Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(041)-563/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № 2(041)-563/2023 17.05.2023 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Azərbaycan Respubliaksı Kürdəmir rayon məhkəməsi Hakim Bayramov Müseyib Seyfəddin oğlunun sədrliyi, Cəbiyev Yaşar İlham oğlunun katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə İddiaçı Cavabdehnə qarşı aktın əsasında hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair mülki işə Kürdəmir şəhəri, Heydər Əliyev prospekti, 22 ünvanda məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh “Azəriqaz“ İstehsalat Birliyinin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* saylı aktın etibarsız hesab edilməsi və həmin akt əsasında hesablanmış cərimənin silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək göstərdi ki, cavabdeh qurumun əməkdaşları onun yaşadığı və hal-hazırda istifadəsində olan qaz sayğacına xx.xx.2019-cu il tarixdə baxış keçirmişlər. Həmin vaxt onun evində qaz sayğacından kənar qazdan istifadə halı aşkar edilmişdir. Həmin vaxt onun mənzilinin qaz xətti borca görə kəsilmişdir. Yeni il və 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının həmrəylik gününə hazırlıq məqsədi ilə o, qaz sayğacından kənar xətt çəkərək istifadə etmək qərarına gəlmişdir. Təxminən bir neçə saat sonra əməkdaşlar gəlib kənar xətti müəyyən edib barəsində akt tərtib etmişlər. O, həmin əməkdaşlara qaz xəttini səhər saatlarında qoşduğunu bildirib, qaz xəttinin sayğacla birləşdirib istifadə etməsini xahiş etmişdir. Həmin əməkdaşlar isə ona maksimum 100 manat məbləğində cərimə yazacaqlarını və qaz xəttini qoşacaqlarını bildirmişlər. Bundan sonra onlarla razılaşıb barəsində tərtib olunan akta imza etdikdən sonra evinə gedən qaz xəttini bərpa etmişlər. Sonradan cavabdeh qurum “Azəriqaz“ İB-nin əməkdaşlarının onu aldatdığı məlum olmuşdur. Beləki həmin əməkdaşlar onun barəsində tərtib etdikləri akta əsasən ona itirilmiş təbii qaza görə cəmi bir neçə saat istifadə etməsinə baxmayaraq 90 günə hesabat aparmaqla 475,20 manat məbləğində cərimə yazmışlar. İtirilmiş təbii qazın miqdarının müəyyən edilməsi üçün hesabatın 90 gün qəbul edilməsi onun maddi vəziyyətini ağırlaşdırır. Hesabat 1 ay qəbul edilərsə 1 ay üçün hesablanmış məbləği ödəyə bilər. Ona görə də cavabdeh “Azəriqaz“ İstehsalat Birliyinin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* saylı aktın etibarsız hesab edilməsi və akt üzrə hesablanmış 475,20 manat borcun onun hesabından silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdeh, Cavabdeh nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini qəbul etməyərək göstərdi ki, Cavabdeh Ağsu RQİİ-nin ünvan 2 ünvanında yaşayan İddiaçı yaşayış evinə quraşdırılmış qaz sayğacına baxış keçirərkən abonentin təbii qazdan qeyri qanuni qaz xəttindən istifadə etməsini aşkar etmişlər. Bununla bağlı xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli akt tərtib edilmişdir. Həmin akt tərtib edilərkən mənzilin abunə kodu İddiaçı adına olduğuna görə akt onun adına tərtib olunmuş və iddiaçı özü də akta imza etmişdir. Akta əsasən 4752 kub metr təbii qazın dəyəri 475,20 manat məbləğində iddiaçının abonent hesabına işlənilmişdir. Ona görə də İddiaçı cavabdeh “Azəriqaz“ İstehsalat Birliyinin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt üzrə hesablanan məbləğin azaldılaraq 1 ay müddətinə hesabat aparılması tələbinə dair iddiasının təmin edilməməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. İş materiallarına əlavə edilmiş Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında arasında qazın alqı-satqısı barədə xx.xx.2012-ci il tarixli, 10676 nömrəli müqavilənin surətindən görünür ki, İddiaçı ilə Ağsu RQİİ-nin arasında qazın alqı satqısına dair muüqavilə bağlanmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş Abonentin qaz təsərrüfatının xx.xx.2019-cu il tarixli İnventar aktının surətindən görünür ki, İddiaçı yaşadığı evin qaz xətti üzərinə quraşdırılmış 10257247 zavod nömrəli mexaniki qaz sayğacından, PQ-3 və DP qaz işlədici avadanlıqlardan istifadə edir. İş materiallarına əlavə edilmiş “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli təsdiq edilmiş aktdan görünür ki, iddiaçı X1 yaşadığı yaşayış evində Cavabdeh Ağsu RQİİ-nin Kürdəmir XS-nin işçiləri tərəfindən xx.xx.2019-cu il tarixdə təbii qazın uçotu və