Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(009)-1405/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(009)-1405/2023 04.08.2023 BAKI ŞƏHƏRİ SƏBAİL RAYON MƏHKƏMƏSİ İlkin Şahin oğlu Rüstəmlinin sədrliyi, Hüseynova Mələk Bəxtiyar qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı - Cavabdeh qarşı «evə istifadə hüquqlarına xitam verilməsi» tələbi barədə mülki işə 04 avqust 2023-cü il tarixdə Bakı şəhərində məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı - Cavabdeh qarşı «evə istifadə hüquqlarına xitam verilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi və iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etdərək, Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilinə istifadə hüququna xitam verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi belə əsaslandırılmışdır ki, Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzili iddiaçının atası 2019-cu il tarixdə onun adına keçirmişdir və hazırda iddiaçının mülkiyyətindədir. Həmin evdə iddiaçı uşaqları ilə birlikdə yaşayır. Cavabdeh bir ildən çoxdur ki, həmin mənzildə yaşamır. Cavabdehin harada yaşaması məlum deyil, formal olaraq qeydiyyatda qalmışdır. Məhkəmə qətnaməsi ilə onlar arasında bağlanmış nikah pozulmuş və uşaqlar iddiaçının yanında saxlanmışdır. Cavabdehin mənzildə qeydiyyatda qalması iddiaçının mülkiyyətçi kimi bir sıra hüquqlarının pozur. Məhkəmə iclasında iştirak etmiş iddiaçı iddia tələbini müdafiə edib, iddia ərizəsinə uyğun məzmunda ifadə verərək, iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə xəbərdar edilmiş cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və bunun səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən isə cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş üzrə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğu üçün təmin edilməlidir. İş materiallarında olan: MH seriyalı ******* nömrəli Çıxarışın surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzili xx.xx.2008-ci il tarixdə X1 adına xüsusi mülkiyyət kimi hüquqi qeydiyyatdan keçirilmişdir. 05 iyul 2019-cu il tarixli bağışlama müqaviləsinin surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzili X2 tərəfindən İddiaçı hədiyyə edilmişdir. Çıxarışın surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzili xx.xx.2019-cu il tarixdə İddiaçı adına xüsusi mülkiyyət kimi hüquqi qeydiyyatdan keçirilmişdir. MKTİ tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilində qeydiyyatdadır. Bakı şəhəri Səbail rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında olan nikah 19 may 2023-cü ildə 125 №-li akt qeydi ilə ləğv olunmuşdur. Səbail rayon Məhkəməsinin 07 aprel 2023-cü il tarixli qətnaməsindən görünür ki, tərəflər 15 may 2010-cu il tarixdə nikaha daxil olmuşlar. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzili iddiaçının atası X1 mülkiyyətində olmuş, sonradan xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə xx.xx.2019-cu il tarixdə İddiaçı adına qeydiyyata alınmışdır. Cavabdeh hazırda iddiaçının keçmiş arvadıdır, cavabdehlə iddiaçı arasında nikah 15 may 2010-cu ildə bağlandıqdan sonra cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilinə qeydiyyata alınmış, sonra isə iddiaçı ilə cavabdeh arasında olan nikah ləğv olunmuşdur. Məhkəmə qeyd edir ki, cavabdehin mübahisəli mənzilə hüquq münasibətləri onunla iddiaçı arasında 2010-cu ildə nikahın bağlanmasından sonra Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilinə qeydiyyata alındıqdan sonra yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5 və Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” xx.xx.2013-cü il tarixli qərarına əsasən yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildikdən sonra onun keçmiş ailə üzvünün həmin sahədən istifadə hüququ ilə bağlı məsələlərə baxılarkən 2009-cu il oktyabrın 1-dək yaranmış münasibətlərə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228ci maddəsinin, həmin tarixdən sonra yaranan münasibətlərə isə Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30.4-cü maddəsinin müddəaları tətbiq edilməlidir. AR Mənzil Məcəlləsinin: 30.1-ci maddəsinə əsasən yaşayış sahəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvlərinə həmin mülkiyyətçi ilə ona məxsus olan yaşayış sahəsində birlikdə yaşayan mülkiyyətçinin arvadı (əri), habelə onun uşaqları və valideynləri aid edilir. Digər qohumlar, mülkiyyətçinin himayəsində olan əmək qabiliyyəti olmayanlar mülkiyyətçi tərəfindən ailə üzvləri kimi yaşayış sahəsinə köçürüldükdə, onun ailə üzvləri hesab edilə bilərlər. 