Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-7095/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-7095/2021 12.10.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elmir Xoşbəxt oğlunun sədrliyi, İbrahimova Nuranə Əjdər qızının katibliyi, İddiaçı, Cavabdeh1 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 oğluna, Cavabdeh2 Ağarza oğluna və Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı mülki hüquq pozuntusu nəticəsində vurulmuş maddi və mənəvi zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbinə dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, hərracın keçirilməsi qaydalarını pozmaqla aparılmış hərrac əsasında Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11də yerləşən ümumi sahəsi 40,95 kv.m. olan 2(iki) otaqlı 31 nömrəli mənzilə dair cavabdehlər arasında qanunu pozmaqla bağlanmış alqı-satqı müqavilələr nəticəsində ona vurulan 60000(almış min) manat maddi və 20000 (iyirmi min) manat mənəvi zərərin əvəzi olaraq cəmi 80000(səksən min) manatın habelə, ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehlər "xxxx" MMC, Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 oğlundan müştərək qaydada alınıb iddiaçıya verilməsinə dair qətnamə qət edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11-də yerləşən 42.3 kv.m ümumi, 29.6 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət ikiotaqlı 31 saylı mənzili iddiaçı dəyişmə yolu ilə Sumqayıt XDS- nin mənzillərin dəyişdirilməsi bürosunun 7 nömrəli 31 mart 1992-ci il tarixli orderi əsasında əldə etmişdir. Həmin mənzil 21 yanvar 1999-cu il tarixdə özəlləşdirilərək iddiaçının adına dövlət qetdiyyatına alınmışdır. Azərbaycan Respublikasının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Sumqayıt Şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən iddiaçıya 28 oktyabr 2008-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli, MH seriyalı, ******* nömrəli daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış verilmişdir. Sumqayıt şəhəri 1 saylı dövlət notariat kontorunun 3m-2/418 reyestr nömrəli 29 oktyabr 2008-ci il tarixli ipoteka müqaviləsi əsasında qeyd edilən mənzil üzərində 04 noyabr 2008ci il tarixdə “X5” ASC-nin xeyrinə ipotekanın qeydiyyatı aparılmışdır. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 15 mart 2010-cu il tarixli 2(005)-720/2010 nömrəli qətnaməsi ilə iddiaçı “X5” ASCnin iddiaçıya qarşı olan iddiası təmin edilmiş, “X5” ASC-nin xeyrinə iddiaçıdan cəmi 12.554 manat məbləğində borcun tutulması, tutmanın ipoteka ilə yüklü edilmiş mülkiyyətimdə olan və ailəsinin yeganə yaşayış yeri olan həmin mənzilə yönəldilməsi, mənzilin boşaldılaraq açıq hərracdan satılması və satışdan əldə olunan vəsaitin kredit üzrə borcun qaytarılmasına yönəldilməsi qət edilmişdir. Kredit borcu tam şəkildə iddiaçı tərəfindən kreditor “X5” ASC-nə ödənilməsinə baxmayaraq, həmin qətnamə icraya yönəlmiş və iddiaçıya məxsus mənzil 26.07. 2011-ci il tarixdə hərrac keçirmə yolu ilə 15.300 manata Cavabdeh2 satılmışdır. Hərracın nəticələri ilə razılşmayaraq iddiaçı 2014-cü ildə cavabdeh "xxxx" MMC- nə qarşı “hərracın yekunları barədə protokolların ləğv edilməsi, mənzilin satılması ilə əlaqədar bağlanan alqı-satqı müqaviləsinin ləğv edilməsi tələbinə dair” iddia tələbi ilə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Məhkəmənin 02 may 2014- cü il tarixli, 2(002)-3643/2014 saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilməmişdir. Qeyd edilən qətnamədən tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin MK-nın 10 iyun 2016-cı il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər T.M.Əliyev sədrlik edən-məruzəçi, T.S.Səmədov və İ.S.