Göygöl Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(066)-1361/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № 2(066)-1361/2023 30.10.2023 GÖYGÖL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hаkim Kərimov Əyyub Vaqif оğlunun sədrliyi, X1 iclas kаtibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiаçı İddiaçı Cavabdeh qаrşı “pul” tələbinə dаir mülki işə аçıq məhkəmə iclаsındа bаxаrаq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiаçı İddiaçı Cavabdeh qаrşı “pul” tələbinə dair iddiа ərizəsi ilə məhkəməyə mürаciət edərək, Cavabdeh onun xeyrinə 1820 manat, əlavə olaraq 80 manat olmaqla cəmi 1900 manat məbləğində pulun qaytarılması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Göygöl rayonu, Çaylı kəndində doğulmuş və həmin kənd də yaşayır. Fərdi təsərrüfatı olduğu üçün qoyun saxlayır. Gürzallar kənd ərazisində yerləşən yataqda həm də çobanlıq edir. Eyni zamanda həmin yataqda yerləşən təsərrüfatın baş çobanlıq vəzifəsi də iddiaçıya həvalə edilmişdir. Təsərüfatı idarə etmək üçün çobana ehtiyac olmuşdur. İddiaçı çoban axtardığını həmkəndlisi Cavabdeh da demişdir. Cavabdeh isə haqq müqabilində oğlu Samirin bu işin öhdəsindən gələ biləcəyini demişdir. 2023-cü ilin yanvar ayının əvvəlində cavabdehlə aylıq 450 manata razılaşdırılmışdır. İddiaçı cavabdehə Samirin heyvanlara baxması müqabilində ona əvvəlcə 200 manat behi kəndçisi (həm də qohumu) Kamranın vasitəsi ilə vermişdir. Daha sonra xx.xx.2023-cü il tarixdə 1350 manat da bir olmaqla 1550 manat pul vermişdir. İddiaçı 1350 manat pulu həmkəndlisi X2 zang edərək evindən gətirmiş və həmin pulu Kamranın vasitəsi ilə Gəncə şəhərindəki köhnə Yevlax avtovağzalının yanındakı aptekinin yaxınlığında Cavabdeh verilmişdir. Həmin gün cavabdehin oğlu Samir fermaya getmiş və cəmi 9 (doqquz) gün çobanlıq etmişdir. Bu müddət ərzində Samir 1 baş dişi qoyunu (200 manat dəyərində) və bir baş quzunu (70 manat dəyərində) tələf etmişdir. Ona görə də iddiaçı Samirin atası ilə bağlanmış müqaviləni pozmuş və onlara verdiyi 1550 manat pulu geri qaytarmalarını və tələf etdiyi heyvanların pulunu ödəməyi tələb etmişdir. Cavabdeh pulu hissə-hissə qaytaracağını bildirsə də, bu günə kimi müxtəlif bəhanələr gətirərək pulu ödəməkdən yayınmışdır. İddiaçı 05 mart 2023-cü il tarixdə Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinə müraciət etmişdir. Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinin İstintaq və Təhqiqat İdarəsində təhqiqat aparılmış, işdə cinayət tərkibi olmadığından cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərar qəbul edilmiş və məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyyə olunmuşdur. Təhqiqat şöbəsində cavabdeh 1350 manat aldığını etiraf edərək borcunu hissə-hissə ödəyəcəyi haqqında izahat da vermişdir. Lakin aradan xeyli vaxt keçməsinə baxmayaraq cavabdeh 1550 manat məbləğində olan pul borcundan heç qaytarmamışdır. İddiaçı bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Odur ki, iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı izahatında iddianı müdafiə edərək iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Əlavə olaraq bildirdi ki, o, işlə bağlı Eldənizlə razılığa gəldikdən sonra qohumu Kamran vasitəsi ilə Eldənizə ilkin olaraq 200 manat, daha sonra 1350 manat pul vermişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilmişdir. Buna baxmayaraq, cavabdehlər məhkəmə iclasına gəlməmişlər, gəlməmələrinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişlər. Belə olan halda məhkəmə işə cavabdehlərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə iddiaçını, həmçinin şahidi dinləyib iddia tələbinin dəlillərini iş üzrə toplanmış sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb, tədqiq edərək yoxlayıb və iddia tələbinə müfəssəl hüquqi qiymət verib belə qənaətə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işə əlаvə edilmiş və məhkəmə iclаsındа tədqiq edilmiş: AZE seriyalı, ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1981-ci ildə doğulmuşdur. Göygöl rayonu, Çaylı kəndində qeydiyyatdadır. Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinin İstintaq və Təhqiqat İdarəsinin Təhqiqat şöbəsinin 29 iyul 2023-cü il tarixli cinayət işinin başlanmasını rədd edilməsi haqqında qərarının surətindən görünür ki, material üzrə izahatı alınmış Cavabdeh izahatında göstərmişdir ki, rəsmi olaraq heç bir yerdə işləmir, lakin ailəsini dolandırmaq üçün Çaylı kəndində çobanlıq edib ailəsini dolandırır. İddiaçı onun barəsində Gəncə şəhər BPİ-yə etmiş olduğu şikayətlə tanış olmuş və bildirmişdir ki, Arzunun onun barəsində dedikləri ilə razı deyil. Belə ki, Arzu özü onun oğlu Samirin fermada çoban işləməsi üçün 2023-cü ilin fevral ayında ona yaşadıqları evdə ümumilikdə 1350 manat pul vermişdir. Arzu oğlu Samirin fermada çoban işləməsinə görə verdiyi 1350 manatı geri istədikdə, Arzuya demişdir ki, həmin pulu ailəsinin ehtiyaclarına xərcləmiş, qalan 1350 manat borcunu hissə-hissə qaytaracaqdır. Məhkəmə iclаsındа şаhid qismində dindirilmiş X3 ifаdəsində göstərmişdir ki, iddiaçı onun uzaq qohumudur. 2023-cü ilin yanvar ayının əvvəlində iddiaçı başqa işlə bağlı məşğul olduğundan ondan xahiş etdi ki, Eldənizlə iş barədə razılaşdıqları üçün iddiaçının evindən 200 manat pul götürüb Eldənizə versin. Həmin tarixdə o, Arzunun arvadından 200 manat pul alaraq Çaylı kəndində Eldənizə vermişdir. Bir müddət sonra isə o, yenidən Arzunun xahişi ilə Gəncə şəhərində aptekin qarşısında Eldənizə 1350 manat pul vermişdir. Bundan başqa, Arzu ona Eldənizə qoyun və quzu da verdiyini bildirmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı Cavabdeh qаrşı “pul” tələbinə dair iddiа ərizəsi ilə məhkəməyə mürаciət edərək, İddiaçı Göygöl rayonu, Çaylı kəndində doğulmuş və həmin kənd də yaşayır. Fərdi təsərrüfatı olduğu üçün qoyun saxlayır. Gürzallar kənd ərazisində yerləşən yataqda həm də çobanlıq edir. Eyni zamanda həmin yataqda yerləşən təsərrüfatın baş çobanlıq vəzifəsi də iddiaçıya həvalə edilmişdir. Təsərüfatı idarə etmək üçün çobana ehtiyac olmuşdur. İddiaçı çoban axtardığını həmkəndlisi Cavabdeh da demişdir. Cavabdeh isə haqq müqabilində oğlu Samirin bu işin öhdəsindən gələ biləcəyini demişdir. 2023-cü ilin yanvar ayının əvvəlində cavabdehlə aylıq 450 manata razılaşdırılmışdır. İddiaçı cavabdehə Samirin heyvanlara baxması müqabilində ona əvvəlcə 200 manat behi kəndçisi (həm də qohumu) Kamranın vasitəsi ilə vermişdir. Daha sonra xx.xx.2023-cü il tarixdə 1350 manat da bir olmaqla 1550 manat pul vermişdir. İddiaçı 1350 manat pulu həmkəndlisi X2 zang edərək evindən gətirmiş və həmin pulu Kamranın vasitəsi ilə Gəncə şəhərindəki köhnə Yevlax avtovağzalının yanındakı aptekinin yaxınlığında Cavabdeh verilmişdir. Həmin gün cavabdehin oğlu Samir fermaya getmiş və cəmi 9 (doqquz) gün çobanlıq etmişdir. Bu müddət ərzində Samir 1 baş dişi qoyunu (200 manat dəyərində) və bir baş quzunu (70 manat dəyərində) tələf etmişdir. Ona görə də iddiaçı Samirin atası ilə bağlanmış müqaviləni pozmuş və onlara verdiyi 1550 manat pulu geri qaytarmalarını və tələf etdiyi heyvanların pulunu ödəməyi tələb etmişdir. Cavabdeh pulu hissə-hissə qaytaracağını bildirsə də, bu günə kimi müxtəlif bəhanələr gətirərək pulu ödəməkdən yayınmışdır. İddiaçı 05 mart 2023-cü il tarixdə Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinə müraciət etmişdir. Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinin İstintaq və Təhqiqat İdarəsində təhqiqat aparılmış, işdə cinayət tərkibi olmadığından cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərar qəbul edilmiş və məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyyə olunmuşdur. Təhqiqat şöbəsində cavabdeh 1350 manat aldığını etiraf edərək borcunu hissə-hissə ödəyəcəyi haqqında izahat da vermişdir. Lakin aradan xeyli vaxt keçməsinə baxmayaraq cavabdeh 1550 manat məbləğində olan pul borcundan heç qaytarmamışdır. İddiaçı bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 60-cı mаddəsinə əsаsən, hər kəsin hüquq və аzаdlıqlаrının inzibаti qаydаdа və məhkəmədə müdаfiəsinə təminаt verilir. Аzərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 4-cü mаddəsinə əsаsən, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qаnunlа qоrunаn hüquq və аzаdlıqlаrını, eləcə də mаrаqlаrını qоrumаq və təmin etmək məqsədilə qаnunlа müəyyən edilmiş qаydаdа məhkəmə müdаfiəsindən istifаdə etmək hüququnа mаlikdirlər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra MM): 752.1-ci maddəsinə əsasən, podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. 