Göyçay Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(046)-655/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göyçay rayonu İş № 2(046)-655/2022 20.05.2022 GÖYÇAY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Fəttahov İbrahim Bağır oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Səmidli Nərmin Yaşar qızının katibliyi, İddiaçı, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh 550 manat pulun, eləcə də bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağının və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzüyün, həmin qızıl-zinət əşyaları mövcud olmadıqda isə onların dəyərinin alınması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin halları: İddiaçı iddia tələbini belə əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh uzun müddətdir ki, tanıyır. 2021-ci ilin oktyabr ayının sonlarında Cavabdeh ona müraciət edərək, himayəsində olan övladı üçün aliment almaq üçün ona 550 manat borc verməyini, həmin pulu qısa müddət ərzində qaytaracağını bildirmişdir. Cavabdeh xahişini, eləcə də uzun müddət yaxşı münasibətlərinin olmasını nəzərə alıb, ona 550 manat pul vermişdir. Bundan bir müddət sonra Cavabdeh yenidən ona müraciət edərək, başqa şəxslərə olan borcunu ödəmək üçün lombarddan pul kötürəcəyini, bunun üçün mülkiyyətində olan bir ədəd qızıl boyunbağını və bir ədəd üzüyü girov qoymaq üçün ona verməyimi xahiş etmişdir. Onun düşdüyü vəziyyəti, borclu olduğu şəxslərin ondan dayanmadan pul tələb etmələrini görüb, qızıl-zinət əşyalarını girov qoymaq üçün cavabdehə vermişdir. Cavabdeh söz verdiyi vaxtda ona borclu olduğu 550 manat pulu, eləcə də bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağını və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd üzüyü qaytarmamışdır. Dəfələrlə cavabdehlə görüşüb götürdüyü öhdəliyin icrasını tələb etsə də, cavabdeh mübahisə edərək borclu olduğu pulu, eləcə də qızıl-zinət əşyalarını qaytarmamışdır. Cavabdehin qanunsuz hərəkətləri barəsində Göyçay rayon Polis şöbəsinə müraciət etmiş, cavabdeh ondan 550 manat pul, eləcə də qeyd edilən qızıl-zinət əşyalarını almasını etiraf etmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının iştirakı və izahatları: İddiaçı iddianı təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh iddianı qəbul edərək göstərmişdir ki, İddiaçı borc kimi aldığı 550 manat pulu, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağını və 200 manat dəyərində qızıl üzüyü qaytaracaqdır. İş üzrə tərəfləri dinləyən, təqdim edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Mülki işdə olan sənədlər: Məhkəməyə təqdim edilmiş 28.11.2021-ci il tarixdə Göyçay RPŞ-də Cavabdeh tərəfindən verilmiş izahatdan görünür ki, İddiaçı 550 manat pulu, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağı və 200 manat dəyərində qızıl üzük almışdır. Həmin pulu və qızıl ziynət əşyalarını qaytaracaqdır. Tətbiq edilən hüquq normaları: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin tələblərinə əsasən pul vəsaitləri də mülkiyyət hesab olunduğundan həmin Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Həmin Məcəllənin 81-ci maddəsinə görə isə, qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Həmin Məcəllənin 217-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 04 nömrəli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi mülki və iqtisadi mübahisələrdən irəli gələn işlər üzrə ədalət mühakiməsinin yekun aktı olduğu üçün onun qəbul edilməsi ilə mübahisəli hüquq münasibətlərində müəyyənlik yaranmalı, pozulmuş və mübahisə edilən hüquqların və qanunla qorunan mənafelərin real bərpası təmin olunmalıdır. Qərarın 2.4-cü bəndinə görə, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi "Mahmudov Rusiya Federasiyasına” qarşı 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, konvensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq "affirmanti, non neganti, incumbit probation” (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. "Qavazov Bolqarıstana qarşı” iş üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında Avropa Məhkəməsi hüquqi mövqeyini belə ifadə etmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq "əsaslı şübhədən kənar” sübut standartları tətbiq edilir. "Avşar Türkiyəyə qarşı” iş üzrə qərarında Avropa Məhkəməsi göstərir ki, sübutları qiymətləndirən zaman məhkəmə "əsaslı şübhə yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktlarla bağlı oxşar təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu "N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir. Məhkəmənin mövqeyi: Hazırkı iş üzrə məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir: İddiaçı əvvəllər tanıdığı Cavabdeh borc olaraq 550 manat pul, bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağı və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzük verdiyini bildirir. Cavabdehin ondan borc aldığı pulu və qizıl-ziynət əşyalarını qaytarmadığını əsas gətirərək cavabdehdən 550 manat pulun, bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağının və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzüyün alınaraq ona verilməsini xahiş edir. Məhkəmə baxışı zamanı tədqiq edilmiş sübutlarla müəyyən olunur ki, Cavabdeh iddiaçıdan borc olaraq 550 manat pul, bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağı və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzük aldığını bildirmişdir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı məxsus 550 manat məbləğində pul, bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağı və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzük Cavabdeh qanunsuz sahibliyində qalmışdır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nın 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, dövlət rüsumu olan 30 manat məbləğində pul cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Sadalananlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh 550 manat pulun, eləcə də bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağının və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzüyün, həmin qızıl-zinət əşyaları mövcud olmadıqda isə onların dəyəri və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30 manat vəsait alınaraq İddiaçı verilməlidir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119, 216220 və 222.2-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 550 manat pulun, eləcə də bir ədəd 3 qram çəkidə, 200 manat dəyərində qızıl boyunbağının və 4 qram çəkidə, 200 manat dəyərində bir ədəd qızıl üzüyün, həmin qızıl-zinət əşyaları mövcud olmadıqda isə onların dəyəri və 30 manat dövlət rüsumu alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Göyçay Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apelyasiya şikayəti verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: İbrahim Fəttahov