Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-4659/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-4659/2025 16.02.2026 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakimi Musayeva Vüsalə Vahid qızının sədrliyi, X35 qızının katibliyi, ilk iddia üzrə iddiaçının nümayəndəsi (vəkili) Vəkil1, ilk iddia üzrə cavabdehin nümayəndəsi (vəkili) Vəkil2 iştirakları ilə, ilk iddia üzrə İddiaçı ilk iddia üzrə Cavabdehnə qarşı "xxxx" MMC üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə “borcun geriyə qaytarılması, müqavilə üzrə öhdəliyin yerinə yetirilməməsi nəticəsində vurulmuş dəbbə pulu və mənəvi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair ilk və qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar Cavabdeh və X8 qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı “işgüzar nüfuzun müdafiəsi və mənəvi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia tələbi: İlk iddia üzrə İddiaçı Cavabdehnə qarşı «borcun geriyə qaytarılması, müqavilə üzrə öhdəliyin yerinə yetirilməməsi nəticəsində vurulmuş dəbbə pulu və mənəvi zərərin ödənilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh "xxxx" MMC-nin (THE LİMİTLESS GROUP-VÖEN № **********) Baş direktoru X4, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 7660 (yeddi min altı yüz altmış) manat məbləğində pul vəsaitinin tutulması, iddia ərizənin verilməsinə görə ödənilmiş 191 (bir yüz doxsan bir) manat dövlət rüsumu, bank xidməti xərcinə görə 1009 (bir min doqquz) manat əlavə xərclər, tərcümə notariat ofisində xidmətlər, iddiaçının ingilis dili kurslarına ödənişləri ümumi 2350 (iki min üç yüz əlli) manat xərclərin cəmi 11.210 manat (on bir min iki yüz on) manat məbləğində pul vəsaitinin İddiaçı xeyrinə tutulması, cavabdehlər "xxxx" MMC-nin baş direktoru F.İ.X9 Axundovanın xeyrinə 10.000 (on min) manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması və iddiaçıya qarşı maddi mənəvi iqtisadi ziyan vurduqlarına görə "xxxx" MMC-nin baş direktoru F.İ.Yaqubovadan 10.000 (on min) manat, cəmi 20000 (iyirmi min) manat ümumi yekun məbləğ 31.210 (otuz bir min iki yüz on) manat pul vəsaitinin İddiaçı xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra ilk iddia üzrə İddiaçı Azərbaycan Respublikası MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh MMC-dən 7660 (yeddi min altı yüz altmış) manat məbləğində pul vəsaitinin tutulması, iddia ərizənin verilməsinə görə ödənilmiş 191 (bir yüz doxsan bir) manat məbləğ dövlət rüsumunun, bank xidməti xərcinə görə 1009 (bir min doqquz) manat, əlavə xərclər, tərcümə notariat ofisində xidmətlər, iddiaçının ingilis dili kurslarına ödənişləri ümumi 2350 (iki min üç yüz əlli) manat pulun, cəmi 11.210 (on bir min iki yüz on) manat məbləğində xeyrinə pul vəsaitinin 10.000 (on min) manat məbləğində dəbbə pulunun maddi və mənəvi ziyanın əvəzi olaraq 10.000 (on min) manat, cəmi 31.210 (otuz bir min iki yüz on) manat pulun İddiaçı xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra ilk iddia üzrə İddiaçı Azərbaycan Respublikası MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh MMC-dən İddiaçı xeyrinə 11075.65 (on bir min yetmiş beş manat altmış beş qəpik) manat maddi ziyan, 20000 (iyirmi min) manat mənəvi, cəmi 31075.55 (otuz bir min yetmiş beş manat, əlli beş qəpik) manat pulun tutulması və iddia ərizənin verilməsinə görə ödənilmiş 191 (bir yüz doxsan bir) manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Son olaraq təqdim edilmiş iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizədə göstərilmişdir ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə Müqavilə üzrə 3400 (üç min dörd yüz manat) AZN müqavilə üzrə ödəniş; xx.xx.2023-cü il tarixdə (Fəridənin tələbi ilə şəxsi ekspress bank 4724 9414 2820 0218 kartına) Kanada ofis rüsumu - 915 (doqquz yüz on beş manat, sıfır qəpik) AZN (bu kanada ofis rüsumuna ailə birləşməsi, təhsil vizası, uşaqların icazə vizası, iddiaçı və həyat yoldaşı üçün viza üçün müraciət), xx.xx.2022-ci il tarixdə FEE (qəbul sorğusu) 3 universitetə qəbul sorğusunun göndərilməsi üçün 1007,15 (bir min yeddi manat, on beş qəpik) AZN Ödəniş: VCW 250 CAD- 340,61 (üç yüz qırx manat altmış bir qəpik) AZN, Dikinson 238 CAD-324.18 (üç yüz iyirmi dörd manat, on səkkiz qəpik) AZN, Canadian college 244 CAD-332,36 (üz yüz otuz iki manat otuz altı qəpik) AZN, Kanadanın səfirlik pulu 775 CAD-1007,50 (bir min yeddi manat, əlli qəpik) AZN, xx.xx.2023-cü il tarixdə 310 (yüz yüz on manat, sıfır qəpik) AZN (Fəridə Yaqubovanın tələbi ilə özünə məxsus olan 5239 1515 1185 0938 kapital kartına ödəmişdir) Kanada ofis rüsumu (ailə birləşməsi, təhsil rüsumu, uşaqlar və böyüklər üçün viza müraciəti), xx.xx.2023-cü il tarixdə FEE (qəbul sorğusu) Centelian college müraciət sorğusu (Fəridə Yaqubovanın tələbi ilə ona məxsus şəxsi ekspress bank 4724 9414 2820 0218 kartına). 250 (iki yüz əlli manat) AZN, xx.xx.2023-cü il tarixdə Kanada səfirlik pulu. 777 (yeddi yüz yetmiş yeddi manat, sıfır qəpik) AZN, sənədlərinin düzgün tərtib edilərək təqdim edilməməsi, səfirlik və kollecə natamam yollaması nəticəsində, habelə Fəridə Yaqubovanın tələbi ilə öz ailəsinə məxsus olan kartından xx.xx.2023-cü il tarixdə 2650 CAD-3457,80 (üç min dörd yüz əlli yeddi manat, sıfər qəpik) AZN və xx.xx.2023-cü il tarixdə 6300 CAD-8354 (səkkiz min üçyüz əlli dör manat, sıfır qəpik) AZN üzrə 1009 (bir min doqquz manat, sıfır qəpik) AZN, habelə universitet tərəfindən pulun geri qaytarılması zamam Centennial college tərəfindən 256 USD - 435.20 (dörd yüz otuz beş manat, iyirmi qəpik) AZN məbləğində komissiya, Dualingo (universitet və kollecə hər biri 50 USD (əlli) dollar olmaqla 2 dəfə imtahan) 100 USD (dollar) -170 (bir yüz yetmiş manat, sıfır qəpik) AZN; əmlakın bəyan edilməsi üçün notariat ofisində mənzilin bağışlama edilməsi və digər məcburi rüsumlar - 250 (iki yüz əlli manat, sıfır qəpik) AZN, İELTS imtahanın verilməsi üçün 380 (üç yüz səksən manat, sıfır qəpik) AZN ödəniş; 4 aylıq fərdi qaydada İELTS imtahanına hazırlıq üçün müəllimlə hazırlığının aylıq ödənişi 400 (dörd yüz manat, sıfır qəpik) AZN təşkil etməklə, ümumilikdə 1600 (bir min altı yüz manat, sıfır qəpik) AZN ödəniş, Cavabdeh MMC-dən xeyrinə 20.000 AZN (iyirmi min manat, sıfır qəpik) AZN məbləğində mənəvi ziyanın əvəzi olaraq, ümumi yekun olaraq isə 30.068,15 (otuz min altmış səkkiz manat, on beş qəpik) AZN pulun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İlk iddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı 2022-ci il tarixdə Kanada Respublikasının Toronto şəhərində online imtahan verib tələb olunan keçid balını toplayıb 2023-cü il tədris ilində "Maliyyə Xidmətləri" ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmək məqsədi ilə Kanada Respublikasına ailə üzvləri ilə birlikdə həyat yoldaşı xx.xx.1988-ci ildə anadan olmuş T.F.Axundov, oğlu xx.xx.2015-ci ildə anadan olmuş Ü.T.Axundzadə, xx.xx.2016-cı ildə anadan olmuş F.T.Axundzadə və İddiaçı gediş-gəliş təhsil vizasının alınması ilə əlaqədar Bakı şəhəri Nəsimi rayonu AZ1014 Bülbül prospektində yerləşən (VÖEN **********) (The limitless group) Baş direktoru xanım F.İ.Yaqubovaya müraciət etmişdir. Belə ki, iddiaçının gediş-gəliş vizasının alınmasını danışıqlar yolu ilə bu müqaviləni cavabdehlə təsdiq etmişlər və imzalamışlar. "İcraçı"-nın fəaliyyət göstərdiyi ünvan 1 ünvanında Gülüstan Rezidence binasının 3-cü mərtəbəsində hazırlanmasını rəsmiləşdirmişlər. Müraciətinə əsasən (bundan sonra "Sifarişçi" adlanacaq) İddiaçı "xxxx" MMC (The Limitless) "İcraçı" (bundan sonra "İcraçı") adlanacaqdır. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi əsasında fəaliyyət göstərən və "İcraçı"-nın nizamnaməsinə görə iddiaçı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun Mülki Məcəllə əsasında fiziki şəxs "Sifarişçi" olaraq "İcraçı" ilə birlikdə (“Tərəflər" adlanacaq) X20 ilə Bakı şəhərində "İcraçı" tərəfindən iddiaçı olmadan mətni hazırlanmış 28 mart 2022-ci il tarixində № 02/43 bu saylı xidmət müqaviləsini bağlamışlar və imza etmişlər. Bu müqavilənin müddəti haqqında 5.3-cü bəndində qeyd olunmuşdur- tərəflər öz öhdəliklərini yerinə yetirmə tarixinə qədər qüvvədə olur. Lakin "icraçı" isə bu günədək tam yerinə yetirməmişdir və halhazırda da danışıqlar, mübahisələr davam edir. Bu müqavilənin mətnini oxuyub tanış olmağa iddiaçıya şərait yaratmamışdır. Elə qol çəkməyini və sənədlərin hazırlanması və ödənişin tez bir zamanda ödənilməsinə başlamışdır. "İcraçı" F.İ.Yaqubova müqavilənin bütün səhifələrini aşağı hissəsində özü imza etmişdir. Lakin iddiaçı bu müqavilənin heç bir səhifəsi ilə tanış olmağına imkan verməyən cavabdeh tərəfindən oxumadan imza etməyinə nail olmuşdur. Müqavilə bağlanarkən bir tərəfli "İcraçı"-nın özünə sərf edən gələcəkdə məsuliyyətdən yayınmasına uyğun formada özü tərəfindən tərtib edilməyinə çalışmışdır. Müqavilədə The limitless group MMC-nin hüquqi ünvanı və bankdakı hesablaşma hesabı göstərilməmişdir və iş icra edilmədiyi halda vergidən yayınma hallarına da yol vermişdir. Xidmətlərin göstərilməsi qaydasının Qeyd 4-də təqaüdlərə müraciətlər tələbinin nəticəsindən asılı olaraq həyata keçirilir. Tələbənin nəticələrinin təqaüd şərtlərinə uyğun olduğu təqaüd olmadığı halda alternativlər təklif olunur. Lakin Sifarişçi qəbul etmədiyi halda ilkin ödənilmiş məbləğin 30%-i Sifarişçiyə geri qaytarılır və bundan əlavə 4-cü bənd hesablama qaydasında, 4.10-cu bəndində qeyd olunur ki, "İcraçı" bu müqavilənin 3.2.1, 3.2.2, 3.2.3, 3.2.4-cü bəndlərində göstərilən xidmətləri yerinə yetirmədiyi, lakin heç bir təhsil müəssisəsindən qəbul olmadığı halda alternativ variantlar təklif olunur. "Sifarişçi” buna razı olmadığı halda ödənilən ilkin məbləğin 50% Sifarişçiyə 30 iş günü müddətində geri qaytarır. Lakin "İcraçı" bu müqavilədə bugünədək etdiyi səhvləri qəbul etmir, eyni zamanda müqavilədə qeyd olunan bəndlərə əməl etmir və ödənişləri geriyə qaytarmır. Bu Müqavilədə "İcraçı" işinə 30-50 %-ni geri qaytarmağı əlavə bəndlərdə başqa halda "icraçı" işini icra edilmədikdə isə müqavilənin ayrı bəndində isə qeyd olunmuşdur ki, yerdə qalan məbləğini "Sifarişçi” tərəfindən ödəməlidir qeyd edilmişdir. İş yerinə yetirilməyibdirsə, əlavə yerdə qalan məbləğ hansı səbəbdən ödənilməlidir? Bu qeyd olunan imzalanmış hazırkı 02/43 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilənin 5.3-cü bəndinə davamlı ödənişlərə telefon yazışmalarına və danışıqlara əsasən xidməti müqavilə tərəflər arasında müqavilənin 5.3-cü bəndinə davamlı ödənişlərə telefon yazışmalarına və danışıqlara əsasən qüvvədədir. Müqavilənin 1.7-ci bəndindəki şərtlərə görə xidmət xərci 3.400 (üç min dörd yüz) manat mötərizədə isə 2.000 USD məbləğində qeyd edilmişdir və tərəflər müqaviləni imzalamışdır. Müqavilə hansı əsasa görə 2.000 USD (iki min dollar) xarici valyuta ilə qeyd edilmişdir? Ölkə daxilində bütün ödənişlər, əməliyyatlar, köçürmələr və müqavilələr qanunla Azərbaycan manatı ilə rəsmiləşdirilir və həyata keçirilir və icra edilir. Müqavilənin 1.7-ci bəndinə uyğun olaraq və müqavilənin 4.3-cü bəndinə əsasən 850 (səkkiz yüz ǝlli) manat (500 USD) xidmətlərin yerinə yetirilməsi işə başlamazdan öncə, 850 manat (500 USD) aprel ayının 20-dək, məbləğin qalan hissəsi isə təhsil müəssisəsinin hər hansı birindən qəbul alındıqdan sonra 3-5 iş günü müddətində ödənilməsi müqavilədə qeyd edilmişdir. Lakin iddiaçı universitetə qəbul olundu, ancaq "icraçı"nın işinə məsuliyyətsizlik nəticəsində viza işi təmin edilməmişdir, imtina gəlmişdir və lakin universitetə təhsilindən məhrum olunmuşdur. Bu bəndə cavab olaraq bildirir ki, iş icra edilmədiyi halda əvvəlcədən "İcraçı" ödənişi iddiaçıdan tələb etmişdir və tərəfindən ödənişlər zamanında həyata keçirilmişdir. Bu bəndə cavab olaraq bildirir ki, iş icra edilmədiyi halda əvvəlcədən vəsaitin ödənilməsini "İcraçı" iddiaçıdan bu bəndə əsasən tələb etmişdir, tərəfindən ödənişlər həyata keçirilmişdir. Fəridə Yaqubova ilə whatsapp tədbiqi üzərindən xx.xx.2023-cü il tarixdə danışaraq ofisə yaxınlaşıb ödəniş etmək istədiyini, lakin vəsaitin dollar şəklində olduğunu bildirmişdir. Lakin özünün işdə olmadığını bildirdi və bu səbəbə F.