997-xx.xx.1998-ci il, xx.xx.1998-xx.xx.1999-cu il, xx.xx.1999xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002-xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər) təşkil edir. Üçüncü şərt: İddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş "xxxx" ASC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəli güzəştli arayışına münasibətdə qeyd etməyi zəruri hesab edirik ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. Lakin iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş arayışda xx.xx.2006-xx.xx.2007-cı il tarixləri arasındakı dövr ərzində "xxxx" MMC-nin X1 və təmiri idarəsinin Sumqayıt quraşdırma sahəsində çilingər, xx.xx.2009-xx.xx.2011-ci il və xx.xx.2013-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındakı dövrlər ərzində quraşdırıcı çilingər vəzifələrində işlədiyi qeyd olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi xx.xx.2022-ci il tarixli, 175 nömrəli qərarı ilə təsdiqlənmiş Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi yə ödənilməsi Qaydasının 4.1.20ci bəndinə əsasən, yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə iş müddəti bu Qaydanın 4.1.1-ci yarımbəndində nəzərdə tutulmuş sənədlərə və şəxsin güzəştli şərtlə əmək pensiyası hüququ verən işdə işləməsinə dair işəgötürənin forması bu Qaydaya 2 nömrəli Əlavə ilə müəyyən edilmiş arayışına əsasən müəyyən olunur. Bildiririk ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının tərəfindən pensiya mübahisələrinə dair bəzi işlər təhlil edilərək inzibati məhkəmələrə ünvanlanmış 18 noyabr 2020-ci il tarixli icmal məktubunda qeyd olunur ki, məhkəmə qərarının əsaslandırılması zamanı iddiaçının zərərli əmək şəraitində işlədiyi dövrün siyahıda nəzərdə tutulan hansı sahəyə və koda uyğun olması dəqiq göstərilməlidir. İddiaçının işlədiyi quraşdırma sahəsində çilingər vəzifəsi sözügedən arayışda istinad edilən Siyahının bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, 01 yanvar 2006-cı il tarixdən iddiaçıya münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqları fərdi hesabının sığorta hissəsində 2008-ci ilin avqust ayı üzrə öz əksini tapmadığından həmin müddətin (01 ay) sosial sığorta stajına daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Əlavə olaraq qeyd etməyi zəruri hesab edirik ki, Qanunun 9.8-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq xx.xx.2006-cı il tarixədək 12 il 06 ay güzəştli iş stajı tələb olunur. Müvafiq arayış tərəflərindən güzəştli iş stajını təsdiq edən arayış kimi qəbul edilsə belə, həmin arayışa əsasən iddiaçının sadəcə xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il tarixlər güzəştli iş stajı kimi qeyd olunmuşdur. Belə olan halda iddiaçının güzəştli iş stajı 02 il 11 ay 12 gün təşkil edəcək ki, bu da qanunvericiliklə tələb olunan 12 il 06 ay tələbini ödəmir. Yuxarıda qeyd olunanlardan belə nəticəyə gəlinir ki, cavabdehin imtinası qanuni və əsaslı olmuşdur. Qeyd olunanlardan bir daha aydın olduğu kimi iddia tələbi əsassız və qanunsuzdur, bu səbəbdən də cavabdeh orqanın iddiaçının müraciətinə ilə bağlı verdiyi imtina qanuna uyğun olmuşdur. İddiaçı “güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair 2-1(120)-2624/2024 nömrəli inzibati iş üzrə iddia tələbinin təmin olunmaması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdirlər. İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil məhkəmə iclasında izahat verərək qeyd olunanlara əsasən iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehin nümayəndəsi Qəhrəmanova, X16 iddia tələbinə qarşı qeyd etdiklərini etirazın məzmununa uyğun izahat verərək iddianın təmin olunmaması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia inzibati prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə riayət edilməklə təqdim edilmişdir. Məhkəmə aşağıdakı sübutları qeyd etməyi zəruri hesab edir: İşdə olan seriya AZE ******** nömrəli Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1963-cü il tarixdə anadan olmuş, Salyan rayonu, Pambıqkənd kəndində qeydiyyatdadır. İşdə olan xx.xx.1981-ci il tarixli iddiaçıya məxsus əmək kitabçasının təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1980-cı il tarixdən xx.xx.2009-cu il tarixədək əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. İşdə olan xx.xx.1981-ci il tarixli, НЗ ******* nömrəli hərbi biletin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. İşdə olan iddiaçıya məxsus ИТ-İ ******* nömrəli əmək kitabçasının təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.2009-cu il tarixdən xx.xx.2023-cü il tarixədək əmək fəaliyyətində olmuşdur. İşdə olan "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 01-VƏ/38 nömrəli işin xarakteri haqqında güzəştli arxiv arayışından görünür ki, 1963-cü il təvəllüdlü İddiaçı həqiqətən xx.xx.1999-cu ildə "xxxx" Dövlət Şirkətinin İstehsalat-Təmir müəssisəsinin Əli- Bayramlı Turbin təmiri sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib və xx.xx.2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinin 3-cü bəndinə (başqa işəgötürənlə əmək müqqaviləsi bağladığına görə) öz xahişi ilə işdən azad edilib. xx.xx.2006-cı ildə "xxxx" ASC-nin "xxxx" MMC-nin X1 və Təmiri idarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib, xx.xx.2007-ci ildə X4 İdarəsinin Qazan İstilik Quraşdırma sexinin 2 №-li Buxar Qazan təmiri sahəsinə keçirilib və xx.xx.2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə) əmək müqaviləsinə xitam verilib. xx.xx.2009-cu ildə "xxxx"ASC- mn X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə keçirilib, xx.xx.2011-ci ildə (əmr № ATÜ/63, xx.xx.2011-ci il) “Cənub Layihə”nin Mexaniki Avadanlıqların və X2 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə keçirilib, xx.xx.2013cü ildə “Puta qəsəbəsi Hərbi Dəniz Qüvvələri Bazası Tikinti Layihəsi nin Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə keçirilib, xx.xx.2014-cü ildə vəzifə və dərəcəsə saxlanılmaqla “Şimal-2” X15 Tikinti Layihəsinin Qazan və köməkçi avadanlıqların quraşdırılması sahəsinə keçirilib, xx.xx.2016-cı ildə 1 saylı Tikinti Quraşdırma Sahəsinin Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə keçirilib və