Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-406/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-406/2021 12.04.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Sadıqov Anar Böyükkişi oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X1, İddiaçı, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı mülkiyyətə qəsd edən hərəkətlərə son qoyulması və sair tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində xx xxxxx 2021-ci il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq qanuni mülkiyyətində olan Xaçmaz rayonu Hacıqazma kəndi ərazisində yerləşən və torpağa mülkiyyət hüququna dair JN-0013, kod 30205048 olan dövlət aktında göstərilmiş 1,77 ha torpaq sahəsinə cavabdeh tərəfindən edilən qəsd hərəkətlərinə son qoyulması, onun gələcəkdə həmin torpaq sahəsinə gələn su arxının bağlanmasına qadağa qoyulması və həmin arxın bağlanması nəticəsində ona dəymiş maddi ziyanın əvəzi olaraq 838 manat, mənəvi ziyana görə 1000 manat pulun və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən alınaraq ona verilməsi barəsində qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Xaçmaz rayon Aqrar İslahat Komissiyasının xx xxxxx 1998-ci il tarixli 05 nömrəli qərarı ilə ona və ailəsinə Hacıqazma kəndi ərazisindən 1,77 ha torpaq sahəsi verilmişdir. Bu barədə dövlət aktı da verilmişdir. Həmin torpaq sahəsi 1998-ci ildən onun qanuni istifadəsindədir. Torpaq sahəsində müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsulları yetişdirməklə istifadə etmişdir. 2018-ci ildə H.Əliyev fondunun təşəbbüsü ilə özünüməşğulluğun təmin edilməsi məqsədi ilə «Sosial bağlar» layihəsinə qoşulmuşdur. 2019-cu ildə həmin torpaq sahəsinin bir hektarında iqtisadi inkişaf birliyi tərəfindən fındıq bağı salınaraq ona təhvil verilmişdir. Həmin fındıq bağının suvarılması üçün Fond tərəfindən 150 metr uzunluğunda su arxı çəkilib. Payız və qış aylarında fındıq bağını həmin su arxından istifadə etməklə sulamış və bağ sahəsinə bütün aqrotexniki qaydada qulluq göstərmişdir. 2020-ci ilin aprel ayında bağ sahəsini suvarmaq istədikdə cavabdehin heç bir əsaslı səbəb olmadan su arxının içərisini torpaqla doldurmaqla ləğv edildiyini görmüş, bununla bağlı bələdiyyəyə müraciət etmiş və birlikdə əraziyə baxmışlar. Nəticədə də təzə saldığı bağ sahəsini suvara bilmir. Əkdiyi bütün ağaclar qurumuşdur. Bağ sahəsini başqa tərəfdən arx çəkməklə suvarmaq qeyri mümkündür. Cavabdehin isə həmin ərazidə sənədlə torpaq sahəsi mövcud deyil. Müxtəlif idarə və təşkilatlara müraciət etsə də, cavabdeh öz inadından əl çəkməmiş, nəticədə 1,77 ha pay torpaq sahəsinin bir hektarında əkdiyi fındıq bağı 2020-ci ilin aprel ayından bu günə kimi suvarılmamış qalmış, ona görə də torpaq sahəsində əkilən fındıq qələmləri tamamilə qurumuşdur. Cavabdehin qanunsuz hərəkətləri barədə etdiyi müraciətlər yerində yoxlanılmış və həmin idarə və təşkilatların nümayəndələrinin iştirakı ilə mütəxəssis rəyi verilmişdir. Həmin rəydə göstərilmişdir ki, ona 838 manat ziyan dəymişdir. Bundan başqa cavabdehin qanunsuz hərəkətləri nəticəsində (müxtəlif idarə və təşkilatlara gedim gəlməsi, keçirdiyi əsəb gərginliyi və s.) hesab edir ki, ona 1000 manat maddi və mənəvi ziyan dəymişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçı iddia ərizəsini müdafiə edərək iddia ərizəsinə uyğun izahat vermiş və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında cavabdeh iddianı qəbul etməyərək iddianın təmin olunmamasını xahiş etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmamalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan JN-00xx xxx 30205048 olan torpağa mülkiyyət hüququna dair dövlət aktının notarial qaydada təsdiq olunmuş surətindən müəyyən olunur ki, Xaçmaz rayon AİK-nın xx.xx.1998-ci il tarixli 05 saylı qərarı ilə İddiaçı Mürsəl oğlunun və onun ailə üzvlərinin mülkiyyətinə 1,77 ha torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən isə müəyyən olunur ki, İddiaçıdur. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunur ki, iddiaçının adı ilə dövlət aktında qeyd olunmuş adı arasında fərq mövcuddur. Beləliklə, işin yuxarıda sadalanan faktiki hallarından görünür ki, iddiaçının istinad etdiyi hüquqmüəyyənedici sənəddə hüquq sahibinin ata adı fərqli yazılmışdır. Məhkəmə hesab edir ki, bu halda iddiaçının iddiaya münasibtdə subyektiv hüququnun olması mübahisəlidir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 13-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasınında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən. İ. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. İİ. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. İİİ. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. İnsan Hüquqlarının və X2 Haqqında Konvesiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olunmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1.-ci maddəsinə uyğun olaraq, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.2.-ci maddəsinə əsasən sahiblik hüququ-əmlaka (əşyaya) faktiki sahibliyi həyata keçirməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.3.-cü maddəsinə əsasən istifadə hüququ-əmlakdan (əşyadan) onun faydalı təbii xassələrini hasil etməyin, habelə ondan fayda götürməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. İstifadədən fayda gəlir, artım, bəhər, törəmə şəklində və başqa formalarda ola bilər. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinin 84-cü maddəsinə əsasən torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və içarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinin 111-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında torpaqların özbaşına tutulması qanunla qadağan olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4.-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə nəzərə alır ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. MPM sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktları isbat etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. MPM məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ vermir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyur. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməli, tərəflərin məhkəməyə təqdim etmədikləri faktları nəzərə almalıdır (MPM-nin 14.2 və 77.1ci maddələri). Həmin Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Məhkəmə hesab edir ki, işin obyektiv həlli üçün yalnız mötəbər sübutlardan istifadə oluna bilər. Sübutlar sübut edilən fakta birmənalı bağlı olmalı, yəni həmin faktın varlığı barədə güvənli nəticə çıxarmağa əsas verməlidir. Mülki prosesdə sübutlar əsasında nəticə çıxararkən aşağıdakı qayda əsas tutulmalıdır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkdən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıdır; 2) sübutların heç birinin güvənliliyi şübhə doğurmamalıdır; 3) bu sübutlar bir-birini təsdiq etməli və tamamlamalıdır; 4) bu sübutlar birlikdə dəyərləndirilməlidir. Beləliklə, yuxarıda qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin olunmamalıdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı mülkiyyətə qəsd edən hərəkətlərə son qoyulması və sair tələbinə dair iddia tələbi təmin olunmasın. İş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Xaçmaz rayon məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Anar Sadıqov