Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(001)-474/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(001)-474/2023 17.05.2023 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Günel Məhərrəm qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Quliyev Mikayıl Əbdüləli oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi-vəkili Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və qeyrilərinə qarşı “maddi və mənəvi zərər” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 MMC, Cavabdeh3 Sığorta ASC və Cavabdeh2 qarşı “maddi və mənəvi zərər” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərdən iddiaçının xeyrinə 8985,70 manat məbləğində avtomobilə dəymiş zərərin əvəzi, 214,30 manat əlavə xərclər və 680 manat mənəvi zərər olmaqla, ümumilikdə 9880 manat məbləğində pulun və 120 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş edilmiş və iddia tələbi onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə, saat 17:00 radələrində Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, R.İsmayılov küçəsində Cavabdeh1 MMC-nin verdiyi etibarnamə əsasında Cavabdeh2 idarə idarə etdiyi “Toyota Prius” markalı **-PC-*** dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili yol kənarında hərəkətsiz vəziyyətdə dayanmış “Faw CA6455A6D-T77” markalı 2022-ci il buraxılışlı avtomobili vurmuş və nəticədə sonuncu avtomobilə 8985,70 manat məbləğində maddi ziyan dəymişdir. Baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsi ilə əlaqədar Bakı şəhəri DYPİ-nin TP ******* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli qərarı ilə Cavabdeh2 Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 40.00 manat cərimə edilmişdir. O, hesab edir ki, baş vermiş hadisə ilə bağlı etibarnamə əsasında marşruta çıxan sürücülərə nəzərət etməli olan Cavabdeh1 MMC-də məsuliyyət daşıyır. Cavabdeh Atəşgah Sığorta ASC "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş qüsur aktı üzrə Qiymət Təklifində göstərilən xeyli aşağı məbləğ təklif etməklə avtomobilə dəymiş ziyanın real məbləğinin ödənilməsindən yayınmışdır. Bir hadisə üzrə sığortacı tərəfindən nəzərdə tutulmuş 5000 manat əvəzinin 3350 manat təklif etməklə onun hüquqlarını pozmuşdur. O, cavabdehlərin təqsiri üzündən iki aydır avtomobilindən istifadə edə bilmədiyi üçün əlavə nəqliyyat xərcləri (taksi və s.) ödəməyə məcbur qalmışdır. Bundan başqa, baş vermiş hadisədən iki həftə əvvəl aldığı avtomobilin bu vəziyyətə salınması, uzun müddət avtomobili istifadə edə bilməməsi, sıx iş qrafikində avtomobilin ehtiyat hissələrinin çətin tapılması və onun avtomobili təmirə aparması vaxt itkisinə səbəbi olması ona mənəvi ziyan dəymişdir. Cavabdehlər yuxarıda qeyd olunan məbləği ödəməkdən imtina etdiklərindən iddiaçı məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi-vəkili Vəkil iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, tələbin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehlər məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımı qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişlər. Məhkəmə işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə əsasən onların iştirakı olmadan baxılmasının mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyərək, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: - Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X4 İdarəsi tərəfindən verilmiş inzibati xəta haqqında protokoldan və inzibati tənbeh vermə haqqında qərardan görünür ki, Cavabdeh2 Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 40 manat məbləğində cərimə edilmişdir. - "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli qüsur aktında 2022-ci il buraxılışlı “Faw CA6455A6D-T77” markalı **-MK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin zədələndiyi və təmir–bərpa xərcinin 7615 manat məbləğində olduğu müəyyən edilmişdir. - xx.xx.2022-ci il tarixli etibarnaməyə əsasən, Auto Consent MMC-yə məxsus olan “Toyota Prius” markalı **-PC-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dair Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək etibarnamə verilmişdir. - Cavabdeh3 Sığorta Şirkəti ASC tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli məktubundan