Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Şirvan şəhəri İş № e-2-1(120)-3200/2024 15.10.2024 ŞİRVAN İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hakim Nəcəfov Hilal Nəcəfalı oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Abdullayev Cavid Tariyel oğlunun katibliyi, İddiaçının, İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçının cavabdeh Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsinə qarşı “Laçın rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilən xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrə ilə qeydə alınmış İddiaçının doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçının Cavabdehnə qarşı “Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində xx.xx.2015-ci il tarixdə doğum haqqında akt qeydləri kitabında 102 nömrə ilə qeydiyyat aparılmış doğum haqqında akt qeydinin ləgv edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəmənin icraatına qəbul edildikdən sonra İPM-in 47, 49-cu maddələrinə uyğun olaraq, işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surəti cavabdehə təqdim olunmuşdur. Şirvan İnzibati Məhkəməsinin 14 iyun 2024-cü il tarixli qərardadı ilə Cavabdeh əsl cavabdeh Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsi ilə əvəz edilmişdir. İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə ərizə təqdim edərək tələblərinin “Laçın rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilən xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrə ilə qeydə alınmış İddiaçının doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” kimi göstərilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Şirvan İnzibati Məhkəməsinin 08 oktyabr 2024-cü il tarixli qərardadı ilə ərizə icraata qəbul edilərək tələb dəqiqləşdirilmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2003-cü il tarixdə Almanya Federativ Respublikasının Moers şəhərində doğulmuşdur. Bu barədə ona Moers VVADQ şöbəsi tərəfindən G 1640/2003 №-li doğum haqqında şəhadətnamə verilmişdir. Buna baxmayaraq onun babası tərəfindən Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsinə müraciət olunaraq AZ-İ № 749580 saylı doğum haqqında şəhadətnamə alınmışdır. Həmin doğum haqqında şəhadətnamədən isə görünür ki, 13 oktyabr 2004-cü il tarixdə Bakı şəhərində doğulmuşdur və bu barədə 11 aprel 2005-ci il tarixdə doğum haqqında akt qeydləri kitabında 102 № ilə qeydiyyat aparılmışdır. Bu hal isə həqiqətdə mövcud olmamışdır. Qeyd edilənlərə əsasən tərəfindən cavabdeh təşkilat müraciət olunaraq onun barəsində tərtib edilmiş 11 aprel 2005-ci il tarixli 102 №-li akt qeydinin ləğv edilməsi xahiş etmişdir. Cavabdeh təşkilat isə 29 fevral 2024-cü il tarixli məktubla ona cavab vermişdir ki, “İddiaçı barəsində xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində 102 saylı doğum haqqında akt qeydi tərtib edilmiş və doğum haqqında akt qeydinin uşaq qrafasında doğum tarixi “xx.xx.2004”, doğulduğu yer “Bakı şəhəri”, təqdim olunan sənədlərdə isə doğum tarixi “xx.xx.2003”, doğum yeri isə “Almaniya Federativ Respublikasının Moers şəhəri” yazılmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 1 mart tarixli 52 №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydlərinin ləğv qayda”sına əsasən Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının ilkin qeydlərinin ləğv olunması məhkəmə qətnaməsi əsasında, bərpa və təkrar tərtib edilmiş qeydlərin ləğv olunması isə məhkəmə qətnaməsi əsasında və qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən icra edilir. İzah edirik ki, təqdim olunan sənədlərdə uyğunsuzluq və ziddiyyət olduğu üçün xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində tərtib edilmiş 102 saylı doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi rayon qeydiyyat şöbəsində mümkün deyildir. Məsələ ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməyi tövsiyə olunur.” Cavabdeh doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi ilə bağlı müraciətinini təmin etməməsi qanunvericilikdə müəyyən olunmuş hüquqlarını məhdudlaşdırır. İşin şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasın vaxtı və yeri barədə tərəflərə məlumat verilmişdir. Məhkəmə iclasına iddiaçı, onun vəkili və nümayəndəsi gəlmiş, cavabdehin nümayəndəsi gəlməmişdir. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinin tələblərini rəhbər tutaraq, işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saydı. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsində göstərilənləri təsdiqlədi və iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. İddia tələbinə dair məzmunu aşağıda qeyd edilmiş sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin sənədlərin məzmununa istinad olunur. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər: İşdə olan Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Lənkəran rayon qeydiyyat şöbəsinin iddiaçıya ünvanladığı xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-16-5/8-10-958/23 nömrəli məktubundan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetin 2001-ci il 1 mart tarixli, 52 nömrəli qərarı ilə təstiq edilmiş vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydasının 23-cü maddəsinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının ilkin qeydlərinin ləğv olunması məhkəmənin qətnaməsi əsasında, bəpra və təkrar tərtib edilmiş qeydlərin ləğv olunması isə məhkəmənin qətnaməsi əsasında və ya qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən icra edilir. Lənkəran rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2015-ci il tarixli 1586 saylı doğum haqqında akt qeydinin ləğvi üçün məhkəməyə müraciət edilməsi bildirilmişdir. İş materiallarında olan Alman dilindən Azərbaycan dilinə təsdiq edilmiş tərcüməsindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.2003-cü il tarixdə Moers şəhərində doğulmuşdur. Bu barədə ona Moers VVADQ şöbəsi tərəfindən G 1640/2003 №-li doğum haqqında şəhadətnamə verilmişdir. X1, X6dur. İş materiallarında olan Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 05/70- 18/69 nömrəli arayışın surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.2004-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bu barədə xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində 102 nömrəli doğum haqqında akt qeydi tərtib olunmuşdur. X6, X1dır. İşdə olan Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Laçın rayon qeydiyyat şöbəsinin iddiaçıya ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-16-5/8-15-Ə-90/2024 nömrəli məktubundan görünür ki, İddiaçı barəsində xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində 102 saylı doğum haqqında akt qeydi tərtib edilmiş və doğum haqqında akt qeydinin uşaq qrafasında doğum tarixi “xx.xx.2004”, doğulduğu yer “Bakı şəhəri”, təqdim olunan sənədlərdə isə doğum tarixi “xx.xx.2003”, doğum yeri isə “Almaniya Federativ Respublikasının Moers şəhəri” yazılmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 1 mart tarixli 52 №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydlərinin ləğv qayda”sına əsasən Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının ilkin qeydlərinin ləğv olunması məhkəmə qətnaməsi əsasında, bərpa və təkrar tərtib edilmiş qeydlərin ləğv olunması isə məhkəmə qətnaməsi əsasında və qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən icra edilir. İzah edirik ki, təqdim olunan sənədlərdə uyğunsuzluq və ziddiyyət olduğu üçün xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində tərtib edilmiş 102 saylı doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi rayon qeydiyyat şöbəsində mümkün deyildir. İş materiallarında olan Alman dilindən Azərbaycan dilinə təsdiq edilmiş tərcümədən görünür ki, xx.xx.2003-cü il doğum tarixli İddiaçına xx.xx.2024-cü il tarixədək AFR-də yaşayış icazəsi vəsiqəsi verilmişdir. İş materiallarında olan Alman dilindən Azərbaycan dilinə təsdiq edilmiş tərcümədən görünür ki, xx.xx.2003-cü il tarixli İddiaçı 51379 Leverkusen ST Opladen Bahnstadtadtchaussee 29, 1-ci mərtəbədə xx.xx.2023-cü il tarixdən mənzilə köçmüşdür. İş materiallarında olan Julius-Stursberg-Gimnaziyasının xx.xx.2024-cü il tarixli arayışın təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü, xanım İddiaçı xx.xx.2014-cü ildən xx.xx.2022-ci ilə qədər məktəbin şagirdi olmuşdur. İş materiallarında olan Gerhard-Tersteegen Məktəbinin xx.xx.2024-cü il tarixli təhsil arayışın təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü, xməktəbli anım İddiaçı xx.xx.2010-cü ildən xx.xx.2014-cü ilə qədər məktəbdə təhsil almışdır. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-16-5/8-14-413/24 nömrəli məktubuna əlavə edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrəli doğum haqqında akt qeydinin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, uşaq haqqında məlumat qrafasında İddiaçı kimi qeyd edilmiş, xx.xx.2004-cü il tarixdə Bakı şəhərində anadan olmuş, X6, X1 kimi qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan “Laçın rayon Mərkəzi Xəstəxanası” publik hüquqi şəxsinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 18-1-57/2-297/2024 nömrəli məktubunda qeyd edilmişdir ki, 2003-2004-cü illərdə Laçın Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında Doğum şöbəsi fəaliyyət göstərmədiyi üçün vətəndaş X3 doğuş keçirərək bir qız uşağının doğulması barədə heç bir məlumat yoxdur. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X8 ifadəsində bildirmişdir ki, İddiaçı onun nəvəsidir. İddiaçı xx.xx.2003-cü ildə Almaniyada doğulub, ilk dəfə Azərbaycan Respublikasına xx.xx.2024-cü il tarixdə gəlmişdir. Onun Azərbaycandakı doğum haqqında şəhahədətnaməsi babası tərəfindən ona məlum olmayan formada əldə etmişdir. Həmin şəhadətnamə doğru deyildir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X5 ifadəsində bildirmişdir ki, İddiaçı onun bacısının qızıdır. İddiaçı xx.xx.2003-cü ildə Almaniyada doğulub, ilk dəfə Azərbaycan Respublikasına xx.xx.2024-cü il tarixdə gəlmişdir. Onun Azərbaycandakı doğum haqqında şəhahədətnaməsi babası tərəfindən ona məlum olmayan formada əldə etmişdir. Həmin şəhadətnamə doğru deyildir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X10 ifadəsində bildirmişdir ki, İddiaçı onun bacanağının qızıdır. İddiaçı xx.xx.2003-cü ildə Almaniyada doğulub, ilk dəfə Azərbaycan Respublikasına xx.xx.2024-cü il tarixdə gəlmişdir. Onun Azərbaycandakı doğum haqqında şəhahədətnaməsi babası tərəfindən ona məlum olmayan formada əldə etmişdir. Həmin şəhadətnamə doğru deyildir. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia inzibati prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə riayət edilməklə təqdim edilmişdir. Əlavə olaraq bildirilir ki, hazırki işin məhkəmə aidiyyəti müəyyən edilərkən 2 ərizə növü fərqləndirilməlidir. Birincisi, qeydlərin düzgün olmamasının müəyyən edilməsi haqqında ərizə; ikincisi, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatını aparan orqan tərəfindən qeydə düzəliş edilməsindən imtina olması ilə bağlı maraqlı şəxslə həmin orqan arasında olan mübahisə üzrə ərizə. birinci, ərizəyə ümumi məhkəmədə, ikinci ərizəyə isə inzibati məhkəmədə baxılmalıdır. Bu barədə izah “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Ali Məhkəmənin Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli qərarının 9.1-ci bəndində də verilib. Hazırki ərizə 2-ci növ ərizəyə aiddir, çünki iddiaçı ilə qeydiyyat orqanı arasında mübahisə yaranmışdır. 1-ci növə aid olan ərizə o zaman verilir ki, belə mübahisə olmasın. İddia ərizəsindən də görünür ki, iddiaçı qeydin düzgün olmamasının müəyyən edilməsini deyil, akt qeydinin ümumiyyətlə ləğv edilməsi öhdəliyinin qeydiyyat orqanının üzərinə qoyulmasını tələb edib. Bu baxımdan, hazırkı mübahisə inzibati mübahisə hesab edilir. Bundan başqa nəzərə alınmalıdır ki, oxşar işlər üzrə formalaşmış məhkəmə təcrübəsi də bu növ iddialara baxılmasının inzibati məhkəmələr tərəfindən həyata keçirildiyini nəzərdə tutur. (Bax: Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin 2(102)-360/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli) İddia tələbinin mahiyyəti ilə bağlı isə məhkəmə iddiaçı tərəfi dinləyib, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmalıdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının hazırki iddia tələbini irəli sürməkdə əsas məqsədi doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsidir ki, bu zaman məhkəmə, doğum haqqında akt qeydində səhvlərə yol verilib-verilməməsini və ya iddiaçının adına başqa doğum akt qeydinin olubolmamasını müəyyən etməli və bu istiqamətdə qiymətləndirməni aşağıdaki qanunvericiliyin müddəaları əsasında həyata keçirməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 24-cü maddəsinə əsasən hər kəsin doğulduğu andan toxunulmaz, pozulmaz və ayrılmaz hüquqları və azadlıqları vardır. Hüquqlar və azadlıqlar hər kəsin cəmiyyət və başqa şəxslər qarşısında məsuliyyətini və vəzifələrini də əhatə edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İİ hissəsinə görə hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 71-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun preambulasında göstərilmişdir ki, bu qanunun məqsədi inzibati orqanlar tərəfindən insan hüquq və azadlıqlarına əməl olunmasını təmin etməkdən və qanunun aliliyinə nail olmaqdan ibarətdir. «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.2-ci maddəsinə əsasən inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələləri nizama salmaq və ya həll etmək məqsədi ilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. Həmin Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə görə inzibati icraat – fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir. İPM-in 2.2.2-ci maddəsinə görə inzibati icraat qaydasında inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) baxılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 26.1. Hər bir fiziki şəxsin addan, ata adından və soyaddan ibarət adı olmaq hüququ vardır. 