xx.xx.2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (işçinin təşəbbüsü ilə ) əsasən əmək müqaviləsi xitam edilib. İddiaçı zərərli sahədə 8 saatlıq iş günü ərzində Qazanxana və Turbin Avadanlıqlarının təmir zamanı səs-küy, tozun, nəmlilik iş yerində havanın temperaturunun normadan yuxarı olması faktorları mövcud olmuşdur. Göstərilən peşələrdə işləyənlər Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 №-li Qərarının 24-cü “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” Fəslinə əsasən Elektrik Stansiyaların qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının, yanacaqötürmə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilingərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri “a fəhlələr bəndinə və 29-cu “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə “Polad və dəmir-beton kostruksiyaların quraşdırılması” bəndinə əsasən quraşdırıcı-çilingərlərin işi xüsusi zərərli əmək şəraitində işlərə aid olduğuna görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdir. Güzəştli pensiya üçün staj: 12 il, 10 ay, 19 gün təşkil edir. Məlumat üçün bildiririk ki, “Azbaşenerji”nin xx.xx.1978-ci il tarixli 401 №-li əmrinə əsasən “Azenerjitəmir” zavodu İstehsalat Təmir müəssisəsi adlandırılıb. "xxxx"ASCnin xx.xx.2002-ci il tarixli 13 №-li əmrinə əsasən İstehsalat-Təmir müəssisəsi ləğv edilmiş və yeni hüquqi şəxs kimi "xxxx" MMC yaradılmışdır. "xxxx" ASC-nin xx.xx.2004-cü il tarixli AÜ 032 №-li əmrinə əsasən "xxxx" MMC "xxxx" MMC adlandırılmışdır. "xxxx"ASC-nin xx.xx.2005-ci il tarixli AÜ 040 №-li əmrinə əsasən isə "xxxx"MMC adlandırılıb. Dövlət Əmlaklarının idarə edilməsi üzrə Dövlət Komitəsinin xx.xx.2008-ci il 323 №-li sərəncamına əsasən "xxxx"ASC adlandırılıb. İşdə olan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının iddiaçıya ünvanladığı xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-17-1/2-M-310122/2023 nömrəli məktubundan görünür ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (bundan sonra- Qanun) 9.1-ci maddəsinə əsasən axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası almaq hüququ verən incəsənətin xüsusi sahələrində, yeraltı işlərdə, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərin (istehsalatın, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin) müvafiq icra hakimiyyəti orqanın (qurumun) təsdiq etdiyi siyahısında nəzəıdə tutulan işlərdə azı 12 il 6 ay çalışmış kişilərin həmin Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şərtlər daxilində yaş həddi 5 il azaidılmaqla əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Qanunun 7-ci maddəsinə əsasən 65 yaşına çatmış kişilərin fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitaiı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017ci il iyulun 1-dəkyaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 aprel 2022ci il tarixli 175 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydası”nın 4.1.20-ci yarımbəndinə əsasən yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə iş müddəti şəxsin güzəştli şərtlə əmək pensiyası hüququ verən işdə işləməsinə dair işəgötürənin sözügedən Qaydada göstərilənlərə uyğun hazırlanmış arayışına əsasən müəyyən edilir. Bununla əlaqədar olaraq, zərərli əmək şəraitində işlədiyi dövrün Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş siyahıda nəzərdə tutulan hansı sahəyə və koda uyğun olması, gördüyünüz iş, tutduğu vəzifə və malik olduğu peşə ilə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən iş, vəzifə və peşəyə görə gördüyünüz işin xarakteri, habelə işlədiyi müəssisənin fəaliyyət istiqaməti və s.) iş yerinin arayışında dəqiq göstərilməlidir. Qanunun 1.0.2-ci maddəsinə əsasən sığorta stajı əmək pensiyası hüququnun müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan iş və ya digər fəaliyyət dövrlərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödəmək şərtilə) və eləcə də müvafiq qanunvericiliklə sığorta stajına daxil edilən digər dövrlərin məcmusudur. Qanunun 21.1-ci maddəsinə görə şəxsin müvafiq iş, hərbi xidmət və digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə daxil edilir. Eyni zamanda bildiririk ki, Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filial əsasnaməsinə uyğun olaraq öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezdentinin fərmanlarını və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarım, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Əsasnaməsini və Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Nizamnaməsini, Nazirliyin normativ-hüquqi aktlarını, əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin əmr və sərəncamlarını, X20 qərarlarını, X17 sədrinin sərəncam və əmrlərini rəhbər tutur. Qanunun 9.1-ci madddəsinə görə yeraltı işlər, incəsənətin xüsusi sahələri, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlər Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq olunmuş siyahı üzrə müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsi nəzərdə tutulmuşdur. Mərkəzi Filiala təqdim edilən "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəii arayışında xx.xx.2006-xx.xx.2007-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində "xxxx" ASC-nin "xxxx" MMC-nin X1 və təmiri idarəsinin Sumqayıt quraşdırma sahəsində çilingər, xx.xx.2009xx.xx.2011-ci il və xx.xx.2013-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındakı dövrlər ərzində quraşdırıcı çilingər vəzifələrində işlədiyi qeyd olunmuşdur. İşlədiyi quraşdırma sahəsində çilingər vəzifəsi sözügedən arayışda istinad olunan Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri (29) bölməsində nəzərdə tutulmamışdır. Həmçinin quraşdırıcı çilingər vəzifəsi həmin arayışda istinad edilən yuxarıda qeyd olunan polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, 1 yanvar 2006-cı il tarixindən bugünədək münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqları fərdi hesabının sığorta hissəsində 2008-ci ilin avqust ayı üzrə öz əksini tapmadığından həmin müddətin (1 ay) sosial sığorta stajınıza daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Göstərilən səbəblərdən də güzəştli iş stajı 12 il 6 aydan az təşkil edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyinatı qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilmir. İşdə olan "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 01-PH/96 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, xx.xx.1999-cu ildə (əmr №45-ш, xx.xx.1999-cu il) "xxxx" Dövlət Şirkətinin İstehsalat-Təmir müəssisəsinin Əli-Bayramlı Turbin təmiri sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib və xx.xx.2002-ci ildə (əmr № 28-kş, xx.xx.2002-ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69cu maddəsinin 3-cü bəndinə (başqa işəgötürənlə əmək miiqqaviləsi bağladığına görə) öz xahişi ilə işdən azad edilib. xx.xx.2006-cı ildə (əmr № 93-kş, xx.xx.2006-cı il) "xxxx" ASC-nin “Azərenerjitikinti" MMC-nin X1 və Təmiri İdarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib. xx.xx.2007-ci ildə (Əmr №-208/lb-kş, xx.xx.2007-ci il) X4 İdarəsinin Qazan İstilik Quraşdırma sexinin 2 №-li Buxar Qazan təmiri sahəsinə keçirilib və xx.xx.2009-cu ildə (Əmr №25/14kş, xx.xx.2009-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə) əmək müqaviləsinə xitam verilib. xx.xx.2009-cu ildə (əmr №-01/14-kş, xx.xx.2009-cu il) "xxxx" ASC-nin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə qəbul edilib və xx.xx.2016-cı ildə (əmr № 20/31-irş, xx.xx.2016-cı il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a" bəndinə (işçinin təşəbbüsü ilə) əsasən əmək müqaviləsi xitam edilib. Yuxarıda qeyd edilən peşələrdə işləyənlər Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 №-li Qərarının 24-cü “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” Fəslinə əsasən Elektrik Stansiyaların qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının, yanacaqötünnə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilin gərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri “a” fəhlələr bəndinə və 29-cu “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə “Polad və dəmirbeton kostruksiyaların quraşdırılması” bəndinə əsasən quraşdırıcı-çilingərlərin işi xüsusi zərərli əmək şəraitində işlərə aid olduğuna görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdir. Həmçinin, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cii il tarixli 320 Saylı Qərarının 2 №-li əlavəsinin “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin” 2 №-li siyahısının, Xİİİ Fəslinin “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar güc təsərrüfatı”nın 2140000a-18455 saylı şifrəsinə əsasən çilingərlər və bütün adlardan olan elektrik çilingərləri və 2 №-li siyahının XXVİİ “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə (Şifrə-********) əsasən 2290000a-14612 kodları ilə qeyd edilən “polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar” yarımbəndinə uyğun quraşdırıcı-çilingərlərin işi ilə eynidir və güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdirlər. Güzəştli pensiya üçün staj: 12 il, 10 ay, 19 gün təşkil edir. İşdə olan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/2-47820/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı Mərkəzi Filiala təqdim etdiyi "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəli arayışında xx.xx.2009-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındaki dövr ərzində sözügedən müəssisəsin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsində quraşdırım çilingər vəzifəsində işlədiyi qeyd olunmuşdur. Göründüyü kimi, adıçəkilən şəxsin işlədiyi vəzifə sözügedən arayışda istinad edilən yuxarıda qeyd olunan polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, 1 yanvar 2006-cı il tarixindən bugünədək İddiaçı münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqları fərdi hesabının sığorta hissəsində 2008- ci ilin mart, aprel, may, iyun, iyul, avqust, sentyabr, oktyabr, noyabr, dekabr ayları üzrə öz əksini tapmadığından həmin müddətin (10 ay) sosial sığorta stajına daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Göstərilən səbəblərdən də, adıçəkilən şəxsin güzəştli iş stajı 12 il 6 aydan az (4 il 10 ay 25 gün (xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2006-xx.xx.2008-ci il, xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu il tarixləri arasındakı dövrlər)) təşkil edir. Eyni zamanda bildiririk ki, İddiaçı ümumi iş stajı 35 il 7 ay (xx.xx.2006cı il tarixinədək 21 ii 1 ay (xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü il, xx.xx.1980-xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1984xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988-xx.xx.1983-cu il, xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996-xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər), həmin tarixdən sonra 14 il 6 ay) təşkil edir. Bundan başqa, adıçəkilən şəxsin xx.xx.2023-ci il tarixinə fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı cəmi 68501,62 manat təşkil edir. İşdə olan "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 01-PH/214 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, 1963-cü il təvəllüdlü İddiaçı həqiqətən xx.xx.1989-cu ildə (Əmr №- 100, xx.xx.1989-cu il) “Qafqazenerjitəmir” Xüsusiləşdirilmiş İstehsalat müəssisəsinin X7 Stansiyalarındakı Avadanlığın zərərli əmək şəraitində Turbin generatorlarının təmiri üzrə çilingər peşəsinə qəbul edilib, xx.xx.1990-cı ildə (Əmr №-216, xx.xx.1990-cı il) həmin sahədə 3cü dərəcəli çilingəri peşəsinə keçirilib, xx.xx.1994-cü ildə "Qafqazenerjitəmir" İstehsalat Birliyi "xxxx" Dövlət Şirkətinin xx.xx.1994-cü il tarixli, 61 №-li Əmri ilə "xxxx" Azərbaycan-X18 adlandırılmışdır və xx.xx.1994-cü ildə (Əmr № 36, xx.xx.1994-cü il) İddiaçı Turbin "xxxx" müəssisəsinin Əli-Bayramlı sahəsinə çilingəri peşəsinə keçirilmişdir. xx.xx.1996-cı ildə (Əmr №-9-ok, xx.xx.1996-cı il) “Qafqazenerjitəmir” müəssisəsinin Əli- Bayramlı sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər vəzifəsinə qəbul edilib və xx.xx.1997-ci ildə (Əmr № 5-ok, xx.xx.1997ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Qanunlar Məcəlləsinin 36-cı maddəsinə (müqavilə müddətinin qurtarması ilə əlaqədar) əsasən işdən azad edilib. xx.xx.1997-ci ildə (Əmr №-20, &2-km,xx.xx.1997-ci il) "xxxx" Azərbaycan-X12 Əli-Bayramlı