753.1-ci maddəsinə əsasən, sifarişçi podratçıya şərtləşdirilmiş muzd ödəməyə borcludur. Əgər həmin şəraitdə podratın yalnız muzd müqabilində yerinə yetirilməsi ehtimal edilirsə, belə hesab edilir ki, muzd dinməz razılıq əsasında şərtləşdirilmişdir. Əgər muzdun miqdarı müəyyənləşdirilməyibsə, adi muzdun şərtləşdirildiyi hesab olunur. Şərtləşdirilmiş muzd ödənildikdə, podratçının müqavilə üzrə razılaşdırılmış iş həcminə daxil olan bütün işləri ödənilmiş sayılır. 756.1-ci maddəsinə əsasən, əgər sifarişçi yerinə yetirilmiş işi qəbul etməzsə, podratçı yerinə yetirilməmiş işin haqqını və zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Sifarişçi işin yerinə yetirilməsi üçün zəruri hərəkətləri icra etmədiyi halda da zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 756.2-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsi miqdarı bir tərəfdən gecikdirmənin müddətindən və muzdun miqdarından asılı olaraq, digər tərəfdən isə, əgər sifarişçi müddəti pozmasaydı, podratçının öz iş qüvvəsindən başqa şəkildə istifadə etməsi nəticəsində ala biləcəyindən asılı olaraq müəyyənləşdirilir. 762.1-ci maddəsinə əsasən, podratçı sifarişçi üçün podratı elə icra etməlidir ki, podratın nəticəsi qüsurlardan, üçüncü şəxslərin hüquqlarından və ya iddialarından azad olsun. 762.2-ci maddəsinə əsasən, podratın nəticəsi şərtləşdirilmiş keyfiyyətə uyğun gəlirsə, qüsurlardan azad sayılır. Keyfiyyət şərtləşdirilmədikdə podratın nəticəsi müqaviləyə uyğun istifadə və ya adi istifadə üçün yararlı olduğu halda qüsurlardan azad sayılır. 769-cu maddəsinə əsasən, maddəsinə əsasən, əgər müqavilədə muzdun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutulmursa, sifarişçi podratçının muzdunu iş yerinə yetirildikdən sonra ödəməlidir. Məhkəmə qeyd edir ki, aralarında olan şifahi razılaşma əsasında tərəflər iddiaçının malheyvanına baxmaq barədə razılığa gəlmişlər. Bu səbəbdən də iddiaçı cavabdehə ilkin olaraq 200 manat, daha sonra isə 1350 manat məbləğində pul vermişdir. Məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh İddiaçı 1550 manat borcu olması iş materialları ilə tam sübut olunur. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş Gəncə şəhər Baş Polis İdarəsinin İstintaq və Təhqiqat İdarəsinin Təhqiqat şöbəsinin 29 iyul 2023-cü il tarixli cinayət işinin başlanmasını rədd edilməsi haqqında qərarının surətindən görünür ki, material üzrə izahatı alınmış Cavabdeh izahatında göstərmişdir ki, rəsmi olaraq heç bir yerdə işləmir, lakin ailəsini dolandırmaq üçün Çaylı kəndində çobanlıq edib ailəsini dolandırır. İddiaçı onun barəsində Gəncə şəhər BPİ-yə etmiş olduğu şikayətlə tanış olmuş və bildirmişdir ki, Arzunun onun barəsində dedikləri ilə razı deyil. Belə ki, Arzu özü onun oğlu Samirin fermada çoban işləməsi üçün 2023-cü ilin fevral ayında ona yaşadıqları evdə ümumilikdə 1350 manat pul vermişdir. Arzu oğlu Samirin fermada çoban işləməsinə görə verdiyi 1350 manatı geri istədikdə, Arzuya demişdir ki, həmin pulu ailəsinin ehtiyaclarına xərcləmiş, qalan 1350 manat borcunu hissə-hissə qaytaracaqdır. Bundan başqa, məhkəmə iclаsındа şаhid qismində dindirilmiş X3 ifаdəsində göstərmişdir ki, iddiaçı onun uzaq qohumudur. 