İ.Yaqubovanın göstərişinə əsasən 500 (beş yüz) USD-ni ofis əməkdaşına təhvil verməyini xahiş etdi. Fəridə Yaqubovadan bu ödəniş üçün qəbz tələb etdikdə, iddiaçıya "yox, heç nə verilməyəcək” söylədi və bildirdi ki, kontrakda qeyd olunur və sual edir qəbzin kontrakta nə aidiyyəti vardır ki, bildirilir (Bu whatsapp yazışmasının surəti işə əlavə olunur). Xarici valyuta ilə ödəniş qəbul etməsi qanun pozuntusudur. "Cavabdeh MMC Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı tərəfindən xarici valyuta aparılması haqqında lisenziya almamışdır. Lakin 500 (beş yüz) USD-ni qeyri-qanuni tələb etmişdir. Eyni zamanda Cavabdeh MMC-nin heç bir bankdan xarici valyuta hesablaşma hesabı yoxdur. Qanunla bu ödənişə görə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməlidir və bu haqda xarici valyutanın ödənilməsi haqqında yazışmalar vardır. Ödənişin digər hissəsi Azərbaycan manatı ilə kassa mədaxil qəbzi seriyası ƏXZ/2 № 124953 nömrəsi ilə 12 aprel 2023-cü ildə 1700 (bir min yeddi yüz) manat tərəfindən ödənilmişdir. Müqavilənin 1.1-ci bəndinə əsasən "Sifarişçi"-nin xaricdə xidmətlərin göstərilməsini "Sifarişçi" sifariş verir, "İcraçıya razılaşdırılmış xidmətlərin haqqını ödəməyə “İcraçı” isə bu müqavilənin 3.2-ci bəndində "İcraçı"nın vəzifələrində qeyd olunan vəzifələri yerinə yetirməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Lakin öhdəlik yerinə yetirilməmiş, sənədlər natamam doldurulub səfirliyə göndərilmişdir. Nəticədə 1 (birinci) müraciətdə iddiaçıya imtina cavabı gəlmişdir. Yenidən sənədləri hazırlayıb qanunla tələb olunan sənədləri “İcraçı”-ya təhvil vermişdir ki, yenidən vizanın alınması üçün səfirliyə 2-ci (ikinci) dəfə müraciət edilsin. Yenidən 2-ci (ikinci) müraciəti "İcraçı" etmişdir, lakin yenə də "İcraçı" öz öhdəliyini tam yerinə yetirmədiyinə görə, təkrar səhvlər etdiyi üçün 2 (ikinci) cavabına da da eyni təkrar formada imtina gəlmişdir. Bütün viza sənədlərinin tam təhvil verilməyinə baxmayaraq, "İcraçı" səfirliyə sənədləri tam göndərməmişdir və tələb olunan blanklardakı sualların cavablarını yetərincə icra etməmişdir. Sonradan əlavə aldığı imtinalar iddiaçını şübhəyə salmışdır, buna görə də araşdırmağa başlamışdır. Kanada Respublikasına rüsum qarşılığında ATİP (vizadan nəyə görə imtina alındığına dair sənəd) qəbz sənədini almağa qərar vermişdir. Bu sənədi 1-ci (birinci) imtinadan sonra "İcraçı" özündə məsuliyyət hiss edib özü ATİP-dən cavab almağı iddiaçıya təklif etməlidir, ancaq bunu etməmişdir. Eyni zamanda iddiaçı özü 2-ci (ikinci) imtinadan sonra bu sənədi ATİP-dən cavab almaq qərarına gəldiyini bildirəndə hətta iddiaçını fikrindən döndərmək belə istəmişdir. "İcraçı" F.İ.Yaqubova tanımadığı başqa bir adamın səsini öz telefon nömrəsi ilə whatsapp üzərindən iddiaçıya göndərmişdir və səsdə ATİP-in lazımsız olduğu qeyd olunmuşdur. Burada da əhəmiyyətsiz olduğunu bildirmişdir. "İcraçı" tam əmin idi ki, ATİP-dən cavab gələrsə "İcraçı"nın bütün səhvləri iddiaçıya tam aydın görüləcəkdir və bu səbəbdən iddiaçının ATİP-ə müraciət etməyinə mane olmuşdur. Bu da iddiaçını şübhəyə salmış, iddiaçıda icraçıya inamsızlıq yaranmışdır. Buna baxmayaraq, ATİP-ə müraciət edib və etdiyi cavabı almış, 2 ay sonra gələn ATİP sənəd cavablarında heç də yanılmadığını görmüş və aldığı imtina səbəblərini bir başqa mütəxəssislə araşdırmışdır. "İcraçı" F.İ.Yaqubova ilə yenə də təkrar araşdırıb müzakirə etmişdir və iddiaçıya məlum olmuşdur ki, icranın saysız-hesabsız səhvlər etdiyini görmüşdür. "İcraçı"- ya sual etmişdir ki, bəs bu işdə nə əhəmiyyətlidir, nədir, hansı əhəmiyyətlidir və məqsədə uyğun bu yolu niyə seçməmisiniz? İcraçını etdiyi hər bir səhvi açıq-aydın sonradan ona və iddiaçıya görünmüşdür. ATİP-dən imtinanın cavabını "İcraçı" F.İ.Yaqubovaya göstərəndə yenə də faktdan yayınmağa çalışdı və bildirdi ki, araşdırıb sizə əlavə məlumat verəcəyik. Sonra da bunu yalandan aydınlaşmağa ehtiyac yoxdur. Faktlar göz qabağındadır. "İcraçı" öz səhvlərinin aydın işıq üzünə çıxmasını istəmirdi ki, bu faktlar məlum olunsun və "İcraçı"-nın etdiyi bu səhvlərin nəticəsində hər dəfə müraciətlərində "İcraçı”-ya bu işə görə əlavə ödənişlər etmişdir. Bu da iddiaçıya iqtisadi ziyan vurmaq deməkdir və özünün varlanmasına əlavə şərait yaratmışdır. Bu "İcraçı" F.İ.Yaqubovanın səhvlər haqqında aşağıdakıları qeyd edir: "İcraçı" bu faktlardan yayınmışdır və araşdıracağını bildirmişdir. 1. Atasının doğum yeri səhv qeyd olunmuşdur. Şəxsiyyət vəsiqəsində doğulduğu Türkmənistan Respublikası olduğu halda Azərbaycan Respublikası yazılmışdır. Bu ciddi bir səhvdir. 2. Motivasiya məktubunu çox zəif, ətraflı dolğun olmayan bir şəkildə yazıldığını bildirsə də "İcraçı" bunu qəbul etməmişdir, lakin bunu tanıdığı bu işlə fəaliyyət göstərən digər mütəxəssislərlə məsləhətləşib göstərmişdir və bunun zəif bir motivasiya məktubu olduğunu təsdiq etdilər. 3. "İcraçı" F.İ.Yaqubova 2 (ikinci) müraciətdə özləri qeyd etmişdirlər ki, 1-ci (birinci) müraciətdə sənədləri tam göndərməmişdir bu işləri edibdir. Çatışmayan sənədlər olduğu üçün 2-ci (ikinci) müraciəti edir. Bu bir növ etirafdır ki, bunu özləri qeyd edib. Sual yaranır ki, iddiaçıdan tələb etdiyi bütün sənədləri təqdim etdiyi halda niyə çatışmayan sənədlər var? Və səfirliyə göndərmişdir? İş niyə düzgün icra edilməmişdir? 2-ci dəfə niyə müraciət edilməlidir və nəticədə yenə də səhvlərə yol vermişdir. 2-ci (ikinci) imtinaya da səbəb olmuşdur. Göründüyü kimi "İcraçı" işinə məsuliyyətsiz yanaşmışdır və ara yollarla vəsait əldə etməyi planlaşdırmışdır və hər bir müraciətdən əlavə vəsait tələb etmişdir. Əsassız varlanma mövqeyini tutmuşdur. Bu faktlara əsasən görünür "İcraçı" bir növ işini yalanlar üzərində qurmuşdur. Burada da 2 (iki) müraciətə imtina gəlmişdir. Ailə haqqında mütləq şəkildə dəqiq məlumat verilməli olduğu halda 7-8 yaşlı oğullarının işsiz olduğu qeyd olunmuşdur. Qəbul edilməyən səhvlərdən biri də budur. İddiaçı haqqında xarici ölkədə olmadığı qeyd edilmişdir. Lakin ölkə xaricində olmuşdur. Ümumvətəndaş pasportunda Türkiyə Respublikasına giriş-şıxış qeyd olunmuşdur. Ümumvətəndaş pasportunun sürəti işə əlavə olunur. Bu səhvə cavab olaraq cavabdeh şəxs "İcraçı" F.İ.Yaqubova şengen vizası ölkələri sualı verildiyini söylənilmişdir, lakin sual ümumiyyətlə bir başa xarici ölkədə olmusunuzmu soruşulmuşdur. "İcraçı" işi təhlil edib araşdıra bilmədiyi və konkret sual nədən ibarət olduğunu başa düşmür, bu səbəbdən də yanlışlıqlara yol verilmişdir. Sonradan səfirliyi günahlandırır ki, guya ki, səfirlik düzgün başa düşməmişdir. "İcraçı" özü qeyd etmişdir. "İcraçı" başa düşmür ki, öz yalanlarını səfirliyin üzərinə şamil edir və faktlardan yayınır. Vizada mülk göstərilməsi tələb olunduğu halda, bu ev sənədlərini bunu təqdim etdiyi halda motivasiya məktubunda ev haqqında heç bir yazı yazılmamışdır və heç bir məlumat yoxdur. Halbuki mülkün olması və ölkəyə bağlı olmağı sübutudur ki, evsiz deyil və daimi qeydiyyatı vardır. Mütləq şəkildə təhsilini bitirdikdən sonra ölkəyə geri dönəcəyinə inandırmalı olduğu halda, "İcraçı" müraciətdə bununla əlaqədar hər hansı bir məlumat göstərməmişdir. Guya daimi orada yaşayacaqdı. Bu faktlara nə ad vermək olar. Hansı səbəbdən müraciəti dəqiq yazıb yerinə yetirməmişdir. Bu aydın deyildir? "İcraçı" tərəfindən iddiaçının və həyat yoldaşı T.F.Axundovun xarici pasportlarının yalnız ilk səhifələrinin nüsxəsi yüklənilmişdir, halbuki xarici ümumvətəndaş pasportların hər iki üzü və möhürlü hissələri viza müraciət sənədləri arasında öz əksini tapmalıdır və xarici pasportların bütün səhifələrinin sürətləri işə yüklənib səfirliyə göndərilməsi tələb olunmuşdur və bunu da etməmişdir. Sual olunur ümumvətəndaş pasportların bütün səhifələrinin hansı səbəbə görə surətlərini çıxarıb işə əlavə etməmişdir? Viza məsələsində hər bir səhv imtinaya səbəbdir və bunlar birinci (1) və ikinci (2) müraciətdə "İcraçı"-nın etdiyi səhvlərdən bəziləri olmuşdur və iddiaçı bu səhvlərə görə vizadan 2 (iki) dəfə imtina cavabı almışdır, maddi-mənəvi cəhətdən sarsıntı keçirməklə bərabər iqtsadi ziyan vurulmuşdur. "İcraçı"-ya dəfələrlə xatırlatmışdır ki, ikinci (2) vizanın göndərilməsində məsuliyyətli olsun birinci (1) vizanın göndərilməsində etdiyi səhvlərə təkrar yol verilməsin. Lakin yenə "İcraçı"ya səhvləri təkrarladı, nə faydası oldu bu təklif və iradların öz bildiyi tərzdə fəaliyyət göstərmişdir. İddiaçı tərəfindən tərcümeyi-hal doldurulduqdan sonra, yekunda məlumatların doğruluğunun təsdiqi üçün imza qoyulmalı olduğu halda imza qoyulmayıb. İmzasız səfirliyə göndərilmişdir. Başqa halda iddiaçının yerinə imza etmişdir. Bu da viza imtinasına səbəblərindən biri kimi hesab olunmuşdur. İddiaçı şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti "İcraçı" F.İ.Yaqubovada olduğu halda səfirliyə şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinin tam yazışmalarını göndərməmiş müraciət şəklində də göndərməmişdir. İddiaçı sənədlərdə guya bəzi işləri qeyd etməmişdir. Sual olunur hansı sənədlərdir çatışmayan. İddiaçı səfirliyə göndərilmiş müraciətdən iddiaçının ixtisası olunmamışdır. İddiaçı səfirliyə göndərilmiş müraciətdəki imza iddiaçının deyil və oxşamır səfirlik tərəfindən irad bildirilmişdir ki, bu imza İddiaçı aid deyildir. İddiaçının imzasının ekspertizaya verilməsini haqqında qərar qəbul edilməsini xahiş edir. İddiaçı səfirliyə göndərilmiş müraciətində imzası yoxdur. Lakin "İcraçı" F.İ.Yaqubova müraciəti imzasız göndərmişdir. İddiaçı Türkiyə Respublikasında olmuşdur və xarici pasportundan giriş-çıxış qeyd olunmuşdur. Lakin "İcraçı" F.İ.Yaqubova səfirliyə müraciət edibdir ki, xarici ölkədə olmamışdır. Xarici pasportunda Türkiyə Respublikası xarici dövlət sayılır, lakin səfirliyə göndərilmiş müraciətdən xarici dövlətdə olmadığını icraçı qeyd etmişdir. Səfirliyə xx.xx.2023-cü il tarixində "İcraçı" F.İ.Yaqubova tərəfindən göndərilmiş "Motivation Letter" müraciətində yanlışlığa yol verilmiş və səriştəsiz blankı hazırlayıb göndərmişdir. Səfirliyin cavabında izah olunur ki, ailənin eyni zamanda ölkəyə geri qayıtdığına dair heç bir məlumat qeyd edilməmişdir və sanki təsdiq edir ki, Kanadada ömürlük qalacaqdırlar. Eyni zamanda "İcraçı" qeyd etmişdir evi (mülkü) haqqında heç bir məlumat verməmişdir. Səbəbini "İcraçı" izah etməmişdir. Bank hesabında kifayət qədər pul olandan sonra iş vizasını istəmək əks fikir yaradır sanki yaşaması üçün pulları da yoxdur. Qaimə 310 (üç yüz on) manat müqavilə xx.xx.2022-ci il 1 (birinci) müraciətdə ailə bağının zəifliyi imtina səbəblərindən biri idi. Yəni ailə haqqında daha dolğun və düzgün məlumat verilməmişdir. Əlavə olaraq ilk görüşdə heç bir əlavə ödənişlər, rüsumlar olmadığının xəbərdarlığını etdiyi halda da bu rüsumlardan başqa dolayı yolla əlavə qeyri-qanuni ödənişlər tələb etdiyi vəsaitlərin tərəfindən ödənişlərinin izahatını verə bilməmişdir, haraya ödənilmişdir və məsələlərini araşdırmamış, əlavə rüsumlar tələbini də etmişdir, işin xatirinə zamanında da ödənişlərini etmişdir. İşin icra edilmədiyini görəndə də ödədiyi vəsaitlərin təyinatlarını araşdırmışdır. Belə ki, "İcraçı" Kanada ofis adı ilə yalandan rüsumu tələb edib vəsaiti almışdır. Bir neçə mütəxəssisdən və bu işlə məşğul olan şirkətlərdən də soruşmuş, belə bir rüsum olmadığını öyrənmişdir. Lakin "İcraçı" F.