sahəsinə Turbin təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər vəzifəsinə qəbul edilib və xx.xx.1999-cu ildə (Əmr №10, xx.xx.1999-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Qanunlar Məcəlləsinin 37-ci maddəsinə əsasən işdən azad edilib. Yuxarıda qeyd edilən müəssisələr SSRİ Energetika Nazirliyinə tabe olduğuna görə, X13 yarandığı zaman həmin müəssisələrin arxiv sənədləri də Rusiyya Federasiyasının ərazisində (Dəqiq yerləri məlum deyildir) qalmışdır. X6 Qazanxana, Turbin və Generatorların təmiri və sazlanma işləri isə Azərbaycan Respublikası Müstəqillik qazandıqdan sonra "xxxx"ASC və onun struktur bölmələri tərəfində yerinə yetirilir. xx.xx.1999-cu ildə (əmr № 45-m, xx.xx.1999-cu il) "xxxx" Dövlət Şirkətinin İstehsalat-Təmir müəssisəsinin Əli-Bayramlı Turbin təmiri sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib və xx.xx.2002-ci ildə (əmr № 28-kş, xx.xx.2002-ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinin 3-cü bəndinə (başqa işəgötürənlə əmək müqqaviləsi bağladığına görə) öz xahişi ilə işdən azad edilib. xx.xx.2006-cı ildə (əmr № 93-kş, xx.xx.2006-cı il) ”Azərenerji”ASC-nin "xxxx" MMC-nin X1 və Təmiri İdarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib, xx.xx.2007-ci ildə (Əmr №-208/lb-kş, xx.xx.2007-ci il) X4 İdarəsinin Qazan İstilik Quraşdırma sexinin 2 №-li Buxar Qazan təmiri sahəsinə keçirilib və xx.xx.2009-cu ildə (Əmr №25/14-kş, xx.xx.2009-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə) əmək müqaviləsinə xitam verilib. xx.xx.2009-cu ildə (əmr №-01/14-kş, xx.xx.2009-cu il) "xxxx"ASC-nin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə qəbul edilib və xx.xx.2016- cı ildə (əmr № 20/31-irş, xx.xx.2016-cı il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (işçinin təşəbbüsü ilə) əsasən əmək müqaviləsi xitam edilib. İddiaçı işlədiyi vəzifələr Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 №-li Qərarının 24-cü “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” Fəslinə əsasən Elektrik Stansiyaların qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının, yanacaqötürmə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilingərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri “a” fəhlələr bəndinə və 29-cu “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə “Polad və dəmir-beton kostruksiyaların quraşdırılması” bəndinə əsasən quraşdırıcı-çilingərlərin işi xüsusi zərərli əmək şəraitində işlərə aid olduğuna görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdir. Həmçinin, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cü il tarixli 320 Saylı Qərarının 2 №-li əlavəsinin “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin“ 2 №-li siyahısının, Xİİİ Fəslinin “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar güc təsərrüfatf’nm 2140000a-18455 saylı şifrəsinə əsasən çilingərlər və bütün adlardan olan elektrik çilingərləri və 2 №-li siyahının XXVİİ “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə (Şifrə- ********) əsasən 2290000a-14612 kodları ilə qeyd edilən “polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar” yarımbəndinə uyğun quraşdırıcıçilingərlərin işi ilə eynidir və güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdirlər. İşdə olan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/2-119314/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Ələddin X9 təqdim etdiyi sənədlərdə qeyd olunan məlumatlara əsasən onun ümumi iş stajı 35 il 7 ay (xx.xx.2006-cı il tarixinədək 21 il 1 ay (xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü il, xx.xx.1980xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1984-xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988xx.xx.1989-cu il, xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002-xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər), həmin tarixdən sonra 14 il 6 ay), güzəştli iş stajı 4 il 10 ay 25 gün (xx.xx.1999xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2006-xx.xx.2008-ci il, xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu il tarixləri arasındakı dövrlər) təşkil edir. İşdə olan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/2-123247/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsi nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı Mərkəzi Filiala təqdim etdiyi "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəli arayışında xx.xx.2009-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındaki dövr ərzində sözügedən müəssisəsin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsində quraşdırıcı çilingər vəzifəsində işlədiyi qeyd olunmuşdur. Göründüyü kimi, adıçəkilən şəxsin işlədiyi vəzifə sözügedən arayışda istinad edilən yuxarıda qeyd olunan polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, 1 yanvar 2006-cı il tarixindən bugünədək İddiaçı münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqları fərdi hesabının sığorta hissəsində 2008-ci ilin mart, aprel, may, iyun, iyul, avqust, sentyabr, oktyabr, noyabr, dekabr ayları üzrə öz əksini tapmadığından həmin müddətin (10 ay) sosial sığorta stajına daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Göstərilən səbəblərdən də, adıçəkilən şəxsin güzəştli iş stajı 12 il 6 aydan az (4 il 10 ay 25 gün (xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2006-xx.xx.2008-ci il, xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu il tarixləri arasındakı dövrlər)) təşkil edir. Eyni zamanda bildiririk ki, İddiaçı ümumi iş stajı 35 ii 7 ay (xx.xx.2006-cı il tarixinədək 21 il 1 ay (xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü il, xx.xx.1980-xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1984-xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988-xx.xx.1983-cu il, xx.xx.1989xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996-xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002-xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər), həmin tarixdən sonra 14 il 6 ay) təşkil edir. Bundan başqa, adıçəkilən şəxsin xx.xx.2023-ci il tarixinə fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı cəmi 68501,62 manat təşkil edir. İddia tələbinin mahiyyəti ilə bağlı isə məhkəmə işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Gəlinən nəticə ilə bağlı aşağıdakıların qeyd edilməsi zəruri hesab olunur. İddiaçının güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi ilə bağlı müraciətə qiymət verilən zaman, cavabdeh imtina üçün bir halı əsas götürmüşdür:
