Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2382/2025 20.10.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı1, X285, İddiaçı4, İddiaçı5, X108, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, X74, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, X286, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 Fayiq oğlu, İddiaçı23, İddiaçı24, İddiaçı25, İddiaçı26, İddiaçı27 İsmayil oğlu, X109, İddiaçı29, İddiaçı30, İddiaçı31, İddiaçı32 Bəyali oğlu, İddiaçı33, İddiaçı34, İddiaçı35, İddiaçı36, İddiaçı37, İddiaçı38, İddiaçı39, İddiaçı40 və Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bələdiyyəsi, X27, X110, X75, X164, X226, X165, X76, X227, X342, X343, X15, X77, X166, (X111 mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2nə qarşı və iddiaçı Cavabdeh1 cavabdeh İddiaçı12 qarşı birləşdirilmiş işlər üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyətinin iştirak etdiyi mübahisələr, xidmət haqqı tələbi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Həsənov Rəşad Məhəmməd oğlu (məruzəçi), Abbasov Aqil Əzizağa oğlu və Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan ibarət tərkibdə, İddiaçı1, X285, İddiaçı4, İddiaçı5, İddiaçı6, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, X74, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, X286, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 Fayiq oğlu, İddiaçı23, İddiaçı24, İddiaçı25, İddiaçı26, İddiaçı27 İsmayil oğlu, X109, İddiaçı29, İddiaçı30, İddiaçı31, İddiaçı32 Bə yali oğlu, İddiaçı33, İddiaçı34, İddiaçı35, İddiaçı36, İddiaçı37, İddiaçı38, İddiaçı39, İddiaçı40 və Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bələdiyyəsi, X27, X110, X75, X164, X226, X165, X76, X227, X342, X343, X15, X77, X166, X111 mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2nə qarşı “cavabdehlərin binadan çıxarılması, həmin binanın idarəetməsindən kənarlaşdırılması və s.” tələbinə dair və iddiaçı Cavabdeh1 cavabdeh İddiaçı12 qarşı “borcun tutulması və s.” tələbinə dair birləşdirilmiş işlər üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-396/2025 nömrəli, 08 aprel 2025-ci il tarixli qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxara q, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. Tikintisi başa çatmış obyektin istismara qəbul edilməsi haqqında dövlət qəbul komissiyasının qərarından müəyyən olunur ki, istismara qəbul edilmiş ünvan 1 ünvanda 18-19-20 mərtəbəli (penthaus və texniki otaqlar, 1 və 2-ci mərtəbələri qeyri-yaşayış sahəsi, zirzəmi mərtəbəsi 2 səviyyəli yeraltı qaraj) cəmi 10 girişli (A, B, C, D, E, F, H və G, K və J blokları) yaşayış binası mövcud vəziyyətdə istismara qəbul edilmiş, binanın həcmi 350403,6 m3, mənzillərin ümumi sahəsi 78388,83 m2, mənzillərin yaşayış sahəsi 66842,42 m2, mənzillərin sayı 566 ədəddir.
2. MKS-3 MMC-nin nizamnaməsinin 2.2-ci bəndinə və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Milli Gəlirlər Baş İdarəsinin dövlət qeydiyyat idarəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli çıxarışa əsasən MMC-in yeganə təsisçisi X167r.
3. MKS-4 MMC-nin nizamnaməsinin 2.2-ci bəndinə və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Milli Gəlirlər Baş İdarəsinin dövlət qeydiyyat idarəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2016-cı il tarixli çıxarışa əsasən MMC-in yeganə təsisçisi X167r.
4. Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin sahə mülkiyyətçilərinin qiyabi səsvermə ilə keçirilən ümumi yığıncağın nəticələrinə dair xx.xx.2012-ci il tarixli protokola əsasən, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin idarəedici təşkilat tərəfindən idarə olunmasının müəyyən edilməsi, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşə n yaşayış kompleksinin idarə olunmasının Cavabdeh1 MMC-yə həvalə edilməsi, yaşayış kompleksinin idarə olunması, mənzil mülkiyyətçilərinin ümumi əmlakının saxlanılması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmətlərə və kommunal xidmətlərə görə aylıq yığılacaq haqqın mənzillərini dövlət hesabına köçürülmə yolu ilə əldə etmiş mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.15 manat, digər mənzil mülkiyyətçiləri üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.30 manat miqdarında müəyyən edilməsi, Cavabdeh1 MMC ilə mülkiyyətçilər arasında bu qərarda qeyd olunan şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin bağlanmasının təmin edilməsi qərara alınmışdır. 5. xx.xx.2014-cü il tarixli Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında müqaviləyə əsasən, Cavabdeh1 MMC ilə Bakı şəhəri, İddiaçı1 küçəsi, 7 ünv anda yerləşən yaşayış binasının 262 nömrəli mənzilin sahibi İddiaçı12 arasında kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında müqavilə bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən MMC mənzil sahibinə kommunal xidmətlər göstərməyi, mənzil sahibi isə bu müqavilənin 1.1-ci bəndində nəzərdə tutulan xidmətlərə görə hər ay MMC-yə cəmi 53 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqavilənin 5.1-ci bəndinə əsasən mənzil sahibi bu müqavilənin 3.2-ci bəndinin tələblərini pozduqda, hər gecikdirilən gün üçün xidmət haqqının ümumi məbləğinin 0.2% miqdarında cərimə ödəyəcəkdir. Cərimənin ödənilməsi mənzil sahibini ödənişi gecikdirilən xidmət haqqını ödəməkdən azad etmir.
6. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli 2(006)-7544/2016 saylı qətnaməsinə əsasən İddiaçı12 cavabdeh "xxxx" MMC-yə qarşı tarixi göstərilməyən müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, artıq alınmış kommunal haqqı kimi 766 manatın qaytarılması və yazılmış qəbzlərin qanuniliyinə hüquqi qiymət verilməsi barədə iddia tələbi təmin edilməmişdir.
7. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, e-2(006)2522/2023 saylı qətnaməsinə əsasən iddia tələbinin qismən təmin edilməsi, ünvan 3 ünvanda yerləşən 454 saylı mənzilin mülkiyyətçisi olan iş üzrə cavabdeh İddiaçı7 2018-ci ilin iyul ayından 2023-cü ilin aprel ayı daxil olmaqla göstərilmiş xidmətlərə görə ödənilməmiş 1.894,28 manat əsas borc, ödənilməyən məbləğə görə hər gün üçün hesablanmış 0.2% miqdarında cərimə məbləği üzrə 311 manat cərimə məbləği, ümumilikdə 2.205,28 manat ödənilməmiş borc, həmçinin iş üzrə ödənilmiş 101 manat məbləğində dövlət rüsum u və 220 manat məbləğində vəkilə ödənilmiş xidmət haqqının əvəzinin tutularaq iddiaçı Cavabdeh2 MMC-yə ödənilməsi və iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
8. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-6392/2023 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən iddiaçı Cavabdeh2 MMC və cavabdeh İddiaçı7 apellyasiya şikayətlərinin təmin edilməməsi və Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-2522/2023 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir.
9. Cavabdeh1 MMC-nin direktoru İ.K.Həsənov tərəfindən verilən xx.xx.2023-cü il tarixli, 02 nömrəli binanın saxlanılması üçün yığılan kommunal xərclərinin həcmi haqqında əmrinə əsasən, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 7 ünvanda yerləşən çoxmənzilli yaşayış bina sının saxlanılması üçün sakinlər tərəfindən yeni qiymətlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı qəbul edilmiş 01 fevral 2023-cü il tarixli qərar nəzərə alınaraq, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 7 ünvanda yerləşən çoxmənzilli yaşayış binasını idarə edilməsi, ümumi əmlakının saxlanılması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə, eləcə də kommunal xidmətlərə görə aylıq haqqın, köçürülmə yolu ilə mənzil əldə etmiş mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.25 manat, digər mənzil mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.40 manat miqdarında müəyyən edilməsi və əmrlə MMC-nin əməkdaşlarının tanış edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. 10. ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin sahə mülkiyyətçilərinin qiyabi səsvermə formasında keçirilən ümumi yığıncağının nəticələrinə dair 28 fevral 2023-cü il tarixli qərarına əsasən, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilməsi müəyyən edilməsi, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin A, B, C, D, E və F saylı bloklarının idarə edilməsi Cavabdeh1 MMC-yə həvalə olunması, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin K, J, H və G saylı bloklarının idarə edilməsi "xxxx" MMC-yə həvalə olunması, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakın saxlanması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə, eləcə də kommunal xidmətlərə görə aylıq haqqın köçürülmə yolu ilə mənzil almış mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.25 manat, digər mənzil mülkiyyətçiləri üçün hər bir kv.m mənzil sahəsinə görə 0.40 manat miqdarında müəyyən edilməsi, Cavabdeh1 və Cavabde h2 MMC arasında göstərilən şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin mülkiyyətçilərlə bağlanmasının təmin edilməsi qərara alınmışdır.
11. Cavabdeh1 MMC tərəfindən Bakı şəhəri, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda 262 saylı mənzildə yaşayan İddiaçı12 ünvanlanan xx.xx.2023-cü il tarixli, 25 nömrəli pretenziya məktubuna əsasən, xx.xx.2014-cü il tarixində "xxxx" MMC ilə İddiaçı12 arasında müqavilə imzalanmışdır. Həmin müqavilənin 1-ci bəndinə müvafiq olaraq, MMC mənzil sahiblərinə kommunal xidmətlərinin göstərilməsi öhdəliyi götürmüş, mənzil sahibləri isə müqavilə üzrə nəzərdə tutulan xidmətlərin müqabilində xidmət haqqının ödənilməsi öhdəliyi öz üzərinə götürmüşdür. Onunla bağlanmış müqavilənin 2.1-ci bəndinə müvafiq olaraq İddiaçı12 tərəfindən bu müqavilənin 1.1-ci bəndində nəzərdə tutulan kommunal xidmətlərə görə hər ay MMC-yə cəmi 53.0 manat ödənilməsi nəzərdə tutulsa da, tərəfindən həmin xidmət haqlarının ödənilməsi təmin edilməmişdir. Belə ki, bağlanmış müqavilə üzrə İddiaçı12 tərəfindən 2016-ci ilin may ayı üçün xx.xx.2016-ci ildə ödəniş edilmiş və 2016-ci ilin iyun ayından 2023-cü ilin fevral ayları üzrə heç bir ödəniş edilməmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 5.1-ci bəndinə əsasən, mənzil sahibi bu müqavilənin 3.2-ci bəndinin tələblərini pozduqda, hər gecikdirilən gün üçün xidmət haqqının ümumi məbləğinin 0.2% miqdarında cərimənin ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Kommunal xidmətlərinin göstərilməsi üzrə İddiaçı12 2023-cü ilin fevral ayı daxil olmaqla MMC-yə 4293.00 manat ödənilməmiş əsas borcu qalmışdır. Dəfələrlə edilən şifahi müraciətlərə baxmayar aq, borcun ödənilməsi hələ də təmin edilməmişdir. Eyni zamanda, 2013-cü ildən hazırkı dövrədək ölkədə baş vermiş qiymət artımı ilə əlaqədar olaraq, sakinlərlə bağlanmış müqavilələr üzrə müəyyən edilmiş xidmət haqları məbləği binanın saxlanılmasına çəkilmiş xərcləri qarşılamadığından çoxmənzilli binanın sakinləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları üzrə qəbul edilmiş qərarlara müvafiq olaraq xidmət haqqı məbləğinin hər bir kv.m üçün 0.40 manat müəyyən edildiyindən yeni tariflərlə müqavilə bağlanması zərurəti yaranmışdır. Göstərilənləri nəzərə alaraq 2016-cı ilin iyun ayından 2023-cü ilin fevral ayı daxil olmaqla MMC-yə 4293.00 manat ödənilməmiş əsas borc məbləğinin 5 gün müddətində ödənilməsini, həmçinin yeni tarif üzrə MMC ilə yeni müqavilənin bağlanmasının təmin edilməsi xah iş edilmişdir. Qeyd olunanlar İddiaçı12 tərəfindən təmin edilmədiyi təqdirdə məcburiyyət qarşısında qalaraq ona qarşı məhkəmədə yaranmış 4293 manat əsas borcun və ona hesablanmış hər gecikdirilən gün üçün xidmət haqqının ümumi məbləğinin 0.2% miqdarında cərimə məbləğlərinin, həmçinin müqavilə bağlamaq öhdəliyinin İddiaçı12 üzərinə qoyulması barədə iddia qaldırmaq məcburiyyətində qalınacağı barədə xəbərdar edilmişdir.
12. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, e-2(006)2522/2023 saylı qətnaməsinə əsasən iddia tələbinin qismən təmin edilməsi, ünvan 3 ünvanda yerləşən 454 saylı mənzilin mülkiyyətçisi olan iş üzrə cavabdeh İddiaçı7 2018-ci ilin iyul ayından 2023-cü ilin aprel ayı daxil olmaqla göstərilmiş xidmətlərə görə ödənilməmiş 1.894,28 (min səkkiz yüz doxsan dörd manat, iyirmi səkkiz qəpik) manat əsas borc, ödənilməyən məbləğə görə hər gün üçün hesablanmış 0.2% miqdarında cərimə məbləği üzrə 311 (üç yüz on bir) manat cərimə məbləği, ümumilikdə 2.205,28 (iki min iki yüz beş manat, iyirmi səkkiz qəpik) manat ödənilməmiş borc, həmçinin iş üzrə ödənilmiş 101 (yüz bir) manat məbləğində dövlət rüsumu və 220 (iki yüz iyirmi) manat məbləğində vəkilə ödənilmiş xidmət haqqının əvəzinin tutularaq iddiaçı Cavabdeh2 MMCyə ödənilməsi və iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
13. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-6392/2023 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən iddiaçı Cavabdeh2 MMC və cavabdeh İddiaçı7 apellyasiya şikayətlərinin təmin edilməməsi və Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-2522/2023 s aylı, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
14. İddiaçılar İddiaçı1, X285, İddiaçı3̇ oğlu, İddiaçı4, İddiaçı5, X108, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, X74, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, İddiaçı16, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 Fayiq oğlu, İddiaçı23, İddiaçı24, İddiaçı25, İddiaçı26, İddiaçı27 İsmayil oğlu, X109, İddiaçı29, İddiaçı30, İddiaçı31, İddiaçı32 Bəyali oğlu, İddiaçı33, İddiaçı34, İddiaçı35, İddiaçı36, İddiaçı37, İddiaçı38, İddiaçı39, İddiaçı40 Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bələdiyyəsi, X27, X110, X75, X164, X226, X165, X76, X227, X342, X343, X15, X77, X166 və X111 və Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bələdiyyəsi, X2 7, X110, X75, X164, X226, X165, X76, X227, X342, X343, X15, X77, X166, X111 mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “cavabdehlərin binadan çıxarılması, həmin binanın idarəetməsindən kənarlaşdırılması və s.” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişlər.