İ.Yaqubova yenə də yalan danışmaqla iddiaçını yola vermişdir və bildirmişdir ki, işi araşdırıb ödənişlərin təyinatları haqqında məlumat verəcəkdir. Ödəniş çekləri də göstəriləcəkdir. Bu günədək cavab gözləyir, hələ də nəyi araşdırır özü də bilmir. Bu faktın məhkəmə gedişində araşdırılmasını xahiş edir. Bu ödənişlər viza gəldikdən sonra sənədlərin Ankaradakı Kanada səfirliyinə gedib qayıtması üçün guya ki, bu rüsum ödənilməli imiş və "İcraçı” düz etmişdir, bildirmişdir. Bu pullar Kanada adı ofisi Apply rüsumu və poçt rüsumu 915 (doqquz yüz on beş) manat adı ilə ödəniş tərəfindən F.Yaqubovanın Kapital bankda şəxsi öz adına olan hesablaşma hesabına (5239 1515 1185 0938) göndərilmişdir. Lakin vizadan imtina cavabı gəlmişdir və sənədlərin Ankaradakı Kanada səfirliyinə getməsinə ehtiyac olmamışdır və burada da aldatma yolu ilə 915 manat pul almışdır. Bundan sonra ödəniş etdiyi poçt rüsumunu vəsaitin və ödəniş qəbzini geri tələb edib istəməyinə cavab olaraq F.Yaqubova bu rüsumun poçt pulu olmadığını söyləmişdir. Bunu öz yazıları ilə sübut etməyə hazırdır ki, bu rüsumu poçt pulu adı altında iddiaçıdan qeyri-qanuni yolla bu vəsaiti alıbdır. Bu fakta nə ad vermək olar? Ancaq fəaliyyəti iddiaçıya qarşı yalanlar üzərində qurulmuşdur. Bəzi rüsumlar var ki, şəxsi kartına göndərilməsini tələb etmişdir. Halbuki, iddiaçı öz kartı ilə təyinatı üzrə lazım olan yerlərə ödəniş etmək istədikdə, F.Yaqubova razılıq verməmişdir. Bunlardan biri də universitet sorğuları üçün göndərdiyi 1007 (bir min yeddi) manat vəsaitdir. Bu vəsaiti də F.Yaqubvanın 2-ci Express Bank hesabına (4724 9414 2802 1937 və 4724 9414 2820 0213) göndərmişdir. Bütün ödənişləri qeyri-qanuni yolla əldə etmişdir. Bu faktların hamısını dəqiq araşdırmaq məqsədə uyğundur və araşdırılsın. Əlavə olaraq, qeyri-qanuni tələb etdiyi və qəbz təqdim edə bimədiyi sonra da qəbz verilməsindən yayındığı Kanada ofis rüsumu, bir uşaq üçün (120 Kanada dolları) 156 manat yəni 312 manat, (195 Kanada dollari) 253 manat yoldaşı üçün, (275 Kanada dolları) 357 manatı özünün Kapital bank hesabına göndərilməsini xahiş etmişdir və tərəfindən ödənilmişdir. Qeyri-rəsmi mənbələrdən, eləcə də bu işlə məşğul olan şirkətlərdən və mütəxəssislərdən yenə də əlavə əldə etdiyi məlumata görə bu işlə əlaqədar belə bir ödəniş mövcud deyil və bu ödəniş növü tələb olunmur. Bunu da araşdırmaq lazımdır. Lakin hər dəfə yalandan vəsait tələb edib məcbur olub işin xatirinə ödənişi reallaşdırırdı. Hətta universitet sorğularında 1 (birinci) müraciətdə 3 (üç) universitetə sorğu göndərmişdir, bunlara görə iddiaçıdan aldığı məbləğlərin artıq əlavə qeyri-qanuni olduğunu dedikdə hər birinin üzərinə (90 Kanada dolları) 117 manat sığorta pulu aldığını demişdir. Lakin bu yalandır. "İcraçı" bu vəsaiti təyinatı üzrə ödəyibdirsə və yenə də əgər aldığı qədər ödəyibsə niyə qəbz vermir? Niyə özünün şəxsi kartına göndərilməsini tələb edir? və ödənişi tələb olunan yerə birbaşa ödəməyinə iddiaçıya mane olur. "İcraçı” təyinatı üzrə ödənişləri tələb olunan yerlərə keçiribdirsə, hansı səbəbə görə qəbzi təqdim etmir? Ən önəmli səbəblərdən faktlardan biri də prosesin başından sonuna qədər İddiaçı üçün təhsil vizasına hara, hansı qurumun, nə hesablarına hesabına zaman, nə qədər ödəniş etdiyinə dair qəbzləri dəfələrlə tələb etdiyi halda bunları təqdim edilməmişdir. İddiaçıya belə məlum olur ki, tərəfindən şəxsi kartına ödənilmiş vəsaitləri gizli qeyri-qanuni yollarla iddiaçı mənimsəyibdir. Səfirlik tərəfindən imtina gəldiyinə görə universitetə ödədiyi 11,812 (on bir min səkkiz yüz on iki) manat pulu geri tələb etmiş, lakin 10803 (on min səkkiz yüz üç) manat geri qayıtmışdır. Əlavə 1009 (bir min doqquz) manat bank xərcləri və konvertasiya xərcinə bu məbləğ çıxılmışdır. Tərəfindən ödənilmiş bu vəsaiti iddiaçı bankdan kredit vasitəsi ilə götürmüşdür və əlavə artıq ödənişlərə səbəb olmuşdur. Burada da maddi, iqtisadi ziyana məruz qalmışdır. Müqavilə bağlandığı gündən "İcraçı"-ya bir başa tərəfindən 7.660 (yeddi min altı yüz altmış) manat pul hissəhissə ödənilmişdir. Bu 7.660 (yeddi min altı yüz altmış) manat vəsaitdən əlavə görüləcək və görülmüş vəsait işlərinə dair "İcraçı"nın xidməti xərcinə, universitetlərin qəbul sorğusuna ödənişlər, Kanada ofis rusumuna, ailə birləşməsi və “İcraçı”-nın əlavə olaraq 2 (iki) müraciət ərəfəsində toplanmış bütün sənədlərin tərcüməsinə, universitet üçün verilən imtahan rüsumlarına, tərcümə pullarına, notarius rüsumları həmin ərəfədə getdiyi ingilis dili kurslarına ödədiyi məbləğlər və s. rüsumlar iddiaçıya birbaşa 2350 (iki min üç yüz əlli) manat məbləğində maddi mənəvi və iqtisadi ziyan vurmuşdur. Bunlara səbəb F.İ.Yaqubovanın işinə məsuliyyətsiz yanaşmasıdır. "İcraçı" F.İ.Yaqubova analoqu olmayan yalan danışıqlarla və vədlərlə fəaliyyət göstərib, bu işlə əlaqədar ödənişlər tələb olunmayan vəsaitləri tələb edib bir başa mənfəət əldə etməklə bərabər dövriyyədən vergi ödənişlərindən yayınaraq iz itirmək məqsədi ilə bütün ödənişləri öz şəxsi bankdakı kartına köçürülmüşdür. Sual olunur "xxxx" MMC-nin bankda olan hesablaşma hesabı haradadır və bu ödənişlər hansı səbəbdən təyinatı üzrə "Sifarişçi” tərəfindən göstərilən manat və xarici valyuta hesablaşma hesablarına köçürülməmişdir. Bu hesablaşma hesabı yoxdur. "İcraçı" F.İ.Yaqubova ilə bağlanmış müqavilənin 1.7.1-ci bəndində bu müqavilənin ayrılmaz hissəsi sayılan əlavə 1-dən nəzərdə tutulmayan bütün xidmətlər və əlavə xərclər "Sifarişçi" tərəfindən ayrıca xidmətlərin göstərildiyi və xərclərin çəkdiyin yer üzrə ödənilməsi qeyd olunmuşdur. Lakin "İcraçı" göstərilən xərclərin təyinatı üzrə xarici dövlətin hesablaşma hesabına vəsaitləri köçürülməsinə şərait yaratmamışdır, ancaq öz şəxsi kartına vəsaitlərin köçürülməsinə nail olmuşdur və tələb etmişdir. Hansı səbəbdən bu müqavilənin bu şərtlərinə "İcraçı" əməl etməmişdir. İşin icrasına mane olan səbəblər olmamışdır və tələb olunan sənədlər vaxtı vaxtında təqdim olunmuşdur. Bu müqavilənin 1.8-ci bəndində ödəniş müqavilənin imzalandığı andan sonra 1-3 (bir-üç) təqvim günü ərzində həyata keçirilir. "İcraçı"nın hesablaşma hesabına pulların daxil olduğu tarix ödəniş tarixi sayılır. "İcraçı"nın müqavilədə hesablaşma hesabı yoxdur. İşin gedişini hallarını təhlil etdikdə görünür ki, "İcraçı” bu məcəlləyə uyğun vicdansızlığa yol vermişdir və işi sonadək icra etməmişdir. İcraçı ilə bütün danışıqlara baxmayaraq, bu işin həll edilməməsi səbəblərini qanunla aydınlaşdırıb göstərə bilmir və ödənişi geriyə qaytarmaq fikrindən tam yayınmaq qərarına gəlməklə əsassız varlanma mövqeyini tutmuşdur. Bu müqavilədə müqavilənin ayrılmaz hissəsi olan digər əlavə xidmətlərin həcmi miqdarı və ödənişlərin istiqaməti haqqında razılaşdırılmış protokolu və ya işin gedişində nəzərdə tutulan işlə əlaqədar qiymətlərə dair əlavə müqaviləyə əlavə razılaşma qiymətlər xərcləri və tələb olunan vəsaitlər hansı xidmətə aid olunacağı və bu işlə əlaqədar hansı sənədlər tələb olunacaq hansı işlə əlaqədar ödəniləcək haqqında qiymətlərin, ödənişlərin razılaşdırılma protokolu tərtib edilib imzalanmamışdır. Müqavilənin mühüm şərtlərinə dair xüsusi ilə qeyd edir ki, bu bağlanmış müqavilənin heç bir şərti iddiaçı ilə müzakirə edilməmişdir. "İcraçı” tərəfindən hazırlanmışdır və iddiaçı oxumadan imza etmişdir. Sonra da evdə oxuyub müqavilə ilə tanış olmuşdur və "İcraçı”ya bu müqavilənin bir neçə bəndlərinə irad bildirdikdə "İcraçı" qeyd etmişdir ki, “təki sizin işiniz düzəlsin bu bizim aramızda olan sadəcə müqavilədir”. Ölkə daxilində bütün əməliyyatlar manatla olduğu halda 500 (beş yüz) ABŞ dollarını hansı səbəbdən xarici valyuta ilə qəbul etmişdir? Bu birbaşa qanun pozuntusu olmaqla cinayət əməlidir və məsuliyyətə cəlb olunmalıdır. Bundan əlavə bütün ödənişləri hansı səbəbə görə öz şəxsi kartına köçürtdürür? Nəyə görə Cavabdeh MMC-nin bankdan hesablaşma hesabına köçürtmür və nəyə görə müqavilədə hesablaşma hesabını və hüquqi ünvanını qeyd etmir? Və buradan məlum olur ki, dövriyyədən və vergi ödənişlərindən yayınmaqla özünə əlavə mənfəət və qazanc əldə etmiş olsun. Əlavə olaraq, bildirir ki, bu haqsızlığa görə hüquqların pozulduğuna və maddi-mənəvi iddiaçıya ziyan vurduğuna görə toplanmış materiallar məhkəmə orqanlarına təqdim edir. Gələcəkdə xarici valyuta ilə vəsaiti qəbul etdiyinə görə bütün ödənişləri şəxsi kartına qanunsuz köçürtdüyünə görə aydınlaşdırıb hüququ mühafizə və vergi xidmətinə toplamış materialları təqdim edəcək. Bu müqavilənin 1.7.1-ci bəndinə əsasən nəzərdə tutulmayan bütün xidmətlər əlavə xərclər "Sifarişçi" tərəfindən ayrıca xidmətlərin çəkildiyi yer üzrə ödənilməlidir. Lakin iddiaçı tərəfindən tələb olunduğu halda ödənişlərin hara, hansı məbləğdə, hansı xidmətə aid olduğunu, bankdakı hesablaşma hesabını göstərməsini tələb etmiş, yenə də "İcraçı” iddiaçının şəxsi kartına bu vəsaitləri köçürməsi lazımdır belə bildrib tələb etmişdir, tərəfindən ödənişlər həyata keçirilmişdir, yenə də ödəniş qəbzlərinin iddiaçıya təqdim etməsindən yayınır. Bir neçə dəfə təyinatı üzrə ödənilmiş çeklərin ardıcıllıqla əslini tələb etmiş, heç birində qəbzlərini əldə etməyə nail ola bilməmişdir. Bu müqavilənin 1. Predmetinin 1.7.1-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, müqavilənin ayrılmaz hissəsi sayılan əlavə 1-də nəzərdə tutulmayan bütün xidmətlər və əlavə xərclər "Sifarişçi" tərəfindən ayrıca, xidmətlərin göstərildiyi və xərclərin çəkildiyi yerə ödənilir. Lakin "İcraçı" F.İ.Yaqubova ödəniləcəyi xərcləri haraya və nə üçün ödəniləcək haqqında məlumat verməmişdir, ancaq bu ödənişləri şəxsi öz adına olan bank kartlarına köçürülməsini tələb etmişdir və köçürmüşdür. "İcraçı" bu müqavilənin 1.7.1-ci əsasən bəndində göstərilən "Sifarişçi" tərəfindən ödənişləri birbaşa təyinatı üzrə tələb olunan yerlərə xidməti rüsumları ödənilməsini reallaşdırmadı, öz şəxsi kartına köçürməyi tələb etmişdir və nəticədə müqavilənin şərtlərini pozmaqla əlavə gəlir əldə etmişdir. Bu müqavilənin xidmətlərin göstərilməsi 2-ci qaydasının şərtinə uyğun 4 №-li qeyd bəndinə əsasən iş icra edilmədikdə ilkin ödənilmiş 500 ABŞ dolları və 850 manat müqavilənin 3. bənd tərəflərin öhdəliklərinin "Sifarişçi"- nin vəzifələrinə aid 3.1.6-cı bəndində qeyd olunan qəbul məktubu aldıqdan sonra ödənişin qəbzini "İcraçı"-ya təqdim etməlidir. Sual olunur bu günə qədər tərəfindən ödənilmiş məbləğlərin qəbzini israrla dəfələrlə tələb etmiş, lakin iddiaçıya təqdim etməmişdir. Səbəbi nədir aydınlaşdıra bilməmişdir. Sonradan iş həll olunmayanda iddiaçıya tam bəlli oldu ki, ödəniş məbləğlərinin izini itirmiş olsun və təyinatı bəlli olmasın bank hesablarına ödənişlərin təyinatı və qəbzləri onda fakt kimi olmasın, həmişə də sualdan yayınmışdır və müqavilədə də buna aid heç bir bənd göstərilməmişdir. Eyni zamanda 3.1.6-cı bəndinə uyğun olaraq iddiaçı tərəfindən bütün ödənişlərin 1 (bir)-dən başqa heç bir mədaxil və məxaric çekləri iddiaçıya təqdim edilməmişdir. Tələb etdikdə həmişəki kimi təqdim edilməkdən yayınılmışdır, məqsədi aydın olunub bilinməmişdir. "İcraçı" işi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada icra etmədiyinə görə həmin "İcraçı"-ya ödədiyi məbləğlər rüsumların və "İcraçı"nın səbəb olduğu bütün daxili və xarici ödənişlərindən düşdüyü bütün zərərlərin tam geriyə ödənilməsini məhkəmə yolu ilə tələb edir. Bununla bərabər, iddiaçıya vurduğu maddi-mənəvi zərərdən başqa iqtisadi zərər və dəbbə puluna görə də əlavə vəsait də ödəməyə borcludur. Bu müqavilədə "İcraçı" "Sifarişçi"nin bütün hüquqlarını nəzərə alınmamışdır. Bu haqda müqavilənin şərtlərində özünə sərf edən formada bir tərəfli məsuliyyətdən və geriyə ödənişdən yayınmaq məqsədi ilə heç bir bənddə bu haqda əlavə şərtlər qeyd edib aparmamışdır və çalışmışdır ki, bütün məsuliyyət "Sifarişçi"-nin öhdəliyində və üzərində bir tərəfli qalmasını nəzərdə tutmuşdur. Bu müqavilə heç bir hüquqa malik olmayan müqavilə hesab edir - başdan sovdu bəndlərlə yazılmışdır. Tərəflərin öhdəliyinin 3.1.3-cü bəndi ilə əlaqədar göstərilir ki, zəruri xərclərin əvəzini "İcraçı"-ya ödənməlidir. 3.2.11-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş "İcraçı" işi yerinə yetirmədikdə 10 gün müddətinə işi araşdıracaq və sifarişçiyə məlumat veriləcəkdir. Sual olunur müqavilədə göstərilən imtina gəldikdə qeyd olunub 1-ci imtinada niyə təklif olunmadı işi məsuliyyətli yenidən icra etsin, yenə də əlavə sual yaranır sənədləri "İcraçı" səfirliyə düzgün göndərmiş olsa idi hansı səbəbdən imtina gəlməlidir. İddiaçı ATİP-dən alıb imtina səbəblərini "İcraçı”ya bilib yenə də aldadıb düzəliş edib yenidən müraciət edək bildirmişdir. "İcraçı" F.İ.Yaqubovaya səhvləri haqqında müraciət etmiş və faktlara irad bildirmişdir. Bildirmişdir ki, 3-cü (üçüncü) dəfə yenidən səfirliyə müraciət etsin və məsələ həllini tapacaqdır. İddiaçı da "İcraçıya" olan etibar və güvənini itirdiyinə görə imtina etmişdir. Çünki bu iddiaçıya maddi iqtisadi ziyan vurur və bununla bərabər təhsilinin başlama müddəti bitirmişdir və imtina səbəblərini bir daha xatırlatmaq istəyir. Bunlar təqdim etdiyi səbəblərdən bəziləridir. ATİP-də hər bir sualın cavabı qeyd olunub və səfirlik tərəfindən imtinanın bütün səbəbləri aydın göstərilmişdir. "İcraçı" sənədləri müraciət edilmə qaydalarına və blankları düzgün hüquqi formada tələb olunan formada tərtib edib göndərməmişdir. Bu müqavilənin 4.4-cü bəndi heç bir hüquqi parametrlərə ölçüyə və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmayan şərtlər ilə müqaviləni "İcraçı" tərtib etmişdir və iddiaçı oxuyub tanış olmadan imza etmişdir, sonradan müqaviləyə irad bildirmişdir. Vizanın düzgün tələb olunan formada səfirliyə təqdim etmədiyinə görə imtina gəlmişdir və imtinanın səbəblərini düzgün qiymətləndirmək əvəzinə bütün ödənilmiş məbləğdən imtina edilməsinə nail olmağı nəzərdə tutmuşdur və bəzi maddələrdə 30%-ni 50%-ni geriyə qaytarılması nəzərdə tutulmuşdur. Hətta bu müqavilənin 4.hesablaşma qaydasının 4.11-ci bəndinə əsasən "İcraçı" qeyd etmişdir 3.2.1, 3.2.2, 3.23. 