30.2-ci maddəsinə əsasən əgər yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə üzvləri arasında başqa razılaşma yoxdursa, mülkiyyətçinin ailə üzvləri həmin yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək hüququna malikdirlər. Yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri həmin yaşayış sahəsindən təyinatı üzrə istifadə etməyə və onun saxlanmasını təmin etməyə borcludurlar. 30.3-cü maddəsinə əsasən əgər yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə üzvləri arasında başqa razılaşma yoxdursa, mülkiyyətçinin mülki hüquqi fəaliyyət qabiliyyətli ailə üzvləri həmin yaşayış sahəsinin istifadəsindən irəli gələn öhdəliklər üzrə mülkiyyətçi ilə birgə məsuliyyət daşıyırlar. 30.4-cü maddəsinə əsasən əgər yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə keçmiş ailə üzvü arasında başqa razılaşma yoxdursa, yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildikdə, keçmiş ailə üzvünün həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ saxlanmır. Yaşayış sahəsi mülkiyyətçisinin hüquqlarının məhdudlaşdırılmasının digər əsaslarından biri kimi Mənzil Məcəlləsinin 30.1 və 30.2-ci maddələrində göstərilən ailə münasibətləri əşya hüquqlarına aid edilə bilməz. Belə ki, Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsində göstərilən şəxslərin yaşayış sahəsindən istifadə edə bilmələrinə hüquqi əsas yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə bağlanan müqavilələr və onlara əsasən həyata keçirilən mülki hüquqi əməliyyatlar sayəsində əldə edilən hüquqlar deyil, məhz yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə olan ailə münasibətləri sayəsində yaranan hüququn həyata keçirilməsidir. Mənzil Məcəlləsinin 30.2-ci maddəsində yaşayış sahəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvünün “yaşayış sahəsindən istifadə etmək hüququ” ifadəsi ilə yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətləri əsasında yaranmış, yəni ailə hüququ sahəsinə aid olan hüququn (haqqın) həyata keçirilməsi şəkli (forması) nəzərdə tutulmuşdur. Bu hüquq, ailə qanunvericiliyinin ailənin möhkəmləndirilməsi və etibarlı ailə münasibətlərinin təmin edilməsi ilə bağlı ümumi məqsədindən irəli gələn hüquq olmaqla, yaşayış sahəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvlərinin hüquqlarının sosial təminatı kimi çıxış edir. Bu hüququn yaranması ailə münasibətlərinin mövcudluğu ilə şərtləndiyindən, xüsusi hüquq sahəsinə aid edildiyinə baxmayaraq, onun cəmiyyətin normal mövcudluğu üçün vacib olan ailə, valideyn və uşaq institutlarını qoruyan publik hüquq komponentləri də mövcuddur. Beləliklə, Mənzil Məcəlləsinin 30-cu maddəsində mülkiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsindən onun ailə üzvünün istifadə etməsinə əsas verən hüququn yaranması və xitamı mülki qanunvericiliyin deyil, ailə qanunvericiliyinin müvafiq normaları ilə tənzimlənir. Buna görə də həmin hüququn yaranması və həyata keçirilməsi üçün notariat qaydasında müqavilənin bağlanması və onun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması zərurəti yoxdur. İddiaçı tərəfindən irəli sürülmüş tələbdən görünür ki, o mülkiyyətində olan evdə cavabdehin qeydiyyatda qalmasına etiraz edir və bu səbəbdən onun həmin evdən istifadə hüquqlarına xitam verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. AR Mülki Məcəllənin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ-subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh artıq iddiaçının ailə üzvü hesab edilmədiyindən və uzun müddətdir sözügedən mənzildə yaşamadığından, iddia tələbi təmin olunmalı, cavabdehin Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilinə olan istifadə hüququna xitam verilməlidir. Eyni zamanda «Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında» Qanunun 9-cu maddəsinə əsasən, yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında müvafiq dövlət orqanı tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır. Şərh olunanlara əsasən və AR MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tuturaq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilinə olan istifadə hüququna xitam verilsin. Hazırkı qətnamə Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Aydın Məmmədov küçəsi 51 saylı evin 15 saylı mənzilindən yaşayış yeri üzrə pasport qeydiyyatından çıxarılması üçün əsasdır. 100 manat dövlət rüsumunun əvəzi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi və ya alındığı gündən 1 (bir) ay müddətində Səbail Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: İlkin Rüstəmli