15. İddiaçılar tələbini onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçılar Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən binada (“Bina”) mənzil mülkiyyətçiləridir. Bina qanunsuz olaraq Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC” (“cavabdehlər”) tərəfindən idarə olunur. Binanın bəzi mənzil mülkiyyətçiləri ilə cavabdehlər arasında “Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında müqavilə”lər (“Müqavilələr”) bağlanmışdır. xx.xx.202 3cü il tarixdə iddiaçılar cavabdehlərə yazılı müraciət edərək həmin müqavilələrin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, xüsusilə Mənzil Məcəlləsinin tələblərinə (mənzil mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarının olmaması və s.) zidd olması səbəbindən etibarsız olduqlarını bildirmiş, hər bir halda həmin müqavilələrə xitam verdiklərini (bu, sırf cavabdehlərə niyyətin bəyanı baxımından bildirilmişdir, çünki Müqavilələr hər bir halda etibarsızdır) bəyan edərək cavabdehlərdən zəbt etdikləri binadan dərhal çıxmaqlarını tələb etmişlər. Lakin cavabdehlər hələ də binadan çıxmamışlar. Cavabdehlər faktiki olaraq bir şəxsdir. Rəhbərləri və ünvanları da eynidir. Yəqin ki, təsisçiləri də eyni şəxslərdir. Ehtimal edilir ki, binanın iki hüquqi şəxs tərəfindən idarə edilməsi mənfəət vergisin in ödənilməsindən yayınmaq və sadələşdirilmiş vergi ödəmək məqsədini güdür. Məhkəmə prosesi əsnasında cavabdehlər bu məsələyə də aydınlıq gətirər yəqin. Hər bir halda Mənzil Məcəlləsinin 141.10-cu maddəsinə əsasən çoxmənzilli bina yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilər. Artıq bunun özü cavabdehlərin qanunsuz fəaliyyət göstərdiklərinə dəlalət edir. Mənzil Məcəllənin 35-ci maddəsinə əsasən yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçilərinə həmin binada mənzillərin hissəsi olmayan və binada birdən artıq sahəyə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulan obyektlər (o cümlədən, mənzillərarası pilləkən meydançaları, pilləkənlər, liftlər, lift şaxtası və ya digər şaxtalar, dəhlizlər, texniki mərtəbələr, çardaqlar, mühəndis qurğuları olan zirzəmilər, həmin binada birdən artıq sahəyə xidmət edən avadanlıq (texniki zirzəmi), habelə binanın daşıyıcı və daşıyıcı olmayan konstruksiyalarını ayıran dam örtükləri, binada sahələrin daxilində və onların hüdudlarından kənarda yerləşən və birdən artıq sahəyə xidmət edən mexaniki, elektrik, sanitar-texniki və digər avadanlıq, yaşıllaşdırma və abadlaşdırma elementləri də daxil olmaqla binanın yerləşdiyi torpaq sahəsi, binaya xidmət etmək, onun istismarı və abadlaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuş həmin torpaq sahəsində yerləşən obyektlər) ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə mülkiyyətçilərə məxsusdur. Çoxmənzilli binanın yerləşdiyi torpaq sahəsinin sərhədi və ölçüləri torpaq qanunvericiliyinin və şəhərsalma fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi mülki yyətə sahiblik edir, ondan istifadə edir və həmin Məcəllə və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında qəbul edilmiş qərara əsasən çoxmənzilli binada ümumi mülkiyyət obyektləri digər şəxslərin istifadəsinə verilə bilər, bu şərtlə ki, belə qərar vətəndaşların və hüquqi şəxslərin hüquqlarını və qanuni mənafelərini pozmasın. Mənzil mülkiyyətçiləri, o cümlədən iddiaçılar binanın cavabdehlərin (iki idarəçi) idarəçiliyinə verilməsi haqda qərar qəbul etməyiblər. Buna görə də müqavilələr etibarsızdır, cavabdehlərin binadakı fəaliyyəti qanunsuzdur, oradan çıxarılmalı, onun idarəetməsindən kənarlaşdırılmalıdırlar. Belə müqavilənin bağlanması üçün sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarı tələb olun ur (və həmin müqavilə də kommunal xidmətlərin göstərilməsinə dair olmur). Qanunun fəlsəfəsi elə ondan ibarətdir ki, sahə mülkiyyətçiləri toplaşıb, müzakirə aparıb qərar verməlidir. Çünki binanın yalnız vahid idarəetmə üsulu ola bilər. Hər kəs ayrıca idarəedici təşkilat tapıb onunla müqavilə bağlaya bilməz (Mənzil Məcəlləsinin 141.10-cu maddəsindən irəli gəlir). Mülki Məcəllənin 337.1-ci maddəsinə görə həmin Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Mülki Məcəllənin 226-237-ci maddələrinə görə isə yaşayış binasının idarə edilməsi qaydası kifayət qədər dolğun əksini tapmışdır. Bütün səlahiyyətlər ümumi yığıncağa mənsubdur. Bundan başqa, Mülki Məcəllənin 355.1-ci maddəsinə əsasən belə müqavilə üçüncü şəxsin razılığından asılı olan əqddir. Bu da ümumi yığıncaqd ır. Məcəllənin 236.1-ci maddəsinə görə yaşayış binasının tərkib hissələri mülkiyyətçilərinin yığıncağı öz adından iddia qaldıra və icranı tələb edə bilər, əşyanın olduğu yer üzrə cavabdeh ola bilər. Cavabdehlər iddiaçıları ümumi əmlaka dair mülkiyyət hüququnu pozur. Konstitusiyanın 29-cu maddəsinin İİİ hissəsində vurğulanır: “Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.”. Cavabdehlərin hərəkətləri iddiaçıların mülkiyyət hüququna qanunsuz müdaxilədir, mülkiyyətə qəsd və maneələrdir. Analoji iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 10 fevral 2023-cü il tarixli 2(103)-875/2023 saylı qətnaməsini nümunə kimi tə qdim edilmişdir. Beləliklə, cavabdehlərin binadakı fəaliyyəti qanunsuzdur. Onlar binadan çıxarılmalı və onun idarə etməsindən kənarlaşdırılmalıdır. Bina üzrə sənədlər, açarlar və s. isə Azərbaycan Respublikası Maraqlı şəxsnə təhvil verilməlidir. Həmçinin, ona görə ki, həmin bələdiyyə Mənzil Məcəlləsi ilə üzərinə qoyulan vəzifələrinin icrasına başlasın, o cümlədən binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağını çağırsın. Ümumi yığıncaq çağırılanadək və binanın idarə edilməsi üsulu seçilənədək binanın sənədlərinin, açarlarının və s. məhz həmin bələdiyyədə saxlanılması yeganə düzgün yoldur. Başqa səlahiyyətli (publik) şəxs sadəcə yoxdur. Həm də ümumi yığıncağın çağırılması və binanın idarə edilməsi üsulunun seçilməsinin təşkili səlahiyyəti hər bir halda həmin bələdiyyəyə məxsusdur.
16. Hə mçinin, iddiaçı Cavabdeh1 MMC cavabdeh İddiaçı12 qarşı “borcun tutulması və s.” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
17. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, ünvan 7 ünvanda yerləşən hündürmərtəbəli yaşayış binası inşa edilərək sakinlərin xüsusi mülkiyyətinə və istifadəsinə verilmişdir. Həmin ünvan üzrə kommunal xidmətlərin göstərilməsi sakinlər tərəfindən “MKS-3" MMC-yə həvalə edilmiş və ünvanda fəaliyyət göstərdiyi gündən, sakinlərin çoxu ilə heç bir zaman problem yaşanmamış və daim göstərilən xidmətlərin dəyərləri onlar tərəfindən ödənilmişdir. Qeyd olunmalıdır ki, ünvan 7 ünvanda yerləşən 262 saylı mənzil hazırkı iş üzrə cavabdeh İddiaçı12 xüsusi mülkiyyətində olmaqla onun və ailə üzvlərinin istifadəsindədir. xx.xx.2014-cü il tarixində ‘‘Mənzil Kommunal Sa həsi-3” MMC ilə cavabdeh arasında “Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında” müqavilə imzalanmışdır. Həmin müqavilənin 1-ci bəndinə müvafiq olaraq, MMC mənzil sahiblərinə kommunal xidmətlərinin göstərilməsi öhdəliyi götürmüş mənzil sahibləri isə müqavilə üzrə nəzərdə tutulan xidmətlərin müqabilində xidmət haqqının ödənilməsi öhdəliyini öz üzərinə götürmüşdür. Cavabdehlə bağlanmış müqavilənin 2.1-ci bəndinə müvafiq olaraq, onun tərəfindən bu müqavilənin 1.1-ci bəndində nəzərdə tutulan kommunal xidmətlərə görə mənzilin hər 1 m2 görə 0,30 (otuz qəpik) manat olmaqla, hər ay MMC-yə cəmi 53 manat ödənilməsi nəzərdə tutulsa da, həmin xidmət haqlarının ödənilməsi cavabdeh tərəfindən təmin edilməmişdir. Belə ki, bağlanmış müqavilə üzrə cavabdeh tərəfindən xx.xx.2016-cı ilə qədər olan xidmət haqla rı üzrə ödəniş xx.xx.2016- cı ildə etmiş, lakin 2016-cı ilin iyun ayından 2023-cü ilin fevral, həmçinin mart və aprel ayları üzrə heç bir ödəniş edilməmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 5.1-ci bəndinə əsasən, mənzil sahibi bu müqavilənin 3.2-ci bəndinin tələblərini pozduqda, hər gecikdirilən gün üçün xidmət haqqının ümumi məbləğinin 0,2% miqdarında cərimənin ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Kommunal xidmətlərinin göstərilməsi üzrə cavabdehin 2023-cü ilin fevral ayı üzrə MMC-yə 4293 manat ödənilməmiş əsas borcu qalmışdır. Tərəflərindən cavabdehə yaranmış borcun ödənilməsi, həmçinin yeni müqavilənin bağlanması üçün dəfələrlə rəsmi qaydada xx.xx.2023-cü il tarixli pretenziya məktubu göndərilməklə tələb edilsə də, cavabdeh göstərilən tələbləri təmin etməmişdir. Belə ki, cavabdeh gö ndərilmiş pretenziya məktubunu xx.xx.2023-cü il tarixində qəbul etmiş və göstərilənlərə heç bir reaksiya verməmişdir. Eyni zamanda, son illər ərzində ölkədə baş vermiş qiymət artır sakinlərlə bağlanmış müqavilələr üzrə müəyyən edilmiş xidmət haqları məbləği binanın saxlanılmasına çəkilmiş xərclər çoxmənzilli binanın sakinləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları üzrə qəbul edilmiş qərarlara müvafiq olaraq xidmət haqqı məbləğinin hər bir kv.m. üçün 0,40 manat müəyyən edildiyindən, yeni tariflərlə müqavilə bağlanması zərurəti yaranmşdır də bağlanması cavabdehə təklif edilsə də, cavabdeh müqavilənin bağlanmasını təmin etməmişdir. Nəticə etibarı ilə, cavabdehin 2023-cü ilin aprel ayı daxil olmaqla göstərilmiş xidmətlərə görə 4.399 manat əsas məbləğə görə hər gün üçün hesablanmış 0,2 % cərimə məbləğləri üzrə 9.720 manat cərimə məbləği, ümumilikdə isə 14119 manat ödənilməmiş borcu qalmışdır. Mənzil qanunvericiliyi dövlət orqanları və bələdiyyələr tərəfindən vətəndaşların mənzil hüququn şərait yaradılmasına, mənzil təhlükəsizliyinə, onun toxunulmazlığına, əsassız olaraq mənzil hüququndan məhrum etmənin yolverilməzliyinə mənzil qanunvericiliyi ilə tənzimlənən münasibətlərdən irəli gələn hüquqların maneəsiz həyata keçirilməsi zəruriliyinə, habelə bu Məcəllədən, digər qanundan və ya mövcud münasibətlərin məzmunundan başqa hal irəli gəlmirsə, yaşayış sahəsinə sahiblik, ondan istifadə və barəsində sərəncam verilməsi üzrə mənzil qanunvericiliyi ilə tənzimlənən münasibətlərin iştirakçılarının bərabərliyinin tanınması zəruriliyinə, pozulmuş yaşayış hüquqlarının bərpasının, onlar ın məhkəmə müdafiəsinin təmin edilməsi, yaşayış fondunun saxlanmasının və yaşayış sahəsindən təyinatı üzrə istifadənin təmin edilməsi zəruriliyinə əsaslanır.
18. İddiaçı Cavabdeh1 MMC iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə təqdim edərək, ünvan 7 ünvanda yerləşən 262 saylı mənzilin mülkiyyətçisi olan iş üzrə cavabdeh İddiaçı12 2016-cı ilin iyun ayından 2023-cü ilin aprel ayı daxil olmaqla göstərilmiş xidmətlərə görə ödənilmiş 4.399 manat əsas borcu, ödənilməyən məbləğə görə hər gün üçün hesablanmış 0.2% cərimə məbləğləri üzrə 9.720 manat cərimə məbləği, ümumilikdə isə 14.119 manat ödənilməmiş borcun tutulması, həmçinin çoxmənzilli binanın sakinləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları üzrə qəbul edilmiş qərarlara müvafiq olaraq xidmət haqqı məbləğinin hər bir kv.m üç ün 0.40 manat müəyyən edildiyindən, yeni tariflərlə müqavilənin bağlanması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması və ödənilmiş dövlət rüsumunun və vəkilə xidmət haqqı olaraq ödənilmiş 220 manat məbləğinin tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
19. İddiaçı12 vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə4 iddia tələbinə etiraz təqdim edərək, iddia tələbinin tam rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi məhkəmədən xahiş edilmişdir.
20. Etiraz onunla əsaslandırılmışdır ki, iddia ərizəsində ünvan 7 ünvanda yerləşən hündürmərtəbəli yaşayış binasında kommunal xidmətlərin göstərilməsinin sakinlər tərəfindən Cavabdeh1 MMC-yə həvalə edildiyi qeyd edilsə də, həm bu faktın doğruluğu, həm də xidmətlərin nədən ibarət olduğu və onların göstərilməsinə görə qiymətlərin necə və nəyə əsas ən müəyyən olunduğu heç bir sənəd və ya digər mötəbər mənbə ilə təsdiq edilməmiş, bu barədə məhkəməyə hər hansı sübut təqdim olunmamışdır. Bundan başqa, iddiaçı tərəf müqavilənin 1.1-ci maddəsinə görə öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərin, xüsusilə də həyətin, liftlərin və blokların təmizlənməsi, binanın 24 saat ərzində fasiləsiz olaraq mühafizəsi, su anbarının mütəmadi olaraq təmizlənməsi və dezinfeksiya olunması, mənzilədək enerji, kanalizasiya, su, qaz sistemlərinə xidmət göstərilməsi vəzifələrinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı hesabatları məhkəməyə təqdim etməmiş, qeyd olunan xidmətlərin həqiqətən yerinə yetirilməsi qeyri-müəyyən olaraq qalmışdır, buna görə də iddiaçının göstərdiyini iddia etdiyi xidmətlərin həqiqətən yerinə yetirilməsi və buna görə yaranan borc və bu xidmətlərin yerinə yet irilməsi səlahiyyəti heç bir sənəd ilə öz təsdiqini tapmadığına görə İddiaçı12 borc və ona görə yaranmış cərimənin ödənilməsi tələbi, eləcə də onun üzərinə yeni tariflərlə müqavilə bağlanması vəzifəsinin qoyulması mümkün deyildir. Sözügedən ünvanda iddiaçının həyata keçirdiyini iddia etdiyi fəaliyyət ilə tanış olduqda isə bunun mənzil tikinti kooperativləri tərəfindən həyata keçirilən xidmətləri ehtiva etdiyini görmək olar. Ona görə də MMC təşkilati hüquqi formasında olmasına baxmayaraq hazırkı mübahisədə ona münasibətdə Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin kooperativlər və Mənzil Məcəlləsinin mənzil tikinti kooperativləri ilə bağlı normaları şamil olunmalıdır. Göründüyü kimi iddiaçı tərəfindən qeyd olunan ünvanda kommunal xidmətlərin göstərilməsi səlahiyyəti, bu xidmətlərə görə ö dənişin məbləğinin müəyyən edilməsi forması və qaydası, onun tərəfindən cavabdehə göstərildiyini iddia etdiyi xidmətlər, bu xidmətlərin həqiqətən həyata keçirilməsi faktı, bu xidmətlərə görə yaranan borc məbləği heç bir mötəbər sübut ilə təsdiq olunmamış, bundan əlavə iddiaçı səlahiyyəti olmamasına baxmayaraq cavabdehdən yeni tariflərlə müqavilə bağlanmasını tələb etmişdir.
21. Cavabdeh İddiaçı12 nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə4 “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə xx.xx.2023-cü il tarixdə ərizə ilə müraciət edərək, iddia tələbi üzrə iddia müddətinin keçməsi ilə əlaqədar müqavilə münasibətləri üzrə son 3 ilə dair mübahisəyə təqdim edilmiş etirazda qeyd olunanlar əsas götürülərək qiymət verilməsi, əvvəlki illər üçün iddia müddətinin keçməsi ilə əla qədar iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir.
22. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, e-2(006)2527/2023 saylı qərardadı ilə hər iki mülki işin bir icraatda birləşdirilməsi qərara alınmışdır.
23. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında birinci iddia üzrə İddiaçı32 və qeyriləri, birinci iddia üzrə iddiaçıların nümayəndəsi və vəkili (ikinci iddia üzrə cavabdehin nümayəndəsi və vəkili) Nümayəndə1 birinci iddia tələbini müdafiə edərək və ikinci iddia tələbinə isə etiraz edərək, izahatında qeyd etmişdir ki, qarşı tərəf indiyə kimi heç bir mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Təqdim etdikləri sadəcə həmin binada yaşayan bir sıra sakinlərin ərizələridir ki, həmin sakinlər guya cavabdehlərin binanın idarəçiliyindən çıxarılmalarına etiraz edirlər. Bilinmir ki, həmin ərizələrin həqiqətən sakinlər tərəfindən verilmişdirmi, oradakı imzalar sakinlərə məxsusdurmu? Həmin sübutların hazırkı mubahisəyə heç bir aidiyyatı yoxdur və onlarla bağlı fikir də bildirməyəcəklər. Həmçinin qarşı tərəf xx.xx.2023-cü il tarixli qərarı məhkəməyə təqdim etmişdir ki, guya həmin tarixdə binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı keçirilib və müvafiq qərar qəbul olunub. Həmin qərara da 350 mülkiyyətçinin razılığı əlavə olunub. Həmçinin, qarşı tərəf elektron məhkəmə sisteminə bəzi məhkəmə aktları əlavə ediblər ki, həmin aktların da hazırkı mülki işə heç bir aidiyyatı yoxdur. İddianın mahiyyətinə gəlincə isə binanı hazırda iki şirkət idarə edir. Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-lər. Onlar öz aralarında bölgü müəyyənləşdirmişlər. Həmçinin onlar iddia edirlər ki, bir çox mül kiyyətçilərlə onlar arasında kommunal xidmətlərlə bağlı müqavilələr bağlanmışdır. Lakin həmin müqavilələr məhkəməyə təqdim edilməyib. Ona görə onlara da münasibət bildirmir. Binanı faktiki olaraq bir hüquqi şəxs idarə edir. Belə ki, adıçəkilən hər iki hüquqi şəxsin idarəçiləri, işçiləri, ünvanları və s. eynidir. Ancaq formal olaraq iki hüquqi şəxs olduqları üçün MM-nin 141.10-cu maddəsinə ziddir. Həmin maddənin tələbinə əsasən çoxmənzilli binanın yalnız bir idarəçisi ola bilər. Artıq bunun özü kifayət edir ki, cavabdehlərin fəaliyyəti qanunsuz hesab olunsun. MM-nin 43-cü maddəsinə əsasən çoxmənzilli binanın bir idarəetmə orqanı vardır ki, o da ümumi yığıncaqdır. Bütün səlahiyyətlər də onundur. MM 141-ci maddəsinə əsasən binanın sahə mülkiyyətçiləri binanın idarə olunması üçün 3 üsuldan bir ini seçə bilər. Ya binanı birbaşa özləri idarə edə bilərlər, ya mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyətini yarada bilərlər, ya da ki, idarəedici təşkilat təyin edə bilərlər. Əks halda onlar binada bütün mülkiyyətçilərin mülkiyyət hüququ yarandığı vaxtdan 6 ay müddətində heç bir seçim etməyiblərsə, bunu yerli bələdiyyə etməlidir. 1 il ərzində yenə bu mümkün olmazsa, bələdiyyə Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qaydalara əsasən müsabiqə yolu ilə binanın idarəedici təşkilatını seçməlidir. Bu binada da indiyədək binanın idarəetmə üsulu seçilməyib. Binada ümumi yığıncaq keçirilməyib. Buna görə də bunu bələdiyyə etməlidir. O, bu məsələyə təkrarən qayıdacaqdır. Belə ki, həmin yığıncaq keçirilməlidir ki, daha sonra mülkiyyətçilərlə müvafiq müqavilələr bağlansın. Kimsə qanunvericilikdən kənar q aydada binanı idarə edirsə, bu, birbaşa mülkiyyətçilərin konstitusion hüquqlarının pozulması deməkdir. Digər tərəfdən analoji iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsi vardır. Həmin qətnamədən AR Ali Məhkəməsinə müraciət olunub ki, onlar hər iki aktı məhkəməyə təqdim etmişlər. Məhkəmənin yekun aktına əsasən binanı qanunsuz idarə edən MMC binadan çıxarılması, idarəçilikdən uzaqlaşdırılması, MMC-də olan binaya dair bütün sənədlərin və s. Bələdiyyəyə təhvil verilməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamə qanuni qüvvəsini almışdır. Onların hazırkı iddia tələbləri də tam olaraq bu sadalananları özündə ehtiva edir. Həmçinin, cavabdeh tərəf sakinlər arasında xof yaradıblar ki, guya onlar idarəçiliyin bütünlükdə bələdiyyəyə verilməsini istəyirlər. Lakin bunu istəmirlər. Sadə cə cavabdehlər binadan çıxarılarsa, onlar binaya aid bütün sənədləri açarları bələdiyyəyə təhvil verməlidirlər. Bu qanunvericiliyin tələbidir. Daha sonra sakinlər arasında ümumi yığıncaq keçirilməli və onlar öz idarəçilərini təyin etməlidirlər. Bu mümkün olmazsa, bələdiyyə AR NK-nin müəyyən etdiyi qaydalarla müsabiqə keçirməli və idarəedicini təyin etməlidir. Burada əsas məsələ idarəedicinin kim olması ilə bağlı deyildir. Elə idarəedici seçilməlidir ki, o, tam qanuni olaraq təyin edilsin və ildə azı bir dəfə sakinlərə maliyyə hesabatı versin. Lakin hazırkı idarəedicilər bunu etmirlər. Əgər ümumi yığıncaq keçirilərsə və sakinlər yenidən cavabdeh şirkətləri idarəedici kimi seçərlərsə, onlar buna etiraz etmirlər. Qarşı tərəfin məhkəməyə təqdim etdikləri sənədlərə gəlincə isə, yəqin ki, qarşı tərəf öz çıxışlarında istinad edəcəklər ki, guya xx.xx.2023-cü il tarixdə ümumi yığıncaq keçirilib və onlar çoxluqla seçiliblər. Həmin qiyabi səsvermə də təxmini yanvar ayının 25-dən başlayıb və fevralın 28-dək davam edib. Yanvar ayının 25dən başladığını da onunla müəyyən edirlər ki, orada ilk sakinin səsi yanvarın 25-i alınıb. Fevralın 28-də qərar çıxarılıb. Təxmini 350 nəfər onlara səs verib. Həmin tarixdə səsvermənin keçirilməsi də hesab edir ki, təsadüfi deyil. Belə ki, yuxarıda adını çəkdiyi və hazırkı mülki işlə birəbir eyniyyət təşkil edən mülki iş üzrə yekun məhkəmə aktı məhz 2023-cü ilin fevral ayında olub və o dərhal həmin nəticəni ictimailəşdirmişdir. Nəticədə, cavabdehlər də daxil, binaları qanunsuz idarə edən idarəçilər əl-ayağa düşərək bu cür qanunsuz ümumi yığıncaqlar təşk il etməyə və saxta sənədlər tərtib etməyə başladılar. Həm də ki həmin tarixlərdə artıq binanın bir çox sakinləri onlara öz etirazlarını bildirməyə başlamışdılar. Lakin cavabdehlər həmin binada artıq 2009-cu ildən fəaliyyət göstərirlər. Yəni onlar özləri öz hərəkətləri ilə göstərirlər ki, xx.xx.2023-cü il tarixli qərarı qanuni olaraq qəbul etsələr belə, 2009-2023-cü illər arasında tam qanunsuz olaraq fəaliyyət göstəriblər. Həmçinin, məsələ bununla da bitmir. Belə ki, onlar iddia edirlər ki, guya qiyabi səsvermə keçirilib. MM-nin 46-cı maddəsinə əsasən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarı iclas keçirilmədən qiyabi səsvermə-səsverməyə qoyulmuş məsələlər üzrə mülkiyyətçilərin qərarlarının yazılı formada çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağ ının keçirilməsi barədə məlumatda göstərilən yer və ya ünvana göndərilməsi yolu ilə keçirilə bilər. Qərarları onların təqdim edilməsi tarixinədək təqdim edilmiş çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri qiyabi səsvermə yolu ilə keçirilən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında iştirak etmiş hesab edilirlər. MM səsvermənin keçirilməsi üçün belə bir qayda müəyyənləşdirsə də, cavabdehlər bu qaydalara riayət etməyiblər. Belə ki, sakinlərə səsvermə ilə bağlı heç bir məlumat verilməyib. Qarşı tərəf bunu təsdiq edən heç bir sübutu məhkəməyə təqdim etməyib. Eyni zamanda səsvermənin tarixləri də məlum deyildir. Onlar sadəcə bildirirlər ki, yanvarın 25-də səsvermə başlayıb və 1 aydan çox səsvermə davam edib. Daha sonra xx.xx.2023-cü il tarixdə yekun qərar qəbul olunub. Lakin el ə onların özləri tərəfindən təqdim olunan bəzi səslər vardır ki, onların verilmə tarixi fevralın 28-dən sonraya təsadüf edir. Belə ki, 180-cı mənzil üzrə Hüseynova Nigar 11 mart, 246-cı mənzil üzrə Orucov Nicat ümumiyyətlə tarix yoxdur, 112-ci mənzil üzrə Cəfərova Aytən 4 mart, 7-ci mənzil üzrə Şahbazov Telman 4 mart və s. Bundan başqa adıçəkilən qərarda ümumiyyətlə neçə nəfərin səs verməsi ilə bağlı sayda göstərilməyib. Onu da, qeyd etmişdir ki, binada cəmi 564 sahə mülkiyyətçisi vardır. Ona görə qarşı tərəf elə göstərməyə çalışıblar ki, guya onlarda səs çoxluğu vardır. Bundan başqa cavabdehlərə səs verməsi iddia edilən bir çox mülkiyyətçilər vardır ki, onlar aldadılıblar. Onlara həmin sənədlərin mahiyyəti barədə məlumat verilməyib. Bəzi imzalar saxtadır. Hətta dövlət məmurlarının imzalar ı saxtalaşdırılıb. Həmçinin, binada cavabdehlərə ödəniş edən sahə mülkiyyətçilərinin sayı az deyil. Onlar bunu inkar etmirlər. Bunu da təzyiq, qorxu, təhdid və s. altında edirlər və çoxluq deyildirlər. Onlar ötən məhkəmə iclasında vəsatət verdilər ki, onlar öz vergi hesabatlarını təqdim etsinlər. Bilsinlər ki, nə qədər sakin onlara ödəniş edir. Səsvermənin 1 aydan çox çəkməsinə səbəb də məhz bu olub. Belə ki, vətəndaş kommunal ödənişləri etməyə gələrkən sənədlərin arasına səsvermə ilə bağlı sənədi qoyub sakinlərə imzalatmışlar. Qərarın ən təəccüblü hissəsi də odur ki, həmin qərarın sonunda üzvlər qeyd olunub. Həmin üzvlərin ümumiyyətlə nəyin üzvü olması bəlli deyildir. İclasın sədri və katibi qeyd edilib ki, onların kim tərəfindən seçilməsi də məlum deyildir. Həmçinin, həmin qərar 5 bənddə n ibarətdir ki, həmin bəndlərin yalnız birincisi qanuni ola bilər. Yerdə qalan bəndlər qanunsuzdur. Birinci bənddə binanın idarəedici təşkilat tərəfindən idarə olunması qeyd olunub ki, bu qanunidir. 2 və 3-cü bəndlərdə Cavabdeh1 və”MKS-4” MMC-lərin binanı idarə etməsi müəyyən olunub ki, həmin bəndlərin nə üçün qanunsuz olmasını o çıxışında qeyd etmişdir. 4-cü bənddə deyilir ki, binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakın saxlanması, cari və əsaslı təmir üzrə xidmət və s. üçün köçürülmə yolu ilə gələnlər 1 kv.m. üçün 25 qəpik, qalanları isə 40 qəpikdən ödəniş etməlidirlər. Yəni mənzil mülkiyyətçilərinin ödənişlərinə belə fərq qoyulub ki, bu da AR MM-nin bir çox maddələrinin tələblərinin pozulması deməkdir. 5-ci bənddə isə kommunal xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı cavabdehlərlə müqavilə bağlanma sının təmin olunmasını ehtiva edir ki, bu bənd də, MMnin bir çox maddələrinə ziddir. Belə ki, kommunal xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı müqavilə bağlanması qeyd edilməyib. Məcəllədə binanın idarə edilməsi ilə bağlı müqavilə vardır ki, onun da mahiyyəti çoxmənzilli binanın saxlanması, idarə olunması, habelə göstərilən kommunal xidmətləri ehtiva edir. Yəni kommunal xidmət sadəcə onun bir hissəsidir. Vətəndaşlar tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş ərizələrə gəlincə isə bildirir ki, qeyd etdiyi xüsusatlar həmin ərizələrdə də, qeyd olunduğundan həmin ərizələr də etibarsızdır. Eyni zamanda həmin ərizələrdə sakinlər yalnız ya Cavabdeh1 ya da Cavabdeh2 MMC-ni qeyd ediblər. Yəni bütün binanın idarəetməsinə fikir bildirməyiblər. Bu da qanunsuzdur, çünki MM-nə görə mülkiyyətçilər bütün binanın id arə olunmasına münasibət bildirməlidirlər. Bundan başqa MM-nin 46.3-cü maddəsində mülkiyyətçilərin imzaladıqları qərarlarda nələrin qeyd olunması sadalanır. Belə ki, həmin qərarda səsvermədə iştirak edən şəxs haqqında məlumat, müvafiq çoxmənzilli binada sahəyə səsvermədə iştirak edən şəxsin mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən sənəd haqqında məlumat və gündəlikdə olan hər bir məsələ üzrə “lehinə”, “əleyhinə” və “bitərəf” sözləri ilə ifadə edilən qərarı əks olunmalıdır ki, bu tələblər də pozulub. Belə ki, həmin qərarların heç birində mülkiyyətçinin mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən heç bir məlumat qeyd edilməyib. Yekun olaraq, artıq məhkəmə prosesi 3 aydan çox bir müddətdir ki, davam etməkdədir. Əgər həqiqətən sakinlərin çoxlu cavabdehlərin qalmasını və idarəetməni həyata keçirməsini istəyirdi sə, bu müddət ərzində nə mane oldu ki, onlar ümumi yığıncağı keçirtsin?! Və ya məhkəmə iddianı təmin edəcəyi təqdirdə onlara nə mane olacaq ki, qanuni olaraq ümumi yığıncağı keçirsinlər. Buna səbəb odur ki, onlar bilirlər ki, sakinlər onları seçməyəcəklər. Bundan başqa, əgər onlar onlara qarşı qarışılıqlı iddia irəli sürərək kommunal xidmətlərlə bağlı ödənişləri tələb edilməsini irəli sürmədilər. Buna səbəb isə odur ki, onlar qorxdular ki, maliyyə problemləri ortaya çıxacaqdır. Çünki onlar iddia ərizəsində də qeyd etmişdilər ki, onlar sırf vergidən yayınmaq üçün idarəetməni iki şirkət arasında bölmüşlər. İkinci iddia tələbini isə qəbul etmir, onlar artıq birinci iddia tələbində kifayət qədər qarşı tərəfin fəaliyyətinin qanunsuz olmasını təsdiq edən hallara istinad etdilər. Belə ki, xx.xx.2 023-cü il tarixli qərar qanuni olsaydı da, belə ondan öncəki fəaliyyət qanunsuzdur. Sakinlərə illik maliyyə hesabatları təqdim olunmayıb. Qarşı tərəf öz izahatında başqa bir məhkəmə işinə istinad edərək, kommunal ödənişlərlə bağlı iddialarının təmin olunmasını bildirsə də, həmin mülki işdə cavabdeh iddiaçının fəaliyyətinin qanuni və ya qanunsuz olmasını müahisələndirməyib. Ona görə də məhkəmə bu hala hüquqi qiymət verməmişdir.
24. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında birinci iddia üzrə İddiaçı32 ikinci iddia tələbinə etiraz edərək izahatında qeyd etmişdir ki, cavabdeh tərəfin keçirildiyini iddia etdiyi səsvermədən onların ümumiyyətlə məlumatı olmayıb. Aralarında yüksək rütbəli zabitlər vardır ki, onların imzaları saxtalaşdırılıb. Hesab edirlər ki, bu, cinayət faktıdır. Bundan başqa, o, keçən ilin ortalarında cavabdehlərin qanuni təmsilçisi İsa Həsənova qiymətlərin fərqli olması ilə bağlı müraciət etdi və nə üçün 3 növ, hətta artıq 4 növ ödəmənin mövcud olduğunu soruşdu. Ona bildirdi ki, “mən rəhbərəm, özüm bilərəm. Qiymətləri də öz əmrimlə müəyyən etmişəm”. O, bununla bağlı hətta rəsmi məktub yazdı, bu günə kimi həmin məktuba cavab verilməyib. Hesab edir ki, cavabdehlərin binadan çıxarılması üçün yetəri qədər əsaslar var. Həmin əsasların biri bəs edir ki, iddia təmin olunsun. Həmçinin, qarşı tərəf iddia edir ki, səsvermə ilə bağlı binalara bildirişlər asılıb. Lakin, bu, tam yalandır. Həmçinin MM-də qeyd edilir ki, bununla bağlı bildiriş sakinlərə təqdim olunmalıdır. Odur ki, bütün bu qeyd edilən xüsusatları nəzərə alaraq, iddia tələbinin təmin olunması barədə qətnamə q əbul edilməsini, ikinci iddianın isə rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
25. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında birinci iddia üzrə cavabdeh (ikinci iddia üzrə iddiaçı) Cavabdeh1 MMC və birinci iddia üzrə Cavabdeh2 MMC-nin nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə2 birinci iddia tələbinə etiraz edərək və ikinci iddia tələbini isə müdafiə edərək, izahatında qeyd etmişdir ki, qarşı tərəf öz çıxışında bildirmişdir ki, guya onun oxşar məsələ ilə bağlı vəkil kimi iştirak etdiyi mülki iş üzrə yekun məhkəmə aktından sonra, sanki onlar onu daimi izləmədə olan şəxslər olaraq qorxuya düşərək ümumi yığıncaq keçirmişlər. Hansı ki, bu, tam absurddur. Onların fəaliyyətində hər hansı qanunsuzluq, saxtakarlıq mövcud deyildir. Həmçinin, mübahisəli binada tərəflərindən idarəçilik artıq uzun müddətdir ki, aparılır. Qarşı tərəf bildirsə də ki, onların keçirdikləri səsvermədən sakinlərin ümumiyyətlə xəbəri olmayıb, lakin onların özlərinin məhkəməyə təqdim etdikləri iddia ərizəsində, iddiaçılardan biri olan şəxsin iddiadan imtina etməsi barədə ərizəsindən də məlum olur ki, iddiaçı tərəf məhz özü qaldırdıqları iddia ilə bağlı iddiaçılara məlumat verməmişlər. Bundan başqa, iddiaçıların hamısına diqqət yetirilsə görünər ki, onların hamısı köhnə hərbiçilərdir. Bu da sadəcə binada yaranmış qruplaşmadan irəli gəlir. Onlar onları binadan uzaqlaşdıraraq idarəetməni öz əllərinə almaq istəyirlər. Bundan başqa, qarşı tərəf bildirdi ki, guya onlar sakinlər arasında qorxu salaraq iddiaçıların idarəçiliyi bələdiyyəyə verilməsini tələb etdiklərini irəli sürürlər, əslində isə bu belə deyildir. Lakin, iddia çılar özləri öz ərizələrində bunu birbaşa qeyd edirlər. Həmçinin, iddiaçı tərəf qeyd edir ki, heç bir idarə üsulu seçilməyib, səsvermə keçirilməyib. Halbuki, bunu iddia edən iddiaçıların bir çoxunun bununla bağlı imzaları mövcuddur. Səsvermənin keçirilməsi ilə bağlı da onu qeyd edir ki, şifahi formada daha öncədən sakinlərin onları seçməsinə baxmayaraq, ötən il bir neçə sakin, hansı ki, hazırda iddiaçılar kimi çıxış edirlər, müraciət edərək idarəetmənin onlara keçirilməsini tələb etmişlər. İ.Hüseynov da həmin narazılığın aradan qaldırılması ilə bağlı ümumi yığıncaq keçirilməsi tövsiyə etmişdir. Bunun üçün binanın giriş-çıxışlarında, liftlərin qarışısında elanlar yerləşdirilmişdir. Qiymət fərqliliyi ilə bağlı isə bildirir ki, pilot layihələr çərçivəsində köhnə binaların sökülməsi və yerində yeni binaların tikilməsi ilə əlaqədar yeni binaya köçən köhnə sakinlər kommunal haqları ödəməkdə çətinlik çəkmişlər. Bu halları nəzərə alaraq, həmçinin digər binalardan köçürülmüş sakinlərin yerləşdirilməsi ilə əlaqədar onların da binanın saxlanmasında iştirakını təmin etmək üçün sakinlər qərara gəlmişlər ki, onlar üçün fərqli qiymətlər müəyyən olunsun. Bu barədə də, elanlarda məlumat qeyd edilmişdir. Həmin elan da onlar tərəfindən yox, mülkiyyətçilər tərəfindən yerləşdirilmişdir. Həmin elanda həmçinin yığıncağın hansı tarixdə keçirilməsi, katib və sədrlik edənin kimlər olması və s. öz əksini tapmışdır. MM-də də qeyd olunur ki, bildiriş göndərilməsi mümkün olmazsa, elan da yerləşdirilə bilər. Buna da tam riayət olunub. Nəticədə, xx.xx.2023-cü il tarixli qərar qəbul olunmuşdur. Yekun qərar da bütün mülkiyyətçilərə təqdim olunmuşdur. Bir binanın iki idarəçisinin olması məsələsinə gəlincə isə bildirir ki, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMCnin təsisçiləri, rəhbərləri, işçiləri eyni şəxslərdir. Bu belə olmasaydı, onlar qarşı tərəflə razılaşardılar. Digər tərəfdən, qarşı tərəf bildirdi ki, guya onlar tərəfindən bu işlə əlaqədar olmayan məhkəmə aktları təqdim edilmişdir. Bununla bağlı qeyd edir ki, onlar tərəfindən yalnız bir məhkəmə aktı təqdim edilmişdir ki, o da hazırkı iddiaçılardan biri olan şəxsə qarşı kommunal haqların ödənilməsi ilə bağlı olmuşdur. Həmin məhkəmə işi üzrə də iddia təmin olunmuşdur. Həmçinin, qarşı tərəf bildirir ki, onlar sakinləri aldadaraq onların imzalarını almışlar. Bu, tam absurd və əsası olmayan iddiadır. Həmçinin, iddia edirlər ki, sakinlər qərarlara imza ç əksələr də, həmin qərarlarda nələrin qeyd edilməsi onlara məlum olmamışdır. Halbuki qərarlara diqqət yetirilsə görünər ki, onlar 1 səhifədən ibarətdir. Yəni, sakinlərə hər hansı boş səhifəyə imza çəkdirilməsi və ya səhifənin arxa üzünə imza etdirilməsi halı da mövcud deyildir. Odur ki, iddia tələbi tam əsassız olunduğundan təmin olunmamalıdır. İkinci iddia tələbi ilə bağlı isə bildirir ki, iddia ərizəsində bütün təfərrüatlar qeyd edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən 2016-cı ilədək xidmət haqları ödənilib. Lakin bu müddətdən sonra onun tərəfindən ödənişlər dayandırılmışdır. Baxmayaraq ki, onlar tərəfindən bütün xidmətlər göstərilir. Hesab edir ki, cavabdeh öz üzərinə düşən öhdəlikləri icra etməyə borcludur.
26. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında birinci iddia üzrə cavabdeh (ikinci iddia ü zrə iddiaçı) Cavabdeh1 MMC və birinci iddia üzrə Cavabdeh2 MMC-nin qanuni təmsilçisi X287 birinci iddia tələbinə etiraz edərək onun rədd edilməsini, ikinci iddia tələbinin isə təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
27. Məhkəmə iclasında birinci iddia üzrə mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs X164 birinci iddia tələbini qəbul etmədiyini bildirərək qeyd etmişdir ki, o, mübahisəli binanın E blokunda 10 ildir ki, yaşayır. İndiyədək heç bir problem görməmişdir. Qarşı tərəf saxtakarlığa yol verildiyini iddia etsə də, onun 4 qonşusu imza atıblar öz xoşları ilə ki, cavabdehlər qalsın. Bundan başqa onu da qeyd edir ki, keçən ilin təxminən fevral, mart ayında qapısına bir xanım gəldi. Bildirdi ki, onlar həyəti abadlaşdırmaq istəyirlər. O da dedi ki, imza üçün ve rdikləri sənəddə yazıldığını oxumaq istəyir. Xanım buna imkan vermədən uzaqlaşdı. Daha sonra ona məlum oldu ki, həmin imzalar hazırkı mübahisə ilə bağlı iddia qaldırmaq üçün toplanılırmış. Onlar cavabdehlərin binadan çıxarılmalarını istəmirlər. Onlar çıxarılarsa, idarəçiliyin kimin idarə edəcəyi onlara məlum deyildir. Binada gündəlik problemlər var ki, buna nəzarət olunması mütləqdir.
28. Məhkəmə iclasında birinci iddia üzrə iddiaçı (ikinci iddia üzrə cavabdeh) İddiaçı12 ikinci iddia üzrə nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə4 ikinci iddia tələbinə etiraz edərək izahatında qeyd etmişdir ki, etirazlar təqdim etmiş, vəsatətlər vermişlər və müddətin tətbiqi barədə ərizə də təqdim olunub. Etirazının əsasları birinci iddia tələbinin əsasları ilə demək olar eyniyyət təşkil edir. Burada əsas məsələ x idmətin göstərilməsi ilə bağlı müavilələrlə bağlıdır. Belə ki, xx.xx.2022-ci ildə “dağ-mədən nəzarəti” agentliyi ilə müqavilə bağlanılıb. Ondan əvvəlki müqavilə yoxdur. Bundan başqa, icarə müqaviləsi xx.xx.2023-cü ildə bağlanılıb. Ondan əvvəlki müqavilə mövcud deyil. Bundan başqa, xx.xx.2023-cü il tarixli əmrlə qiyməti 40 qəpiyə qaldırmaq istəyirlər ki, onlar bununla razı deyillər. Həmçinin, o, dünən elektron kabinet vasitəsi ilə məhkəməyə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qətnaməsini təqdim etdi. Həmin qətnamədə AR Konstitusiya Məhkəməsinin qərarına istinad olunub ki, əgər pul tələb olunursa, bununla bağlı sənədlər təqdim olunmalıdır. Ancaq bu işlə bağlı iddiaçı tərəf heç bir sənədi təqdim etməyib. Həmçinin, müddət də ötürülüb. Əlavə olaraq, cərimə ilə bağlı bildirir ki, xx.xx.2023-cü il tari xdə ilk dəfə pretenziya göndərilib. Həmin pretenziya xx.xx.2023-cü il tarixdə cavabdehə çatdırılıb. Əgər burada cərimə tətbiq olunsa belə, həmin müqavilənin 3.2-ci bəndinə uyğun olaraq cərimə pretenziya verildikdən sonra tətbiq oluna bilər. Odur ki, qeyd edilənlərə əsasən ikinci iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etmişdir.
29. Məhkəmə iclasında birinci iddia üzrə iddiaçı (ikinci iddia üzrə cavabdeh) İddiaçı12 ikinci iddia tələbinə etiraz edərək və birinci iddia tələbini müdafiə edərək izahatında qeyd etmişdir ki, 2014-cü ildə mübahisəli binadan Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən ona mənzil verilmişdir. O, 20 ildən çox bir müddət hərbçi kimi xidmət etmişdir. Həmin mənzildə də uzun müddət yaşamamışdır. Lakin bununla belə kommunal haqları vaxtlı-vaxtında ödəmişdir. Daha sonra ai ləsi ilə birlikdə həmin mənzilə köçmüşdür. Bu zaman bəzi mübahisəli hallar yaranmağa başlamışdır. Qarşı tərəf kommunal haqların qiymətin qaldırmışdır. O, bununla bağlı öz narazılığını bildirmiş və hesabat tələb etmişdir. Lakin həmin hesabat ona təqdim edilməmişdir. O da ödənişləri etməmişdir. Bəzi sakinlər binada heç bir problem olmadığını bildirsələr də, bu, belə deyildir. İşdən evə gələrkən binanın həyətində avtomobillərini saxlamaq üçün yer tapmaq olmur, çünki digər bina sakinləri öz avtomobillərini onların binasının həyətində saxlayırlar. Bundan əvvəl də o, iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir, lakin iddia tələbi düzgün formada verilmədiyindən iddia rədd edilmişdir. Lakin o, sonradan iddianın arxasına düşməmiş və məsələ bununla bağlandı.
30. Məhkəmə iclasında birinci iddia üzrə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bələdiyyəsinin nümayəndəsi X344 iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmənin mülahizəsinə buraxdığını bildirmişdir.
31. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(006)348/2024 nömrəli qətnaməsinə əsasən, (hakim R.Xəlilov) iddiaçılar İddiaçı1, X285, İddiaçı3, İddiaçı4, İddiaçı5, X108, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, X74, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, İddiaçı16, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 Fayiq oğlu, İddiaçı23, İddiaçı24, İddiaçı25, İddiaçı26, İddiaçı27 İsmayil oğlu, X109, İddiaçı29, İddiaçı30, İddiaçı31, İddiaçı32 Bəyali oğlu, İddiaçı33, İddiaçı34, İddiaçı35, İddiaçı36, İddiaçı37, İddiaçı38, İddiaçı39, İddiaçı40 və Bakı şəhəri Nəsimi rayon Bə lədiyyəsi, X27, X110, X75, X164, X226, X165, X76, X227, X342, X343, X15, X77, X47, X111 mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “pul” tələbinə dair iddia tələblərinin rədd edilməsi, iddiaçı Cavabdeh1 MMC-nin cavabdeh İddiaçı12 qarşı “borcun tutulması və s.” tələbinə dair iddianın qismən təmin edilərək ünvan 3 ünvanda yerləşən 262 saylı mənzilin mülkiyyətçisi olan iş üzrə cavabdeh İddiaçı12 xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2023-cü ilədək göstərilmiş xidmətlərə görə ödənilməmiş 1908 (bir min doqquz yüz səkkiz) manat əsas borc, ödənilməyən məbləğə görə cərimə məbləği üzrə 150 (bir yüz əlli) manat cərimə məbləği, ümumilikdə 2058 (iki min əlli səkkiz) manat ödənilməmiş borc, həmçinin 220 (iki yü z iyirmi) manat məbləğində vəkilə ödənilmiş xidmət haqqının əvəzi və iş üzrə ödənilmiş 81 manat (səksən bir manat) məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçı Cavabdeh1 MMC-yə ödənilməsi, ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan hissədə Cavabdeh1 MMC-nin özünə aid edilməsi, iddia tələblərinin digər hissələrdə rədd edilməsi qət edilmişdir.
32. Birinci instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, araşdırma zamanı müəyyən edilmişdir ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən binanın bir hissəsinin Cavabdeh1 MMC, bir hissəsinin isə Cavabdeh2 MMC tərəfindən idarə olunması qanunidir. Belə ki, xx.xx.2023-cü il tarixdə ümumi yığıncaq keçirilmiş və qərar qəbul edilmişdir. Qərarda 294 sakindən 195 nəfəri A, B, C, D, E, F blokundan və 272 sakindən 158 nəfəri isə K, J, H və K blokundan Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-nin lehinə səs vermişlər. Qeyd edilən yaşayış kompleksində ayrı-ayrı Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-lər fəaliyyət göstərmir. Bu sonuncuların idarə etməsi, rəhbərləri, işçiləri eyni şəxslərdir. Yəni, qanunun mənasından çıxış etdikdə ayrı-ayrı idarəçilərin olmasının qadağan edilməsində əsas səbəb bina sakinləri ilə ayrı-ayrı idarəçi olduqca aralarında yarana biləcək ixtilafların qarşısının alınması durur. Bu halda isə "xxxx" MMC və "xxxx" MMC birgə fəaliyyət göstərmiş və özlərinin birgə ümumi yığıncağı ilə də müəyyən etmişlər. Mülki iş materiallarına əsasən müəyyən edilmişdir ki, iddiaçılar həmin yaşayış kompleksində yaşasalar da, bunlar həmin sakinlərin çox az sayda hissəsini təşkil etmişlər. Bunun əksinə olaraq kompleksin 400-ə yaxın sakinləri hazırda onlara Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC tərəfindən xidmətin göstərilməsindən məmnun qaldıqlarını və idarəçiliyin sonuncular tərəfindən davam etdirilməsini təkid etmişlər. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, ümumi yığıncağın qərarı ilə müəyyən edilən hallar tam qanuni olmaqla sakinlərin çoxluğunun mənafeyinə uyğun həyata keçirilməkdədir. İş üzrə müəyyən olunmuş faktiki hallardan məlum olur ki, iddiaçılar tələblərini əsaslandıra biləcək mötəbər sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməmişlər.
33. Birinci instansiya məhkəməsi eyni zamanda qeyd etmişdir ki, mülki prosessual qanunvericiliyinə əsasən iddia üzrə iddiaçının tələbləri və cavabdehin etirazları bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nə zərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin və etirazın əsaslarının təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab etmişdir ki, sübutetmə üzrə vəzifələrin müəyyən edilməsi həm də iş üçün əhəmiyyət kəsb edən halların mötəbər aşkarlanmasının mümkünsüzlüyü halında hüquqi münasibətlərdə yaranan qeyri-müəyyənliyin aradan qaldırılması məqsədini daşıyır. Bununla belə, sübutların çatışmazlığı ilə bağlı işin halları barədə etibarlı qənaətlər mümkün olmadıqda, məhkəmə sübutların kifayətedici olmamasına və işin faktiki hallar ının müəyyən edilməməsinə istinadən qərarın çıxarılmasından yayına bilməz. Bu mənada, bir tərəfdən, qeyri-müəyyənliyin aradan qaldırılmasına, digər tərəfdən, müvafiq faktların mövcud olub-olmamasında məhkəmə mülahizəsinin məhdudlaşdırılmasına xidmət edən mexanizm qismində sübutetmə yükünün bölüşdürülməsi institutu çıxış edir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab etmişdir ki, irəli sürülmüş iddia tələbləri iddiaçıların formal və heç bir dəlilə, sübuta əsaslanmayan mülahizələrindən ibarət olduğundan, iddiaçıların iddiaları qanunla müəyyən olunmuş qaydada sübuta yetirilmədiyindən təmin edilə bilməz.
34. Birinci instansiya məhkəməsi eyni zamanda iddia tələblərin digər hissələrinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, iddia tələblərin digər hissələri birinci hissədən asılı olduğundan və birinci tələb ü zrə iddia göstərilənlərə əsasən rədd edildiyindən hesab etmişdir ki, prosessual qənaət prinsipini əsas götürərək iddia tələbləri digər hissələrdə də əsassız hesab olunmaqla təmin oluna bilməz.
35. Məhkəmə iddiaçı Cavabdeh1 MMC-nin cavabdeh İddiaçı12 qarşı “borcun tutulması və s.” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə bağlı mövqeyini onunla əsaslandırmışdır ki, qanunvericiliyin tələbinə əsasən mənzil-tikinti kooperativi tərəfindən yaşayış sahəsinin verildiyi andan mənzil-tikinti kooperativi üzvləri yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə, habelə kommunal xidmətlərə görə haqq ödəmək vəzifəsi daşıyırlar. Hazırkı işin hallarından görünür ki, mübahisəli binanın sakinləri tərəfindən mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyəti yaradılmamışdır və bina idarəedici təşkilat qismində iddiaçı tərəfi ndən idarə olunur. İdarəedici təşkilat tərəfindən idarə olunan çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri isə yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə haqları həmin idarəedici təşkilata ödəməlidirlər. Cavabdeh tərəfindən çoxmənzilli binaya xidmətlərin göstərilməsinə dair 01 avqust 2014-cü il tarixdə “Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında” müqavilə imzalanmış, lakin sonradan iddiaçı tərəfindən ödənişlər həyata keçirməmişdir. Cavabdeh xx.xx.2016-cı ilə qədər kommunal ödənişləri etmiş, bundan sonra isə ödənişlərin edilməsini dayandırmışdır. Odur ki, bir halda ki, iddiaçı tərəfindən faktiki xidmətlər göstərilmiş və binanın digər sakinləri kimi cavabdeh də həmin xidmətlərdən yararlanmışdır, belə olan halda həmin xidmətlərin haqqını ödəməli, lakin xx.xx.2020-ci ilədək yaranmış borcun tələ b etmə müddəti keçdiyindən eləcə də iddia müddəti tətbiq edilməklə yalnız xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2023-cü ilədək hesablanmış 1908 manat məbləğində borc tutulmalıdır. Cavabdehin etiraz kimi bildirdikləri hallar onun yararlandığı xidmətlərin haqqını ödəməkdən imtinasına əsas verən hal deyildir və haqlı tələbin rədd edilməsinə əsas vermir.
36. Birinci instansiya məhkəməsi iddiaçı Cavabdeh1 MMC-nin iddia tələbinin cavabdeh İddiaçı12 9720 manat məbləğində cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, həmin hissədə iddia tələbi qismən təmin edilməlidir.
37. Birinci instansiya məhkəməsi işin hallarını nəzərə alaraq, qeyd etmişdir ki, tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəz ərə alınır. Odur ki, Məhkəmə iddiaçının tələb etdiyi cərimə faizi tənasübsüz surətdə yüksək olduğunu hesab edərək, onu azaldıb 150 manat məbləğində müəyyən edir.
38. Məhkəmə iddia tələbinin “çoxmənzilli binanın sakinləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları üzrə qəbul edilmiş qərarlara müvafiq olaraq, xidmət haqqı məbləğinin hər bir kv.m üçün 0.40 manat müəyyən edildiyindən, yeni tariflərlə müqavilənin bağlanması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, həmin hissədə iddia tələbi əsassızdır. Belə ki, cavabdehi iradəsinə zidd olaraq onun üzərinə müqavilə bağlanması öhdəliyinin qoyulması mülki qanunvericiliyin müqavilələr azadlığı prinsipinə uyğun deyildir.
39. Məhkəmə iddia tələbinin “220 (iki yüz iyirmi) manat məbləğində vəkilə çəkilən xə rcin cavabdehdən tutulması” tələbi ilə bağlı qeyd etmişdir ki, iş materiallarından göründüyü kimi, iddiaçı tərəfindən 220 (iki yüz iyirmi) manat məbləğində vəkil xərci ödənilmişdir. Odur ki, iddiaçının həmin tələbi əsaslıdır və təmin olunmalıdır.