3.24-cü bəndlərində göstərdiyi xidmətlər yerinə yetirdiyi və "Sifarişçi" xidməti dayandırmaq istədiyi halda ilkin ödənilmiş depozit qaytarılmır və əlavə olaraq "Sifarişçi ümumi məbləğin yerdə qalan hissəsini tam olaraq "İcraçı"-ya 3-5 gün müddətinə vəsaiti ödəyir. "İcraçı" müqavilənin bəndində işi icra etmədikdə 30%, ödənilmiş məbləğə 30%, başqa bənddə isə ödənilmiş məbləğinin 50% geri qaytarır. İşi icra etmədiyi halda hansı səbəbdən ümumi məbləğin yerdə qalan hissəsini tələb edir və buna əlavə olaraq da yuxarıda qeyd olunan məbləğin 30%-50% geri qaytarmağı nəzərə almışdır. İş icra olmasa da əlavə bəndlərdə işə vəsaitin tam ödənilməsini nəzərə almışdır. Əlavə sual yaranır "İcraçı" işi tam icra etmədikdə müqavilədə hansı səbəbdən "Sifarişçi"-nin ödənilmiş vəsaiti geriyə qaytarmasını nəzərə alınmışdır. Beləliklə görünür "İcraçı" özü də bilmir hansı anlama gəlsin ki, işi icra edə bilməsə vəsaiti geri qaytarmasın və əlavə vəsait tələb etsin və məsuliyyətdən yayına bilsin. Bu müqavilənin şərhinə və təhlilinə görə bəndlər və maddələr bir-birini hüquqi cəhətdən tamamlamayıb məntiqə uyğun deyil və işi yerinə yetirməkdən yayınmağa zəmin yaratmışdır ki, məsuliyyətdən yayınsın və ödənilmiş vəsaiti geriyə qaytarılmasından azad oluna bilsin. Hesablaşma qaydalarının 4.7-ci bəndində qeyd olunan şərhlərdə "İcraçı" müqavilədə bildirir ki, imza ilə təsdiq edir ki "Sifarişçi" heç bir halda iddia qaldıra bilməz. Bu qanunvericiliyin tələblərinə və hüquqi qanunlara uyğun olmayan şərtlərdir, belə ki, müqavilənin hər bir vərəqəsində özü imza edir, lakin iddiaçı tərəfindən heç bir vərəqədə imza edilib tanış olmadan müqavilənin sonuncu səhifəsində "Sifarişçi" adlanacaq yerində iddiaçının tərəfindən imza edilmişdir. Lakin bu müqavilənin 8-ci bəndində mübahisələrin həll edilməsi qaydalarının 8.2-ci bəndində qeyd olunur ki, 8.1-ci bəndi göstərilmiş qaydada həll edilmədikdə münasibətlər Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan qanunvericiliyin normaları ilə tənzimlənməli və hüquqi yolla məhkəməyə müraciətlə həllini tapmalıdır. "İcraçı özü də bu müqaviləni hansı anlamda şərhlərdə qeyd olunmasının mahiyyətinə və hüquq forma fərqinə baxmadan və işin icrasının məsuliyyətinə baxmadan imza edib, maddələri bir biri ilə tamamlanmamış uzlaşmamış hüquqi iqtisadi formada tərtib etmişdir və qeyd edir ki, "Sifarişçi" heç bir iddia qaldırıb hər hansı bir tələb edə bilməz. Lakin yuxarıda 8.2-ci bəndində qeyd olunur ki, mübahisələr tərəflər arasında razılığa əldə olunmasa qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəmə yolu ilə həll edilməlidir. "İcraçı"-nın özü də bu müqavilənin bəzi bəndlərində öz yazdığın təkzib edir və müqavilənin hansı hüquqi formada olduğunun fərqində deyil. Bu müqavilənin 5.3-cü bəndində qeyd olunmuşdur ki, tərəflərin öz öhdəliklərini yerinə yetirmə tarixinədək qüvvədədir. "İcraçı" "Sifarişçi"-nin seçim etdiyi Toronto şəhərində ali təhsil universitetinə qəbul olunub və tədris ilinin 2023-cü il sentyabr tarixindən başladığını bildiyi halda bu bəndin müddətinin illərlə qüvvədə olmasını nəzərə alır və gələcəkdə işin qeyri-müəyyən zamana buraxılmasına çalışır və məsuliyyətdən azad olunmasını özündə reallaşdırmışdır. "İcraçı" işi düzgün yerinə yetirmədiyi üçün yenidən imtinadan sonra təhsil sessiyasının başlanma tarixini uzatmağını xahiş etdi və səfirliyə viza alınmasını hazırlayıb göndərmişdir. İddiaçı məcburiyyət qarşısında qalıb təhsil sessiyasının başlanmasını may ayına keçirtmiş və əlavə xərclərə səbəb olmuşdur. "İcraçı" yenidən işin düzgün icra edib görmədiyi üçün 2-ci (iki) imtina almış və açıqlama tələb etdikdə iddiaçıya viza işi ilə bağlı xəbəri olmayan başqa bir TRAVEL Group MMC ilə müqavilə bağladığını bildirmişdir ki, bu yaxın günlərdə işi həll edəcəyinə söz vermişdir. Lakin "İcraçı” hələ də həllini tapa bilmir, çünki həlli sıfıra bərabərdir və həlli yoxdur. İddiaçıya tam aydındır "İcraçı" işini yalan üzərində qurmuşdur və səfirlikdən gələn imtinada faktlar göz qabağındadır. “İcraçı" işin gedişində iddiaçıya bildirməmişdir ki, 3-cü (üçüncü) tərəflə olan TRAVEL QRUP MMC ilə iddiaçıya aid vizanın alınması üçün iş birliyi qurmuşdur. Aydın görünür ki, vəsaiti hər iki tərəfdən əlavə xərcləri tələb edə bilər. "İcraçı" işi həll etməmişdir, vəsaiti geriyə qaytarmaqdan boyun qaçırır, əvvəllər yalan vədlər vermişdir, sonradan bildirmişdir ki, işi düzgün icra etmişdir yekunda "İcraçı" imtina edir və "Sifarişçi"-nin ödənilmiş vəsaiti hesabına əsassız varlanma mövqeyini tutmuşdur. İddiaçının israrla müraciətindən sonra F.İ.Yaqubova bildirmişdir ki, “Sizin viza işinizlə bağlı Cavabdeh MMC ilə TRAVEL GROUP MMC arasında müqavilə bağlanmışdır.” Bu haqda iddiaçıya sonradan elektron qaimə (seriya: EBDJ №627150 xx.xx.2023) təqdim etmişdir. "İcraçı" F.İ.Yaqubovaya irad bildirmişdir ki, “Sizinlə müqavilə bağlamışam ki, işi bir başa siz həll edəsiniz hansı səbəbdən ona bildirmədən, icazəm olmadan 3cü tərəflə iddiaçının viza məsələsi ilə bağlı müqavilə bağlamışdır, iş birliyi qurmuşdur” və iddiaçıya bildirdi ki, təki sizin iş həll olunsun. Nəticədə iş həll olunmamışdır. "İcraçı" bu 3-cü tərəflə iş birliyi qurduğuna görə iddiaçıya əlavə xərclərə ödənişlərə səbəb olmuşdur, burada da iddiaçıya sonradan aydın oldu və gələcəkdə iş həll olunmayanda bildirsin ki, iddiaçının tərəfindən iş icra edilib 3-cü tərəf işi icra etməyib və "İcraçı" özü məsuliyyət daşınmır, qeyd edib bildirmişdir. İddiaçı qeyd etmişdir ki, “sizinlə müqavilə bağlamışam, işi siz icra etməlisiniz və məsuliyyət daşıyırsınız.” İddiaçıya təqdim olunmuş 915 manat elektron qaimənin iddiaçıdan 4 nəfərlik ailə üzvlərinin poçt pulu adı altında tələb etmişdir və iddiaçı tərəfindən ödənilmişdir. Lakin VFS.GLOBAL (Kanada viza müraciət mərkəzindən) öyrənmişdir ki, poçt rüsumuna uşaqlar daxil deyil. X27 irad etdikdə sonuncu etiraz edərək "mənim işimi məndən yaxşı bilməyəcəksiniz" deyərək cavab bildirmişdir. Sonradan yenə iddiaçıya tam aydın oldu ki "İcraçı"-nın iş metodu budur. Bu cavaba görə xahiş edir bu məbləğin təyinatı xüsusi ilə araşdırılsın, ekspertiza təyin edilsin və qərar qəbul olunması təmin edilsin, bilinsin ki, hansı fəaliyyətlə məşğul olur. İddiaçının təhsilinin vaxtı tamam olduqdan sonra və bu dövrədək viza təmin olunmursa demək ki, bilərəkdən müqavilədə qeyri-müəyyən əlavə etmişdir ki, məsuliyyətdən yayınmağa gələcəkdə nail olsun və iddiaçının təhsili yarımçıq qalmasına səbəb olmuşdur. İddiaçıya və ailəsinə maddi mənəvi iqtisadi ziyan vurmuş və işgüzar nüfuzuna xələl gətirmişdir. Bu iki viza müraciəti ərəfəsində "İcraçı" iddiaçıdan tələb etdiyi ayrı-ayrı vaxtlarda 7660 (yeddi min altı yüz altmış) manat məbləği ödəmişdir. Bu məbləğə "İcraçı"-nın xidmət haqqı, xidməti xərcləri iddiaçıdan kartına göndərməyini istədiyi məbləğlər rüsum adı ilə vəsaitlər, viza rüsumları, universitet müraciəti və s. ödənişlər daxildir. "İcraçı"-nın etdiyi səhvlər səbəbindən düşdüyü ziyanı tələb etdiyində hər dəfə ödənişin təmin edilməsinə min bir bəhanələr gətirib işin sonunda bildirdiyi 3-cü tərəf olan TRAVEL GROUP MMC-nin üzərinə atır və bildirir ki, 3-cü (üçüncü) tərəfdən alıb on ödəyəcəyini demişdir, sonradan isə bildirdi ki, onlar işi düzgün icra edib, lakin səfirlik vizanın verilməsindən imtina etmişdir. Qeyd etmişdir ki, səfirliyə tələb olunan sənədləri tam düzgün təqdim etmədiyinə görə imtina gəlmişdir və əlavə ATİP-dən aldığı imtina səbəbi sorğunun cavabını "İcraçı"-ya göstərəndə yenə də məsuliyyətdən yayınmışdır və burada səhvləri boynuna almır, inkar edir və bu səbəblərdən də məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlmişdir ki, məhkəmə qaydasında faktlar sübuta yetirilsin və ödədiyi vəsait haqqında iddiaçının xeyrinə qərar çıxarılsın. F.İ.Yaqubovaya imtinanın səbəbləri onlara aydın deyil demiş və irad bildirmişdir ki, iddiaçının xəbəri olmayan 3-cü tərəflə birgə bu imtinanın səbəblərini qərəzsiz məsuliyyətlə araşdırılsın və iddiaçıya ətraflı məlumat yazılı formada imtinanın səbəbləri haqqında məlumat verilsin. "İcraçıya"-ya dəfələrlə izah etmişdir ki, Səfirliyin iddiaçı ilə hansı ədavəti var ki, imtina etmişdir. "İcraçı"-ya bildirmişdir ki, “siz səfirliyə dəqiq tamamlanmamış tələb olunan yetərincə tələb olunan formada sənədlər göndərdiyinizə rəğmən imtina edilmişdir.” "İcraçı" yenə də bu işi araşdırıb iddiaçıya məlumat verməmişdir. İddiaçıya səfirlikdən gələn imtinanın səbəblərini indiyə kimi göstərməmişdir. İddiaçı bildirmişdir ki, qarşılıqlı anlaşma şəraitində işi tam icra etmədiyinə görə iddiaçıya vurduğu ziyanı təmin etsin və bildirmişdir ki, vəsaiti hissə-hissə zaman verməklə ödənişi həyata keçirsinlər. Əks halda müqavilə şərtlərini yerinə yetirmədiyi əsaslara rəğmən və qanunvericiliyin tələblərinə görə məhkəməyə müraciət ediləcəkdir. Fəridə Yaqubova bildirdi ki, işi TRAVEL GROUP MMC ilə araşdıracaq, səhv varsa ödənişi geri tam qaytaracağına söz vermişdir. Lakin təsdiq olunmuş bu qədər səhvə baxmayaraq, etdiyi səhvləri boynuna almırlar, iddiaçının ödədiyi vəsaiti geri ödəməkdən imtina edirlər və bildirdilər ki, səfirlik işi tam araşdırmamışdır. Cavabdehin qanuna zidd hərəkətləri və müqavilə öhdəliklərinə əməl etməməsi nəticəsində aralarında bu zəmində yaranmış mübahisə və münaqişələr, pulunun qaytarılması, əldə edə biləcəyi gəlirlərdən məhrum olmağı iddiaçıda əsəb gərginliyi yaratmış, nəticədə fiziki və mənəvi sarsıntılar keçirmişdir. Artıq 2 (iki) ildir iztirablar keçirir və bu da sağlamlığının pozulmasına, mədəsində və ürəyində xəstəliklərin, həmçinin gözlərində təzyiqin yaranmasına səbəb olmuşdur. Nəticədə isə xəstəlikləri ilə əlaqədar ölkədə uzun müddət müalicələr almağa məcbur olmuşdur. Hesab edir ki, Cavabdeh MMC-nin və 3cü tərəf olan TRAVEL GROUP MMC-nin iddiaçıya geriyə ödəniləcək bütün xərclərin, vəsaitlərin zərərin ödənilməsi qanuna uyğundur. “İcraçı" iddiaçını illərdir aldatmışdır maddi, mənəvi, iqtisadi ziyan vurmuşdur. Dəbbə pulunu 10.000 (on min) manat civarında olmasını tələb edir. Bu və qeyd edilən məsələlərlə əlaqədar "İcraçı heç bir faktdan yayına bilməz. "İcraçı"nın bunu etiraf eməkdən başqa çıxış yolu yoxdur. Belə ki, bütün yazışmalar bunu sübut edir və vizadan da imtina səbəblərindən aydın olmuşdur ki, işi məsuliyyətlə icra etməmişdir. İddiaçının ödədiyi vəsaiti illərlə özündə saxlamışdır. Bu vəsaiti istədiyi kimi xərcləmişdir. İddiaçı isə hər bir imtiyazdan mərhum olunmuşdur. Cavabdehlə (icraçı) aralarında bağlanmış 28 mart 2022-ci il tarixli 02/43 müqaviləsinə əsasən, əgər borc məbləği göstərilən müddət ərzində qaytarılmazsa və ya digər mübahisələr Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunericiliyinə əsasən həll edilir. Göründüyü kimi iddiaçının 7660 (yeddi min altı yüz altmış) manat borc, əlavə xərclərinə görə 2350 (iki min üç yüz əlli) manat bank xidmətinə görə 1009 (bir min doqquz) manat bank xərclərinin silinməsinə görə borcu cavabdehdən məhkəmə qaydasında bütün xərcləri ödənişləri iddiaçıya ödənilməmiş, dəbbə pulunu və mənəvi ziyanın vurulmasını tələb etmək, ona qarşı iddia qaldırmaq qanunla hüququ vardır. Lakin cavabdeh iddiaçıya olan borcunu qaytarmadığından iddiaçı öz pulu ilə əldə edə biləcəyi gəlirlərdən məhrum olmuş və nəticədə iddiaçıya cavabdeh tərəfindən yekunda cəmi 11.510 (on bir min beş yüz on) manat məbləğində iqtisadi və maddi zərər dəymişdir. Belə ki, cavabdehə gedişgəliş viza işlərə görə bu işlər bəzi xərclərə aid verdiyi işlərə görə bu işlər başlayan gündən halhazırkı vaxtadək, 11.510 (on bir min beş yüz on) manat məbləğində pul məbləği fayda əlindən çıxmışdır. İddiaçıya dəymiş maddi mənəvi zərəri 10.000 (on min) manat, dəbbə pulu 10.000 (on min) manat məbləğində qiymətləndirir və həmin məbləğin də cavabdeh "Limitless Group” MMC-nin baş direktoru F.İ.Yaqubovadan iddiaçının xeyrinə tutulmasını tələb edir və bu haqda qərardad çıxarılmasını xahiş edir. “İcraçı" vəsaiti geri qaytarmaq fikrində deyil. Ancaq "İcraçı” ilə hüquq müstəvisində məhkəmə yolu ilə işi həll etməyi məqsədə uyğun hesab edir. Bu qeyd olunan faktlara əsasən MPM və MM maddələrinin tətbiq edilməsini və qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Beləliklə, yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq, hesab edir ki, cavabdeh "Limitless Group” MMC-nin birbaşa ödənilmiş iddiaçıya olan, 7660 (yeddi min altı yüz altmış) manat borcu, 2350 (iki min üç yüz əlli) manat, 1009 (bir min doqquz) manat, həmçinin onun tərəfindən iddiaçıya dəymiş maddi və mənəvi zərərə görə cavabdehdən iddiaçının xeyrinə 10.000 (on min) manat məbləğində borc, əldən çıxmış faydaya görə, dəbbə puluna görə 10.000 (on min) manat, cəmi 31.019 (otuz bir min on doqquz) manat məbləğində pul vəsaiti, həmçinin iddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş 191 (bir yüz doxsan bir) manat məbləğində dövlət rüsumu, yekun cəmi 31.210 (otuz bir min iki yüz on) manat tutulmalıdır və bu haqqında cavabdeh F.