görünür ki, “Faw CA6455A6D-T77” markalı **-MK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərər müstəqil ekspert tərəfindən 3350 manat həcmində qiymətləndirilmişdir. - Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 9/9462 nömrəli ekspert rəyinə əsasən, 2022-ci il buraxılışlı “Faw CA6455A6D-T77” markalı **-MK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci hadisə baş verən tarixə təxminən 7615 manat müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 21.1-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. - 21.2-ci maddəsinı əsasən, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və çəkməli olduğu xərclər,əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər(əldən çıxmış fayda) başa düşülür. - 883.1-ci maddəsinə əsasən sığorta müqaviləsi sığortalının müvafiq sığorta haqqı ödəməsi müqabilində sığorta obyektinin məruz qala biləcəyi risklərlə bağlı itkilərin, dəyən zərərin əvəzinin və ya razılaşdırılan pul məbləğinin müəyyən bir hadisənin baş verməsi əsasında ödənilməsinin sığortaçı tərəfindən öhdəlik kimi götürülməsi şərtlərinin təsbit edildiyi razılaşmadır. - 926.1-ci maddəsinə sığorta ödənişi sığorta hadisəsi baş verdikdə icbari sığorta qanunlarına və ya sığorta müqaviləsinə uyğun olaraq, sığortaçı tərəfindən ödənilən maliyyə kompensasiyasıdır. - 1096.1-cı maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). - 1096.2-ci maddəsinə əsasən, delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. - 1097.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. -1108-ci maddəsinə əsasən ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə yaradan fəaliyyətlə bağlı vurulmuş zərərə görə məsuliyyətin həmin mənbəyə bilavasitə sahiblik edən şəxsin daşıdığı təsbit olunmuş, normada, həmçinin də müəyyən olunmuşdur ki, mənbəyə sahiblik həm mülkiyyət hüququ ilə, həm də digər qanuni əsaslarla ola bilər. Qanunverici MM-in 1108.1-ci maddəsinin ikinci cümləsində mənbəyə digər qanuni əsasla sahiblik etmənin hallarını (əsaslarını ) qeyd etmiş və bu vaxt ara cümlə ilə mötərizədə misal olaraq- icarə hüququ və nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnaməni sadalamış, cümlənin sonunda isə oxşar əsasları nəzərdə tutan genişləndirici “və i.a.” ifadə vasitəsindən istifadə etmişdir ki, bu da öz növbəsində podrat, lizinq, tapşırıq, əmək müqavilələri, eləcə də yol vərəqi əsasında mənbəyə sahibliyin də qanuni sahiblik olduğunu nəzərdə tutur. Belə olan halda, iddia tələbi S.Surxayzadənin qanuni əsaslarla idarə etdiyi avtomobilin mülkiyyətçisi olan cavabdeh R.Haqverdiyevə aid hissədə təmin edilə bilməz. Mübahisəyə baxan rayon məhkəməsi maddi hüquq norması kimi MM-in 1108-ci Məhkəmə Cavabdeh2 Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinməsi nöqteyi nəzərdən qiymətləndirərək hesab edir ki, göstərilən qərar məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü olmadığından, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 82.4-cü maddəsinə müvafiq olaraq həmin qərar məhkəmə üçün məcburi olmasa da, yol nəqliyyat hadisəsinin məhz Cavabdeh2 tərəfindən törədilməsi göstərilən qərarla sübuta yetirilmiş və buna görə də Cavabdeh2 Azərbaycan Respublikası İXM-nin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib, cərimə edilmişdir. Beləliklə, Cavabdeh2 yol nəqliyyat hadisəsi törətməsi nəticəsində İddiaçı məxsus avtomobili vurması, iddiaçının nümayəndəsi-vəkilinin məhkəmə iclasında verdiyi izahatı, ekspert rəyi və işin digər materialları ilə tam sübuta yetirilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində İddiaçı ziyan dəyməsi işin mübahisəsiz halı olsa da və buna görə vurulmuş ziyanı iddiaçıya ödənilməli olsa da, iddia tələbi vurulmuş ziyanın həcminə görə – yəni, vurulmuş ziyanın məbləğinə görə, qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadı əsasında təyin edilmiş məhkəmə-əmtəəşünaslıq ekspertizasının 9/9462 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli rəyindən görünür ki, iş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə tərtib edilmiş qüsur aktında olan məlumatlara əsasən, avtohissələrin qiyməti nəzərə alınmaqla 2022-ci il buraxılışlı “Faw CA6455A6D-T77” markalı **-MK-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci hadisə baş verən tarixə təxminən 7615 manat məbləğində müəyyən olumuşdur. Buna görə də iddianın avtomobilə vurulmuş ziyanın ödənilməsinə dair hissəsi qismən əsaslıdır. Odur ki, iddianın həmin hissəsi qismən təmin edilərək, Cavabdeh2 dəymiş ziyana görə 2615 manat, Cavabdeh3 Sığorta ASC-dən isə qalan 5000 (beş min) manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq İddiaçı ödənilməlidir. Belə ki, İcbari Sığortalar haqqında Qanunun 56.1.2-cı maddəsinə əsasən üçüncü şəxsə dəyə bilən zərərə görə avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortasına dair standart və sərhəd sığorta müqavilələri üzrə üçüncü şəxslərin əmlakına dəyən zərər üzrə 5000 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə iddia tələbini Cavabdeh1ə münasibətdə araşdıraraq hesab edir ki, bu hissədə iddia tələbi təmin edilməməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında mübahisəsiz olaraq müəyyən edilmişdir ki, yolnəqliyyat hadisəsi baş verən zaman Cavabdeh2 həmin avtomobili etibarnamə əsasında idarə etmiş, başqa sözlə avtomobil onun qanuni sahibliyində olmuşdur, yol – nəqliyyat hadisəsi də məhz onun təqsiri üzündən baş vermişdir və buna müvafiq olaraq da o, qanunauyğun qaydada inzibati məsuliyyətə cəlb edilmişdir. Demək ki, törədilmiş mülki hüquq pozuntusuna görə məsuliyyət- zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi də onun üzərindədir (maddə 1108.1., ikinci cümlə). Məhkəmə həmçinin iddiaçının mənəvi ziyanın ödənilməsi barəsində iddia tələbini araşdıraraq hesab edir ki, iddianın həmin hissəsi əsassızdır. Buna görə də iddianın həmin hissəsi rədd edilməlidir. Belə ki, şərəf və ləyaqətin müdafiəsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiq edilməsi təcrübəsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 14 may 1999cu il tarixli 7 saylı qərarının 6-cı bəndinə əsasən, iddiaçı mənəvi ziyanın ödənilməsini tələb etdikdə keçirdiyi fiziki və mənəvi sarsıntıları sübut etməlidir. İddiaçının iztirab və sarsıntı keçirməsi işin materialları ilə təsdiq olunmur. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı X2 ona mənəvi zərər dəyməsi barəsində tələbi üzrə hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etmədiyindən və ona mənəvi zərər vurulmasını və psixi əzaba məruz qaldığını məhkəmədə sübut etmədiyindən, habelə onun mənəvi ziyan dəyməsinə dair tələbi məhkəmədə işin hər hansı halı və sübutu ilə sübuta yetirilmədiyindən, mənəvi ziyanın ödənilməsinə dair iddia tələbi əsassızdır. Odur ki, iddianın mənəvi ziyanın ödənilməsinə dair hissəsi rədd edilməlidir. Məhkəmə idda tələbinin nəqliyyat xərcləri (taksi və s.) üçün iddiaçının ödədiyi 214,30 manat vəsaitinin cavabdehdan alınaraq ona ödənilməsi hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, həmin hissədə iddia tələbi təmin edilməməlidir. Belə ki, iddiaçı məhkəməyə sübutları təqdim edərək, avtomobilindən istifadə edə bilmədiyi dövrdə nəqliyyat xərcləri (taksi və s.) ilə əlaqədar ödəniş etməsi barədə heç bir sübut təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Qeyd olanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119-cu, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏTETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh3 Sığorta ASC-dən 5000 (beş min) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı ödənilsin. Cavabdeh2 2615 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. İş üzrə keçirilmiş məhkəmə-əmtəəşünaslıq (50 manat) və məhkəmə yol-nəqliyyat hadisələri (50 manat) ekspertizasının tədqiqatının dəyərini təşkil edən 100 (bir yüz) manat ekspertiza xərcinin 50%-i yəni 50 (əlli) manatı İddiaçı , qalan 50%-i yəni 50 (əlli) manatı Cavabdeh2 tutularaq dövlət büdcəsinə, SAP (XİİS) hesabı, X1, Kod 210005, VÖEN**********, Müxbir hesab AZ 41NABZ********************, SWİFT BİK CTREAZ22 Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi VÖEN **********, hesab AZ 34CTRE********************, hesablaşma hesabına köçürülsün. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində, “elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən elektron qaydada, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Günel Abbasova