40. Məhkəmə iddia tələbi üzrə dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 134 manatın 81 manat hissəsinin İddiaçı12 tutularaq iddiaçı Cavabdeh1 MMC-nin xeyrinə ödənilməsi qənaətinə gəlmişdir.
41. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(006)348/2024 nömrəli qərardadına əsasən, mülki işin icraatına İddiaçı3 dair hissədə xitam verilmişdir.
42. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13, 29-cu, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1, 152.5, 324.3, 324.4, 373.2, 373.3, 462.1, 462.3, 467-ci, Azərbaycan Respubl ikası Mənzil Məcəlləsinin 119.1, 120.5, 135.1, 135.2, 136.2, 136.2.1, 137.1, 137.4, 137.6, 137.10, 138.5, 139.1, 141.2, 141.2.1, 142.1-ci, MPM-in 76.1, 77.1, 81, 89.3, 119.1, 121.1, 217.3 və 217.4-cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır. b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
43. İddiaçılar İddiaçı36, İddiaçı32, İddiaçı13, İddiaçı12, İddiaçı40, İddiaçı20 və İddiaçı22 nümayəndəsi (vəkili) Nümayəndə1 apellyasiya şikayəti verərək birinci instansiya məhkəməsinin qətnamənin ləğv edilməsi və iddia tələbinin təmin olunması, Cavabdeh1 MMC-nin iddia tələbinin isə rədd olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
44. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, qətnamənin nəticə hissəsində belə yazılıb: “cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “pul” tələbinə dair iddia tələbləri rədd edilsin”. Halbuki, iddiaçıların iddiasının pul tələbi hissəsi yalnız vəkil xərci və dövlət rüsumunun əvəzinin ödənilməsindən ibarətdir, yəni tələbin əsası deyil. Tələbin əsas hissəsi cavabdehlərin binadan çıxarılması və binanın idarəetməsindən kənarlaşdırılması, habelə cavabdehlər tərəfindən binaya dair bütün sənədlərin, açarların və idarəetmə ilə bağlı digər aidiyyəti əmlakın Azərbaycan Respublikası Maraqlı şəxsnə təhvil verilməsindən ibarətdir. Lakin hakim tələbin əsas hissəsinə münasibət bildirməmişdir. Halbuki, Mülki Prosessual Məcəllənin 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi və ya rədd edilməsi haqqında məhkəmənin hansı nəticəyə gəldiyi göstərilməlidir. Beləliklə, hakim iddia tələbinə etinasız münasib ət göstərərək qətnaməni natamam tərtib etmişdir. Bununla da qərəzli olduğunu bir daha göstərmişdir. Qətnamə Elektron Məhkəmə sistemində xx.xx.2024-cü il tarixdə yerləşdirilmişdir. Halbuki, Mülki Prosessual Məcəllənin 227-ci maddəsinə görə qətnamənin nəticə hissəsi elan edildikdən sonra əsaslandırılmış qətnamənin tərtib edilməsi 10 iş günü müddətinədək başa çatdırılmalıdır. Məhkəmənin qətnaməsi işdə iştirak edən şəxslərə tərtib edildikdən sonra 3 gün ərzində rəsmi qaydada verilməlidir. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə hakim qətnaməni tərtib etdikdən sonra onu elektron imzası ilə təsdiq etməklə 3 (üç) gün ərzində işdə iştirak edən şəxslərin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetlərində yerləşdirilməsini təmin edir. Beləlikl ə, qətnamə ən geci xx.xx.2024cü il tarixdə yerləşdirilməli idi. Hakim 8 gün gecikməyə yol vermişdir. Bununla da bir daha qərəzli olduğunu, işi uzatmaq niyyətini göstərmişdir. Qətnamə tamamilə əsassız, qərəzli və qanunsuzdur. Faktiki olaraq məhkəmə analoji iş üzrə qüvvəyə minmiş digər məhkəmə aktlarındakı mövqeyi tətbiq etməmək üçün yolverilməz fəndlərə və arqumentlərə əl atmışdır. Söhbət Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2023-cü il tarixli 2(103)-5310/2023 saylı qətnaməsi və Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2023-cü il tarixli 2(102)-2430/2023 saylı qərarından gedir. Cavabdehlərin binanı guya qanuni idarə etmələrinə dair əsas arqumenti budur: “Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən binanın bir hissəsinin Cavabdeh1 MMC, bir hissəsinin isə Cavabdeh2 MMC tərəfindən idarə olunması qanunidir. Belə ki, xx.xx.2023-cü il tarixdə ümumi yığıncaq keçirilmiş və qərar qəbul edilmişdir. Qərarda 294 sakindən 195 nəfəri A, B, C, D, E, F blokundan və 272 sakindən 158 nəfəri isə K, J, H və K blokundan Cavabdeh1 MMC və "xxxx" MMC-nin lehinə səs vermişlər. Bundan əlavə isə məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, qeyd edilən yaşayış kompleksində ayrı-ayrı Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-lər fəaliyyət göstərmir. Bu sonuncuların idarə etməsi, rəhbərləri, işçiləri eyni şəxslərdir. Yəni, qanunun mənasından çıxış etdikdə ayrı-ayrı idarəçilərin olmasının qadağan edilməsində əsas səbəb bina sakinləri ilə ayrı-ayrı idarəçi olduqca aralarında yarana biləcək ixtilafların qarşısının alınması durur. Bu halda isə Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC birgə fəaliyyət göstərmiş və özlərinin birgə ümumi yığıncağı ilə də müəyyən etmişlər.” Deməli, guya xx.xx.2023-cü il tarixdə binada qiyabi səsvermə keçirilmiş və 566 sahə mülkiyyətçisindən 353 nəfəri binanın cavabdehlər tərəfindən idarə olunmasının lehinə səs vermişdir. İmzaların həqiqi, yoxsa saxta olması məhkəmə tərəfindən araşdırılmayıb. Halbuki, buna ciddi şübhələr var və məhkəmənin diqqətinə də bu şübhələr çatırılmışdır. Bəzi imzaların saxta olması da bildirilmişdir. Konkret olaraq X112 və X168 imzaların onlara məxsus olmaması haqda yazılı müraciəti hakimə təqdim olunmuşdur. Eyni zamanda iddiaçılardan biri İddiaçı11 imzası (qərar və ərizəsi təqdim olunur) ona məxsus deyil (həmin iddiaçı sənədi sonradan gördüyü üçün müraciətini indi təqdim edirik). Ey ni zamanda X48 da imzasının ona məxsus olmadığı haqda məlumat var. Tam araşdırma aparılsaydı, təbii, başqa hallar da üzə çıxardı. Eyni zamanda hakimin diqqətinə çatdırılmışdır ki, qərarı imza etmiş mənzil mülkiyyətçilərinin xeyli hissəsi sadəcə aldadılmışdır. Onlara imzaladıqları sənədin mahiyyəti belə düzgün izah edilməmiş və yalan vədlər verilmişdir. Lakin imzaların həqiqi və ya saxta olması, yaxud kiminsə aldadılması hər bir halda iddianın təmin olunması kontekstində əhəmiyyət kəsb etmir. Çünki guya keçirilmiş yığıncağın “qərar”ının qanunun tələblərinə zidd olması barədə məhkəməyə kifayət qədər dəlil təqdim etmişlər. Lakin məhkəmə qərəzli mövqe nümayiş etdirərək dəlilərə məhəl qoymamışdır. Dəlilər bunlardır: 2.1. Qiyabi səsverməyə dair Mənzil Məcəlləsinin 46-cı maddəsinin ilk iki bənd ində deyilir: “Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarı iclas (gündəliyə daxil edilən məsələlərin müzakirəsi və səsə qoyulmuş məsələlər üzrə qərar qəbul edilməsi üçün həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin birgə əyani iştirakı) keçirilmədən qiyabi səsvermə - səsverməyə qoyulmuş məsələlər üzrə mülkiyyətçilərin qərarlarının yazılı formada çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi barədə məlumatda göstərilən yer və ya ünvana göndərilməsi yolu ilə keçirilə bilər. Qərarları onların təqdim edilməsi tarixinədək təqdim edilmiş çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri qiyabi səsvermə yolu ilə keçirilən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında iştirak etmiş hesab edilirlər.” Əvvəla, “qiyabi səsvermə - səsverməyə qoyul muş məsələlər üzrə mülkiyyətçilərin qərarlarının yazılı formada çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi barədə məlumatda göstərilən yer və ya ünvana göndərilməsi yolu ilə keçirilə bilər”. Hanı həmin məlumat? Onu kim gönərmişdi, yəni təşəbbüskar kim idi? Harada yerləşdirilib? Sahə mülkiyyətçilərinə necə çatdırılıb? Qərarlar hara göndərilməli idi? Bu sualların cavabı təqdim edilən sənədlərdə yoxdur. Maddədə həmçinin deyilir ki, “Qərarları onların təqdim edilməsi tarixinədək təqdim edilmiş çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri qiyabi səsvermə yolu ilə keçirilən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında iştirak etmiş hesab edilirlər.” Hansı tarixdən söhbət gedir? Harada əksini tapıb? Məlumat yoxdur. Yalnız o məlumdur ki, qiyabi səsverm ə formasında keçirilən ümumi yığıncağın nəticələrinə dair Qərar 28 fevral 2023-cü il tarixlidir. Lakin bəzi sahə mülkiyyətçilərinin qərarları həmin tarixdən sonra imzalanıb və ya tarix ümumiyyətlə göstərilməyib. Məsələn: 1) 180-cı mənzil üzrə Hüseynova Nigar – 11 mart; 2) 246-cı mənzil üzrə Orucov Nicat – yoxdur; 3) 112-ci mənzil üzrə Cəfərova Aytən – 4 mart; 4) 7-ci mənzil üzrə Şahbazov Telman – 4 mart; 5) 174-cü mənzil üzrə Bayramova Məhbubə – 1 may; 6) 275-ci mənzil üzrə Vahabzadə Səbinə – 1 aprel; 7) 225-ci mənzil üzrə Hüseynova Səadət – 15 aprel; 8) 148-ci mənzil üzrə Ağasiyev Bəhruz – 22 aprel; 9) 129-cu mənzil üzrə Nəsibov Zahid – 1 aprel; 10) 179-cu mənzil Fərəcullayev Cahangir – 1 iyul; 11) 195-ci mənzil üzrə Behbudova Ziba – 1 iyul və s. Başqa sözlə, yekun qərarda saxtakarlıq edi lib. Bu şəxslərin səsi orada nəzərə alına bilməzdi. Amma alınıb, məhkəmə də bu səsləri tanıyıb. 2.2. Yekun qərarı iclasın sədri və katibi, habelə hansısa 6 üzv imzalayıb. Əvvəla, hansı iclas? İclas olmayıb axı. Qiyabi ümumi yığıncaq olub guya. Onun sədri və katibi necə müəyyən olunub? Axı mənzil mülkiyyətçilərinin hər birinin guya imzaladığı qərarlarda sədr və katib haqda heç nə deyilmir. Digər 6 üzv kimdir? Nəyin üzvüdürlər? Onlar kim seçdi və təyin etdi? Tam cəfəngiyatdır və sənədin qanunsuz və saxta olduğunu bir daha təsdiqləyir! 2.3. Qərarın məzmunu 5 bənddən ibarətdir. 1) Və yalnız 1-ci bənd normal və qanuna uyğundur. Orada binanın idarəetmə üsulu müəyyən olunur – idarəedici təşkilat tərəfindən. Fikir verin, təşkilat sözü tək halda istifadə olunur. Bu da Mənzil Məcəlləsinin 141.10-cu maddəsinə uyğundur: çoxmənzilli bina yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilər. 2) Lakin 2-3-cü bəndlər qanunun tələbinə və elə qərarın 1-ci bəndinə ziddir. Orada bir yox, iki idarəedici təşkilatdan, yəni cavabdehlərdən söhbət gedir. Sadəcə blokları bölüblər. Deməli, bu bəndlər etibarsızdır və cavabdehlər hər bir halda idarəedici təşkilat deyilər. Qətnamədə buna belə haqq qazandırılır: “yaşayış kompleksində ayrı-ayrı Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-lər fəaliyyət göstərmir. Bu sonuncuların idarəetməsi, rəhbərləri, işçiləri eyni şəxslərdir. Yəni, qanunun mənasından çıxış etdikdə ayrı-ayrı idarəçilərin olmasının qadağan edilməsində əsas səbəb bina sakinləri ilə ayrı-ayrı idarəçi olduqca aralarında yarana biləcək ixtilafların qarşısının alınması durur. Bu halda isə Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC birgə fəaliyyət göstərmiş və özlərinin birgə ümumi yığıncağı ilə də müəyyən etmişlər”. Bu arqumenti nəinki hüquq, qanun, sağlam məntiq və orta məktəb şagirdlərinə tədris olunan riyaziyyat, hətta bağça uşaqlarına bəlli olan sadə arifmetika baxımından da başa düşmək mümkün deyil. Axı iki şəxs necə bir şəxs ola bilər? Hələ onu demirik ki, böyük ehtimalla cavabdehlər bu modeli vergidən yayınmaq (vergi üstünlüyü əldə etmək) üçün tətbiq edib. Məhkəmədə məsələnin mahiyyətinə varmadan, bu şübhəli (Mənzil Məcəlləsi baxımından qanunsuz) modelə haqq qazandırıb. Digər tərəfdən, qətnamədə deyilir ki, cavabdehlərin “idarə etməsi, rəhbərləri, işçiləri eyni şəxslərdir”. İdarəetməsi eyni şəxslərdir nə deməkdir axı? Həm də məlum olmadı ki, cavabdehlərin iştirakçıları (təsisçiləri) kiml ərdir? Hakim iki hüquqi şəxsi eyni şəxs adlandırır, amma onların sahiblərinin kim olması məsələsini qeyd etmir. Halbuki, iddiaçılar yazılı vəsatət verərək cavabdehlərin nizamnaməsi və kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət reyestrindən çıxarışlarının təqdim olunmasını xahiş etmişlər. Lakin Hakim vəsatəti təmin etməmişdir ki, guya iddia tələbinə aidiyyəti yoxdur. Beləliklə də, nə cavabdehlərin iştirakçıları, nə nizamnamələri (hüquq qabiliyyətləri) onlara və hakimə məlum olmamışdır. Amma bu, qətnamədə cavabdehlərin eyni şəxs olmasını vurğulamağa mane olmadı. 3) 4-cü bənddə binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakın saxlanması, cari və əsaslı təmir üzrə xidmət və işlərə görə, eləcə də kommunal xidmətlərə görə aylıq haqq müəyyən olunur: köçürülmə yolu ilə mənzil almış mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m. üzrə 25 qəpik, digər mülkiyyətçilər üçün isə 40 qəpik. Burada fərqli məbləğlərin müəyyən edilməsi Mənzil Məcəlləsinin mütənasiblik haqda maddələrinə ziddir. ” Beləliklə, 4-cü bənd də etibarsızdır. 4) Nəhayət, qərarın 5-ci bəndində deyilir: Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC arasında göstərilən şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin mülkiyyətçilərlə bağlanması təmin edilsin”. Göründüyü kimi, burada yalnız kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin bağlanmasından söhbət gedir. Halbuki, Mənzil Məcəlləsinin çoxsaylı müddəalarına (məsələn, 142.3.2-ci maddə) əsasən həmin müqavilə “çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi” adlanır və orada o cümlədən aşağıdakılar göstərilməlidir: çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanması və təmiri üzrə xidmət və işlərin siyahısı, bu siya hıya dəyişiklik edilməsi qaydası, habelə idarəedici təşkilatın göstərdiyi kommunal xidmətlərin siyahısı. Yəni əsas binanın ümumi əmlakının saxlanması və təmiri üzrə xidmət və işləridir, kommunal xidmətləri isə ikinci dərəcəlidir. Yeri gəlmişkən, bağlanmış müqavilələrdə kommunal xidmətlərin siyahısı yoxdur (ümumiyyətlə, orada pozuntu çoxdur: məsələn, müddətsiz bağlanıb və s.; sadəcə cavabdehlər həmin müqavilələri təqdim etməyib və onlara istinad etmir deyə iddiaçılar da onların üzərində durmağa lüzum görməmiṣlər). Hər bir halda müqavilənin adı natamam (yalnız kommunal xidmətlər) olduğu üçün qərarın 5-ci bəndi də qanuna ziddir və hüquqi qüvvəsi yoxdur. Qeyd edildiyi kimi, yekun qərar guya təxmini 353 sahə mülkiyyətçisinin imzaladığı qərarlara əsaslanır. Həmin qərarların da bəndləri ümumi qər arla oxşardır. Deməli, analoji iradlar ora da aiddir. Amma fərqlər də var. Odur ki, həmin vərəqlərdə aşağıdakılar qeyd olunur. Əvvəla, Mənzil Məcəlləsinin 46.3-cü maddəsinə görə qiyabi səsvermə əsnasında səsə qoyulmuş məsələlər üzrə mülkiyyətçinin qərarında o cümlədən müvafiq çoxmənzilli binada sahəyə səsvermədə iştirak edən şəxsin mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən sənəd haqqında məlumat göstərilməlidir. Lakin təqdim edilmiş qərarlarda bu məlumat yoxdur. Deməli, hər bir halda təqdim edilmiş bu vərəqlər etibarsızdır. Boş kağız parçasıdır! Digər tərəfdən, hər sahə mülkiyyətçisi öz qərarında yalnız bir neçə blokun idarə edilməsi üsuluna münasibət bildirərək cavabdehlərdən birini idarəedici təşkilat kimi göstərib. Halbuki, Mənzil Məcəlləsinə (35-ci maddə) görə hər bir sahə mülkiyyətçisinin büt ün binanın ümumi mülkiyyətində payçıdır. Bütövlükdə bütün binanın müqəddəratını həll etməlidir. Məcəllədə separatçılığa yol verilmir. Beləliklə, bu qərarlar bu baxımdan da qanunsuz və qüsurludur. Məhkəmənin digər arqumenti ümumiyyətlə hüquqi deyil: “Bundan əlavə isə həmçinin məhkəmə qeyd edir ki, mülki iş materiallarına əsasən müəyyən edilmişdir ki, iddiaçılar həmin yaşayış kompleksində yaşasalar da, bunlar həmin sakinlərin çox az sayda hissəsini təşkil etmişlər. Bunun əksinə olaraq kompleksin 400-ə yaxın sakinləri hazırda onlara Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC tərəfindən xidmətin göstərilməsindən məmnun qaldıqlarını və idarəçiliyin sonuncular tərəfindən davam etdirilməsini təkid etmişlər. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, ümumi yığıncağın qərarı ilə müəyyən edilən hallar tam qanuni olmaql a sakinlərin çoxluğunun mənafeyinə uyğun həyata keçirilməkdədir.” Əvvəla, kimin azlıqda, kimin isə çoxluqda olduğunu məhkəmə dəqiq bilə bilməz. Hakimin bu yanaşması qərəzli olduğundan xəbər verir. Mənzil Məcəlləsinə görə çoxluğun iradəsi qanuna uyğun şəkildə keçirilmiş və rəsmiləşdirilmiş ümumi yığıncağın qərarında təsbit olunmalıdır. Belə qərar isə yoxdur. İdarəedici təşkilatın məhz ümumi yığıncaqda təyin edilməsi qanunda həmçinin ona görə nəzərdə tutulmuşdur ki, onun fəaliyyətinə nəzarət də kollektiv olsun. Əks halda, sahə mülkiyyətçiləri ondan narazı olduqda nə etməlidir? Bir-bir idarəedici təşkilata qarşı məhkəmədə iddia qaldırmalıdırlar? İdarəedici təşkilat da gəlib məhkəmədə deyəcək ki (bizim iş üzrə dediyi kimi), hamı razıdır işimizdən, bircə siz narazısız. Deməli, bu halda narazı o lan sahə mülkiyyətçisi onunla fərdi bağlanmış müqaviləyə birtərəfli qaydada xitam da verə bilməz? Digər tərəfdən, elə məhkəmə prosesində cavabdehlərə guya dəstək verən mənzil mülkiyyətçiləri belə məsələnin mahiyyətindən bixəbər olduqlarını nümayiş etdirdilər. Belə ki, məsələn qətnamənin 14-cü bəndində birinci iddia üzrə mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs X49 iclasda verdiyi ifadə qeyd olunmuşdur. Lakin tam şəkildə yox. Belə ki, iddiaçıların vəkili Nümayəndə1 Hüseynovaya iki sual verdi, xanım da onlara cavab verdi. Amma hakim bir daha qərəzliliyini göstərərək qətnamədə bu məqamı əks etdirməyib. Belə ki, birinci sual ondan ibarət idi ki, konkret olaraq Hüseynovanın yaşadığı bloku hansı cavabdeh idarə edir. Hüseynova cavab verdi ki, bilmir. İkinci sual isə o ndan ibarət idi ki, cavabdehlər binanın idarə olunması ilə bağlı hesabat verirmi. Hüseynova cavab verdi ki, xeyr, vermir. Bir sözlə, hətta məhkəməyə cavabdehlərə dəstək olmaq üçün gəlmiş mənzil mülkiyyətçisi cavabdehlərin binanı qanunsuz idarə etmələrini faktiki təsdiqlədi. Amma qətnamədə bu məqam öz əksini tapmamışdır. Məhkəmənin ən təəccüblü arqumenti isə budur: “İş üzrə müəyyən olunmuş faktiki hallardan məlum olur ki, iddiaçılar tələblərini əsaslandıra biləcək mötəbər sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməmişlər.” Əslində, iddiaçıların vəkili Nümayəndə1 tələblərini əsaslandıran yazılı izahatı təqdim etmişdi. Orada bütün sübutlar var və bu şikayətdə də öz əksini tapıb. Sadəcə hakim həmin sübutları görmək istəmədi. Çünki aşkar qərəzli idi. Cavabdeh1 MMC-nin İddiaçı12 qarşı tələbi ilə bağlı məhkəmənin mövqeyi də qanunsuz və aşkar qərəzlidir: “Göründüyü kimi cavabdeh tərəfindən çoxmənzilli binaya xidmətlərin göstərilməsinə dair 01 avqust 2014-cü il tarixdə “Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında” müqavilə imzalanmış, lakin sonradan iddiaçı tərəfindən ödənişlər həyata keçirməmişdir. Cavabdeh xx.xx.2016-cı ilə qədər kommunal ödənişləri etmiş, bundan sonra isə ödənişlərin edilməsini dayandırmışdır. Odur ki, bir halda ki, iddiaçı tərəfindən faktiki xidmətlər göstərilmiş və binanın digər sakinləri kimi cavabdeh də həmin xidmətlərdən yararlanmışdır, belə olan halda həmin xidmətlərin haqqını ödəməli, lakin xx.xx.2020-ci ilədək yaranmış borcun tələb etmə müddəti keçdiyindən eləcə də iddia müddəti tətbiq edilməklə yalnız xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2023-cü ilədək hesablanmış 1908 man at məbləğində borc tutulmalıdır. Məhkəmə iddia tələbinin “çoxmənzilli binanın sakinləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları üzrə qəbul edilmiş qərarlara müvafiq olaraq, xidmət haqqı məbləğinin hər bir kv.m üçün 0.40 manat müəyyən edildiyindən, yeni tariflərlə müqavilənin bağlanması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, həmin hissədə iddia tələbi əsassızdır. Belə ki, cavabdehi iradəsinə zidd olaraq onun üzərinə müqavilə bağlanması öhdəliyinin qoyulması mülki qanunvericiliyin müqavilələr azadlığı prinsipinə uyğun deyildir”. Əvvəla, qeyd edildiyi kimi, Cavabdeh1 MMC binanı qanunsuz idarə edir. Buna görə də, heç bir ödəniş tələb edə bilməz. Digər tərəfdən, qətnamədəki “bir halda ki, iddiaçı tərəfindən faktiki xidmətlər göstərilmiş və bina nın digər sakinləri kimi cavabdeh də həmin xidmətlərdən yararlanmışdır” ifadəsinin heç bir sübutu yoxdur. Cavabdehlər ümumiyyətlə xidmət göstərmələri və həmin xidmətlərə görə qiymətin hansı əsasla formalaşdığı haqda heç bir sübut təqdim etməyiblər. Vergi hesabatlarını təqdim etməkdən belə yayındılar. Hakim də həmin hesabatların əldə edilməsinə dair sorğunun verilməsi haqda iddiaçıların vəsatətini təmin etməmişdir. Cavabdehlər özlərini idarəedici təşkilat hesab etsə də, Mənzil Məcəlləsinin 142.13-cü maddəsinə zidd olaraq sahə mülkiyyətçilərinə heç bir hesabat da təqdim etməyib. Məhkəməyə də həmin hesabatların təqdim etmədi. Qətnamədəki “yalnız xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2023-cü ilədək hesablanmış 1908 manat məbləğində borc tutulmalıdır” ifadəsi isə hakimin qərəzli olmasını bir daha təsdiq edir. Çünki qətnamənin 42-43-cü bəndlərində məhkəmə cavabdehlərin binanı guya qanuni idarə etmələrini xx.xx.2023-cü il tarixdə guya keçirilmiş ümumi yığıncağın qərarı ilə əsaslandırır. Deməli, ən azı həmin tarixədək cavabdehlər binanı qanunsuz idarə edib və ondan əvvəlki dövr üzrə ödəniş tələb edə bilməzlər. Bu barədə birmənalı mövqe Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2023-cü il tarixli 2(102)-2430/2023 saylı Qərarının (analoji iş üzrə) 6571-ci bəndlərində təsbit olunmuş, o cümlədən vurğulanmışdır: “iddiaçının yalnız qanuni hüquq və mənafelərinin məhkəmə müdafiəsinə təminat verilir, iddiaçının hüququ olduğunu ehtimal etdiyi və pozulduğuna istinad etdiyi, lakin qanuni əsası olmayan tələblərin məhkəmə tərəfindən təmin edilməsi istisna edilir”. Nəhayət, İddiaçı12 münasibətdə Cavabdeh1 MMC ilə müqavilənin bağlanması tələbinin təmin olunmaması hakimin qanunsuz və qərəzli qətnamə çıxardığını dolayısı ilə təsdiq edir. Çünki cavabdehlər həqiqətən də binanı qanuni idarə edirlərsə, mənzil mülkiyyətçiləri onlarla müqavilə bağlamalıdır. Belə ki, Mənzil Məcəlləsinin 142.1-ci maddəsində deyilir: “Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi yazılı formada tərəflərin imzaladığı bir sənədin tərtib edilməsi yolu ilə bağlanılır. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı tərəfindən idarəedici təşkilat seçilərkən, həmin binanın hər bir sahə mülkiyyətçisi ilə ümumi yığıncağın qərarında göstərilən şərtlərlə və bu Məcəllənin 141-1.2-ci maddəsi nəzərə alınmaqla idarəetmə müqaviləsi bağlanılır”. Hakimin qərəzli olmasına ən bariz nümunə guya iddia tələbinə aidiyyəti olmadığ ı üçün vəsatətin təmin olunmamasıdır. Vəsatətdə aşağıdakıların təqdim olunmasını istəmişlər: Cavabdehlərin nizamnaməsi və kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət reyestrindən çıxarışları təqdim olunmalıdır. Ən azı hüquq subyekti kimi onların hüquq qabiliyyəti və təmsilçilik məsələsini müəyyən etmək üçün; bütün illər üzrə cavabdehlərin illik və rüblük vergi hesabatları. Belə ki, cavabdehlər iddia edir ki, binanın sahə mülkiyyətçilərinin əksəriyyəti onlara xidmət haqqı ödəyir. Bunun müqabilində də guya binaya xidmət edirlər. Deməli, bütün bu gəlir və xərclər onların vergi orqanına təqdim etdikləri ilik və rüblük hesabatlarda (bəyannamələrdə) əks olunub. Bunların həqiqətə uyğun olmasını müəyyən etmək üçün binaya xidmət etdiyi bütün illər üzrə illik və rüblük hesabatlar təqdim olunmalıdır. Binanı n ümumi mülkiyyətdə olan sahələrinin (ümumi əmlakın) siyahısı. Cavabdehlər binanın idarəçi təşkilatı olduqlarını iddia edirlər. Deməli, binanın ümumi mülkiyyətdə olan sahələrini (ümumi əmlakı) idarə edir. Lakin həmin sahələrin nədən ibarət olduğunu cavabdehlər heç yerdə qeyd etmir. Halbuki, idarəçi ilk növbədə səlahiyyəti hüdudlarını vurğulamalıdır. Mənzil Məcəlləsinin 35-ci maddəsində ümumi əmlakın dairəsi təsbit edilib. Məcəllənin 142.3.1-ci maddəsinə əsasən barəsində idarəetmənin həyata keçirildiyi çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının tərkibi çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsində təsbit olunmalıdır. Konkret olaraq binada bu hansı əmlakdır? Liftlər, çardaq, zirzəmi, torpaq sahəsi (o cümlədən avtodayanacaq üzrə) və s.? Nə? Cavabdeh nəinki onları sadalamalı, həmçinin həmin əmlaka dair təsdiqedici (hüquq müəyyənedici) sənədləri təqdim etməlidir. Məsələn, zirzəmi, çardaq və torpaq sahəsində dair daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən müvafiq çıxarışları və s. Əks halda, sual yaranır ki, nəyi idarə edir, nəyə görə pul yığır və pul tələb edir və s.? Yekunda cavabdehlər qeyd edilən sənədləri təqdim etmədiyi təqdirdə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinə (Dövlət Vergi Xidmətinə və Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə) sorğu verilərək cavabdehlərin müvafiq hesabatlarının (bəyannamələrinin) və binanın ümumi əmlakına dair sənədlərin təqdim edilməsini xahiş etmişdik. Lakin hakim vəsatəti təmin etməmişdir. Bununla iş üçün mühüm olan sübutların toplanılmasına mane oldu. Yəni cavabdehlərin hüquq qabiliyyətinin, binada fəaliyyət predmetinin (hüdudlarının) və real fəali yyətinin həcminin (yığdığı ödənişlərin) müəyyən olunmasına imkan vermədi. Konstitusiyanın cavabdehlər tərəfindən kobud şəkildə pozulmuşdur. Qanunla nəzərdə tutulmuş hüquqi əsası olmadan cavabdehlər binanı idarə edərək, faktiki olaraq, onu zəbt edərək iddiaçıların həm təkbaşına mülkiyyətində olan mənzillərindən istifadə hüququnu, həm də ümumi mülkiyyətində olan bina sahələrinə sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqlarını pozmuşdur. Lakin qətnamədə ümumiyyətlə iddiaçıların mülkiyyət hüququnun pozulmasına qiymət verilməmişdir. Mənzil Məcəlləsinin 43-cü maddəsinə görə çoxmənzilli binanın idarəetmə orqanı binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağıdır. Onun səlahiyyətlərinə aşağıdakılar aiddir: - çoxmənzilli binanın yenidən qurulması (o cümlədən onun genişləndirilməsi və ya üstünün tikilib artırılması), təsərrüfat tikililərinin və digər bina, tikili və qurğuların inşa edilməsi, çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının təmiri haqqında qərar qəbul etmək; -çoxmənzilli binanın yerləşdiyi torpaq sahəsindən istifadə hədləri haqqında, o cümlədən ondan istifadəyə məhdudiyyətlər tətbiq edilməsi haqqında qərar qəbul etmək; - çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının istifadəyə verilməsi haqqında qərar qəbul etmək; - çoxmənzilli binanın idarəetmə üsulunu seçmək; -MM ilə çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər məsələlər. Binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı bir dəfə də olsun qanunvericiliyə uyğun çağırılmayıb və keçirilməyib. Bina üzrə nə müqavilə bağlanmış, nə idarəedici təşkilat seçilib, nə də kimsə sakinlərə (sahə mülkiyyətçil ərinə) hesabat təqdim edir. Cavabdehlərin hərəkətləri iddiaçıların mülkiyyət hüququna qanunsuz müdaxilədir, mülkiyyətə qəsd və maneələrdir. Cavabdehlərin bəzi sahə mülkiyyətçiləri ilə bağladığı müqavilələr etibarsızdır. Belə ki, Mülki Məcəllənin 337.1-ci maddəsinə görə həmin Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Mülki Məcəllənin 226-237-ci maddələrinə görə isə yaşayış binasının idarə edilməsi qaydası kifayət qədər dolğun əksini tapmışdır. Bütün səlahiyyətlər ümumi yığıncağa mənsubdur. Bundan başqa, Mülki Məcəllənin 355.1ci maddəsinə əsasən belə müqavilə üçüncü şəxsin razılığından asılı olan əqddir. Bu da ümumi yığıncaqdır. Məcəllənin 236.1-ci maddəsinə görə yaşayış binasının tərkib hissələri mülkiyyətçilərinin yığıncağı öz adından iddia qaldıra və icran ı tələb edə bilər, əşyanın olduğu yer üzrə cavabdeh ola bilər.
45. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-396/2025 nömrəli, 08 aprel 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər – S.R.Səlimova (sədrlik edən və məruzəçi), A.Ə.İsgəndərov və M.Ə.Rüstəmli) apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
46. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı binanın idarəetmə orqanı olub, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi üsulunu seçmək hüququna malikdir. İdarəetmə üsulunun seçilməsi barədə ümumi yığıncağın qərarı binanın bütün sahə mülkiyyətçiləri üçün məcburidir. Tədqiq olunan sübutlardan müəyyən olunmuşdur ki, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin sahə mülkiyyətç ilərinin qiyabi səsvermə formasında keçirilən ümumi yığıncağının nəticələrinə dair 28 fevral 2023- cü il tarixli qərarına əsasən, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilməsinin müəyyən edilməsi, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin A, B, C, D, E və F saylı bloklarının idarə edilməsinin "xxxx" MMC-yə, ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin K, J, H və G saylı bloklarının idarə edilməsinin Cavabdeh2 MMC-yə həvalə olunması, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakın saxlanması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə, eləcə də kommunal xidmətlərə görə aylıq haqqın köçürülmə yolu ilə mənzil almış mülkiyyətçilər üçün hər 1 kv.m mənzil sahəsinə görə 0.25 manat, digər mənzil mülkiyyətçiləri üçün hər bir kv.m mənzil sah əsinə görə 0.40 manat miqdarında müəyyən edilməsi, Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC arasında göstərilən şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin mülkiyyətçilərlə bağlanmasının təmin edilməsi qərara alınmışdır.
47. Qərardan daha sonra müəyyən olunmuşdur ki, iclasın katibi X345 məlumat verərək, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 43, 44, 46-cı maddələrinə müvafiq olaraq, çoxmənzilli binanın sahə mükiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsinə dair verilmiş, binaların bütün girişlərində yerləşdirilmiş, xx.xx.2023-cü il tarixli elandan mülkiyyətçilərin çoxu ünvan 5 ünvanının B blokunun altında yerləşən idarəetmə həyata keçirilən qeyri-yaşayış sahəsində qiyabi səsvermədə iştirak etməklə qəbul etdikləri qərarları imzalayaraq təqdim etdiklərini, mülkiyyətçilərdən A, B, C, D, E və F saylı bloklarda yaşayanlardan 294 mülkiyyətçidən 195 nəfəri, K, J, H və G saylı bloklarda yaşayanlardan 272 mülkiyyətçidən 158 nəfəri ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilməsinin qaydasının müəyyən edilməsinin; ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin A, B, C, D, E və F saylı blokların idarə edilməsinin hazırda idarəedici təşkilat kimi fəaliyyət göstərən Cavabdeh1 MMC-yə həvalə olunmasının; ünvan 5 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksinin K, J, H və G saylı blokların idarə edilməsinin hazırda idarəedici təşkilat kimi fəaliyyət göstərən "xxxx" MMC-yə həvalə olunmasının; çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakının saxlanması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə, eləcə də, kommunal xidmətlərə görə aylıq haq qın köçürülmə yolu ilə mənzil almış mülkiyyətçilər üçün hər 1 (bir) kv.m mənzil sahəsinə görə 0.25 manat, digər mənzil mülkiyyətçiləri üçün hər 1 (bir) kv.m sahəsinə görə 0.40 manat miqdarında müəyyən edilməsinin; Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC arasında göstərilən şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin bağlanması öhdəliyinin götürülməsinin lehinə səs verdiklərini, ümumi yığıncağın sədri Elşad Quliyev isə mülkiyyətçilərin səs vermə sayının 50%-dən yuxarı olduğunu bildirmişdir.