1. Güzəştli iş stajının toplanmaması; Məhkəmə iş materiallarından müəyyən etdi ki, iddiaçı Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır, təvəllüdü xx.xx.1963-cü ildir, iddiaçı güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsini xahiş etmiş, lakin onun 12 il 6 ay güzəştli iş stajının olması səbəbindən, ona güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsindən imtina olunmuşdur. Məhkəmə vurğulamağı zəruri hesab edir ki, vətəndaşa, yəni hazırki iddiaçıya ümumiyyətlə, güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin olunması üçün pensiya təyin olunmasına əsas verən sığorta stajının və xüsusi sahələrdə işlədiyi illərinin nə qədər təşkil etdiyi müəyyən edilməli, bundan başqa ümumiyyətlə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün pensiya kapitalı ilə bağlı şərtin zəruri olub-olmaması aydınlaşdırılmalıdır. Məhkəmə bu istiqamətdə zəruri qiymətləndirmənin aparılması üçün “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun müddəalarına istinad edir. Belə ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: -1.0.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası - bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əməkhaqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanların ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir, 3.1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları bu Qanunda göstərilən hallarda əmək pensiyası təminatı hüququna malikdirlər. -1.0.2-ci maddəsinə görə sosial sığorta stajı əmək pensiyası hüququnun müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan iş və ya digər fəaliyyət dövrlərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödəmək şərtilə) və eləcə də müvafiq qanunvericiliklə sığorta stajına daxil edilən digər dövrlərin məcmusudur. -9.1-ci maddəsinə əsasən axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) çalışan sığortaolunanların: kişilər - 60 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə, qadınlar - 55 yaşına çatdıqda, azı 20 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışmışlarsa və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə, əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, sosial sığorta stajının müəyyən olunması, əmək pensiyası sənədlərinin rəsmiləşdirilməsi, baxılması və saxlanması Qaydaları”nın 2.1.8-ci bəndində göstərilir ki, Qanunun 9.8-ci maddəsinə əsasən Qanunun qüvvəyə mindiyi günədək 9-cu maddədə göstərilən işlərlə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja görə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericiliklə təyin olunur. Qanunun 9.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə çalışmış şəxslərin əmək pensiyası hüququ Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı” üzrə, həmin siyahı təsdiq olunanadək isə Qanunun 9.8-ci maddəsinə uyğun olaraq Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Yeraltı işlərdə, əmək şəraitinin xüsusilə zərəli və xüsusi ağır olan işlərdə çalışanlara, dənizdə çalışan neftçilərə yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 1 nömrəli Siyahısı” və “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və ya göstəricilərin 2 nömrəli Siyahısı” (Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli Qərarı ilə qüvvədən düşmüşdür) əsasında müəyyən edilir. Şərh ounan normaların tələblərinə əsasən iddiaçının ümumi və güzəştli stajına münasibət bildirilməsi zəruri hesab edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının 60 yaşınadək ümumi iş stajının nə qədər olması əmək kitabçasında olan qeydlər əsasında müəyyən edilir. İşdə olan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/2-119314/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Ələddin X9 təqdim etdiyi sənədlərdə qeyd olunan məlumatlara əsasən onun ümumi iş stajı 35 il 7 ay (xx.xx.2006-cı il tarixinədək 21 il 1 ay (xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü il, xx.xx.1980xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1984-xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988xx.xx.1989-cu il, xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002-xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər), həmin tarixdən sonra 14 il 6 ay), güzəştli iş stajı 4 il 10 ay 25 gün (xx.xx.1999xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2006-xx.xx.2008-ci il, xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu il tarixləri arasındakı dövrlər) təşkil edir. Məhkəmə qanunvericiliyin müddəalarını əmək kitabçasında olan qeydlər ilə birgə qiymətləndirdikdə müəyyən etdi ki, iddiaçının 60 yaşı tamam olduğu vaxta, yəni xx.xx.2023cü il tarixə ümumi iş stajı 25 ildən çox təşkil edir. Qeyd edilməlidir ki, iddiaçının ümumi iş stajı cavabdeh inzibati orqan tərəfindəndə mübahisələndirilməmiş və mübahisəsiz hal kimi qəbul edilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının işlədiyi 12 il 6 ay güzəştli iş stajının olmadığını bildirmişdir. Cavabdehin xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/2-47820/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı Mərkəzi Filiala təqdim etdiyi "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəli arayışında xx.xx.2009xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındaki dövr ərzində sözügedən müəssisəsin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsində quraşdırım çilingər vəzifəsində işlədiyi qeyd olunmuşdur. Göründüyü kimi, adıçəkilən şəxsin işlədiyi vəzifə sözügedən arayışda istinad edilən yuxarıda qeyd olunan polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun olmadığını bildirilmişdir. Məhkəmə cavabdehin imtina məktubunda göstərdiyi əsasa münasibətdə bildirir ki, iddiaçı 60 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiya hüququnun qazanılması üçün güzəştli iş stajı ilə bağlı şərti də