2023-cü ilin yanvar ayının əvvəlində iddiaçı başqa işlə bağlı məşğul olduğundan ondan xahiş etdi ki, Eldənizlə iş barədə razılaşdıqları üçün iddiaçının evindən 200 manat pul götürüb Eldənizə versin. Həmin tarixdə o, Arzunun arvadından 200 manat pul alaraq Çaylı kəndində Eldənizə vermişdir. Bir müddət sonra isə o, yenidən Arzunun xahişi ilə Gəncə şəhərində aptekin qarşısında Eldənizə 1350 manat pul vermişdir. Bundan başqa, Arzu ona Eldənizə qoyun və quzu da verdiyini bildirmişdir. Göründüyü kimi, iddiaçı öz üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirsə də cavabdeh üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı hazırki iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etməkdə tam haqlı olmuşdur. Qanunvericiliyin sübutetmə yükü ilə bağlı yuxarıda göstərilən mövqeyindən görünür ki, tələb edilən pulun iddiaçıya qaytarıldığını sübut etmək vəzifəsi bir qayda olaraq cavabdehlərin üzərinə düşür. Hazırki işdən isə görünür ki, cavabdehlər borcunu qaytardığını təsdiq edən heç bir mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdlər. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, borcun qaytarılmış olmasını əsaslı hesab etmək mümkün deyil. Məhkəmə iddia tələbinin bir baş qoyun və bir baş quzu hissəsinə münasibət bildirərək qeyd edir ki iddia tələbi həmin hissədə təmin edilməməlidir. Belə ki, iddiaçı iddia tələbinin yuxarıda qeyd edilən hissəsi ilə bağlı məhkəməyə heç bir mötəbər sübut təqdim etməmişdir. Belə olan halda iddia tələbi həmin hissədə təmin edilə bilməz. Sübutların qiymətləndirilməsi məhkəmə tərəfindən ilkin (məhkəmə araşdırmasının sonunda) və yekun (müşavirə otağında məhkəmə qətnaməsi qəbul edilərkən) qiymətləndirməni nəzərdə tutur. İlkin qiymətləndirmə ayrı-ayrı faktların müəyyən edilməsi üçün hər bir sübutun aid edilməsi, mümkünlüyü, mötəbərliyi və yetərliliyi nöqteyinəzərindən onun predmetinin keyfiyyətinə dair keçirilir. Sübutetmənin son mərhələsi məhkəmə tərəfindən bütün sübutların yoxlanılması əsasında verilən yekun hüquqi qiymətdir. İş üzrə qərarın əsasında yalnız obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam yoxlanılmış sübutlar dayana bilər. Sübutların bu cür qiymətləndirilməsi məhkəmə iclasında sübutetmə predmetinə daxil olan tərəflərin bildirdiyi bütün faktların hərtərəfli, tam və qərəzsiz tədqiqi əsasında və yalnız qanuna əsaslanaraq hakim tərəfindən həyata keçirilir. Hər bir sübut aidiyyət, mümkünlük, mötəbərlik nöqteyinəzərindən, bütün sübutların məcmusu isə iş üzrə sübut edilməli olan faktların yetərliliyi baxımından qiymətləndirilir. Heç bir sübut məhkəmə üçün əvvəlcədən müəyyən edilmiş qüvvəyə malik deyil. Avropa Məhkəməsi Van de Huk Niderlanda qarşı iş üzrə 1994-cü il 19 aprel tarixli Qərarında sübutların qiymətləndirilməsi və onların aidiyyəti və mümkünlüyü məsələsinin həllində milli məhkəmələrin səlahiyyətini nəzərə alaraq göstərmişdir ki, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi ədalət mühakiməsi orqanının üzərinə tərəflərin təqdim etdiyi mülahizələri, dəlilləri və sübutları hərtərəfli araşdırmaq vəzifəsini qoyur. «Mahmudov Rusiyaya qarşı» iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər (§ 68). Avropa Məhkəməsinin «Qavazov Bolqarıstana» qarşı 06 mart 2008-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir (§ 93). Sübutları qiymətləndirən zaman məhkəmə “əsaslı şübhələr yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktlarla bağlı oxşar, təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər (“Avşar Türkiyəyə qarşı” AİHM-nin qərarı №25657/94, §282). Qanunvericiliyin tələblərinə görə, işin hərtərəfli tədqiqi baxılan iş üzrə yaranan bütün məsələlərin məcmusunun, onların daxili əlaqəsi nəzərə alınmaqla mübahisə edən tərəflərdə hər birinin xeyrinə, həm də mənafeyinin ziddinə olan halların yoxlanılmasını əhatə etməlidir. İşin hallarının tam tədqiqi dedikdə mübahisənin düzgün həllinə təsir edən bütün materiallar, faktlar tədqiq edilməli, həmçinin mübahisənin düzgün həllinə təsir edən digər hallar da araşdırılmalıdır. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu da qərarlarında dəfələrlə qeyd etmişdir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir (“Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 82.