Şirinov) təmin edilmiş, Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 02 may 2014-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi, Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair hərrac, hərracın yekunları barədə "xxxx" MMC-tərəfindən tərtib olunmuş 53/02 və 100/02 nömrəli protokolları, habelə hərracın yekunları üzrə Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair Cavabdeh2 ilə bağlanmış 26 iyul 2011-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab olunması, bu qətnamənin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair Cavabdeh2 adına olan qeydin ləğv edilməsi üçün əsas olması, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat cavabdeh "xxxx" MMC və Cavabdeh2 müştərək qaydada alınaraq iddiaçıya ödənilməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamədən Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin MK-nm 07 dekabr 2016-cı il tarixli 2ı 102)-5787/2016 saylı qərarı ilə təmin edilməmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin MK- mn 10 iyun 2016-cı il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin MK-nın 10 iyun 2016-cı il tarixli qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi 06 fevral 2017-ci il tarixdə icraya yönəlmişdir. (Məhkəmə qərarların surətləri iddia ərizəsinə əlavə olunur). Həmin qətnamə ilə müəyyən edilmişdir ki, hərrac təşkilatçısı olan cavabdeh "xxxx" MMC-i “İpoteka haqqında”Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə hərracın və təkrar hərracın keçirilməsi nəzərdə tutulmuş, üçüncü və ya dördüncü hərracların keçirilməsi nəzərdə tutulmamış, buna baxmayaraq hərrac təşkilatçısı olan cavabdeh "xxxx" MMC qanunvericiliyin bu tələblərini pozmuşdur. Bundan əlavə qətnamədə göstərilir ki, yalnız ipoteka saxlayanın ipoteka predmetini təkrar hərracdakı ilkin satış qiymətindən 25 faiz az olmayan qiymətlə almaq hüququnun olmasına baxmayaraq cavabdeh "xxxx" MMC tərəfindən ipoteka predmeti olan mənzil həmin qiymətə belə güzəşt hüququ olmayan Cavabdeh2 satılmışdır. Qeyd olunmalıdır ki, Cavabdeh2 hazırkı halda vicdanlı əldə edən də sayıla bilməz. Cavabdeh2 ipoteka saxlayan "X5" ASC və hərrac təşkilatçısı olan cavabdeh "Külək” MMC ilə əlbir olaraq iddiaçıya məxsus mənzili real dəyərindən aşağı qiymətə əldə edərək sonra isə mənzillə bağlı məhkəmə çəkişmələri getdiyi zaman gələcəkdə mənzilin qaytarılmasında süni maneələr yaratmaq məqsədi ilə həmin mənzili 20.12.2014-cü il tarixdə Cavabdeh1 34150 manata satmışdır. Göründüyü kimi, cavabdehlər iddiaçıya ziyan vurmaq niyyəti ilə həyata keçirdikləri hərəkətlər nəticəsində iddiaçı və ailə üzvləri yaşadıqları mənzildən məhrum olumuşdurlar. Yuxarıda qeyd edilən Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin qətnaməsi qanuni qüvvəyə mindikdən soma iddiaçı həmin mənzildə 15000 manat civarında əsaslı təmir işləri aparmışdır. Hal-hazırda təmirli mənzilin dəyəri 60000 manat təşkil edir. Bundan əlavə qeyd edir ki, mənzilin qanunu pozmaqla satılması nəticəsində iddiaçı sarsıntı keçirərək ağır xəstəliyə tutulmuşdur. Cavabdehlər bu cür hüquqa zidd əməlləri ilə iddisçıya maddi və mənəvi zərər vurmuşlar. Vurulmuş maddi zərəri iddiaçı 60000 manat, mənəvi zərəri isə 20000 manat civarında qiymətləndiri. Pozulmuş hüquqlarını bərpa etmək məqsədi ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Bundan sonra iddiaçı İddiaçı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, hazırki mülki iş üzrə cavabdeh "xxxx" MMC-nə aid olan hissədə iş üzrə icraata xitam verilməsini, digər hissələrdə isə iddia ərizəsinin baxılmamış saxlanılması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh1 ərizəni qismən qəbul edərək, "xxxx" MMC-yə dair iddia tələbinin xitam edilməsinə etiraz etmədiyini, ona və digər cavabdehlərə qarşı olan müştərək tələbə isə mahiyyəti üzrə baxılmasını tələb etmişdir. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 2(060)-7095/2021 saylı, 28 sentyabr 2021-ci il tarixli qərardadı ilə İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna və "xxxx" MMC-nə qarşı mülki hüquq pozuntusu nəticəsində vurulmuş madi və mənəvi zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbinə dair mülki işin cavabdeh "xxxx" MMC-yə qarşı olan hissəsinə xitam verilməsi, iddia tələbinin digər cavabdehlərə qarşı hissəsi üzrə icraat davam etdirilməsi qərara alınmışdır. İddiaçı məhkəmə iclasında iddia tələbinin məzmununa uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin olunması barədə qətnamə qət edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında Cavabdeh1 oğlu iddia tələbini qəbul etmədi. Bildirdi ki, o, Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11 ünvanında yerləşən 423 kv.m ümumi, 29,6 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət iki otaqlı 31 saylı mənzili Cavabdeh2 AN-İ № ******* saylı alqısatqı müqaviləsinə əsasən almışdır. Hazırda həmin mənzil onun xüsusi mülkiyyətindədir. Belə olan halda iddiaçıya heç bir maddi və mənəvi ziyan vurulmasından söhbət gedə bilməz. Qeyd etdiklərinə əsasən iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə məhkəmə qətnaməsi qət edilməsini xahiş etdi. İş üzrə Cavabdeh2 Ağarza oğlu və Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun nümayəndəsi qanunla müəyyən olunmuş qaydada məhkəmənin yeri və vaxtı barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat verməmişdir. Ona görə də Azərbaycan Respublikası MPMnin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə onların iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçını və cavabdehi dinləyib, iş materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv tədqiq edərək belə hesab edir ki, iddia tələbi əsassızdır və təmin edilməməlidir. Belə ki, işin materiallarında olan : -Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 10 iyun 2016-cı il tarixli qətnaməsindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti (hakimlər T.M.Əliyev sədrlik edən-məruzəçi, T.S.Səmədov və İ.S.Şirinov) təmin edilmiş, Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 02 may 2014-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi, Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair hərrac, hərracın yekunları barədə "xxxx" MMC-tərəfindən tərtib olunmuş 53/02 və 100/02 nömrəli protokolları, habelə hərracın yekunları üzrə Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair Cavabdeh2 ilə bağlanmış 26 iyul 2011-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab olunması, bu qətnamənin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, 5/11 nömrəli evin 31 nömrəli mənzilinə dair Cavabdeh2 adına olan qeydin ləğv edilməsi üçün əsas olması, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat cavabdeh "xxxx" MMC və Cavabdeh2 müştərək qaydada alınaraq iddiaçıya ödənilməsi qət edilmişdir. - Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 07 dekabr 2016-cı il tarixli, 2(102)-5787/16 saylı qətnaməsi ilə Cavabdeh2 kassasiya şikayəti təmin edilməmişdir. - Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin (hakim Pərviz Hacıyev) 23 aprel 2019-cu il tarixli, 2(060)-2701/2019 saylı qətnaməsi ilə İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və həmin əmlaka dair dövlət reyestrində aparılmış müvafiq qeydin ləğv edilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə iddia təmin edilmiş, Cavabdeh2 Ağarza oğlu ilə Qurbanov Xalid Aqil oğlu arasında 20 dekabr 2014-cü il tarixdə ünvan 1 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 42,3 kvadrat metr olan 2 otaqlı 31 saylı mənzilinə dair bağlanmış Sumqayıt şəhəri 4 saylı notariat kontorunun xüsusi notariusu C.Q.Rüstəmov tərəfindən təsdiq olunmuş AN-İ seriyalı, ******* nömrəli daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 42,3 kvadrat metr olan 2 otaqlı 31 saylı mənzilinin xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh1 oğlunun adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 20.12.2014-cü il tarixdə qeydiyyata alınmasına dair Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestri Xidmətinin 2 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın ləğv olunması qət edilmişdir. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının (hakimlər Telman Məmmədov-sədrlik edən və məruzəçi, Çəmsəddin Abbasov, Aqil Abbasov) 22 avqust 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 23 aprel 2019-cu il tarixli, 2(060)- 2701/2019 saylı qətnaməsi Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti üzrə ləğv edilmiş, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilərək iddia tələbi rədd edilmişdir. 23.01.2020-ci il tarixli, 2(102)- 529/2020 saylı Azərbaycan Respublikası Mülki Kollegiyasının Qərarı ilə İddiaçı kassasiya şikayəti təmin edilmədən Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(105)- 2955/2019 nömrəli iş üzrə 22 avqust 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. - Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 2(060)-8711/2018 saylı, 16 noyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim N. İ.Abıyev) iddia təmin edilərək, cavabdehlər İddiaçı, X1, X2, Gülnaz Elman qızı, X4 və X3 Cavabdeh2 mülkiyyətində olan Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 42,3 kvadrat metr olan 2 otaqlı 31 saylı mənzilindən çıxarılmaları qət edilmişdir. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 14 avqust 2020-ci il tarixli, 2(105)-90/2020 saylı qətnaməsi ilə (hakimlər- Ş.R.Abbasov (sədrlik edən və məruzəçi), S.A.Qafari və T.Q.Məmmədov) apellyasiya şikayəti təmin edilməyərək, Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 2(0600-8711/2018 saylı, 16 noyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. 16.03.2021-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi mülki Kollegiyasının qərarında cavabdeh İddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməmiş, Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 14 avqust 2020-ci il tarixli, 2(105)-90/2020 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 21.1-ci maddəsinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın; 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür; 1096.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir); 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir; 1115-ci maddəsinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbini təmin edərkən məhkəmə zərərin vurulması üçün məsuliyyət daşıyan şəxsin üzərinə işin hallarına uyğun olaraq zərərin əvəzini naturada ödəmək (eyni növlü və keyfiyyətli əmlak vermək, zədələnmiş əmlakı düzəltmək və i.a.) və ya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək öhdəliyi qoyur; “Mənəvi zərərin ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 03 noyabr 2008-ci il 7 №li Qərarında məhkəmələrə izah edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1097-ci maddəsinə müvafiq olaraq mənəvi zərərin ödənilməsi barədə iddia o hallarda təmin edilə bilər ki, iddiaçının fiziki və mənəvi sarsıntılar keçirməsi, bunların cavabdehlərin qanunsuz hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində baş verməsi, qanunsuz hərəkət və hərəkətsizliklə mənəvi zərər arasında səbəbli əlaqənin olması və zərərvuran şəxsin təqsiri müəyyən edilmiş olsun. Plenumun qərarında məhkəmələrə izah edilmişdir ki, zərərçəkən fiziki şəxsin mənəvi sarsıntı keçirməsi dedikdə ona qarşı törədilən qanunsuz hərəkətin və ya hərəkətsizliyin şüurunda müəyyən mənfi psixi reaksiyaya səbəb olması, iztirab keçirməsi dedikdə isə onun sağlamlığının pozulması nəticəsində fiziki əzab çəkməsi anlaşılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair” 18 mart 2019-cu il tarixli Qərarına əsasən - Mülki işlər və iqtisadi mübahisələr üzrə məhkəmə icraatı zamanı məhkəmələr ədalət mühakiməsini çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipinə riayət etməklə, tərəflərin təqdim etdiyi sübutlar və faktlar əsasında həyata keçirməli, öz qərarlarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, təqdim etdikləri və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə müvafiq olaraq əldə edilmiş sübutlarla əsaslandırmalı, həmin sübutların araşdırılmasından irəli gələn həqiqəti müəyyən etməlidir. Qeyd edilən Qərarda göstərilir ki, hüquqi həqiqət prinsipi, bir növ, əvvəllər mövcud olmuş obyektiv həqiqət prinsipi ilə anqlo-sakson hüquq sisteminə xas olan xalis çəkişmə əsasında qurulan formal həqiqət prinsipi arasında kompromisdir. Çünki iş üzrə ədalətli qərar qəbul etmək üçün məhkəmə tərəflərin çəkişməsini, sübutların araşdırılmasında real iştirakını təmin etməli və digər prosessual hüquqlarını həyata keçirmələrinə köməklik göstərməlidir. Ümumiyyətlə hüquqi həqiqət prinsipinin realizəsi mexanizmi bu cürdür: iş üzrə sübutetmə predmetinə daxil olan halların təqdim edilməsi yükü tərəflərin üzərinə düşür; məhz tərəflər bu halların mövcud olub-olmamasını sübut etməyə borcludurlar; prosesdə həqiqəti isə ədalət mühakiməsi orqanı olaraq məhkəmə müəyyən edir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, 29 oktyabr 2008-ci il tarixli ipoteka müqaviləsi əsasında Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11-də yerləşən 42,3 kv.m ümumi, 29,6 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət iki otaqlı 31 saylı mənzil 26.07.2011-ci il tarixdə hərrac keçirmə yolu ilə 15300 manata Cavabdeh2 satılmışdır. Cavabdeh2 qeyd edilən mənzili 20.12.2014-cü il tarixdə Cavabdeh1 34150 manata satmışdır. Buradan görünür ki, cavabdehlərin mənzili əldə etməsində onlar tərəfindən heç bir mülki hüquq pozuntusu qeyd edilmir. Bu hallar qüvvədə olan Məhkəmə aktları ilə öz təsdiqini tapır. Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu hərracın sifarişində, təşkilində, keçirilməsində, habelə mənzilə dair sonraki alqı-satqı müqavilələrinin bağlanmasında iştirak etməmiş, buna görədə hərəkət və ya hərəkətsizliyi ilə iddiaçı tərəfə hər hansı bir zərər vura bilməzdi. Şərh edilənləri nəzərə alaraq, məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 oğluna, Cavabdeh2 Ağarza oğluna və Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı hərracın keçirilməsi qaydalarını pozmaqla aparılmış hərrac əsasında Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11-də yerləşən ümumi sahəsi 40,95 kv.m. olan 2(iki) otaqlı 31 nömrəli mənzilə dair cavabdehlər arasında qanunu pozmaqla bağlanmış alqı-satqı müqavilələri nəticəsində ona vurulan 60000 (almış min) manat maddi və 20000 (iyirmi min) manat mənəvi zərərin əvəzi olaraq cəmi 80000 (səksən min) manatın habelə, ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehlərdən müştərək qaydada alınıb ona verilməsinə dair iddia tələbi rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2.-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 oğluna, Cavabdeh2 və Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı hərracın keçirilməsi qaydalarını pozmaqla aparılmış hərrac əsasında Sumqayıt şəhəri, 36-cı məhəllə, ev 5/11-də yerləşən ümumi sahəsi 40,95 kv.m. olan 2(iki) otaqlı 31 nömrəli mənzilə dair cavabdehlər arasında qanunu pozmaqla bağlanmış alqı-satqı müqavilələri nəticəsində ona vurulan 60000 (almış min) manat maddi və 20000 (iyirmi min) manat mənəvi zərərin əvəzi olaraq cəmi 80000 (səksən min) manatın habelə, ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehlərdən müştərək qaydada alınıb ona verilməsinə dair iddia tələbi rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1(bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Elmir Hüseynov