ödəmişdir. İlkin olaraq qeyd olunmalıdır ki, 11 dekabr 2017-ci il tarixdə təsdiq edilmiş “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, yenidən hesablanması, bir növündən başqa növünə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydaları»na 2 nömrəli Əlavənin 2.4.1-cü bəndinə görə, müraciət edən şəxs “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinə əsasən yaşa görə pensiya təyin edilməsi üçün güzəştli şərtlə pensiya hüququ verən işdə çalışmasına dair iş yerinin arayışını təqdim etməlidir. Yəni, güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin göstərilən normalarına uyğun olaraq iddiaçının işlədiyi müəssisədən onun zərərli əmək şəraitində işləməsinə dair arayış (güzəştli iş arayışı) tələb edilməli və həmin sənəd iş materiallarına əlavə olunmalıdır. Bu arayışın təyinatı, şəxsin işlədiyi peşənin və istehsalat sahəsinin sözügedən siyahılarda nəzərdə tutulmuş zərərli istehsalat sahələri və ya peşələrlə uyğunluğunu dürüstləşdirməkdir. Bu arayışın məzmunu sadəcə, şəxsin çalışdığı peşənin və istehsalat sahəsinin siyahıda göstərilən hər hansı bölməyə aid olmasından ibarət olmalı deyil, işçinin gördüyü işin siyahılara uyğunluğunu müəyyən etmək üçün nəticəyə gəlməyə əsas verən zəruri qiymətləndirici istehsalat-texnoloji məlumatları, eyniləşdirmə üçün zəruri olan meyar əlamətlərini əks etdirməli, əsaslandırılmış olmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi tərəfindən inzibati məhkəmələrə ünvanlanmış icmal məktubda da məhkəmələrə izah olunmuşdur ki, iş yerindən əldə edilən sənəd məzmunca iddiaçının arayışda qeyd olunan işlərdə və müddətlərdə zərərli əmək şəraitində işləməsini müəyyən etməyə imkan verməli, ümumi ifadələrdən istifadə edilməməli, iddiaçının işlədiyi sahələr, peşələr və vəzifələrin müvafiq icra hakimiyyətinin təsdiq etdiyi siyahılarda təsbit olunmuş aidiyyəti kodlara uyğunluğu göstərilməlidir. Oxşar işlər üzrə artıq formalaşmış Ali Məhkəmənin mövqeyinə görə, məhkəmə qərarının əsaslandırılması zamanı iddiaçının zərərli əmək şəraitində işlədiyi dövrün siyahıda nəzərdə tutulan hansı sahəyə və koda uyğunluğu dəqiq göstərilməlidir. Bu halda, məhkəmə iddiaçının gördüyü iş, tutduğu vəzifə və malik olduğu peşə ilə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən iş, vəzifə və peşə arasındakı uyğunluğu (eyniliyi) işin konkret halları (iddiaçının tutduğu vəzifəyə və malik olduğu peşəyə görə gördüyü işin xarakteri, habelə işlədiyi müəssisənin fəaliyyət istiqaməti və s.) nəzərə alınmaqla müəyyən edə bilər. Bu zaman nəzərə alınmalıdır ki, burada, söhbət müxtəlif işlərin, vəzifələrin və peşələrin adlarının eyniliyinin müəyyən edilməsindən deyil, şəxsin təyin olunduğu işə, vəzifəyə və peşəyə görə bilavasitə icra etdiyi funksional vəzifənin (işin) eyniliyinin müəyyən olunmasından gedir. Funksional vəzifənin (işin) eyniliyi isə iş yerindən və ya səlahiyyətli orqanlardan bu barədə əldə edilmiş vəzifə təlimatlarına əsasən müəyyən edilə bilər. Məhkəmə iddiaçının güzəştli iş stajına münasibətdə bildirir ki, cavabdeh imtinasında qeyd edir ki, iddiaçının təqdim etdiyi "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01- VƏ/38 nömrəii arayışında xx.xx.2006-xx.xx.2007-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində "xxxx" ASC-nin "xxxx" MMC-nin X1 və təmiri idarəsinin Sumqayıt quraşdırma sahəsində çilingər, xx.xx.2009-xx.xx.2011-ci il və xx.xx.2013-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındakı dövrlər ərzində quraşdırıcı çilingər vəzifələrində işlədiyi qeyd olunmuşdur. İşlədiyi quraşdırma sahəsində çilingər vəzifəsi sözügedən arayışda istinad olunan Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri (29) bölməsində nəzərdə tutulmamışdır. Sorğu nəticəsində məhkəməyə ünvanlanan "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 01-PH/96 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, xx.xx.1999-cu ildə (əmr №45-ш, xx.xx.1999-cu il) "xxxx" Dövlət Şirkətinin İstehsalat-Təmir müəssisəsinin Əli-Bayramlı Turbin təmiri sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib və xx.xx.2002-ci ildə (əmr № 28-kş, xx.xx.2002-ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinin 3-cü bəndinə (başqa işəgötürənlə əmək miiqqaviləsi bağladığına görə) öz xahişi ilə işdən azad edilib. xx.xx.2006-cı ildə (əmr № 93-kş, xx.xx.2006-cı il) "xxxx" ASC-nin “Azərenerjitikinti" MMC-nin X1 və Təmiri İdarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib. xx.xx.2007-ci ildə (Əmr №-208/lb-kş, xx.xx.2007-ci il) X4 İdarəsinin Qazan İstilik Quraşdırma sexinin 2 №-li Buxar Qazan təmiri sahəsinə keçirilib və xx.xx.2009cu ildə (Əmr №25/14-kş, xx.xx.2009-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə) əmək müqaviləsinə xitam verilib. xx.xx.2009-cu ildə (əmr №-01/14-kş, xx.xx.2009-cu il) "xxxx" ASCnin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə qəbul edilib və xx.xx.2016-cı ildə (əmr № 20/31-irş, xx.xx.2016-cı il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a" bəndinə (işçinin təşəbbüsü ilə) əsasən əmək müqaviləsi xitam edilib. Yuxarıda qeyd edilən peşələrdə işləyənlər Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 №-li Qərarının 24-cü “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” Fəslinə əsasən Elektrik Stansiyaların qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının, yanacaqötünnə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilin gərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri “a” fəhlələr bəndinə və 29-cu “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə “Polad və dəmir-beton kostruksiyaların quraşdırılması” bəndinə əsasən quraşdırıcı-çilingərlərin işi xüsusi zərərli əmək şəraitində işlərə aid olduğuna görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdir. Həmçinin, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cii il tarixli 320 Saylı Qərarının 2 №-li əlavəsinin “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin” 2 №-li siyahısının, Xİİİ Fəslinin “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar güc təsərrüfatı”nın 2140000a-18455 saylı şifrəsinə əsasən çilingərlər və bütün adlardan olan elektrik çilingərləri