48. Mülki işin materiallarında olan ərizələrdən, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş çıxarışlardan və qərarlardan görünür ki, X164, X113, X28, X346, X78, X169, X50, X79, X170, X347, X348, X80, X51, X208, X288, X114, X52, X29, X171, X153, X289, X228, X8, X290, X172, X291, X77, X53, X349, X292, X16, X151 qızı, X115, X293, X17, X81, X350, X116, X117, X227, X173, X229, X174, X175, X24, X82, X351, X76, X456, X2, X176, X294, X230, X408, X345, X352, X77, X231, X118, X83, X353, İddiaçı33, X232, X18, X233, X354, X177, X234, X235, X178, X84, X85, X169, X86, X231, X327, X54, X179, X236, X1, X237, X87, X355, X356, X55, X238, X239, X295, X119, X120, X44, X121, X296, X357, X180, X240, X30, X297, X9, Əkbərova Dəfinə, X122, X31, X181, X5, X32, İddiaçı35 Oqtay oğlu, Ali Şimşek, X123, X298, X88, X358, X124, X125, X241, X126, X359, X242, X19, Musayev Rüfət, X360, X20, X182, X431, X243, X183, X244, X299, X245, X184, İzmayılova Sevinc, X408, X127, X56, X246, X128, X185, X129, X300, X409, X130, X27, X131, X186, X57, X58, X132, X59, X133, X60, X187, X61, X33, X361, Hüseynova Elmira, X78, X236, Əsədova Maral, X121, X247, Məmmədova Tamilla, X248, X89, X62, X352, X456, X297, X301, X243, X134, X188, X410, X135, X10, X302, X90, X249, X159, X26, X34, X45, X215, X21, X303, X35, X63, Əliyev Vahid, Əliyev Zamiq, Axundova (Şirəliyeva) Qəmər Afət qızı, X189, X250, X353, X91, X348, X247, X190, X56, X304, X104, X6, X88, X191, X64, X192, X239, X51, X136, X137, X92, X20, X232, X251, X36, X231, X252, X253, X93, X37, X135, X138, X38, X193, X3, Qaçay-zadə Hafiz Tofiq oğlu, X65, X194, X254, X299, X345, X290, X124, X195, X255, X22, X231, X77, X256, X184, X23, X362, X94, X257, X95, X19, X39, X253, X196, X193, X305, X306, X139, X4, X258, X237, X259, X197, X363, X114, X96, X140, X181, X235, X97, X198, Güzeloğulları Soner, X115, X183, X141, X142, X87, X199, X40, X200, X41, X128, X7, X143, X11, X144, X66, X132, X260, X98, X201, X307, X153, X307, X357, X145, X411, X171, X308, X248, X90, X99, X226, X12, X261, X35, X146, X42, X13, X187, X67, X202, X43, X68, X147, X262, X203, X295, X355, X204, X225, X412, X408, X238, X69, X174, X309, X70, X245, X298, X179, X301, X310, X111, X166, X77, X21, X343, X342, X227, X76, X205, X226, X164, X75, X110, X27, X100, X364, X71, X148, İgor Alaskerov, X149, X311, X312, X81, X365, X354, X313, X300, X150, X163, X176 və X196 Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə ünvanladıqları ərizələrdə hazırda Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən binanın mülkiyyətçiləri olduqlarını, binanın bir hissəsinin idarə olunmasının Cavabdeh1 MMC-yə, bir hissəsinin idarə olunmasının isə Cavabdeh2 MMC-yə həvalə edilməsini, binanın idarə edilməsi üsulunun onlar tərəflərindən seçilməsini bildirmişlər. Göründüyü kimi Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən yaşayış kompleksi olan binanın bir hissəsinin Cavabdeh1 MMC, bir hissəsinin isə Cavabdeh2 MMC tərəfindən idarə olunması, yaşayış kompleksində kommunal xidmətlərə görə aylıq haqqın köçürülmə yolu ilə mənzil almış mülkiyyətçilər üçün hər 1 (bir) kv.m mənzil sahəsinə görə 0.25 manat, digər mənzil mülkiyyətçiləri üçün hər 1 (bir) kv.m sahəsinə görə 0.40 manat miqdarında müəyyən edilməsi barədə qərarı yaşayış kompleksinin sahə mülkiyyətçilərinin səs çoxluğu ilə qiyabi səsvermə formasında keçirilən ümumi yığıncağında qəbul etmişlər. Bu isə birinci iddia ərizəsi üzrə iddiaçıların qeyd etdikləri kimi yaşayış kompleksinin qanunsuz deyil, çoxmənzilli binanın ümum i yığıncağının xx.xx.2023-cü il tarixdə keçirilmiş iclasında qəbul edilmiş qərarı əsasında təsisçisi və qanuni nümayəndəsi eyni şəxs yəni, İ.K.Həsənov olan Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC tərəfindən idarə olunur. Belə ki, istinad olunan qərara əsasən 294 sakindən 195 nəfəri A, B, C, D, E, F blokundan, 272 sakindən 158 nəfəri isə K, J, H və K blokundan Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-nin lehinə səs vermişlər.
49. Qətnamədən apellyasiya şikayəti vermiş birinci iddia ərizəsi üzrə iddiaçılar qeyd olunan yaşayış kompleksində yerləşən mənzillərin mülkiyyətçiləri olsalar da bina mülkiyyətçilərinin az sayda hissəsini təşkil edirlər. Yaşayış kompleksinin 566 nəfərdən ibarət mülkiyyətçilərinin böyük əksəriyyəti isə onlara Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC tərəfindən göstərilən xidmətin keyfiyyətindən nəi nki razıdırlar, hətta idarəçiliyin sonuncular tərəfindən davam etdirilməsini birinci instansiya məhkəməsinə təqdim etdikləri ərizələrində təkid etdiklərini bildirmişlər. Bu fakt isə ümumi yığıncağın qərarı ilə müəyyən edilən halların tam qanuni olmaqla yaşayış kompleksinin mülkiyyətçilərinin çoxluğunun iradə ifadəsinin nəticəsi olmaqla onların mənafeyinə uyğun həyata keçirilməsini təsdiq edir.
50. Kollegiya qeyd etmişdir ki, bütün mülkiyyətçilərin hüquqları eyni bərabərdə müdafiə edilir. Mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində ö z mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın (MM-in 152.5, 153.4-cü maddələri).
51. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iddia tələblərində istinad etdikləri halları ilk növbədə sübut etmək vəzifəsi daşıyan iddiaçılar yaşadıqları binanın Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC” tərəfindən qanunsuz olaraq idarə olunmasını, faktiki olaraq bir şəxs olan, iki hüquqi şəxs tərəfindən binanın idarə edilməsi mənfəət vergisinin ödənilməsindən yayınmaq və sadələşdirilmiş vergi ödəmək məqsədi güdməsini, bina üzrə idarəetmə üsulunun indiyədək müəyyən olunmadığını, mənzil mülkiyyətçiləri tərəfindən binanın cavabdehlərin idarəçiliyinə verilməsi haqda qərar qəbul edilməd iyini, buna görə də müqavilələrin etibarsız olmasını, cavabdehlərin binadakı fəaliyyətinin qanunsuz olması səbəbindən oradan çıxarılmaqla binanın idarəetməsindən kənarlaşdırılmalarını, cavabdehlərin hərəkətlərinin iddiaçıların mülkiyyət hüququna qanunsuz müdaxilə, mülkiyyətə qəsd və maneə olmasını bildirsələr də bu halları təsdiq edə biləcək mötəbər, təkzib olunmaz sübutlarını məhkəməyə təqdim edə bilməmiş, əksinə araşdırma zamanı yaşayış kompleksinin mülkiyyətçilərinin çoxluğunun iradə ifadəsinin nəticəsi olmaqla qəbul edilən qərarlar əsasında idarə olunması faktı öz təsdiqini tapmışdır.
52. Kollegiya imzaların saxta olması, qərarı imza etmiş mənzil mülkiyyətçilərinin xeyli hissəsinin aldadılması, onlara vədlər verilməsi, qiyabi səsverməyə dair mənzil qanunvericiliyinin tələblərinin pozul ması, bəzi sahə mülkiyyətçilərinin qərarlarının sonradan imzalanması, yekun qərarda saxtakarlıq edilməsi, ümumi yığıncağın əslində olmaması, çoxmənzilli binanın yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilməsi, qərarın 2, 3, 4, 5-ci bəndlərin qanunun tələbinə zidd olduğuna görə etibarsız olması, qərarın 5-ci bəndində Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC arasında göstərilən şərtlərlə kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin mülkiyyətçilərlə bağlanmasının təmin edilməsi qeyd edildiyindən burada yalnız kommunal xidmətlərin göstərilməsi müqaviləsinin bağlanmasından söhbət getməsi, müqavilənin adı natamam (yalnız kommunal xidmətlər) olduğu üçün qərarın 5-ci bəndi də qanuna zidd olmaqla hüquqi qüvvəsinin olmaması, qanunda nəzərdə tutulmuş hüquqi əsası olmadan cavabdehlər binanı idarə edərək, faktiki olaraq, onu zəbt edərək iddiaçıların həm təkbaşına mülkiyyətində olan mənzillərindən istifadə hüququnu, həm də ümumi mülkiyyətində olan bina sahələrinə sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqlarını pozmaları, binanın saxlanması haqqını da özbaşına müəyyən edərək “kommunal haqq” adı ilə sahə mülkiyyətçilərindən tutulması, cavabdehlərin bəzi sahə mülkiyyətçiləri ilə bağladıqları müqavilələrin etibarsız olması kimi dəlilləri, iddiaçıların nümayəndələrinin məhkəmə iclasında verdikləri izahatlarında istinad etdikləri eyni dəlillərlə bağlı qeyd etmişdir ki, bu dəlillər mötəbər sübutlara söykənmədiyindən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin səs çoxluğu ilə qəbul olunan ümumi yığıncağının qərarının etibarsız olması qənaətinə gəlinməsi üçün əsas ola bilməz. Belə ki, mənzil qanu nvericiliyinə əsasən, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi mülkiyyətə sahiblik edir, ondan istifadə edir və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verirlər. Çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanması üzrə xərclər binanın sahə mülkiyyətçilərinin hesabına ödənilir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı binanın idarəetmə orqanıdır. Çoxmənzilli binanın idarəetmə üsulunu seçmək çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinə aiddir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı həmin mülkiyyətçilərin birinin təşəbbüsü ilə çağırıla bilər. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı ümumi səslərin əllidən çox faizinə malik olan sahə mülkiyyətçiləri və ya onların nümayəndələri iş tirak etdikdə yetərsay yaranır və bu halda ümumi yığıncaq səlahiyyətli olur. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının onun səlahiyyətlərinə aid edilmiş məsələlər üzrə Mənzil Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada qəbul etdiyi qərarların icrası həmin binada bütün sahə mülkiyyətçiləri, o cümlədən, səsvermədə iştirak etməyən mülkiyyətçilər üçün məcburidir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçisi həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının Mənzil Məcəlləsinin tələbləri pozulmaqla qəbul edilmiş qərarından məhkəməyə o halda şikayət verə bilər ki, o, həmin yığıncaqda iştirak etməmiş olsun və ya belə qərarın qəbul edilməsinin əleyhinə səs vermiş olsun və həmin qərarla onun hüquqları və qanuni mənafeləri pozulmuş olsun. Belə şikayət haqqında məhkəməyə ərizə mülkiyyə tçi qərarın qəbul edildiyi barədə bildiyi və bilməli olduğu gündən altı ay müddətində verilə bilər. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarı iclas (gündəliyə daxil edilən məsələlərin müzakirəsi və səsə qoyulmuş məsələlər üzrə qərar qəbul edilməsi üçün həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin birgə əyani iştirakı) keçirilmədən qiyabi səsvermə - səsverməyə qoyulmuş məsələlər üzrə mülkiyyətçilərin qərarlarının yazılı formada çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi barədə məlumatda göstərilən yer və ya ünvana göndərilməsi yolu ilə keçirilə bilər. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri binanın Mənzil Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş idarə edilməsi üsullarından birini seçməyə borcludurlar. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi üsulu binanı n sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında seçilir və istənilən vaxt onun qərarı əsasında seçilə və ya dəyişdirilə bilər. İdarəetmə üsulunun seçilməsi barədə ümumi yığıncağın qərarı binanın bütün sahə mülkiyyətçiləri üçün məcburidir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən altı ay ərzində binanın idarə edilmə üsulu seçilmədikdə və ya idarə edilmə üsulunun seçilməsi barədə qərar icra olunmadıqda, binanın yerləşdiyi ərazinin bələdiyyəsi sahə mülkiyyətçilərinin yığıncağını çağırmalıdır. Göründüyü kimi Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, İddiaçı1 küçəsi, ev 7 ünvanda yerləşən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin qiyabi səsvermə formasında keçirdikləri ümumi yığıncağının nəticələrinə dair 28 fevral 2023-cü il tarixli qərarı qanunvericiliyin yuxarıda istinad olunan normalarının tələ blərinə əməl edilməklə qəbul edildiyindən, bu qərardan çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin hər hansı biri tərəfindən qanunla müəyyən olunmuş müddət ərzində məhkəməyə şikayət verilmədiyindən, bu qərar binada bütün sahə mülkiyyətçiləri, o cümlədən, səsvermədə iştirak etməyən mülkiyyətçilər üçün məcburi qüvvəsini almışdır.
53. Kollegiya apellyasiya şikayətinin “iddiaçıların tələbinə dair qətnamənin nəticə hissəsində “cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “pul” tələbinə dair iddia tələbləri rədd edilsin” yazılması ilə bağlı dəlilinə münasibət bildirib qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Bundan başqa mübahisələndirilən qətnamədən görünür ki, mülki iş üzrə tərəflərin bütün tələbləri ilə bağlı işə baxan birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən araşdırma aparılmaqla hər bir tələbə hüquqi qiymət verilmişdir.
54. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin iddiaçı Cavabdeh1 MMC-nin cavabdeh İddiaçı12 qarşı “borcun tutulması və s.” tələbinə dair dəlilləri ilə bağlı qeyd etmişdir ki, mənzil-tikinti kooperativi tərəfindən yaşayış sahəsinin verildiyi andan mənzil-tikinti kooperativi üzvlərinin yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə, habelə kommunal xidmətlərə görə haqq ödəmək vəzifəsi yaranır.
55. Mülki işin sənədlərindən müəyyən olunmuşdur ki, yaşayış kompleksi idarəedici təşkilat qismində Cavabdeh1 tərəfindən idarə olunmaqla həmin binanın 16-cı mərtəbəsində yerləşən mənzilin mülkiyyətçisi o lan İddiaçı12 idarəedicinin göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etsə də, həmin xidmətlərin haqqını ödəməkdən imtina edir. Belə ki, tərəflər arasında 01 avqust 2014-cü il tarixdə “Kommunal xidmətlərin göstərilməsi haqqında” müqavilə imzalanmış, İddiaçı12 xx.xx.2016-cı ilə qədər kommunal ödənişləri etmiş, bundan sonra isə ödənişlərin edilməsini dayandırmışdır. Bu tələb üzrə iddiaçı tərəfindən faktiki xidmətlər göstərilmiş, binanın digər sakinləri kimi cavabdeh də həmin xidmətlərdən yararlandığından həmin xidmətlərin haqqını da ödəməlidir.
56. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2023-cü ilədək olan dövr üçün hesablanmış 1908 manat məbləğində borcun, cəriməyə görə 150 manat pul vəsaitinin İddiaçı12 Cavabdeh1 MMC-nin xeyrinə tutulmasına dair birinci inst ansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə də, qanuni və əsaslıdır, İddiaçı12 etirazının və apellyasiya şikayətinin dəlilləri onun bu öhdəliklərinin icrasından azad edilməsi üçün əsas ola bilməz.
57. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin dəlillərinə ümumilikdə hüquqi qiymət verərək belə nəticəyə gəlmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi işə baxarkən qanunvericiliyin yuxarıda istinad olunan tələblərini nəzərə alıb iş üzrə həqiqətə nail olmaq üçün təqdim olunmuş sübutları tam, hərtərəfli araşdıraraq birinci iddia tələblərini tam həcmdə təmin etməyib, ikinci iddia tələbini qismən təmin etməklə düzgün hüquqi nəticəyə gəlmiş, hazırkı işə baxılarkən maddi və prosessual hüquq normasının tətbiqində səhvə yol verilməmişdir.
58. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikasının Konstitus iyası 12, 13, 25, 29, 60-cı, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 6, 152.1, 153.4, 337, 389, 390.1-ci, Mənzil Məcəlləsinin 35.1, 35.2, 38.1, 43.1, 43.2, 44.1, 45, 46, 140.1, 141, 142-ci MPM-in 14.2, 77.1, 88, 119.1, 217.4, 372, 384, 385, 403.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
59. İddiaçılar İddiaçı32, İddiaçı12 və İddiaçı20 (vəkil Nümayəndə1) kassasiya şikayəti verərək, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi və apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında iddiaçıların iddia tələbinin təmin edilməsi, Cavabdeh1 MMC-nin iddia tələbinin isə rədd edilməsi barədə yeni qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir.