İ.Yaqubovadan tutulub iddiaçının xeyrimə qətnamə çıxarılıb qəbul edilməsi məqsədə uyğundur. İlk iddia üzrə Cavabdeh direktoru X8 vəsatəti əsasında "xxxx" MMC üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişdir. Qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar Cavabdeh və X20 qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı “işgüzar nüfuzun müdafiəsi və mənəvi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, "xxxx" MMC-nin işgüzar nüfuzuna zərər vurduğu üçün 5.000 (beş min) manat və X12 vurduğu mənəvi ziyana görə isə 3000 (üç min) manat, cəmi 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul və qarşılıqlı iddia ərizəsinin verilməsi üçün ödənilmiş 100 manat dövlət rüsumunun, cəmi 8100 (səkkiz min yüz) manat məbləğində pulun cavabdeh İddiaçı tutularaq iddiaçılara ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Qarşılıqlı iddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Cavabdeh MMC-ə və X12 qarşı tərəfindən "borcun geri qaytarılması, müqavilə üzrə öhdəliyin yerinə yetirilməməsi nəticəsində vurulmuş dəbbə pulu və mənəvi ziyanın ödənilməsi" tələbi ilə məhkəməyə müraciət edilmişdir. İddiaçılar verilmiş iddia tələbi ilə razılaşmadıqları üçün qanunvericiliyin tələblərinə əsasən İddiaçı qarşı hazırkı qarşılıqlı iddia tələbini irəli sürür. Belə ki, İddiaçı ilə xx.xx.2022-ci il tarixində "xxxx" MMC arasında təhsil və viza dəstəyi üzrə müqavilə bağlamış, müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq ümumilikdə 3.400 (üç min dörd yüz) manat xidmət haqqı ödənilmişdir. Müqavilə üzrə şirkət bütün öhdəliklərini vicdanla və tam şəkildə yerinə yetirmiş, müştəriyə tələb olunan məlumat, məsləhət və sənədlərin hazırlanması üzrə xidmətlər təqdim etmişdir. Eyni zamanda Ontarionun ilk İcma Kolleci olan Centennial və X28-də biznesin İdarəedilməsi fəkültələrinə qəbul alınmışdır. Göstərilənlərə baxmayaraq İddiaçı iddia ərizəsində əsassız və həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayaraq, guya Cavabdeh MMC tərəfindən aldadıldığını, əsassız olaraq pul alındığını, müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilmədiyini, şirkətin qeyri-peşəkar fəaliyyət göstərdiyini iddia etmişdir. Müqavilədə göstərilmişdir ki, əlavə xərclər (rüsum, tərcümə, notariat, bank köçürmə və s.) sifarişçinin üzərinə düşür. Cavabdeh isə yalnız 3.400 manat xidmət haqqını almışdır. Bağlanmış xidmət müqaviləsinin hazırkı mübahisəyə heç bir aidiyyəti yoxdur. Belə ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 1.7-ci bəndinə əsasən sifarişçinin seçdiyi və bu Müqavilənin ayrılmaz hissəsi sayılan Əlavə 1-də sadalanan xidmətlərin dəyəri 3400 manat (iki min USD) təşkil edir. Bu məbləğə konsulluq rüsumları və seçilmiş proqramın dəyəri (təhsil haqqı) daxil deyil. İddiaçı əsassız olaraq müqavilə predmeti və öhdəliklərdən kənar xərcləri, şəxsi qərarlarını və subyektiv mülahizələrini əsas gətirərək cəmi 31.210 (otuz bir min iki yüz on) manat tələb edir. Halbuki, imtinanın səbəbi şirkətin fəaliyyəti ilə bağlı olmayıb, yalnız və yalnız səfirliyin suveren qərarından irəli gəlmişdir. İddiaçı tərəfindən yalan məlumatlar ictimaiyyətə açıq yayıldığı üçün Cavabdeh MMCnin işgüzar nüfuzu ləkələnmiş, nəticədə müştəri etibarında azalma və maddi zərər baş vermişdir. Qeyd edir ki, İddiaçı müraciəti əsasında aparılmış prosessual yoxlamalar nəticəsində 28 avqust 2024-cü il tarixli qərarla cinayət işinin başlanılması rədd edilmişdir. Həmin qərarda qeyd olunur ki, müraciətdə göstərilən "aldadılaraq 7600 manat pulun verilməsi" barədə iddialar cinayət tərkibini təsdiqləyən kifayət qədər sübutlarla əsaslandırılmamışdır. Bu fakt cavabdehin Cavabdeh MMC-yə qarşı irəli sürdüyü ittihamların əsassızlığını sübut edir. Bundan başqa, cavabdeh iddia ərizəsində qeyd edir ki, guya xidmət müqaviləsini bir tərəfli qaydada bağlanması barədə xəbərsiz olub və tələsik imza atıb. Bu iddia hüquqi əsası olmayan və əsassız bəyanatdır. Çünki tərəf qeyd olunan müqaviləni bəyənmiş, həmin müqavilə üzrə onun Kanada Respublikasından qəbul almışdır. Müqavilə icra olunanadək də, heç bir etirazı olmamışdır. Heç bir sübut yoxdur ki, müqavilə məcburi qaydada, təzyiq və ya aldatma yolu ilə imzalanıb. Bundan əlavə, cinayət təqibi ilə bağlı aparılmış araşdırma nəticəsində də bu istiqamətdə heç bir qanun pozuntusu təsdiqlənməmişdir. Bu faktlar müqavilənin tam hüquqi qüvvəyə malik olduğunu təsdiqləyir. Onu da göstərir ki, guya müqavilə müddətsiz olub, şirkət yeni müraciətlərə icazə verməyib. Lakin WhatsApp yazışmaları sübut edir ki, cavabdeh yeni müraciətə mane olmamış, əksinə iddiaçıya təkrar müraciət etmək üçün sadəcə yenilənmiş dil imtahanı (Duolingo) təqdim etməyi xatırladılmışdır. Çünki 2024-cü ilin 22 yanvar tarixindən sonra Kanada İmmiqrasiya naziri Mark Millerin qərarına əsasən ailəvi müraciətlər üzrə qaydalarda dəyişiklik edilmiş və yeni qaydalar üzrə imtahan verilməsi bildirilmişdir. İddiaçı həmçinin motivasiya məktubunun yetərsiz olduğunu iddia etmişdir. Təqdim edilmiş motivasiya məktubu isə (mətn sübutlara əlavə olunub) beynəlxalq ali təhsil müraciətlərində tələb olunan struktur və formata tam uyğundur, təhsil məqsədi, gələcək karyera planları, maliyyə təminatı və ailə vəziyyəti barədə detallı məlumat təqdim edir, Kanada universitet və kollec müraciətləri üçün qəbul edilmiş standartlara tam cavab verir. Kanada hökumətinin rəsmi saytında (canada.ca) təsdiqlənir ki, motivasiya məktubları üçün xüsusi format tələbi yoxdur məktub fərdiləşdirilmiş formada yazılır. İRCC sistemindən gələn bildirişlərdə də qeyd olunub ki, sənədlər tam təqdim olunub və əlavə sənəd tələbi olmayıb. Pasport surətlərinə gəldikdə, İRCC qaydalarına əsasən yalnız əsas səhifə və mövcud vizalar təqdim olunmalıdır, bu da yerinə yetirilib. Motivasiya məktubu onun razılığı ilə təqdim edilmişdir. Viza qərarları isə Kanada hökumətinin daxili mülahizələri əsasında qəbul edilir və xidmət təminatçısı heç bir halda nəticəyə zəmanət vermir. Buna görə də bu arqument xidmətin keyfiyyətsizliyinə dair sübut sayıla bilməz. Vizadan imtina cavabdehin fəaliyyəti ilə bağlı deyil. Kanada vizaları yalnız səfirliyin və İRCC-nin qərarı ilə verilir və heç bir şirkət nəticəyə zəmanət verə bilməz. Kanada hökumətinin rəsmi qaydalarına görə (canada.ca, VFS Global) tələbə vizası ilə müraciət edən şəxsin ailə üzvləri (həyat yoldaşı, uşaqları) eyni zamanda müraciət edə bilərlər. Bundan əlavə, iddia ərizəsində göstərilir ki, şirkət başqa vasitəçilərlə işləyib, müştərinin xəbəri olmayıb. "xxxx" MMC yalnız rəsmi müqavilə əsasında xidmət göstərir. Hansı tərəflə müqavilə imzalanıbsa, yalnız həmin tərəf şirkətin müştərisi hesab olunur. Müqavilə hüquqi qüvvəyə malikdir və üçüncü şəxslərə hesabat verilməsi öhdəliyi mövcud deyil. Cavabdeh İddiaçı tərəfindən irəli sürülən əsassız iddialar, guya Cavabdeh MMC tərəfindən göstərilən xidmətlərin keyfiyyətsizliyi, müştərinin aldadılması və pulun əsassız alınması barədə yayılan yanlış məlumatlar şirkətin işgüzar nüfuzuna ciddi zərər vurmuşdur. Halbuki, şirkətin fəaliyyət göstərdiyi dövrdə onlarla tələbəyə müxtəlif ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrinə qəbul və viza alınması proseslərində uğurla yardım göstərmiş, peşəkar reputasiyaya malik olduğunu dəfələrlə sübut etmişdir. "xxxx" MMC-nin təhsil xidməti göstərdiyi tələbələrdən bir çoxu Azərbaycan Respublikasının Möhtərəm Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin elan etdiyi "X29"nın qalibləri olmuşdur. Bu uğurlar dövlətin rəsmi saytlarında və aparıcı televiziya kanallarında işıqlandırılmışdır. Belə uğurlu tələbələrdən: - Gülarə Hüseynli - ABŞ-ın X22 universitetində magistr təhsili üçün dövlət təqaüdü qazanmışdır; - İlham Musayev - X23 University universitetində magistr təhsili üçün dövlət təqaüdü qazanmışdır. Bu faktlar bir daha təsdiq edir ki, şirkət ölkə miqyasında etibarlı və uğurlu fəaliyyət göstərir. İddiaçının əsassız iddiaları isə şirkətin nüfuzunu ləkələyir və həmin şirkətin direktoru olaraq həm mənəvi, həm də sağlamlıq baxımından zərər çəkməyinə səbəb olur. Bu cür əsassız və faktlara söykənməyən məlumatların yayılması şirkətə etimadı azaldaraq, potensial müştərilərin sayının azalmasına, mövcud müştərilərlə münasibətlərin pozulmasına və maddi ziyanın yaranmasına səbəb olmuşdur. Hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunun qorunması Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi ilə təmin olunduğundan, cavabdehin bu hərəkətləri hüquqi məsuliyyət doğurur və vurulmuş ziyanın ödənilməsini zəruri edir. İddiaçının dəfələrlə əsassız iddialar qaldırması nəticəsində "xxxx" MMC-nin direktoru yəni X5 işgüzar nüfuzu zərər görmüş, davamlı stress və mənəvi gərginlik onun səhhətinə mənfi təsir göstərmiş, ciddi xəstəliklərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Halbuki iddiaçı hər zaman öz işinə vicdanla yanaşmış, tələbələrin hər bir müraciətini dəqiqliklə və şəffaf şəkildə nəzarətdə saxlamışdır. Şirkətin fəaliyyət nəticələri araşdırıldıqda bu fakt aydın şəkildə öz təsdiqini tapacaqdır. Bir daha qeyd edir ki, Cavabdeh MMCnin göstərdiyi xidmətlər nəticəsində İddiaçı həm Centennial College, həm də X28-ə qəbul olunmuş və müvafiq depozit ödənişlərinin edilməsini tələb etmişdir. Centennial College-də birinci semestr üçün 2,650 CAD depozit ödənilməsi tələb olunmuş, X28-də isə şərti qəbul əsasında depozit ödənişi tələb edilmişdir. Bu faktlar sübut edir ki, şirkətin təqdim etdiyi xidmətlər peşəkar və effektiv olmuş, tələbəyə təhsil planlarını reallaşdırmaq üçün bütün zəruri məlumat və imkanlar təqdim edilmişdir. Qarşı tərəfin yaydığı əsassız iddialar guya xidmət keyfiyyətsiz olub və ya müştəri aldadılıb - bu sübutlarla tam təkzib olunur və işgüzar nüfuzumuza vurulan ziyanın əsasını təşkil edir. Tərəflərin iştirakı və izahatları: Məhkəmə iclasında ilk iddia üzrə iddiaçının nümayəndəsi (vəkili) Vəkil1 qarşılıqlı iddia tələbinə etiraz etdi, ilk iddia tələbini müdafiə edərək onun təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında ilk iddia üzrə cavabdehin nümayəndəsi (vəkili) Vəkil2 ilk iddia tələbinə etiraz edərək qarşılıqlı iddia tələbini müdafiə etdi və onun təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmənin əvvəlki iclasında iştirak edən ilk iddia üzrə cavabdeh (qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı) X24 izahatında bildirmişdir ki,onun göstərdiyi xidmət şəxsin Kanada universitetlərinə qəbul almasından ibarət olmuşdur ki, hansı ki, həmin qəbul da baş tutmuşdur. Kanada dövləti tərəfindən viza verilməməsi onlardan asılı deyildir.Odur ki, ilk iddianın rədd, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş materialları: "xxxx" MMC-nin direktoru X20 ilə İddiaçı arasında 28 mart 2022-ci il tarixdə bağlanmış 02/43 saylı xidmət müqaviləsindən görünür ki, sifarişçi İddiaçı xaricdə təhsil xidmətlərinin göstərilməsini sifariş verib İcraçı "xxxx" MMC-nin direktoru X12 razılaşdırılmış xidmət haqqını ödəməyi, icraçı isə bu müqavilənin 3.2-ci bəndində qeyd olunan vəzifələri yerinə yetirməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin 1.7-ci bəndinə əsasən sifarişçinin seçdiyi və müqavilənin ayrılmaz hissəsi sayılan 1 saylı Əlavədə sadalanan xidmətlərin dəyəri 3.400 manat (2000 ABŞ Dolları) təşkil edir. Bu məbləğə konsulluq rüsumları və seçilmiş proqramın dəyəri (təhsil haqqı) daxil deyil. Müqavilənin 1.1, 2.2 və 3.2.2-ci bəndlərinin məzmununa əsasən icraçı sifarişçinin sifariş verdiyi, müqavilənin 1.1-ci bölməsində göstərilən xaricdə təhsil üzrə xidmətini həyata keçirir və icraçı bu müqavilənin şərtləri daxilində sirafişçinin xarici ölkədə alacağı təhsil pilləsinə müraciətinin həyata keçirilməsi vəzifəsini daşıyır. Müqavilə şərtlərinə əsasən Sifarişçi viza müraciəti üçün lazım olan sənədləri dəqiqliklə tam şəkildə toplamalı və qeyd edilən vaxtda İcraçıya yoxlanılması üçün təqdim etməlidir. Sifarişçi tərəfindən təqdim edilməyən və ya gecikdirilən hər hansı bir sənəd vizanın alınmasında çətinlik yarada bilər və vizanın verilməsi qərarına təsir göstərə bilər. Bu halda İcraçı heç bir məsuliyyət daşımır. "İcraçı" "Sifarişçi üçün viza üzrə müraciətdə səfirliyin təqdim etdiyi formatda sənədlərin düzgün şəkildə toplanmasını təşkil edir. İcraçı vizanın hər hansı səbəbdən verilməməsinə görə məsuliyyət daşımır. Eləcə də, İcraçı müvafiq konsulluğun qərarına heç bir şəkildə təsir göstərə bilməz. Viza müraciəti üçün Konsulluğun müəyyən etdiyi ödənişlər "İcraçı"nın göstərdiyi xidmət paketinə daxil deyildir və birbaşa Sifarişçinin özü tərəfindən həyata keçirilməlidir. Təqaüdlərə (dövlət arası, regional, daxili və.s) müraciətlər tələbənin nəticəsindən asılı olaraq həyata keçirilir. Tələbənin nəticələrinin təqaüd şərtlərinə uyğun olduğu, təqaüd almadığı halda alternativlər təklif olunur, lakin Sifarişçisi qəbul etmədiyi halda ilkin ödənilmiş məbləğin 30%-i Sifarişçiyə geri qaytarılır. Müqaviləyə əsasən universitetlərə müraciətin qeydiyyat rüsumunun (application fee) ödənilməsi