və 2 №-li siyahının XXVİİ “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə (Şifrə- ********) əsasən 2290000a-14612 kodları ilə qeyd edilən “polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar” yarımbəndinə uyğun quraşdırıcıçilingərlərin işi ilə eynidir və güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdirlər. Güzəştli pensiya üçün staj: 12 il, 10 ay, 19 gün təşkil edir. - Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024cü il tarixli, 3-17-1/2-47820/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilimişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri bölməsinin (29) fəhlələr bəndində (a) polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı Mərkəzi Filiala təqdim etdiyi "xxxx" ASC-nin ona dair 27 yanvar 2023-cü il tarixli 01-VƏ/38 nömrəli arayışında xx.xx.2009-xx.xx.2016-cı il tarixləri arasındaki dövr ərzində sözügedən müəssisəsin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsində quraşdırım çilingər vəzifəsində işlədiyi qeyd olunmuşdur. Göründüyü kimi, adıçəkilən şəxsin işlədiyi vəzifə sözügedən arayışda istinad edilən yuxarıda qeyd olunan polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar vəzifəsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, 1 yanvar 2006-cı il tarixindən bugünədək İddiaçı münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqları fərdi hesabının sığorta hissəsində 2008- ci ilin mart, aprel, may, iyun, iyul, avqust, sentyabr, oktyabr, noyabr, dekabr ayları üzrə öz əksini tapmadığından həmin müddətin (10 ay) sosial sığorta stajına daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Göstərilən səbəblərdən də, adıçəkilən şəxsin güzəştli iş stajı 12 il 6 aydan az (4 il 10 ay 25 gün (xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2006-xx.xx.2008-ci il, xx.xx.2009-xx.xx.2009-cu il tarixləri arasındakı dövrlər)) təşkil edir. Eyni zamanda bildiririk ki, İddiaçı ümumi iş stajı 35 il 7 ay (xx.xx.2006cı il tarixinədək 21 ii 1 ay (xx.xx.1981-xx.xx.1983-cü il, xx.xx.1980-xx.xx.1981-ci il, xx.xx.1984xx.xx.1987-ci il, xx.xx.1987-xx.xx.1988-ci il, xx.xx.1988-xx.xx.1983-cu il, xx.xx.1989-xx.xx.1994-cü il, xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il, xx.xx.1996-xx.xx.1997-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2002-ci il, xx.xx.2002xx.xx.2005-ci il tarixləri arasındakı dövrlər), həmin tarixdən sonra 14 il 6 ay) təşkil edir. Bundan başqa, adıçəkilən şəxsin xx.xx.2023-ci il tarixinə fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı cəmi 68501,62 manat təşkil edir. - "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 01-PH/214 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, 1963-cü il təvəllüdlü İddiaçı həqiqətən xx.xx.1989-cu ildə (Əmr №- 100, xx.xx.1989-cu il) “Qafqazenerjitəmir” Xüsusiləşdirilmiş İstehsalat müəssisəsinin X7 Stansiyalarındakı Avadanlığın zərərli əmək şəraitində Turbin generatorlarının təmiri üzrə çilingər peşəsinə qəbul edilib, xx.xx.1990-cı ildə (Əmr №-216, xx.xx.1990-cı il) həmin sahədə 3cü dərəcəli çilingəri peşəsinə keçirilib, xx.xx.1994-cü ildə "Qafqazenerjitəmir" İstehsalat Birliyi "xxxx" Dövlət Şirkətinin xx.xx.1994-cü il tarixli, 61 №-li Əmri ilə "xxxx" Azərbaycan-X18 adlandırılmışdır və xx.xx.1994-cü ildə (Əmr № 36, xx.xx.1994-cü il) İddiaçı Turbin "xxxx" müəssisəsinin Əli-Bayramlı sahəsinə çilingəri peşəsinə keçirilmişdir. xx.xx.1996-cı ildə (Əmr №-9-ok, xx.xx.1996-cı il) “Qafqazenerjitəmir” müəssisəsinin Əli- Bayramlı sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər vəzifəsinə qəbul edilib və xx.xx.1997-ci ildə (Əmr № 5-ok, xx.xx.1997ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Qanunlar Məcəlləsinin 36-cı maddəsinə (müqavilə müddətinin qurtarması ilə əlaqədar) əsasən işdən azad edilib. xx.xx.1997-ci ildə (Əmr №-20, &2-km,xx.xx.1997-ci il) "xxxx" Azərbaycan-X12 Əli-Bayramlı sahəsinə Turbin təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər vəzifəsinə qəbul edilib və xx.xx.1999-cu ildə (Əmr №10, xx.xx.1999-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Qanunlar Məcəlləsinin 37-ci maddəsinə əsasən işdən azad edilib. Yuxarıda qeyd edilən müəssisələr SSRİ Energetika Nazirliyinə tabe olduğuna görə, X13 yarandığı zaman həmin müəssisələrin arxiv sənədləri də Rusiyya Federasiyasının ərazisində (Dəqiq yerləri məlum deyildir) qalmışdır. X6 Qazanxana, Turbin və Generatorların təmiri və sazlanma işləri isə Azərbaycan Respublikası Müstəqillik qazandıqdan sonra "xxxx"ASC və onun struktur bölmələri tərəfində yerinə yetirilir. xx.xx.1999-cu ildə (əmr № 45-m, xx.xx.1999-cu il) "xxxx" Dövlət Şirkətinin İstehsalat-Təmir müəssisəsinin Əli-Bayramlı Turbin təmiri sahəsinə Turbin Avadanlıqlarının təmiri üzrə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib və xx.xx.2002-ci ildə (əmr № 28-kş, xx.xx.2002-ci il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinin 3-cü bəndinə (başqa işəgötürənlə əmək müqqaviləsi bağladığına görə) öz xahişi ilə işdən azad edilib. xx.xx.2006-cı ildə (əmr № 93-kş, xx.xx.2006-cı il) ”Azərenerji”ASC-nin "xxxx" MMC-nin X1 və Təmiri İdarəsinin Sumqayıt Quraşdırma sahəsinə 6-cı dərəcəli çilingər peşəsinə işə qəbul edilib, xx.xx.2007-ci ildə (Əmr №-208/lb-kş, xx.xx.2007-ci il) X4 İdarəsinin Qazan İstilik Quraşdırma sexinin 2 №-li Buxar Qazan təmiri sahəsinə keçirilib və xx.xx.2009-cu ildə (Əmr №25/14-kş, xx.xx.2009-cu il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə) əmək müqaviləsinə xitam verilib. xx.xx.2009-cu ildə (əmr №-01/14-kş, xx.xx.2009-cu il) "xxxx"ASC-nin X4 İdarəsinin Quba Modul X5 sahəsinə 6-cı dərəcəli quraşdırıcı-çilingər peşəsinə qəbul edilib və xx.xx.2016- cı ildə (əmr № 20/31-irş, xx.xx.2016-cı il) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə (işçinin təşəbbüsü ilə) əsasən əmək müqaviləsi xitam edilib. İddiaçı işlədiyi vəzifələr Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2007-ci il tarixli 12 №-li Qərarının 24-cü “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar və güc təsərrüfatı” Fəslinə əsasən Elektrik Stansiyaların qazanxana, turbin (buxar-qaz turbini) avadanlığının, yanacaqötürmə avadanlığına və