26.5.Fiziki şəxsin doğularkən aldığı ad, habelə adını dəyişdirməsi vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı üçün müəyyənləşdirilmiş qaydada qeydə alınmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 158.2. Doğum, ölüm, nikahın bağlanması, nikahın pozulması, övladlığa götürmə, atalığın müəyyən edilməsi, adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında qeydiyyatdan keçirilməlidir. 159.2.Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri daxilində doğumun, nikahın bağlanmasının, nikahın pozulmasının, övladlığa götürmənin, atalığın müəyyən edilməsinin, adın, ata adının və soyadının dəyişdirilməsinin, ölümün qeydiyyatını aparır, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatını dəyişir, tamamlayır, düzəldir və ləğv edir, itmiş qeydləri bərpa edir, akt kitablarını saxlayır və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamələr verirlər. 160.1.Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edən əsas müddəalar, habelə vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyat kitablarının formaları və bu kitablardakı qeydlər əsasında verilən şəhadətnamələrin formaları, akt kitablarının saxlanması qaydası və müddətləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. 163.1. Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının ilkin qeydlərinin ləğv olunması məhkəmənin qətnaməsi əsasında, bərpa və ya təkrar tərtib edilmiş qeydlərin ləğv olunması məhkəmənin qətnaməsi əsasında və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən icra edilir. 166.1.Doğum bu barədə məlumat verən şəxsin seçdiyi, doğum faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edildikdə isə məhkəmə qətnaməsinin çıxarıldığı yer üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanda (qurumda) dövlət qeydiyyatına alınır. 166.3.Doğum haqqında məlumat tibb müəssisəsi tərəfindən dərhal müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən isə məlumat informasiya sistemi vasitəsilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sisteminə ötürülür. 168.1.Doğum haqqında qeydiyyatda uşağın adı, atasının adı və soyadı, habelə onun valideynləri haqqında məlumat bu Məcəllənin 46 və 53-cü maddələrinə uyğun yazılır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 31 oktyabr tarixli 145 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası” haqqında Qanunun:
2. Doğumun qeydə alınması 2.1. Doğumun dövlət qeydiyyatı uşağın doğulduğu yerdə və ya valideynlərin, yaxud onlardan birinin yaşadığı yerdə Qeydiyyat şöbəsi, konsulluq idarəsi və icra hakimiyyətinin nümayəndəliyi tərəfindən aparılır. Uşağın doğulmasının qeydə alındığı yerdən asılı olmayaraq doğum haqqında akt qeydində və doğum haqqında şəhadətnamədə uşağın doğulduğu yer kimi onun doğum yeri göstərilir. 2.2. Doğumun qeydə alınması üçün valideynlər və ya onlardan biri, valideynlərin müəyyən səbəblərə görə (xəstələndikdə, uzunmüddətli ezamiyyətə getdikdə, ölkə hüdudlarından kənarda olduqda, öldükdə və sair) müraciət etməsi mümkün olmadıqda isə qohumlar, qonşular, uşağın doğulduğu tibb müəssisəsinin müdiriyyəti və yaxud başqa şəxslər qeydiyyat şöbəsinə, konsulluq idarəsinə, icra hakimiyyətinin nümayəndəliyinə müraciət edirlər. Bu Qaydanın 2.3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş müddət keçdikdə, doğumun qeydə alınması üçün valideynlər müraciət etməlidirlər. Valideynlər üzrlü səbəbdən müraciət edə bilmədikdə, doğumun qeydə alınması üçün ərizə təqdim edilməli və həmin ərizədə bunun səbəbi göstərilməlidir. 2.3. Doğumun qeydə alınması üçün uşağın doğulduğu gündən ən geci 1 ay ərzində, uşaq ölü doğulduqda isə ən geci doğum vaxtından ötən 3 gün müddətində müraciət edilməlidir. İnzibati icraat haqqında Qanunun: Maddə 67.1. İnzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. Maddə 67.2. Qanunsuz inzibati akt həmin aktı qəbul etmiş inzibati orqan və ya subordinasiya baxımından yuxarı inzibati orqan tərəfindən və yaxud məhkəmə qaydasında ləğv oluna bilər. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırda iddiaçının tələbi xx.xx.2006-cı il tarixdə Laçın rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilən 102 nömrə ilə qeydə alınmış İddiaçının doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsidir. Belə ki, İddiaçı xx.xx.2003-cü il tarixdə Almanya Federativ Respublikasının Moers şəhərində doğulmuş, bu barədə ona Moers VVADQ şöbəsi tərəfindən G 1640/2003 №-li doğum haqqında şəhadətnamə verilmişdir. Onun X6, X1dır və bu halı təsdiq edən doğum haqqında şəhadətnaməni və notarial tərcümə olunmuş təsdiqini məhkəməyə təqdim etmişdir. “Laçın rayon Mərkəzi Xəstəxanası” publik hüquqi şəxsinin məhkəməyə ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli, 18-1-57/2-297/2024 nömrəli məktubuna əsasən 2003-2004-cü illərdə Laçın Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında Doğum şöbəsi fəaliyyət göstərmədiyi üçün vətəndaş X3 doğuş keçirərək bir qız uşağının doğulması barədə heç bir məlumatın olmadığı müəyyən edilir. Eləcə də müəyyən edilir ki, İddiaçının anası X3 qeyd edilən dövrdə Almanya Federativ Respublikasında olması iş materiallırna əlavə edilən sənədlərə və şahid ifadələrinə əsasən öz təsdiqini tapır. Belə ki, doğumun qeydiyyatı barədə Ailə Məcəlləsinin və “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın yuxarıda göstərilən müddəalarının sistemli təhlili onu deməyə əsas verir ki, Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatının məqsədi vətəndaşların şəxsi və əmlak hüquqlarının qorunmasına xidmət etməklə yanaşı, həm dövlət mənafeyi və ictimai mənafe üçün aparılır. Vətəndaşlıq vəziyyəti qeydləri sarasında doğumun qeydiyyatı xüsusi yer alır və bu qeydiyyatın hüquqmüəyyənetmə əhəmiyyəti, milli qanunvericiliklə yanaşı, BMT-nin də bir sıra qətnamələrində təsdiq olunmuşdur. BMT Baş Assambleyasının 1948-ci il 10 dekabr tarixli 217-ci qətnaməsi ilə qəbul edilmiş “Ümümdünya insan hüquqları Bəyannaməsi”nin 15-ci maddəsində elan olunmuşdur ki, hər bir insan vətəndaşlıq hüququna malikdir. Heş kəs öz vətəndaşlığından və öz vətəndaşlığını dəyişmək hüququndan məhrum edilə bilməz. Bu Bəyannamədə elan olunmuş vətəndaşlıq hüququnun doğumun qeydiyyatından asılı olması, 1959-cu il 29 noyabr tarixdə qəbul edilmiş “Uşaq hüquqları Bəyannaməsi”nin 3-cü prinsipində təsbit edilərək qeyd olunur ki, uşaq doğulandan ad və vətəndaşlıq hüququna malik olmalıdır. “Mülki və siyasi hüquqlar haqqında beynəlxalq pakt”ın 24-cü maddəsinin ikinci bəndində göstərilir ki, hər bir uşaq doğulduqdan sonra dərhal qeydə alınmalı və ada malik olmalıdır (Azərbaycan Respublikası bu Pakta Milli Məclisin 1992-ci il tarixli 277 №-li Qərarı ilə qoşulmuşdur). İddiaçının uşağı Rusiya Federasiyasında doğulmuş və onun doğulması sözügedən Paktın tələbləri baxımından qeydə alınmışdır. Bu qeydin hüquqauyğunluğu mübahisələndirilmir və həmin qeydiyyat qüvvədədir. Doğum qeydi qüvvədə olduğu halda ikinci qeydiyyat aparılması milli qanunvericilikdə, nə də beynəlxalq hüquqda nəzərdə tutulmamışdır. Bu vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçının uşağının doğulması haqqında qeydiyyat aparmasının hüquqi əsası olmamışdır. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı barəsində hal-hazırda iki doğum haqqında akt qeydi qüvvədə olduğundan, qeyd edilən hal İddiaçının konstitusion hüquqlarını məhdudlaşdırdığından Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsində İddiaçının soyadı, adı və ata adı ilə tərtib edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrəli akt qeydinin ləğv edilməsini tələb etməkdə etməkdə haqlıdır. Odur ki, cavabdeh Laçın rayon Qeydiyyat şöbəsinin imtinası qanunsuzdur və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməlidir. İPM-in 52-ci maddəsinə görə məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. İPM-in 68-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. İPM-in 73.1-ci maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, Laçın rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilən xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrə ilə qeydə alınmış İddiaçının doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi öhdəliyi cavabdeh Laçın rayon qeydiyyat şöbəsinin üzərinə qoyulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68-ci , 69-cu , 75-ci və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı:
İddia tələbi təmin edilsin. Laçın rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilən xx.xx.2006-cı il tarixli, 102 nömrə ilə qeydə alınmış İddiaçının doğum haqqında akt qeydinin ləğv edilməsi öhdəliyi cavabdeh Laçın rayon qeydiyyat şöbəsinin üzərinə qoyulsun. Şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Şirvan İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə (Şirvan şəhəri, Naxçıvan küçəsi 3) verilə bilər.
Hakim: Hilal Nəcəfov