sifarişçinin (İddiaçı) vəzifəsidir. Müqaviləyə əsasən müqavilədə nəzərdə tutulan xidmətin vaxtında və lazımınca icra edilməsi, müraciət üçün zəruri olan sənədlərin (istəyə uyğun olaraq motivasita və tövsiyə məktublarının, tədqiqat işinin) hazırlanması, təhsil müəssisəsinə göndərilməsi, sifarişçi haqqında bu müqavilənin icrası üçün zəruri olan həcmdə məlumatları qeyd etmək, xidməti vicdanla yerinə yetirib sifarişçiyə təhvil vermək icraçının ("xxxx" MMC-nin direktoru X8) vəzifəsidir. Müqavilənin 4.2 və 4.3-cü bəndlərinə əsasən hazırkı Müqavilə predmetinə əsasən hesablaşmalar nağd və ya köçürülmə yolu ilə həyata keçirilir və hər dəfə ödənişin həyata keçirilməsinə dair İcraçı tərəfindən Sifarişçiyə məbləğin ödənilməsi barədə müvafiq təsdiqedici sənəd (kassa-mədaxil orderi və ya digər sənəd) verilir. Sifarişçi xidmət haqqına görə ümumi ödənişin 850 manatı (500 USD) xidmətlərin yerinə yetirilməsinə başlamazdan öncə, 850 manatı (500 USD) Aprel ayının 20-dək, digər qalan hissəsi isə təhsil müəssisəsinin hər hansı birindən qəbul alındıqdan sonra 3-5 iş günü müddətində ödəməlidir. Müqavilənin 4.4-cü bəndinə əsasən müraciət edilən viza və ya yaşayış icazəsinin verilməsinə icraçı heç bir halda təsir edə bilmədiyindən, icraçı onun nəticəsi üzrə heç bir öhdəlik daşımır. Müqavilənin 4.10-cu bəndinə əsasən heç bir təhsil müəssisəsindən qəbul almadığı halda alternativ variantlar təklif olunur, sirafişçi buna razı olmadığı halda ödənilən ilkin məbləğin 50%-i sifarişçiyə 30 iş günü müddətində geri qaytarılır. Tərəflər şərtləşdirmişlər ki, müqavilə onun imzalandığı andan qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini yerinə yetirmə tarixinə qədər qüvvədə qalır. "xxxx" MMC tərəfindən təqdim edilmiş 12 aprel 2023-cü il tarixli 124953 saylı kassa mədaxil orderinin qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən Kanadada təhsil üzrə sənədləşmə işləri üçün "xxxx" MMC-nin hesabına 1700 manat vəsait ödənilmişdir. "xxxx" MMC tərəfindən təqdim edilmiş Viza xidmətlərinin göstərilməsi haqqında müqaviləyə əlavə qeydlərdən görünür ki, Kanada ailə birləşməsi vizasının dəyəri 100 manat, Kanada iş vizasının dəyəri 90 manat, Kanada təhsil vizasının dəyəri 120 manat olaraq müəyyən edilmişdir. İddiaçı xarici ölkədə təhsil almaq üçün viza almaqdan ötrü "xxxx" şirkətinin baş direktoru işləyən X12 7600 manat pul verib aldanılması ilə bağlı polisə müraciət etmiş, Yasamal RPİ-nin 29cu PŞ-nin baş təhqiqatçısı, polis mayoru Anar Əİizadə tərəfindən qəbul edilmiş 26 avqust 2026-cı il tarixli qərarla toplanmış material üzrə cinayət işinin başlanması rədd edilmiş və şikayətçiyə mülki mühakimə icraatı qaydasında məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə edilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli elektron qaimədən görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən "xxxx" MMCyə 915 manat ödəniş edilmişdir. Kapital bank kartına köçürmə barədə məlumatın ekran görüntüsündən müəyyən edilir ki, 915 manat vəsait uğurlu əməliyyatla icra edilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, ilk iddia üzrə İddiaçı tərəfindən 1007 manat ödəniş X2 hesabına (son rəqəmlər 0218) köçürülmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş bank kartlarının şəklindən görünür ki, son 4 rəqəmi 0938, 1937, 0218 olan kart sahibi Faridə Yaqubovadır. Dickinson və Kanada Vest universitetlərinə və Centennial kollecinə müraciətlərin qeydiyyatına dair ödənişlərin məbləği barədə çıxarışlardan görünür ki, müvafiq olaraq ərizələrin qəbulu üçün qaytarılmayan 100 ABŞ dolları, qəbul uğurlu olacağı təqdirdə qaytarılan 150 Kanada dolları və qaytarılmayan 125 ABŞ dolları məbləğ müəyyən edilmişdir. Yol salınmış malların, görülmüş işlərin və ya göstərilmiş xidmətlərin dəyəri ilə bağlı tərtib edilmiş cədvələ dair ekran görüntüsündən görünür ki, Kanada ailə birləşməsi vizası, iş vizası və təhsil vizası xidməti üçün xidmət haqqı 310 manat müəyyən edilir.(Lakin xidmətin kim tərəfindən göstərilməsi qeyri-müəyyəndir.) İnternet Vergi İdarəsi portalından çıxarışdan görünür ki, Viza xidmətlərinin göstərilməsi haqqında haqqında müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC tərəfindən təqdim edilən qaiməyə əsasən cəmi 310 manat xidmət haqqı müəyyən edilir. Ödəniş barədə məlumatdan görünür ki, X19 təyinatı ilə 775 CAD ödəniş edilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli ödəniş əməliyyatına dair məlumatdan görünür ki, X19 təyinatı ilə 605 CAD (manat məzənnəsi ilə 777,19 manat) ödəniş edilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, İddiaçı tərəfindən 250 manat ödəniş X2 hesabına (son 4 rəqəmi 0218) köçürülmüşdür. xx.xx.2023-cü il tarixli ödəniş barədə məlumatdan görünür ki, İddiaçı tərəfindən 310 manat ödəniş X2 hesabına (son 4 rəqəm 0938) köçürülmüşdür. Edustudio MMC tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, İddiaçı xx.xx.2022-xx.xx.2022-ci il tarix aralığında mərkəzdəki ingilis dili üzrə dərslərdə iştirak etmişdir və qeyd olunan müddət ərzində ingilis dili dərsləri 12 dərs üçün 140 manat olmaqla, ümumilikdə 560 manat məbləğində ödəniş etmişdir. Daşınmaz Əmlakın İcbari Sığortası Şəhadətnaməsindən görünür ki, X16 məxsus ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evi 25.000 manata sığortlanmışdır. 10 aprel 2023-cü il tarixli Daşınmaz əmlakın bağışlanması müqaviləsindən görünür ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evi X25 tərəfindən İddiaçı əri X13 bağışlanmışdır. Reyestrdən çıxarışa əsasən ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evi xx.xx.2023-cü il tarixdən X10 mülkiyyətindədir. Doğum haqqında şəhadətnamələrin surətindən görünür ki, İddiaçı və X10 X21 və X14 adlı iki övladları vardır. 3 saylı Bakı “ASAN Xidmət” Mərkəzi Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən İddiaçı və X13 Kanadanın Ankarada yerləşən səfirliyinə təqdim edilməsi üçün ailə tərkibi barədə arayış verilmişdir. Təqdim edilmiş arayışdan görünür ki, İddiaçı xx.xx.2022-ci il tarixdə Barattson MMC-yə “İELTS” imtahanı üçün 370 manat ödəniş etmişdir. Kart hesabından çıxarışdan görünür ki, Axundova X1 alınması üçün 83.30 ABŞ Dolları vəsait ödəmişdir. Ödəniş barədə məlumatdan görünür ki, Axundova X18 yerləşən Centennial College adlı təhsil müəssisəsinə qəbul edildiyi üçün müəssisəyə 20 iyun 2023-cü il tarixdə 2.650 CAD (2.034 ABŞ Dolları), 12 dekabr 2023-cü il tarixdə 6.300 CAD (8.354 manat) ödəniş etmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı Kanadada təhsillə bağlı viza müraciətinə rəsmi olaraq Kanada Hökuməti tərəfindən rədd cavabı verilmişdir. X11 Könül Nadir qızına ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli məktubunda viza üçün imtinanın əsasları olaraq şəxsin Kanadaya səfərinin müvəqqəti xarakter daşımaması, təhsil sonunda Kanadanı tərk etməməsinə dair ehtimalların olması öz ölkəsində ailə bağlarının zəif qalması və ölkəsində iş imkanlarının məhdudluğundan irəli gəlməsi göstərilmişdir. Kanada hökumətinə göndərilmiş İddiaçı şəxsi məlumatlarını əks etdirən blankdan görünür ki, onun xarici dil biliyinin olmasına “xeyr” cavabı verilmiş, yaşadığı ünvanın poçt indeksi göstərilməmişdir. Axundova X3 Respublikasında doğulsa da, blankda onun Azərbaycan Respublikasında doğulduğu, İddiaçı 2015 və 2016-cı il təvəllüdlü övladlarının məktəbli olmalarına baxmayaraq, onların işləməyən (unemployed) şəxs olmaları qeyd edilmişdir. Onun ailə üzvləri ilə bağlı hissədə blank imzalanmamışdır. İddiaçı Centennial College adlı təhsil müəssisəsinə ödədiyi vəsaitin əvəzi olaraq 6.300 CAD (7.779,61 manat) və 2.450 CAD (1.778,75 ABŞ Dolları) 31 may 2024-cü il tarixdə ona geri qaytarılmışdır. Tərəflər arasında mobil tətbiq üzərindən yazışmaların məzmunundan görünür ki, F.Yaqubova tərəfindən İddiaçı müvafiq ödənişlərin edilməsi barədə məlumatlar verilmiş, İddiaçı tərəfindən həmin ödənişlərin F.Yaqubovanın kart hesabına göndərilməsi bildirilmiş və İddiaçı bəzi ödənişləri F.Yaqubovanın kart hesabına mədaxil etmişdir. ********** nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, ilk iddia üzrə İddiaçı tərəfindən məhkəməyə qiymətləndirilən iddia ərizəsinin təqdim edilməsi üçün 184 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. ********** nömrəli, xx.xx.2025-ci il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsinin təqdim edilməsi üçün 100 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası: 18-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquqların müdafiəsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada və qanuna, ictimai qaydaya və əxlaqa zidd olmayan üsullarla həyata keçirilir. 46-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən, hər kəsin öz şərəf və ləyaqətini müdafiə etmək hüququ vardır. 57-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarına şəxsən müraciət etmək, habelə fərdi və kollektiv yazılı müraciətlər göndərmək hüququ vardır. Hər bir müraciətə qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətlərdə yazılı cavab verilməlidir Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 21.1-ci maddəsinə görə zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. 21.2-ci maddəsinə görə zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. 21.3-cü maddəsinə görə zərərin əvəzinin ödənilməsi ilə bağlı tələbin həcminin müəyyənləşdirilməsi zamanı zərərçəkənin, onun işçisinin və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda üçüncü şəxslərin davranışının zərərin yaranmasına və artmasına hansı həcmdə şərait yaratması nəzərə alınmalıdır. 23.1-ci maddəsinə görə fiziki şəxs onun şərəfini, ləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən, şəxsi və ailə həyatının sirrini və ya şəxsi və ailə toxunulmazlığını pozan məlumatların məhkəmə qaydasında təkzib olunmasını tələb edə bilər, bu şərtlə ki, həmin məlumatları yaymış şəxs onların həqiqətə uyğun olduğunu sübuta yetirməsin. Faktik məlumatlar natamam dərc edildikdə də, əgər bununla şəxsin şərəfinə, ləyaqətinə və ya işgüzar nüfuzuna toxunulursa, eyni qayda tətbiq edilir. Marağı olan şəxslərin tələbi ilə fiziki şəxsin şərəf və ləyaqətinin müdafiəsinə onun ölümündən sonra da yol verilir. 23.2-ci maddəsinə görə əgər fiziki şəxsin şərəfini, ləyaqətini, işgüzar nüfuzunu ləkələyən və ya şəxsi və ailə həyatının sirrinə qəsd edən məlumatlar mediada yayılmışdırsa, həmin mediada da təkzib edilməlidir. Əgər göstərilən məlumatlar rəsmi sənədə daxil edilmişdirsə, həmin sənəd dəyişdirilməli və bu barədə marağı olan şəxslərə məlumat verilməlidir. Digər hallarda təkzib qaydasını məhkəmə müəyyənləşdirir. 23.4-cü maddəsinə görə şərəfini, ləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumatlar yayılmış fiziki şəxsin həmin məlumatların təkzibi ilə yanaşı, onların yayılması nəticəsində vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır. 752.1. Podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. 753.3. Əgər sifarişçi müqavilədə nəzərdə tutulmayan əlavə işlərin görülməsini tələb edirsə, podratçının həmin işləri yerinə yetirməyə görə ayrıca muzd almaq hüququ vardır. Əgər sifarişçi əlavə işlərin yalnız ayrıca muzd müqabilində yerinə yetirilə biləcəyini qəbul etmirsə, podratçı ayrıca muzd almaq hüququ barəsində işə başlamazdan əvvəl məlumat verməlidir. 753.4. Müqavilədə nəzərdə tutulmayan və sifarişçi tərəfindən yerinə yetirilməsi tələb edilməyən işlər ödənilmir. Tələb edildikdə podratçı belə işlərin nəticələrini aradan qaldırmalıdır. Əgər o bunu ağlabatan müddət ərzində etməzsə, sifarişçi onları podratçının hesabına aradan qaldıra bilər. Bundan başqa, podratçı bütün digər zərər üçün sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır. 755-ci maddəsinə əsasən Podratçı işi şəxsən yerinə yetirməyə yalnız bunun müqavilədən, yaxud konkret hallardan və ya işin xarakterindən irəli gəldiyi hallarda borcludur. 762.2. Podratın nəticəsi şərtləşdirilmiş keyfiyyətə uyğun gəlirsə, qüsurlardan azad sayılır. 1091.1-ci maddəsinə əsasən əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin. 1091.2-ci maddəsinə görə əsassız varlanma yalnız o zaman baş verir ki, bu cür varlanmaya haqq qazandıran qanuni əsas və ya müqavilə əsası olmur. Hüquqi əsas olmadan varlanma həmçinin o hallarda baş vermiş sayılır ki, bu cür varlanma həyata keçirilməmiş əsasa və ya sonralar aradan qalxmış əsasa söykənir. 1092.1-ci maddəsinə əsasən varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır. Qaytarma vəzifəsi aşağıdakılara da şamil edilir: 1092.1.1. bu Məcəllənin 157.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla, əldə edilənlərdən götürülən faydaya; 1092.1.2. əldə edən şəxsin əldə etdiklərinə əsasən və ya onlar üçün kompensasiya kimi əldə etdiyinə və ya qəsdən əldə etmədiyinə. 