TQİQ-na riayət olunması yoxlanılmışdır. Baxış keçirilən zaman aşkar olunmuş nöqsanlar barədə qeyddə “abonentin sayğacdan kənar xətdən təbii qazdan istifadə etmişdir” qeyd olunmuşdur. Qeyd edilən akt Cavabdeh Ağsu RQİİ-nin Kürdəmir XS-nin əməkdaşları tərəfindən və İddiaçı tərəfindən imzalanmışdır. İş materiallarında olan Cavabdeh İB-nin X5 İstismarı İdarəsinin rəisinin təsdiq etdiyi xx.xx.2019-cu il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamənin surəti ilə müəyyən edilir ki, İddiaçı yaşadığı fərdi yaşayış evində Kürdəmir Xidmət Sahəsinin görəcəyi işlər barədə tələblərdə itirilmiş qazın bərpası üzrə qaz işlədicilərindən PQ4-ün maksimal saatlıq qaz sərfi 0,8 kub metr/saat, orta günlük iş rejimi 24 saat və hesabat müddəti 90 gün, dəmir soba maksimal saatlıq qaz sərfi 1,4 kub metr/saat, orta günlük iş rejimi 24 saat və hesabat müddəti 90 gün qəbul edilməklə itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılmış və cəmi 4752 kub metr üzrə hesablanmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş İddiaçı adına qeyd edilmiş **********00830 nömrəli Abonentin saldosundan görünür ki, 10.20xx-xx.2023-cü illər ərzində İddiaçı təbii qazdan istifadəyə görə borcunun 640,64 manat olduğu göstərilmişdir. Məhkəmə iddiaçının və cavabdehin nümayəndəsinin izahatını dinləyib, habelə işdə olan sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh qurumun əməkdaşları İddiaçı yaşadığı və hal-hazırda istifadəsində olan qaz sayğacına xx.xx.2019cu il tarixdə baxış keçirmişlər. Həmin vaxt onun evində qaz sayğacından kənar qazdan istifadə halı aşkar edilmişdir. Həmin vaxt onun mənzilinin qaz xətti borca görə kəsilmişdir. Yeni il və 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının həmrəylik gününə hazırlıq məqsədi ilə o, qaz sayğacından kənar xətt çəkərək istifadə etmək qərarına gəlmişdir. Təxminən bir neçə saat sonra əməkdaşlar gəlib kənar xətti müəyyən edib barəsində akt tərtib etmişlər. O, həmin əməkdaşlara qaz xəttini səhər saatlarında qoşduğunu bildirib, qaz xəttinin sayğacla birləşdirib istifadə etməsini xahiş etmişdir. Həmin əməkdaşlar isə ona maksimum 100 manat məbləğində cərimə yazacaqlarını və qaz xəttini qoşacaqlarını bildirmişlər. Bundan sonra onlarla razılaşıb barəsində tərtib olunan akta imza etdikdən sonra evinə gedən qaz xəttini bərpa etmişlər. Sonradan cavabdeh qurum “Azəriqaz“ İB-nin əməkdaşlarının onu aldatdığı məlum olmuşdur. Beləki həmin əməkdaşlar onun barəsində tərtib etdikləri akta əsasən ona itirilmiş təbii qaza görə cəmi bir neçə saat istifadə etməsinə baxmayaraq 90 günə hesabat aparmaqla 475,20 manat məbləğində cərimə yazmışlar. İtirilmiş təbii qazın miqdarının müəyyən edilməsi üçün hesabatın 90 gün qəbul edilməsi onun maddi vəziyyətini ağırlaşdırır. Hesabat 1 ay qəbul edilərsə 1 ay (30 gün) üçün hesablanmış məbləği ödəyə bilər. İddiaçı evində istifadə etdiyi qaz işlədicilərinin hesabat müddəti 90 gün qəbul etməklə onun 4752 kub metr qaz itgisinə yol verməsi iddiaçının maddi vəziyyətini ağırlaşdırmaqla, istehlakçı kimi onun hüquqlarını pozur. Cavabdehin nümayəndəsi qaz işlədicilərinin hesabat müddətini 90 gün qəbul etməklə İddiaçı 4752 kub metr qaz itgisinə yol verməsi və onun itirilmiş təbii qaza görə borcunun olması barədə məhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim edilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı təbii qazdan qeyri qanuni istifadə istifadə etsə də, cavabdeh “Azəriqaz“ İB tərəfindən itirilmiş təbii qazın bərpası üçün hesabatın 90 gün müəyyən edilməsi iddiaçının maddi vəziyyətini ağırlaşdırdığına görə itirilmiş təbii qazın bərpası üçün hesabat müddəti 1 ay (30 gün) qəbul edilməlidir. Belə olan halda iddiaçının istifadə etdiyi qaz işlədicilərindən 1 ədəd PQ3-ün maksimal qaz sərfinə görə hesabat müddəti 30 gün hesablanmaqla 0,8 kub metr/saat x 24 saat x 30 gün = 576 kub metr; 1 ədəd dəmir sobanın qaz sərfinə görə hesabat müddət 30 gün hesablanmaqla 1,4 kub metr/saat x 24 saat x 30 gün = 1008 kub metr olmaqla cəmi 1584 kub metr hesablanmaqla itirilmiş təbii qazın dəyəri 158,40 manat müəyyən edilməli, qalan məbləğ isə iddiaçının abonent hesabından silinməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 80-ci maddəsinə görə məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafıəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3-cü maddəsinə əsasən öz hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiəsi üçün səlahiyyətli dövlət orqanlarına və məhkəməyə müraciət etməyə istehlakçıların hüquqları vardır. Həmin Qanunun 18-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən dövlət istehlakçıların mənafelərinin müdafıəsinə təminat verir. Maddənin 2-ci bəndinə əsasən istehlakçıların hüquqlarının dövlət müdafıəsini Azərbaycan Respublikasında istehlakçılar üçün nəzərdə tutulan malların (işlərin, xidmətlərin) keyfıyyətinə, təhlükəsizliyinə və istehlakçıların Qanunla qorunan başqa hüquqlarının müdafiəsinə nəzarət edən müvafiq dövlət orqanları və məhkəmə öz səlahiyyətləri hüdudlarında həyata keçirirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 19-cu maddəsinə əsasən dövlət hakimiyyəti orqanının və ya yerli özünüidarə orqanının mülki qanunvericiliyə uyğun gəlməyən, fiziki və ya hüquqi şəxsin mülki hüquqlarını və qanunla qorunan mənafelərini pozan qeyri-normativ xarakterli aktı məhkəmə tərəfindən etibarsız hesab edilə bilər. Həmin Məcəllənin 560.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolverilməzdir. İşin müəyyən edilmiş hallarından göründüyü kimi, iddiaçı tərəfindən sayğaca hər hansı müdaxilə edilməsi, iddiaçının təqsirli hərəkət və hərəkətsizliyi nəticəsində sayğacın zədələnməsi müəyyən edilmədiyi halda, iddiaçıya əlavə pul hesablanması yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikasi Nazirlər Kabinetinin 80 saylı, 12 may 2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında Qaydaların 4.9-cu bəndinə əsasən, istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. İstehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir. Həmin Qaydaların 4.2-ci bəndinə əsasən, məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. İşin hallarından göründüyü kimi, qaz sayğacının istehlakçı təqsiri üzündən zədələnməsi müəyyən olunmamaqla, istehlakçı tərəfindən onun təşəbbüsü ilə sayğıcın texniki baxışdan keçirilməsi tələb edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prsessual Məcəlləsinin 4.1-ci maddəsinə görə, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsi ilə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. İnsan Hüquqlarının və X2 haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinə görə, hər kəs onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən məhkəmə vasitəsi ilə ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən, hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə etmək hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 26-cı maddəsinə əsasən istehlakçılar hüquqlarının pozulması barədə qaldırılan iddialara görə dövlət rüsumu ödəməkdən azad edildiyindən, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq 30 manat dövlət rüsumu Cavabdeh İsehsalat Birliyindən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Beləliklə, məhkəmə sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88ci maddəsinə əsasən sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməklə Cavabdeh İsehsalat Birliyinin əməkdaşları tərəfindən İddiaçı barəsində tərtib edilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli akt üzrə hesabat müddəti 1 ay (30 gün) qəbul edilməklə həmin akt qismən etibarsız hesab edilməli və akt əsasında hesablanmış 158,40 manat borc İddiaçı tutularaq Cavabdeh İsehsalat Birliyinin hesabına ödənilməli, qalan 316,80 manat məbləğində borc İddiaçı adına qeyd edilmiş abonent hesabından silinməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə görə məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 233.1-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Göstərilənləri və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 214-220, 222, 227, 233cü və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh İsehsalat Birliyinin əməkdaşları tərəfindən İddiaçı barəsində tərtib edilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli akt üzrə hesabat müddəti 1 ay (30 gün) qəbul edilməklə həmin akt qismən etibarsız hesab edilsin və akt əsasında hesablanmış 158,40 manat borc İddiaçı tutularaq Cavabdeh İsehsalat Birliyinin hesabına ödənilsin. Qalan 316,80 manat məbləğində borc İddiaçı adına qeyd edilmiş abonent hesabından silinsin. Cavabdeh“ Azəriqaz” İsehsalat Birliyindən 30 (otuz) manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətinə Kürdəmir rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Müseyib Bayramov