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” 2016-cı il 23 fevral tarixli Qərar). Mülki işlər üzrə məhkəmə icraatı zamanı məhkəmələr ədalət mühakiməsini çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipinə riayət etməklə, tərəflərin təqdim etdiyi sübutlar və faktlar əsasında həyata keçirməli, öz qərarlarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, təqdim etdikləri və Mülki Prosessual Məcəllənin tələblərinə müvafiq olaraq əldə edilmiş sübutlarla əsaslandırmalı, həmin sübutların araşdırılmasından irəli gələn həqiqəti müəyyən etməlidir. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 125-ci maddəsinin Vİİ bəndində göstərilmişdir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. MPM-nin 217.4-cü maddəsinə əsаsən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu «S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi MİÜMK-nın xx.xx.2004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 31 may 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, «mülki-prosessual qanunvericiliyin göstərilən müddəalarından irəli gələrək məhkəmə, özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır». Həmçinin, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx.xx.2006-cı il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi “Oferta Plus S.R.L. Moldovaya qarşı” 19 dekabr 2006-cı il tarixli qərarında xatırlatmışdır ki, Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi məhkəmələrin üzərinə öz qərarlarını əsaslandırmaq vəzifəsini qoyur (96-cı bənd). MPM-nin 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi və ya rədd edilməsi haqqında məhkəmənin hansı nəticəyə gəldiyi, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi, qətnamədən şikayət vermə müddəti və qaydası göstərilməlidir; işə qiyabi baxıldığı halda qətnamənin nəticə hissəsində cavabdehin qətnamənin ləğvi üçün ərizə vermə qaydası da əks olunmalıdır. Bundan başqa MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumunun 35.50 manatı da cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, dövlət rüsumunun qalan hissəsi iddiaçının özünə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və MPM-nin 216-220, 227, 233, 357 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 1550 (min beş yüz əlli) manat pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun 35.50 manatı alınaraq İddiaçı verilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan hissəsi iddiaçının özünə aid edilsin. Qətnаmənin surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) аy müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetə yerləşdirməklə Göygöl Rаyоn Məhkəməsi vаsitəsilə Gəncə Аpelyаsiyа Məhkəməsinə аpelyаsiyа şikаyəti verilə bilər. Qətnаmədən şikаyət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir аy keçdikdən sоnrа qаnuni qüvvəyə minir. Hakim: Əyyub Kərimov İş № 2(066)-1361/2023 AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASİNİN ADİNDAN QƏTNAMƏDƏNÇİXARİŞ Göygöl Rayon Məhkəməsi 30 oktyabr 2023-cü il Göygöl şəhəri. Hаkim Kərimov Əyyub Vaqif оğlunun sədrliyi, X1 iclas kаtibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiаçı İddiaçı Cavabdeh qаrşı “pul” tələbinə dаir mülki işə аçıq məhkəmə iclаsındа bаxаrаq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 1550 (min beş yüz əlli) manat pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun 35.50 manatı alınaraq İddiaçı verilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan hissəsi iddiaçının özünə aid edilsin. Qətnаmənin surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) аy müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetə yerləşdirməklə Göygöl Rаyоn Məhkəməsi vаsitəsilə Gəncə Аpelyаsiyа Məhkəməsinə аpelyаsiyа şikаyəti verilə bilər. Qətnаmədən şikаyət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir аy keçdikdən sоnrа qаnuni qüvvəyə minir. Hakim: Əyyub Kərimov