1096.1-ci maddəsinə görə mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). 1096.2-ci maddəsinə görə delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. 1099.1-ci maddəsinə görə hüquqi və ya fiziki şəxs öz işçisinin törətdiyi mülki hüquq pozuntusu (delikt) üçün məsuliyyət daşıyır və əmək (qulluq, mənsəb) vəzifələrinin icrası zamanı işçisinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməlidir. 1099.2-ci maddəsinə görə bu Məcəllənin bu fəslində nəzərdə tutulan qaydalara tətbiqən, işçi əmək müqaviləsi əsasında iş görən fiziki şəxsdir, habelə mülki hüquq müqaviləsi üzrə iş görən fiziki şəxsdir, bir şərtlə ki, bu zaman o, müvafiq hüquqi və ya fiziki şəxsin tapşırığı ilə və işlərin təhlükəsiz aparılmasına onun nəzarəti altında fəaliyyət göstərsin və ya fəaliyyət göstərməli olsun. 1115-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbini təmin edərkən məhkəmə zərərin vurulması üçün məsuliyyət daşıyan şəxsin üzərinə işin hallarına uyğun olaraq zərərin əvəzini naturada ödəmək (eyni növlü və keyfiyyətli əmlak vermək, zədələnmiş əmlakı düzəltmək və i.a.) və ya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək öhdəliyi qoyur. 1128.1-ci maddəsinə əsasən malın, işin və ya xidmətin konstruksiya, resept və ya digər qüsurları (keyfiyyətsiz məhsul) nəticəsində, habelə mala (işə, xidmətə) dair yanlış və ya yarımçıq informasiya nəticəsində fiziki şəxsin həyatına, sağlamlığına və ya əmlakına dəyən zərərin əvəzini malın satıcısı və ya istehsalçısı, işi görmüş və ya xidməti göstərmiş şəxs (icraçı), təqsirli olubolmadığına və zərərçəkənin onlar ilə müqavilə münasibətlərində olub-olmadığına baxmayaraq, ödəməlidirlər. 1132-ci maddəsinə əsasən, malın, işin və ya xidmətin qüsurları nəticəsində vurulmuş zərər üçün məsuliyyət halında sübutetmə yükü zərərçəkənin öhdəsinə qoyulur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 80-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 218.1-ci maddəsinə əsasən qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir. 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu özünün «N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi ilk növbədə məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir». Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun M.Bağırovun şikayəti üzrə 2008-ci il 30 iyul tarixli Qərarında ifadə etdiyi hüquqi mövqeyinə əsasən, mülki mübahisənin qanuni həlli üçün işə baxan məhkəmə, o cümlədən tam hüquqlu məhkəmə kimi apellyasiya instansiyası məhkəməsi ilk növbədə iddia qaldırmış şəxsin müvafiq subyektiv hüquqa malik olub-olmamasını araşdırmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Şəxsiyyət hüquqlarının müdafiəsi haqqında” xx.xx.2025-ci il tarixli 20 №-li qərarı: 2.2.14. Özünün pozulmuş hüquqlarının bərpası məqsədilə qarşı tərəfin qanunsuz, o cümlədən cinayət əməlləri barədə ittiham xarakterli şikayət və ya digər məzmunlu müraciətlərin səlahiyyətli aidiyyəti orqana ünvanlanması bu müraciətlərin məzmunlarının aşkar surətdə şəxsin şərəf və ləyaqətini alçaldan tərzdə, yəni təhqiredici formada ifadə edilmədiyi halda, şəxsiyyət hüquqlarına hüquqazidd müdaxilə hesab edilməyəcəkdir. Belə ki, şəxsin dövlət orqanına müraciət etmək hüququndan, o cümlədən söz və fikir azadlığından haqlı bir mənafe çərçivəsində, başqasını açıq-aşkar ləkələmək niyyəti olmadan istifadə etməsi əməlin hüquqazidlik əlamətini aradan qaldıran hal hesab olunur. Lakin nəzərə alınmalıdır ki, bu müraciətlərin məzmunlarının onların ünvanlandığı orqanın səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərin dairəsindən kənara çıxmamalı, şəxsin şərəf və ləyaqətinə və ya digər şəxsiyyət hüquqlarına hüquqazidd müdaxilə etməməlidir. Məsələn, şəxs öz hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə qonşusunun barəsində hüquq mühafizə orqanlarına şikayət edərək, onun qanunsuz əməllərinə hüquqi qiymətin verilməsi və bu əməllərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasını tələb etmiş, bununla yanaşı, müraciətinə onun nikahdan kənar münasibətləri barədə yalan məlumatlar da daxil etmişdir. Müraciətin birinci hissəsi ilə bağlı şəxsin məsuliyyəti istisna olunsa da, digər hal qarşı tərəfin şərəf və ləyaqətinə hüquqazidd müdaxilə hesab olunacaqdır. 2.3.5. İşgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatlar - üçüncü şəxslərdə şəxsin işgüzar fəaliyyəti və bu fəaliyyətin keyfiyyəti barədə mənfi rəyin yaradılmasına yönəlmiş və həqiqətə uyğun olmayan məlumatlardır. Bu baxımdan qeyd edilməlidir ki, hər hansı məlumatın işgüzar nüfuzu ləkələyən hesab edilməsi üçün sadalanan bu iki şərt birlikdə mövcud olmalıdır. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə toplanmış və tərəflərin iştirakı ilə tədqiq edilmiş sübutlara hərtərəfli qiymət verərək və verilmiş izahatlarla müqayisə edərək belə qənaətə gəlir ki, ilk iddia tələbi qismən təmin edilməli, qarşılıqlı iddia tələbi isə rədd edilməlidir. Məhkəmə hazırkı iddia tələblərinə ayrılıqda qiymət verilməsini zəruri hesab edir. İlk iddia tələbinə münasibətdə məhkəmə belə hesab edir ki, ilk iddia qismən təmin edilməlidir. İlkin iddia tələbi maddi və mənəvi zərərin ödənilməsi tələbləri olmaqla iki hissədən ibarətdir. İşin mübahisəsiz hallarından görünür ki, Axundova X18 təhsil almaq üçün Cavabdeh MMCnin direktoru X20 ilə xidmət müqaviləsi bağlamış, tərəflər müqavilə şərtləri barədə razılığa gələrək üzərilərinə müvafiq öhdəliklər götürmüşlər. İlk iddia üzrə İddiaçı cavabdeh tərəfindən pul tələbi bir neçə meyarla əsaslandırmışdır. 1) İlkin olaraq iddiaçı, cavabdehlə aralarında bağlanmış müqavilə üzrə sonuncu tərəfindən xidmətlərin tam şəkildə həyata keçirilmədiyini bildirərək müqavilədə göstərilən xidmətin dəyəri olaraq ödədiyi 3400 manat vəsaiti tələb etmişdir. Müqavilə şərtlərinə görə İddiaçı xaricdə təhsil xidmətlərinin göstərilməsini sifariş verib İcraçı "xxxx" MMC-nin direktoru X12 razılaşdırılmış xidmət haqqını ödəməyi, icraçı isə bu müqavilənin 3.2-ci bəndində qeyd olunan vəzifələri yerinə yetirməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müqaviləyə əsasən sifarişçinin seçdiyi və müqavilənin ayrılmaz hissəsi sayılan 1 saylı Əlavədə sadalanan xidmətlərin dəyəri 3.400 manat (2000 ABŞ Dolları) təşkil edir. Bu məbləğə konsulluq rüsumları və seçilmiş proqramın dəyəri (təhsil haqqı) daxil deyil. Məhkəmə həmin məbləğə münasibətdə iddianı əsaslı saymır. Belə ki, işin hallarından müəyyən edilir ki, cavabdeh müqavilə üzrə razılaşdırılmış xidmətləri görməklə öhdəliyini icra etmişdir. Yəni icraçının yerinə yetirməli olduğu iş sifarişçinin Kanadanın bu və ya digər ali təhsil müəssisəsinə qəbulunu əldə etməkdən ibarət olmuşdur ki, qəbul da baş tutmuşdur. Odur ki, iddiaçı həmin vəsaiti cavabdehdən tələb edə bilməz. Məhkəmə ilk iddia üzrə iddiaçının icraçı tərəfindən viza sənədləşməsini düzgün icra etməməsi əsası ilə onun viza qeydiyyatının baş tutmamasına dair dəlillərini əsassız hesab edir. O baxımdan ki, vizadan imtina edilməsinə dair əsaslarda təqdim edilmiş sənədlərin qeyri-düzgün tərtibatı deyil, həmin dövlətin miqrasiya qaydalarının tələblərinə və ilk iddia üzrə iddiaçının öz ölkəsindəki faktiki vəziyyətinə (ölkəsində ailə bağlarının zəif olması, ölkəsinə qayıtmaq ehtimalının olmaması və s.) istinad edilmişdir. 2) İlk iddia üzrə iddiaçı xx.xx.2023-cü il tarixdə cavabdehin tələbi ilə sonuncunun kart hesabına Kanada ofis rüsumu (ailə birləşməsi, təhsil vizası, uşaqların icazə vizası, iddiaçı və həyat yoldaşı üçün viza üçün müraciət) olaraq göndərdiyi 915 manat vəsaitin cavabdehdən tutulmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə həmin məbləğə münasibətdə qeyd edir ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə müəyyən edilmişdir ki, "İcraçı" "Sifarişçi” üçün viza üzrə müraciətdə səfirliyin təqdim etdiyi formatda sənədlərin düzgün şəkildə toplanmasını təşkil edir. İcraçı vizanın hər hansı səbəbdən verilməməsinə görə məsuliyyət daşımır. Eləcə də, İcraçı müvafiq konsulluğun qərarına heç bir şəkildə təsir göstərə bilməz. Viza müraciəti üçün Konsulluğun müəyyən etdiyi ödənişlər "İcraçı"nın göstərdiyi xidmət paketinə daxil deyildir və birbaşa Sifarişçinin özü tərəfindən həyata keçirilməlidir. Göründüyü kimi, viza üçün sənədlərin təqdim edilməsi İddiaçı, viza üçün səfirliyin təqdim etdiyi formatda sənədlərin düzgün şəkildə toplanmasını təşkil etmək isə cavabdehin öhdəliyi olmuşdur. "xxxx" MMC-nin direktoru X20 məhkəmə iclasında həmin xidmətlərin göstərilməsinin üçüncü şəxs "xxxx" MMC tərəfindən həyata keçirildiyini bildirmişdir. Lakin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə viza proseduru ilə bağlı öhdəliyin icrasının hər hansı üçüncü şəxsə həvalə edilməsi şərtləşdirilməmiş, bu barədə sifarişçi olan İddiaçı ümumiyyətlə məlumat verilməmişdir. Buna baxmayaraq həmin xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı iddiaçıdan 915 manat vəsait tələb edilmiş və iddiaçı da həmin məbləği ödəmişdir. Qeyd edilən xidmət ilk iddia üzrə cavabdehin 3400 manat məbləğində gördüyü xidmətlərə aid edilməli və onun əlavə olaraq üçüncü şəxsə bu işin görülməsini həvalə etməsinə görə iddiaçıdan qeyd edilən pulu alması əsassız olmuşdur. Yəni ödənilən məbləğ hər hansı rəsmi rüsumu deyil, üçüncü şəxsə ötürülən xidmətin haqqı kimi görünməkdədir.Bu səbəbdən məhkəmə 915 manat vəsaitin ilk iddia üzrə cavabdehdən ilk iddia üzrə iddiaçının xeyrinə tutulmasını qanuni hesab edir. 3) İddiaçının tələb etdiyi digər vəsait xx.xx.2022-ci il tarixdə FEE (qəbul sorğusu) 3 universitetə qəbul sorğusunun göndərilməsi üçün ödədiyi 1007,15 manatdır (VCW 250 CAD- 340,61 (üç yüz qırx manat altmış bir qəpik) manat, Dikinson 238 CAD-324.18 (üç yüz iyirmi dörd manat, on səkkiz qəpik) manat, Canadian college 244 CAD-332,36 (üz yüz otuz iki manat otuz altı qəpik) manat). Məhkəmə belə hesab edir ki, iddia bu məbləğə münasibətdə təmin edilməlidir. Belə ki, ilk iddia üzrə cavabdeh həmin məbləği iddiaçının təhsili ilə bağlı universitetlərə göndərilmiş müraciətlərin qeydiyyatı üçün tələb edildiyini bildirsə də, etirazının hüquqi və qanuni əsasını sübut edəcək hər hansı dəlili məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Qeyd edilən məbləğ məhz ilk iddia üzrə iddiaçı tərəfindən ilk iddia üzrə cavabdehin kartı hesabına göndərilmişdir. İlk iddia üzrə cavabdehin dəlili ondan ibarət olmuşdur ki, əgər ki, universitetlərə qəbul baş tutmuşdursa, bu hal həmin universitetlərə qəbul üçün müraciətlərin də qeydə alınması deməkdir. Lakin ilk iddia üzrə cavabdehin ona ödənilmiş məbləğin həmin universitetlərə müraciət üçün qeydiyyat rüsumu olaraq ödənilməsinə dair qəbzləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. Bu isə hüquqi müəyyənlik baxımından həqiqətən də qeydiyyat üçün məhz həmin məbləğin ödənilməsini təsbit etməyə imkan vermir. Bu səbəbdən həmin vəsait də ilk iddia üzrə cavabdehdən ilk iddia üzrə iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. 4) Digər bir tərəfdən ilk iddia üzrə iddiaçı Kanadanın səfirlik pulu olaraq 775 CAD-1007,50 manat vəsaitin onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə İddiaçı bu hissədə iddiasını əsaslı hesab etmir. Çünki iş materiallarında olan ödəniş barədə məlumatdan görünür ki, Axundova X7 Canada Online vasitəsilə 775 CAD ödəniş etmişdir. Sözügedən vəsait ilk iddia üzrə cavabdeh olan X8 vasitəçiliyi olmadan, ilk iddia üzrə iddiaçı tərəfindən birbaşa olaraq səfirliyə ödəniş etmişdir. Odur ki, həmin vəsait ilk iddia üzrə cavabdehdən tələb edilə bilməz. 5) Bundan başqa, ilk iddia üzrə iddiaçı ilk iddia üzrə cavabdehin ondan xx.xx.2023-cü il tarixdə iş vizası adı altında aldığı və özünə məxsus kart hesabına göndərdiyi 310 manat Kanada ofis rüsumunun (ailə birləşməsi, təhsil rüsumu, uşaqlar və böyüklər üçün viza müraciəti) cavabdehdən tutulmasını tələb etmişdir. Məhkəmə iddianı bu hissədə əsaslı sayır. Belə ki, iş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, İddiaçı tərəfindən 310 manat ödəniş X2 hesabına köçürülmüşdür. X20 həmin vəsaitin hansı xidmətin qarşılığında İddiaçı alındığını sübuta yetirə bilməmiş, həmin vəsaitin sonuncudan alınmasında haqlı olduğunu təsdiq edəcək hər hansı dəlili məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Odur ki, həmin vəsait də ilk iddia üzrə cavabdehdən alınaraq ilk iddia üzrə iddiaçıya ödənilməlidir. 