Şəmkir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(076)-784/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəmkir rayon İş № 2(076)-784/2023 07.03.2023 ŞƏMKİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Şəmkir Rayon Məhkəməsinin hakimi Məmmədova Şəfəq Ənvər qızı, iddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh qarşı “subroqasiya qaydasında pul tələbi barədə” iddiasına dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : İddiaçı "xxxx" ASC Cavabdeh qarşı “subroqasiya qaydasında pul tələbi barədə” iddia ərizəsi ilə Şəmkir Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2019-cu il tarixdə, saat 17:30 radələrində Şəmkir şəhəri, Hüseyn Cavid küçəsində baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində, Cavabdeh idarə etdiyi “VAZ 21061” markalı, **-BX-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil, X4 məxsus “VAZ 21099” markalı, **-BS-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşmuş, nəticədə sonuncuya maddi ziyan dəymişdir. “VAZ 21061” markalı, **-BX-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil iddiaçı tərəfindən xx.xx.2019-cu il tarixinə qədər PXA ********** saylı icbari sığorta şəhadətnaməsi ilə avtonəqliyyat sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığortalanmışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli təmir smetasına əsasən, “VAZ 21099” markalı, **-BS-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 840 manat məbləğində dəymiş zərər müəyyən olunmuşdur. xx.xx.2019-cu il tarixli ödəniş sənədindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən zərərin məbləği olaraq, 840 manat məbləğində sığorta ödənişi X3 bank hesabına ödənilmişdir. Şəmkir rayonu DYPB-nin xx.xx.2019-cu il tarixli, 190-39522-1219 saylı YNH-nin təfərrüatları barədə arayışından və xx.xx.2020-ci il tarixli, TP ******* saylı inzibati tənbehvermə haqqında qərardan göründüyü kimi, Xəlilov X5 Xətalar Məcəlləsinin 332.4-cü və 327.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək, barəsində 400 manat məbləğində cərimə edilmə haqqında inzibati tənbeh növü tətbiq edilmişdir. Odur ki, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş sığorta ödənişinin əvəzi olaraq 840 (səkkiz yüz qırx) manat zərər məbləğinin və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq "xxxx" ASC-yə ödənilməsinə dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə hazırkı iddianın qiymətinin beş min manatdan az olmasını nəzərə alaraq mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. İş materiallarından görünür ki, iddia ərizəsi 31 yanvar 2023-cü il tarixdə məhkəməyə daxil olmuş və həmin tarixdə məhkəmə cavabdehə prosessual hüquq və vəzifələrinin izahı barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Ишдя олан "xxxx" ASC тяряфиндян тяртиб едилмиш xx.xx.2019-cu ил тарихindən xx.xx.2020-ci il tarixinə qədər PXA ********** сайлы сыьорта şəhadətnaməsi ilə avtonəqliyyat sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığortalanmışdır. Ишдя олан xx.xx.2020-ci il tarixli, TP ******* saylı inzibati tənbehvermə haqqında qərardan görünür ki, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 332.4-cü və 327.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək, barəsində 400 manat məbləğində cərimə edilmə haqqında inzibati tənbeh növü tətbiq edilmişdir Ишдя олан xx.xx.2019-cu il tarixli təmir smetasından эюрцнцр ки, “VAZ 21099” markalı ** BS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 840 manat məbləğində zərər dəymişdir. Ишдя олан xx.xx.2019-cu il tarixli sığorta aktından эюрцнцр ки, xx.xx.2019-cu ил тарихdə "xxxx" ASC tərəfindən 840 manat sığorta ödənişi zərərçəkmiş şəxs X4 юдянилмишдир. İş materiallarında olan “Poçt göndərişinin verilməsi haqqında” xəbərnamədən görünür ki, cavabdeh 06 fevral 2023-cü il tarixdə məhkəmə bildirişini qəbul etmiş, lakin həmin tarixdən 10 (on) iş günündən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq, iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərməmişdir. Məhkəmə, cavabdehə qanunla müəyyən olunmuş qaydada prosessual hüquq və vəzifələrinin izah olunduğunu, iddiaya qarşı etirazının olmamasını və iddia tələbinin kiçik iddialar kateqoriyasına aid edilməklə yanaşı mübahisə doğurmayan tələb olduğunu nəzərə alaraq hesab edir ki, mülki işin iddia icraatına keçirilməklə iş üzrə əlavə araşdırma aparılmasına, ekspertiza təyin olunmasına və ya tərəflərin məhkəməyə çağırılmaqla dinlənilmələrinə lüzum yoxdur, mülki işin prosessual vəziyyəti işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasına mane olmur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, kiçik iddialar üzrə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sənədlərin tədqiqi nəticəsinə əsaslanaraq hesab edir ki, iddia təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin tələblərinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdikləri halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. İş materiallarında olan "xxxx" АСЪ тяряфиндян тяртиб едилмиш xx.xx.2019-cu il tarixli sığorta aktından эюрцнцр ки, xx.xx.2019-cu ил тарихdə "xxxx" ASC tərəfindən 840 manat sığorta ödənişi zərərçəkmiş şəxs X4 юдянилмишдир. İşin araşdırılan hallarından müəyyən olunur ki, cavabdeh X2 törətdiyi yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində "xxxx" АСЪ-nə dəymiş 840 manat zərər məbləği qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada cavabdeh tərəfindən ödənilməmişdir. Ona görə də iddiaçının cavabdehə qarşı tələb hüququ yaranmışdır. Азярбайъан Республикасынын Мцлки Мяъяллясинин 21.1-ъи маддясиня ясасян зярярин явязинин юдянилмясини тяляб етмяк щцгугуна малик олан шяхс она вурулмуш зярярин явязинин там юдянилмясини тяляб едя биляр, бу шяртля ки, ганунда вя йа мцгавилядя зярярин явязинин даща аз мигдарда юдянилмяси нязярдя тутулмасын. Щямин Мяъяллянин 21.2-ъи маддясиня ясасян зяряр дедикдя щцгугу позулмуш шяхсин позулмуш щцгугуну бярпа етмяк цчцн чякдийи вя чякмяли олдуьу хяръляр, ямлакындан мящрум олмасы вя йа ямлакынын зядянлянмяси (реал зяряр) баша дцшцлцр. Щямин Мяъяллянин 1096.1-ъи маддясиня ясасян мцлки щцгуг позунтусу (деликт) щцгугла вя йа ганунла мцдафия едилян шяхся бирбаша зийан вя йа зяряр вурулмасына эятириб чыхаран, тягсирли, щцгугазидд ямялдир. Щямин Мяъяллянин 1096.2-ъи маддясиня ясасян деликт тюрятмиш шяхс мцлки щцгуг мясулиййяти дашыйыр. Щямин Мяъяллянин 1108.1-ъи маддясиня ясасян ятрафдакылар цчцн йцксяк тящлцкя иля баьлы фяалиййяти (няглиййат васитяляриндян, механизмлярдян, йцксяк эярэинликли електрик енержисиндян, атом енержисиндян, партлайыъы маддялярдян, эцълц тясир едян зящярлярдян вя и.а истифадя едилмяси; тикинти фяалиййятинин вя онунла баьлы диэяр фяалиййятин щяйата кечирилмяси вя.с) нятиъясиндя мцлки щцгуг позунтусу тюрятмиш физики вя щцгуги шяхсляр йцксяк тящлцкя мянбяйинин вурдуьу зярярин явязини юдямяйя борълудурлар, бу шяртля ки, зярярин гаршысы алынмаз гцввянин тясири вя йа зярярчякянин гясди нятиъясиндя ямяля эялдийини сцбута йетирмясинляр. Зярярин явязини юдямяк вязифяси йцксяк тящлцкя мянбяйиня мцлкиййят щцгугу иля вя йа диэяр гануни ясасла (иъаря щцгугу иля, няглиййат васитясини идаря етмяк щцгугуна даир етибарнамя цзря вя и.а.) сащиблик едян физики вя йа щцгуги шяхсин ющдясиня гойулур. Щямин Мяъяллянин 936.1-ъи маддясиня ясасян суброгасийа щцгугу бу Мяъяллянин 936.6-ъы маддяси нязяря алынмагла, сыьорта юдяниши алмыш шяхсин она дяймиш зяряря эюря мясулиййят дашыйан цчцнъц шяхся гаршы малик олдуьу щцгуглардан вя васитялярдян щямин юдяниши вермиш сыьортачынын истифадя етмяк щцгугудур. “Сыьорта щаггында” Азярбайъан Республикасы Ганунунун 37-ъи маддясиня ясасян сыьорталынын тягсиркар шяхся зярярин явязини юдямяк тяляби щцгугу (иддиасы) ямлак сыьортасы цзря сыьорта юдянишини вермиш сыьортачыйа регрес гайдасында онун вердийи сыьорта юдяниши мябляьиндя кечир. Азярбайъан Республикасынын Мцлки Мяъяллясинин 1114.1-ъи маддясиня ясасян башга шяхсин (гуллуг, мянсяб вя йа вязифяляринин иърасы заманы ишчинин няглиййат васитясини идаря едян шяхсин вя и.а.) вурдуьу зярярин явязини юдямиш шяхсин щямин шяхся, яэяр ганунла айры мигдар мцяййянляшдирилмяйибся, юдянилмиш явяз мигдарында эерийя тяляб (регрес) щцгугу вардыр. Beləliklə məhkəmə yuxarıda qeyd olunan normalara əsaslanaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehdən dəymiş ziyana görə yaranmış 840 (səkkiz yüz qırx) manat sığorta ödənişi məbləğində pul alınıb iddiaçının hesabına ödənilməlidir. Ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 216-220 və 222-ci maddələrinin göstərişini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ : İddia təmin edilsin. Cavabdeh zərərin ödənilmiş əvəzi miqdarında 840 (səkkiz yüz qırx) manat alınıb iddiaçı "xxxx" ASC-nə ödənilsin. Cavabdeh X1 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu alınıb iddiaçı "xxxx" ASCnə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildikdən sonra 1 (bir) ay müddətində Şəmkir Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Şəfəq Məmmədova