onların işini təmin edən ölçü vasitələri və avtomatikasına xidmət üzrə çilingərlər, elektrik montyorları, bütün adlardan olan elektrik çilingərləri “a” fəhlələr bəndinə və 29-cu “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə “Polad və dəmir-beton kostruksiyaların quraşdırılması” bəndinə əsasən quraşdırıcı-çilingərlərin işi xüsusi zərərli əmək şəraitində işlərə aid olduğuna görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdir. Həmçinin, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cü il tarixli 320 Saylı Qərarının 2 №-li əlavəsinin “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin“ 2 №-li siyahısının, Xİİİ Fəslinin “Elektrik stansiyaları, enerji qatarları, buxar güc təsərrüfatf’nm 2140000a-18455 saylı şifrəsinə əsasən çilingərlər və bütün adlardan olan elektrik çilingərləri və 2 №-li siyahının XXVİİ “Bina, qurğu və digər obyektlərin inşası, yenidən qurulması, texniki təchizatı, bərpası və təmiri” Fəslinə (Şifrə- ********) əsasən 2290000a-14612 kodları ilə qeyd edilən “polad və dəmir-beton konstruksiyalarının quraşdırılması üzrə quraşdırıcılar” yarımbəndinə uyğun quraşdırıcıçilingərlərin işi ilə eynidir və güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malikdirlər. Belə olduğu halda məhkəmə mövcud olan sənədləri qanunvericiliyin müddəaları ilə birgə təhlil etdikdə, iddiaçının güzəşli iş stajının 12 il 06 aydan çox təşkil etdiyi müəyyən edir. Məhkəmə vurğulamağı zəruri hesab edir ki, iddiaçının fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı ilə bağlı mübahisə yaranmamış, iddiaçının ilkin müraciəti zamanı verilmiş imtina məktubunda, həmçinin yazılı etirazda bununla bağlı mülahizə irəli sürülməmişdir. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış kapital ilə bağlı şərt ödənildiyindən, həmin hissədə əlavə araşdırmanın aparılmasına zərurət yaranmamışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, müvafiq dövr üzrə iş stajı İddiaçı məxsus əmək kitabçasında əksini tapmışdır və həmin əmək kitabçasında göstərilən müvafiq qeydlər onların həqiqətə uyğun olmadığı cavabdeh inzibati orqan Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı tərəfindən sübuta yetirilmədiyindən və mübahisələndirilmədiyindən mötəbər hesab olunur. Nəzərə alınmalıdır ki, inzibati icraatda ərizəçinin (yəni iddiaçının) üzərinə əmək kitabçasındakı qeydlərdə əks olunan məlumatların həqiqiliyinin sübut olunması vəzifəsi qoyula bilməz. Bu, «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 19.1-ci maddəsinin tələblərinə zidd sayılır. Məhkəmə diqqətə çatdırır ki, “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. İnzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur. İnzibati orqan inzibati icraatda iştirak edən şəxslər tərəfindən təqdim olunmuş və baxılması onun səlahiyyət dairəsinə aid olan ərizə, şikayət və ya vəsatətləri işə aid olmaması və ya əsassız olması səbəbindən qəbul etməkdən imtina edə bilməz. Hazırkı işin hallarından eləcə də cavabdehin təqdim etdiyi etiraz məktubundan müəyyən olunur ki, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının müraciəti əsasında “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və digər əlaqəli qanunların müddəalarına uyğun olaraq zəruri inzibati icraat aparmamış və müəssisənin iddiaçı ilə bağlı təqdim etdiyi arayışla kifayətlənərək güzəştli iş stajının olduğunu bildirmişdir. Beləliklə, iddiaçıya hüququnun yarandığı 60 yaşdan, yəni xx.xx.2023-cü il tarixdən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməlidir. «Əmək pensiyaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun xx.xx.2017-ci il tarixdən qüvvədə olan 32.1-1 maddəsinə əsasən, əmək pensiyası onu almaq hüququ yarandığı gündən, lakin bu Qanun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmamaqla və müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il üçün ödənilməklə, bu maddədə müəyyən edilmiş müddətlərə təyin edilir. Qüvvədə olan qanunvericiliyin tələblərinə görə, inzibati orqan tərəfindən pensiya məbləği ilə bağlı mübahisə yarandığı təqdirdə, ötən illərə görə yaranmış pensiya məbləğinin həmin hissəsini birdəfəlik ödənilməsi nəzərdə tutulmamışdır. Səlahiyyətli inzibati orqan, yəni Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə X23 şəxsin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı öz səlahiyyətləri çərçivəsində ötən dövr üçün hesablanan pensiya üzrə fərq məbləği ötən dövrdəki ayların sayına bölünərək aylıq pensiyanın üzərinə əlavə edilməklə ödəyir. İş üzrə araşdırma zamanı iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş sənədlərdən görünür ki, iddiaçı güzəşli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası pensiya hüququnun yarandığı tarixdən, yəni 60 yaşdan təyin edilməli olduğundan adıçəkilən Qanununun 32.1-1 maddəsinə əsaslanmaqla ilkin müraciət tarixindən geriyə üç il üçün deyil, məhz onun pensiya hüququ yarandığı tarixdən ödənilməmiş pensiya məbləğinin ödənilməsi öhdəliyi cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. Göründüyü kimi, iddiaçıya güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş şərtlər tam ödənildiyindən, cavabdehin imtinası əsassız olmuş və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olmuşdur. Qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 4.1-ci maddəsinə görə inzibati mübahisəyə baxılması və onun həll edilməsi ilə bağlı məhkəmə qərar qəbul edir. İş üzrə prosessual xərclər yoxdur. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68-ci , 69-cu , 75-ci və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
qərara aldı:
İddia təmin edilsin. İddiaçı hüququnun yarandığı 60 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi öhdəliyi cavabdeh Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının üzərinə qoyulsun. Qərardan, onun tam formada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Şirvan İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə (Şirvan şəhəri, Naxçıvan küçəsi 3) şikayət verilə bilər. Qərardan şikayət verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü halda, qərar onun təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qüvvəyə minir.
Hakim: Hilal Nəcəfov