6) Bundan əlavə, iddiaçı xx.xx.2023-cü il tarixdə Centelian college üçün FEE (qəbul sorğusu) müraciət sorğusunun əvəzi olaraq Fəridə Yaqubovanın tələbi ilə sonuncuya məxsus şəxsi kart hesabına ödədiyi 250 manat vəsaiti tələb edərək qeyd etmişdir ki, onlar 2023-cü ildə müraciət edən zaman kollecə müraciət ödənişsiz olmuşdur, buna baxmayaraq Fəridə Yaqubova əsassız olaraq ondan həmin vəsaiti tələb etmişdir. Məhkəmə iddiaçının tələbini həmin məbləğə münasibətdə də əsaslı hesab edir. Belə ki, təqdim edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, İddiaçı tərəfindən 250 manat ödəniş X2 hesabına köçürülmüşdür. X20 həmin vəsaitin hansı xidmətin qarşılığında İddiaçı alındığını sübuta yetirə bilməmiş, həmin vəsaitin sonuncudan alınmasında haqlı olduğunu təsdiq edəcək hər hansı dəlili məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Odur ki, həmin vəsait də cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. 7) Eyni zamanda ilk iddia üzrə iddiaçı xx.xx.2023-cü il tarixdə Kanada miqrasiya pulu olaraq ödədiyi 777 manat vəsaitin onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə qeyd edilən məbləğdə vəsaitin də birbaşa olaraq ilk iddiaçı tərəfindən online qaydada aidiyyəti üzrə ödənilməsini nəzərə alaraq həmin vəsaitin ilk iddia üzrə cavabdehdən tutulmasını əsaslı hesab etmir. 8) Həmçinin, iddiaçı sənədlərinin düzgün tərtib edilərək təqdim edilməməsi, səfirlik və kollecə natamam yollaması nəticəsində, habelə Fəridə Yaqubovanın tələbi ilə ailəsinə məxsus olan kartdan xx.xx.2023-cü il tarixdə 2650 CAD-3457,80 manat və xx.xx.2023-cü il tarixdə 6300 CAD- 8354 manat üzrə 1009 manat Centennial college altı aylıq ödənişin konvertasiya zamanı itirdiyi, habelə universitet tərəfindən pulun geri qaytarılması zamanı Centennial college tərəfindən tutulmuş 256 USD - 435.20 manat məbləğində komissiyanı cavabdehdən tələb etmişdir. Məhkəmə həmin məbləğlərə münasibətdə belə qənaətə gəlir ki, sözügedən məbləğlər ilk iddia üzrə cavabdehdən tutula bilməz. Belə ki, işin araşdırılması zamanı həm tərəflərin izahatları, həm də iş materialları əsasında müəyyən edilmişdir ki, müraciət əsasında İddiaçı xarici universitetə qəbul olunmuşdur, lakin viza məsələsi ilə əlaqədar təhsilə başlaya bilməmişdir. Bu zaman təhsil haqqı olaraq ödədiyi vəsait həmin təhsil müəssisəsi tərəfindən ona geri qaytarılmışdır. Vəsaitin qaytarılan zaman konvertasiya olunması, o cümlədən pul köçürməsinə görə iddiaçının ödədiyi vəsaitdən müəyyən məbləğdə komissiyanın tutulması nəticəsində ilk iddia üzrə iddiaçıya ziyan dəyməsi ilk iddia üzrə cavabdehin hər hansı təqsirli hərəkəti ucbatından baş verməmişdir. Həmin komissiya məbləği vəsaitin ödənildiyi təhsil müəssisəsinin özünün müəyyən etdiyi şərtlərə uyğun olaraq tutulmuşdur. Eyni zamanda, həmin vəsait İddiaçı tərəfindən təhsil müəssisəsinə birbaşa olaraq ödənilmişdir. Odur ki, ilk iddia üzrə iddiaçı həmin məbləği cavabdehdən tələb etməkdə haqlı deyildir. 9) Həmçinin, ilk iddia üzrə iddiaçı iddia tələbinin 2400 manat hissəsində xərcləri əsaslandırarkən Dualingo imtahanı (universitet və kollecə hər biri 50 USD (əlli) dollar olmaqla 2 dəfə imtahan) üçün ödədiyi 100 USD (dollar) -170 manat, əmlakın bəyan edilməsi üçün notariat ofisində mənzilin bağışlama edilməsi və digər məcburi rüsumlar üçün ödədiyi 250 manat, İELTS imtahanın verilməsi üçün ödədiyi 380 manat, 4 aylıq fərdi qaydada İELTS imtahanına hazırlıq üçün müəllimlə hazırlığının aylıq ödənişi 400 manat olmaqla, ümumilikdə 1600 manat vəsaitin onun xeyrinə tutulmasını tələb etmişdir. Məhkəmə iddia tələbini bu hissədə əsaslı saymır. Belə ki,ilk iddia üzrə iddiaçı şəxsi inkişafı məqsədilə müəyyən kurslar keçmiş və imtahanlar vermiş, buna uyğun olaraq pul vəsaiti ödəmişdir. İlk iddia üzrə iddiaçı həmin vəsaiti öz seçimi əsasında azad iradəsinə uyğun olaraq ödəmiş və imtahanlar vermişdir. Bu səbəbdən həmin vəsaiti tələb edə bilməz. Eyni zamanda hazırkı ilk iddia tələbində bağışlanmış əmlaka dair çəkilmiş xərcin də ilk iddia üzrə cavabdehdən tələb edilməsinin qanuni əsaslarının olmaması qənaətinə gələrək məhkəmə çəkilmiş xərclər və məcburi rüsumların ilk iddia üzrə cavabdehdən tutulmasını ağlabatan hesab etmir. 10) Məhkəmə Cavabdeh MMC-dən iddiaçının xeyrinə 20.000 manat məbləğində mənəvi ziyanın əvəzinin tutulması hissəsinə qiymət verərək belə qənaətə gəlir ki, iddia bu hissədə təmin edilə bilməz. Belə ki, «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2002-ci il tarixli qərarına əsasən, mənəvi zərər adətən vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Mənəvi zərər qeyri əmlak zərəri olmaqla, iqtisadi məzmun və dəyər kəsb etməyən hüquq pozuntusudur. Belə zərər vətəndaşa anadangəlmə və ya qanun əsasında ona məxsus olan qeyri-maddi nemətlərə aid (şərəf, ləyaqət, işgüzar nüfuz, şəxsi ailə sirri, hərəkət etmək azadlığı, yaşayış yeri seçmə, ad hüququ, müəlliflik hüququ, sair şəxsi qeyri-əmlak hüquqlar və digər maddi nemətlər) hüquqlarını pozmaqla fiziki şəxsə mənəvi sarsıntı, iztirab verir. Mənəvi zərər bilavasitə zərər vuran şəxsin hərəkətlərindən sonra zərərçəkmişin şüuruna təsir göstərməklə mənfi psixoloji reaksiyaya səbəb olur. Mənəvi zərər vətəndaşları hüquqlarının pozulmasının müstəql nəticəsidir. O həm vurulmuş əmlak zərəri ilə birlikdə, yaxud əmlak zərəri vurulmadığı hallarda kompensasiya edilir. Mənəvi zərər ödənilərkən mənəvi və fiziki iztirabların xarateri və dərəcəsi, eləcə də cavabdehin təqsiri, əmlak vəziyyəti və s. vacib halların nəzərə alınması zəruridir və hər bir konkret halda belə zərərin ödənilməsi ilə bağlı xüsusatlar məhkəmənin mülahizəsinə görə müəyyən olunmalıdır. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin «mənəvi ziyanla» bağlı təcrübəsi göstəririr ki, mənəvi ziyanın müəyyən edilməsi üçün dəqiq meyarlar mövcud deyildir. Mənəvi ziyan xüsusi xarakterə malikdir, həm qurbanın şəxsiyyəti, həm də pozuntunun xarakterindən asılıdır. Məhkəmə mənəvi ziyanın məbləğini müəyyən etmək üçün bu və ya digər hüququn pozulması nəticəsində baş vermiş emosional amilləri – inamsızlıq, narahtlıq, məyusluq hissələrini, stresləri, əzab və əziyyətləri nəzərə alır. Məsələn, Avropa Məhkəməsi «Koinq Almaniyaya qarşı» işdə ərizəçiyə «mənəvi narahatlıq yetirilməsinə», «Artiko İtaliyaya qarşı» işdə «tənhalıq və kimsəsizlik hisslərinə», «Younq, Cames və X6rşı» işdə «alçaldıcı və təhqiredici hərəkətlərə» görə mənəvi zərər ödənilməsi qərarına gəlmişdir. Avropa Məhkəməsinin «Ədalətli kompensasiya tələbləri barədə Praktiki Qaydaları»nın 13-cü bəndinə əsasən, mənəvi zərərə aid Məhkəmənin təyin etdiyi kompensasiya qeyri-maddi zərərə, məsələn, əqli və ya fiziki əziyyətə görə maliyyə kompensasiyasının təmin olunmasına yönəlib. Məhkəmə mənəvi zərərin ödənilməsi barədə tələblərə baxdıqda mülki məsuliyyətin yaranması əsaslarını müəyyən etməklə bərabər zərərçəkənin mənəvi sarsıntı və iztirablara məruz qalmasının nədə ifadə olunmasını, bunların hansı şəraitdə və hansı hərəkət (hərəkətsizlik) nəticəsində baş verməsini, zərərvuran şəxsin təqsirini, zərərçəkən şəxsin hansı mənəvi sarsıntı və iztirablar keçirməsini, zərərçəkənin bunları hansı məbləğdə və sair maddi formada qiymətləndirməsini aydınlaşdırmağa borcludur. Hazırki halda məhkəmə ilk iddia üzrə iddiaçının gələcək təhsili üçün planlarının hazırki mərhələdə uğursuz nəticələnməsinə anlayış göstərək hamıya bəlli olan hal kimi qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bir çox vətəndaşların xaricdə təhsillə bağlı və ya turist kimi viza əldə edilməsi üçün müraciətlərinin nəticələrinin uğursuz olması cəmiyyətdə rast gəlinən haldır və hal heç də həmişə xidmət göstərən subyektin səriştəsizliyindən deyil, müraciət olunan ölkənin miqrasiya siyasətindən də irəli gəlir. Odur ki, hazırki halda ilk iddia üzrə iddiaçının viza ala bilməməsinə səbəb olaraq məhz xidmət göstərən subyektin sənədləşmədə yol verdiyi hər hansı pozuntuya istinad etmək mümkün deyildir. Məhkəmə qarşılıqlı iddia tələbinə qiymət verərək qeyd edir ki, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət edərkən İddiaçı tərəfindən iddia ərizəsində əsassız və həqiqətə uyğun olmayan məlumatların yayılması, "xxxx" MMC tərəfindən aldadıldığı, əsassız olaraq pul alındığı, müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilmədiyi, şirkətin qeyri-peşəkar fəaliyyət göstərdiyi qeyd edilməklə, dəfələrlə əsassız iddialar qaldırması nəticəsində "xxxx" MMC-nin direktoru X8 işgüzar nüfuzunun zərər gördüyünü, davamlı stress və mənəvi gərginliyin onun səhhətinə mənfi təsir göstərdiyini, ciddi xəstəliklərin yaranmasına səbəb olduğunu bildirmişlər. Məhkəmə əvvəla qeyd edir ki, qarşılıqlı iddia üzrə cavabdehin istinad etdiyi məlumatlar onun şəxsi məlumatları olmaqla şirkətlə arasında bağlanmış müqaviləyə əsaslanır. Məhkəmə tərəflər arasında mövcud olan hazırkı mübahisəyə münasibətdə qeyd edir ki, cavabdeh İddiaçı aldadılaraq pulunun ələ keçirilməsi ilə bağlı polisə müraciət etmişdir. Qarşılıqlı iddia üzrə cavabdehin pozulmuş hüquqlarının bərpası üçün müvafiq orqanlara müraciət etməsi onun iddiaçının işgüzar nüfuzuna zərər vurması kimi qəbul edilə bilməz. Nəzərə alınsa ki, hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edərkən vətəndaşlar tərəfindən onlara qarşı qanunazidd hərəkətlərin həyata keçirildiyi ehtimal olunaraq məhz bu hərəkətlərin araşdırılması ilə bağlı müraciətlər edilir. İstinad olunan ərizələrin mətnində qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçının törətdiyi əməlin adının alternativ ifadə ilə qeyd oluna bilməsi məhkəmə tərəfindən mümkünsüz hesab edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında hər bir vətəndaşın müraciət etmək hüququnun olması təsbit edilmişdir. Hazırkı tələb üzrə cavabdeh olan İddiaçı öz konstitusion hüququndan istifadə edərək hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmiş və törədilməsini güman etdiyi əməllərin araşdırılmasını xahiş etmişdir. Bu kontekstdə cavabdehin ərizədə qeyd etdiyi məlumatların iddiaçının işgüzar nüfuzuna zərər vuran məlumatlar kimi qəbul edilməsi məhkəmə tərəfindən ağlabatan hesab edilmir. Odur ki, qarşılıqlı iddia Cavabdeh MMC-nin işgüzar nüfuzuna zərər vurduğu üçün 5.000 (beş min) manat pulun İddiaçı qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçıların xeyrinə tutulması hissəsində rədd edilməlidir. Eyni zamanda məhkəmə qarşılıqlı iddia tələbinə qiymət verilərkən ilk iddia tələbində məhkəmə tərəfindən gəlinmiş nəticənin nəzərə alınmasını zəruri hesab edir. Nə qədər ki, Cavabdeh MMC-nin işgüzar nüfuzuna zərər vurulması öz təsdiqini tapmamışdır, bu səbəbdən qarşılıqlı iddia tələbi X12 vurulmuş mənəvi ziyana görə 3000 (üç min) manat pulun İddiaçıların xeyrinə tutulması hissəsində də təmin edilə bilməz. Məhkəmə mülki prosessual qanunvericiliyinə müvafiq olaraq ədalət mühakiməsini çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirərək, həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradaraq, iş üzrə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra, sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq, məcmu halda hüquqi qiymət verməklə hesab edir ki, ilk iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdehndən (915 +1007,15 + 310 + 250 =2482,15) 2.482,15 manat pul vəsaiti alınaraq İddiaçı ödənilməli, ilk iddia qalan hissədə rədd edilməli, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar Cavabdeh və X8 qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı “işgüzar nüfuzun müdafiəsi və mənəvi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddia tələbi rədd edilməlidir. Məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi hissəsində məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, ilk iddia tələbi qismən təmin edildiyindən, iddianın təmin edilmiş hissəsinə müvafiq olaraq ödənilmiş 191 manat dövlət rüsumunun 44,82 manatı ilk iddia üzrə Cavabdehndən ilk iddia üzrə iddiaçının xeyrinə tutulmalı, qalan 147 manatı İddiaçı özünə aid edilməlidir. Qarşılıqlı iddia tələbi rədd edildiyindən Cavabdeh tərəfindən ödənilmiş 100 (bir yüz) manat dövlət rüsumu onun özünə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İlk iddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdehndən 2.482,15 (iki min dörd yüz səksən iki manat on beş qəpik) manat pul vəsaiti və ödənilmiş dövlət rüsumunun 44 (qırx dörd) manatı alınaraq İddiaçı ödənilsin. Dövlət rüsumunun qalan 147 (bir yüz qırx yeddi) manatı İddiaçı özünə aid edilsin. İlk iddia tələbi qalan hissədə rədd edilsin. Qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar Cavabdeh və X8 qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı “işgüzar nüfuzun müdafiəsi və mənəvi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddia tələbi rədd edilsin. Cavabdeh tərəfindən ödənilmiş 100 (bir yüz) manat dövlət rüsumu onun özünə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə («Elektron məhkəmə» informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Vüsalə Musayeva