Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-878/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-878/2024 01.04.2024 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Fərid Nadir oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Quliyev Famil Müslüm oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair mülki işə Tovuz Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə, M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehdən ona borclu olduğu 1578 manat pulun və dövlət rüsumu kimi ödədiyi 36 manat pulun əvəzinin alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, xırda sahibkar kimi elektronika məhsullarının satışını həyata keçirməklə məşğuldur. Cavabdehi də həmin vaxt tanımışdır. Cavabdeh ilə aralarında olan 27 avqust 2022-ci il tarixli nisyə satış müqaviləsinə əsasən 1 ədəd Samsung markalı paltaryuyan maşını 1308 manata cavabdehə satmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh məhsul üzrə hər ay 109 manat olmaqla 12 ay ödəniş etməli idi. Cavabdeh 9 ay ödəmə etdikdən sonra ödəniş etməmişdir. Həmin müqavilə üzrə 981 manat ödəmə etmiş, 327 manat borcu qalmışdır. Bundan başqa cavabdehlə 28 mart 2023-cü il tarixdə yeni nisyə satış müqaviləsi bağlamışlar. Həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh ondan dəyəri 790 manat olan Redmi Note 11S markalı mobil telefon almışdır. Həmin müqavilənin şərtinə əsasən Cavabdeh 2023-cü ilin aprel ayından başlamaqla 10 ay olmaqla hər ay ona 79 manat pul ödəməli idi. Cavabdeh 4 ay ödəmə etdikdən sonra ödəniş etməmişdir. Həmin müqavilə üzrə 316 manat ödəmə etmiş, 474 manat borcu qalmışdır. Bundan başqa cavabdehlə 30 mart 2023-cü il tarixdə yeni nisyə satış müqaviləsi bağlamışlar. Həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh ondan dəyəri 590 manat olan STAR SAT 82 ekran televizoru almışdır. Həmin müqavilənin şərtinə əsasən Cavabdeh 2023-cü ilin aprel ayından başlamaqla 10 ay olmaqla hər ay ona 59 manat pul ödəməli idi. Cavabdeh 4 ay ödəmə etdikdən sonra ödəniş etməmişdir. Həmin müqavilə üzrə 236 manat ödəmə etmiş, 354 manat borcu qalmışdır. Bundan başqa cavabdehlə 30 mart 2023-cü il tarixdə yeni nisyə satış müqaviləsi bağlamışlar. Həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh ondan dəyəri 564 manat olan Samsung A04E 64GB markalı mobil telefon almışdır. Həmin müqavilənin şərtinə əsasən cavabdeh 12 ay olmaqla hər ay ona 47 manat pul ödəməli idi. Cavabdeh 3 ay ödəmə etdikdən sonra ödəniş etməmişdir. Həmin müqavilə üzrə 141 manat ödəmə etmiş, 423 manat borcu qalmışdır. Beləliklə, cavabdehin ümumi ona 1578 manat borcu vardır. Bu səbəbdən məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək iddianın məzmununa uyğun izahat verdi və iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumatlandırılmasına baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Mülki iş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: Nisyə alqı-satqı barədə xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2023-cü il və xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilələrdən görünür ki, Cavabdeh Samsung markalı paltaryuyan maşını, Redmi Note 11S markalı mobil telefonu, STAR SAT 82 ekran televizoru və Samsung A04E 64GB markalı mobil telefonu nisyə olaraq almışdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə işin hallarına dair proses iştirakçısının izahatını dinləyib, iddia ərizəsinin dəlillərini mülki iş materialları ilə birlikdə araşdırıb, işin hallarına tətbiq edilməli olan qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verərək, aşağıdakılara əsasən bu nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir (Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3 və 218.1-ci maddələri). Məhkəmə göstərir ki, tərəflər arasında yaranmış hüquq münasibətləri nisyə satılmış əşyanın dəyərinin ödənilməsi münasibətləri üzrə yaranmışdır. Ona görə də işin hallarına nisyə satılmış əşyanın dəyərinin ödənilməsi ilə bağlı qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verilməli və Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin aşağıdakı müddəaları əsasında həll olunmalıdır. İddia tələbinin hüquqi əsasını təşkil edən mərkəzi hüquq norması Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsidir. Həmin normada deyilir ki, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsində deyilir ki, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 14.2.1-ci maddəsinə əsasən, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müqavilələr və başqa əqdlər mülki hüquqların və vəzifələrin əmələ gəlməsi əsaslarından biridir. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin əmələ gəlməsinin əsaslarından biri kimi tərəflər arasında müqavilənin olmasıdır. Həmin Məcəllənin 331.1-ci maddəsinə görə yazılı əqd onun məzmununu ifadə edən və əqdi bağlayan şəxs və ya şəxslər və ya onların lazımınca vəkil etdikləri şəxslər tərəfindən imzalanmış sənədin tərtibi yolu ilə bağlanmalıdır. İş materialları ilə müəyyən edilmişdir ki, tərəflər arasında yazılı olaraq nisyə alqı-satqı üzrə münasibətlər yaranmışdır. İddiaçı məişət avadanlıqlarının satışı ilə məşğuldur. Cavabdeh ondan nisyə olaraq xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2023-cü il və xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilələr üzrə Samsung markalı paltaryuyan maşını, Redmi Note 11S markalı mobil telefonu, STAR SAT 82 ekran televizoru və Samsung A04E 64GB markalı mobil telefonu almışdır. Cavabdeh məshullar üzrə ilkin ödəniş etməmişdir. Aldığı məhsulların dəyərini isə tam ödəməmişdir. Belə ki, cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 981 manat ödəniş etmiş, 327 manat borcu qalmış, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 316 manat ödəniş etmiş, 474 manat borcu qalmış, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilələr üzrə 236 manat və 141 manat ödəniş etmiş, müvafiq olaraq 354 manat və 423 manat borcu qalmışdır. Ümumilikdə cavabdehin 1578 manat borcu vardır. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. (Azərbaycan Respublikası MPMnin 76.1 və 76.2-ci maddələri). Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı tərəfindən mobil telefonların, paltaryuyan maşının və televizorun cavabdehə nisyə olaraq satılması, cavabdehin həmin puldan qismən ödəniş etməsi iş materialları ilə təsdiqin tapdığından, Cavabdeh 1578 manat məbləğdə pul alınaraq İddiaçı verilməlidir. Mülki Məcəllənin 425.1-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu "S.Əliyevanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki İşlər üzrə Məhkəmə Kollegiyasının xx.xx.2004-cü il tarxli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair" 31 may 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə özü tərəfindən işin müəyyən olunmuş hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməlidir. Məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, hər bir sübutun, o cümlədən şahid ifadələrinin məzmununu qətnamədə şərh etməli, sübutları əlaqələndirməli, araşdırılan sübutların qəbul edilibedilməməsinin səbəblərini göstərməlidir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır (Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.1 və 217.4-cü maddələri). Həmçinin məhkəmə onu da qeyd edir ki, iddia ərizəsinin verilməsi üçün dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 36 manat pulun əvəzinin də Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməsi qət edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 1578 (bir min beş yüz yetmiş səkkiz) manat pul alınaraq İddiaçı verilsin. İddia ərizəsinin verilməsi üçün dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 36 (otuz altı) manat pulun əvəzi Cavabdeh alınaraq İddiaçı oğluna verilsin. Qətnamədən təqdim olunduğu andan 1 (bir) ay müddətində Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.