60. Kassasiya şikayəti A zərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 29-cu, Mənzil Məcəlləsinin 35, 36.1, 38.2, 46, 128.0.3, 140.1, 142.4-cü, Vergi Məcəlləsinin 13.2.69, 13.2.70-ci, Mülki Məcəllənin 152.5, 236, 237, 337.1, 337.3, 340.2 və 405.1-ci MPM-in 88 və 220.5-ci maddələrinə istinad edilməklə apelyasiya şikayəti ilə eynilik təşkil etmişdir. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
61. Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası
62. Maddə
29. Mülkiyyət hüququ. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə b irlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Əmlakın tam müsadirəsinə yol verilmir. Dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
63. Maddə 152.1. Mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur.
64. Maddə 153.4. Bütün mülkiyyətçilərin hüquqları eyni bərabərdə müdafiə edilir.
65. Maddə 337.1. Bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Etibarsız əqdlər müb ahisə edilən əqdlər və ya əhəmiyyətsiz əqdlər ola bilər.
66. Maddə 337.2. Əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Müqavilənin mübahisə edilməsi müqavilənin digər tərəfinə iradə ifadəsinin bildirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Digər tərəfə münasibətdə həyata keçirilmiş birtərəfli əqd həmin şəxsə qarşı mübahisə edilir.
67. Maddə 337.3. Əhəmiyyətsiz əqd məhkəmə tərəfindən etibarsız sayılıbsayılmamasından asılı olmayaraq özlüyündə etibarsız olan əqddir.
68. Maddə 389.1. Mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır.
69. Maddə 389.2. Müqavilələrə iki və çoxtərəfli əqdlərə dair qaydalar tətbiq edilir.
70. Maddə 390.1. Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlay a və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsi
71. Maddə 35.1. Yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçilərinə həmin binada mənzillərin hissəsi olmayan və binada birdən artıq sahəyə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulan obyektlər (o cümlədən, mənzillərarası pilləkən meydançaları, pilləkənlər, liftlər, lift şaxtası və ya digər şaxtalar, dəhlizlər, texniki mərtəbələr, çardaqlar, mühəndis qurğuları olan zirzəmilər, həmin binada birdən artıq sahəyə xidmət edən avadanlıq (texniki zirzəmi), habelə binanın daşıyıcı və daşıyıcı olmayan konstruksiyalarını ayıran dam örtükləri, binada sahələrin daxilində və onların hüdudlarından kənarda yerləşən və bi rdən artıq sahəyə xidmət edən mexaniki, elektrik, sanitar-texniki və digər avadanlıq, yaşıllaşdırma və abadlaşdırma elementləri də daxil olmaqla binanın yerləşdiyi torpaq sahəsi, binaya xidmət etmək, onun istismarı və abadlaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuş həmin torpaq sahəsində yerləşən obyektlər) (bundan sonra – çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı) ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə mülkiyyətçilərə məxsusdur. Çoxmənzilli binanın yerləşdiyi torpaq sahəsinin sərhədi və ölçüləri torpaq qanunvericiliyinin və şəhərsalma fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
72. Maddə 35.2. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi mülkiyyətə sahiblik edir, ondan istifadə edir və bu Məcəllə və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verir.
73. Maddə 38.1. Çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanması üzrə xərclər binanın sahə mülkiyyətçilərinin hesabına ödənilir.
74. Maddə 43.1. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı binanın idarəetmə orqanıdır.
75. Maddə 43.2. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinə aşağıdakılar aiddir: 43.2.4. çoxmənzilli binanın idarəetmə üsulunu seçmək;
76. Maddə 44.1. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri bu Məcəllənin 43.2-ci maddəsində göstərilən məsələlərlə bağlı qərar qəbul etmək zərurəti yarandıqda ümumi yığıncaqlarını keçirməlidirlər. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi müddətləri və qaydası, habelə qəbul edilmiş qərarlar barədə məlumat verilməsi qaydası binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığ ıncağı tərəfindən müəyyən edilir.
77. Maddə 44.2. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı həmin mülkiyyətçilərin birinin təşəbbüsü ilə çağırıla bilər.
78. Maddə 44.3. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı ümumi səslərin əllidən çox faizinə malik olan sahə mülkiyyətçiləri və ya onların nümayəndələri iştirak etdikdə səlahiyyətlidir (yetərsay yaranır). Yetərsay olmadıqda çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi üçün yenidən ümumi yığıncaq keçirilməlidir.
79. Maddə 45.1. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin səslərinin ümumi sayının üçdə ikisindən az olmayan səs çoxluğu ilə qəbul edilən bu Məcəllənin 43.2.143.2.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş qərarlar istisna olmaqla, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərini n ümumi yığıncağının səsə qoyulmuş qərarları yığıncaqda iştirak edən ümumi səslərin səs çoxluğu ilə qəbul edilir. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarları həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada protokollarla rəsmiləşdirilir.
80. Maddə 45.5. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının onun səlahiyyətlərinə aid edilmiş məsələlər üzrə bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada qəbul etdiyi qərarların icrası həmin binada bütün sahə mülkiyyətçiləri, o cümlədən, səsvermədə iştirak etməyən mülkiyyətçilər üçün məcburidir.
81. Maddə 45.6. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçisi həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının bu Məcəllənin tələbləri pozulmaqla qəbul edilmiş qərarından məhkəməyə o halda şikayət verə bilər ki, o, həmin yığıncaqda iştirak etməmiş olsun və ya belə qərarın qəbul edilməsinin əleyhinə səs vermiş olsun və həmin qərarla onun hüquqları və qanuni mənafeləri pozulmuş olsun. Belə şikayət haqqında məhkəməyə ərizə mülkiyyətçi qərarın qəbul edildiyi barədə bildiyi və bilməli olduğu gündən altı ay müddətində verilə bilər.
82. Maddə 46.1. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarı iclas (gündəliyə daxil edilən məsələlərin müzakirəsi və səsə qoyulmuş məsələlər üzrə qərar qəbul edilməsi üçün həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin birgə əyani iştirakı) keçirilmədən qiyabi səsvermə - səsverməyə qoyulmuş məsələlər üzrə mülkiyyətçilərin qərarlarının yazılı formada çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının keçirilməsi barədə məlumatda göstərilən yer və ya ünvana göndərilməsi yolu ilə keçirilə bilər.
83. Maddə 46.2. Qərarları onların təqdim edilməsi tarixinədək təqdim edilmiş çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri qiyabi səsvermə yolu ilə keçirilən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında iştirak etmiş hesab edilirlər.
84. Maddə 140.1. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçisi ona məxsus olan sahənin saxlanması xərclərini çəkməyə, habelə yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə haqq ödəmək yolu ilə çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanmasına çəkilən xərclərdə onun həmin əmlaka ümumi mülkiyyət hüququnda payına mütənasib olaraq iştirak etməyə borcludur.
85. Maddə 141.1. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi sakinlərin əlverişli və təhlükəsiz yaşamaq şəraitini, çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının lazımi saxlanmasını, həmin əmlakın istifadə edilməsi məsələlərinin həll edilməsini, habelə belə bina sakinlərinə kommunal xidmətlərin göstərilməsini təmin etməlidir. 86. 141.2. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri binanın aşağıdakı idarə edilməsi üsullarından birini seçməyə borcludur: 87. 141.2.1. binanın sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən bilavasitə idarə edilmə; 141.2.2. mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyəti və ya ixtisaslaşmış istehlak kooperativi tərəfindən idarə edilmə; 88. 141.2.3. idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilmə.
89. Maddə 141.3. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi üsulu binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında seçilir və istənilən vaxt onun qərarı əsasında seçilə və ya dəyişdirilə bilər. İdarəetmə üsulunun seçilməsi barədə ümumi yığıncağın qər arı binanın bütün sahə mülkiyyətçiləri üçün məcburidir.
90. Maddə 141.4. Çoxmənzilli binanın yerləşdiyi ərazinin bələdiyyəsi çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən altı ay ərzində həmin binanın idarə edilməsi üsulu seçilmədiyi və ya həmin binanın idarə edilməsi üsulunun seçilməsi barədə qərarın həyata keçirilmədiyi təqdirdə həmin binanın idarəetmə üsulunun seçilməsi məsələsinin həlli üçün binanın sahə mülkiyyətçilərinin yığıncağını çağırmalıdır. Belə yığıncaqda bu Məcəllənin 141.5-ci maddəsinin müddəaları bələdiyyə tərəfindən sahə mülkiyyətçilərinin nəzərinə çatdırılmalıdır.
91. Maddə 141.10. Çoxmənzilli bina yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilər.
92. Maddə 141-1.1. Bu Məcəllənin 141.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş idarəetmə üsulundan asılı olmayaraq çox mənzilli binanın idarə edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydaya uyğun olaraq həyata keçirilir.
93. Maddə 141-1.2. Bu Məcəllənin 142-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi bu Məcəllənin 141-1.1-ci maddəsində göstərilən qaydada nəzərdə tutulmuş bütün müddəaları (o cümlədən həmin qaydada edilən sonrakı dəyişikliklər nəzərə alınmaqla) əks etdirməklə bağlanmalıdır.
94. Maddə 141-1.3. Bu Məcəllənin 141-1.1-ci maddəsində göstərilən qaydanı pozmaqla çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, habelə həmin qaydanın müddəalarının (o cümlədən həmin qaydada edilən sonrakı dəyişikliklərin) çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsində əks etdirilməməsi qanunla nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur.
95. Maddə 142.1. Çoxmənzilli binanın idarə e dilməsi müqaviləsi yazılı formada tərəflərin imzaladığı bir sənədin tərtib edilməsi yolu ilə bağlanılır. Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı tərəfindən idarəedici təşkilat seçilərkən, həmin binanın hər bir sahə mülkiyyətçisi ilə ümumi yığıncağın qərarında göstərilən şərtlərlə və bu Məcəllənin 141-1.2-ci maddəsi nəzərə alınmaqla idarəetmə müqaviləsi bağlanılır.
96. Maddə 142.2. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsinə əsasən bir tərəf (idarəedici təşkilat) digər tərəfin (binanın sahə mülkiyyətçilərinin, mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyətinin idarəetmə orqanlarının və ya mənzil-tikinti kooperativinin idarəetmə orqanlarının və ya digər ixtisaslaşmış istehlak kooperativinin idarəetmə orqanlarının) tapşırığı ilə razılaşdırılmış müddət ərzində haqqı ödənilmək lə, həmin binanın ümumi əmlakının lazımi saxlanması və təmiri üzrə xidmətlər göstərməyi və işlər yerinə yetirməyi, həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinə və binanın sahələrindən istifadə edən şəxslərə kommunal xidmətlər göstərməyi, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi məqsədlərinə nail olmağa yönəlmiş digər fəaliyyəti həyata keçirməyi öhdəsinə götürür.
97. Maddə 142.3. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsində aşağıdakılar göstərilməlidir: 98. 142.3.1. Barəsində idarəetmənin həyata keçirildiyi çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının tərkibi və həmin binanın ünvanı; 99. 142.3.2. çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanması və təmiri üzrə xidmət və işlərin siyahısı, bu siyahıya dəyişiklik edilməsi qaydası, habelə idarəedici təşkilatın göstərdiyi kommunal xidmətlərin siyahısı; 100. 142.3.3. müqavilə qiymətinin, yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə və idarəedici təşkilatın göstərdiyi kommunal xidmətlərə görə haqqın miqdarının müəyyənləşdirilməsi qaydası, habelə bu haqqın ödənilməsi qaydası; 101. 142.3.4. idarəedici təşkilatın çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi üzrə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə nəzarət qaydası; 102. 142.3.5. bu Məcəllənin 141-1.1-ci maddəsində göstərilən qaydada nəzərdə tutulmuş bütün müddəalar.
103. Maddə 142.4. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsində binanın bütün mülkiyyətçiləri (kirayəçiləri, istifadəçiləri) üçün eyni şərtlər müəyyən edilir və mülkiyyətçilər (kirayəçilər, istifadəçilər) tərəfindən ödənilən haqqın miqdarı yalnız yaşayış sahəsinin ölçüsünə mütənasib olan ümumi əmlakın saxlanmasına çəkilən xərclərdəki iştirakda n və faktiki istifadə edilmiş kommunal xidmətlərin miqdarından asılı olaraq fərqlənə bilər.
104. Maddə 142.5. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi bir ildən az və beş ildən çox olmayan müddətə, bu Məcəllənin 141.6-cı maddəsində göstərilən halda isə bir ildən az və üç ildən çox olmayan müddətə bağlanılır.
105. Maddə 142.6. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi başa çatdıqda, onun xitamı haqqında tərəflərdən biri ərizə vermədikdə, bu müqavilənin qüvvədə olma müddəti onda nəzərdə tutulmuş müddətə və şərtlərlə uzadılmış hesab edilir.
106. Maddə 142.7. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsində başqa müddət nəzərdə tutulmayıbsa, idarəedici təşkilat həmin müqavilənin imzalandığı gündən etibarən otuz gündən gec olmayaraq onun icrasına başlamağa borcludur.
107. Maddə 142.8. Çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi və ya ona xitam verilməsi mülki qanunvericilikdə və müqavilədə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.
108. Maddə 142.10. İdarəedici təşkilat çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsinin şərtlərini yerinə yetirmədikdə, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri həmin binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının qərarına əsasən birtərəfli qaydada bu müqavilənin icrasından imtina edə bilərlər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
109. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
110. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
111. Maddə
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, q ərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
112. Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır.
113. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
114. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
115. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəli llər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
116. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır. Kassasiya baxışının hədləri
117. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
118. Hazırkı kassasiya şikayətində qətnamə iddiaçılar tərəfindən tam mübahisələndirildiyindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin aktı bütövlükdə yoxlanılır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
119. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. İş üzrə düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
120. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin mövqeyinə görə, şikayətdə fundamental vacib hüquqi məsələlərin qaldırılmadığı təqdirdə, yuxarı instansiya məhkəmələrinin, xüsusən məhkəmə baxışının predmetini yalnız hüquqi məsələlərin təşkil etdiyi kassasiya instansiyası məhkəmələrinin şikayəti yalnız ona aid müvafiq qanunvericiliyə istinad etməklə rədd etmələri məqbul hesab oluna bilər (Avropa İnsan hüquqları Məhkəməsinin “Məzahir Cəfərov Azərbaycana qarşı” işi üzrə).
121. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, kassasiya şikayətində irəli sürülən mahiyyətcə eyni dəlillər üzrə apellyasiya məhkəməsinin araşdırmalarını yetərli hesab edərək, onun qəbul etdiyi qərarın nəticələri ilə razılaşmaq və təsdiqi ilə kifayətlənmək mümkündür. Belə ki, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən hazırkı mübahisə üzrə zəruri olan həcmdə, eləcə də, şikayətin dəlillərində n irəli gələn işin hallarının tam və hərtərəfli araşdırılması təmin edilmişdir. Ona görə də, işin faktiki halları ilə bağlı apellyasiya məhkəməsinin araşdırmaları yetərli hesab olunur. Məhkəmə bununla bağlı istinad etdiyi sübutları prosessual qanunvericiliyin mümkünlük, aidiyyət və mötəbərlik tələblərini nəzərə almaqla qiymətləndirmişdir. Odur ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsində ətraflı şərh olunmuş həmin məsələləri təkrarlamağa lüzum qalmır.
122. Kassasiya şikayətinin dəlillərindən biri kimi ona istinad olunmuşdur ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Mənzil Məcəlləsinin 141.10-cu maddəsinin tələbləri nəzərə alınmamış, Ümumi yığıncağın qərarı ilə binanın idarə edilməsinə iki ayrıayrı idarəedicinin cəlb edilməsi məsələsinə düzgün qiymət verilməmişdir.
123. Mə hkəmə kollegiyası şikayətin bu dəlili ilə qismən razılaşaraq qeyd edir ki, həqiqətən də, MKS-3 MMC və MKS-4 MMC ayrı-ayrı hüquqi şəxslərdir və apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən onların təsisçilərinin və işçilərinin eyni olması əsası ilə bu müəssisələrin eyniləşdirilməsi düzgün hesab edilə bilməz.
124. Bununla yanaşı, qeyd edilməlidir ki, işin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş mübahisəsiz hallarından da göründüyü kimi, ümumi yığıncağın qərarı ilə mübahisəli ünvandakı “A”, “B”, “C”, “D”, “E” və "xxxx" girişlərinin yerləşdiyi binanın idarə edilməsi MKS-3 MMC-yə, “H” və “G” girişlərinin yerləşdiyi bina ilə “K” və "xxxx" girişlərinin yerləşdiyi digər binanın idarə edilməsi isə MKS-4 MMC-yə həvalə edilmişdir. Bu isə o anlama gəlir ki, MKS-3 MMC 1 ədəd 6 girişli binanın, MKS-4 MMC isə hər biri 2 girişli olan iki ədəd binanın idarəçiliyini həyata keçirir.
125. Mənzil Məcəlləsinin 141.10-cu maddəsinə görə çoxmənzilli bina yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilər.
126. Bu maddənin dispozisiya şərtindən göründüyü kimi, binalar kompleksinin deyil, çoxmənzilli binanın bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilməsi imperativ şərt kimi müəyyən edilmişdir.
127. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, bina sakinlərinin ümumi yığıncağının idarəçiliyi yuxarıda təsvir edilən qaydada iki ayrı-ayrı təşkilata həvalə etməsi Mənzil Məcəlləsinin bu norması baxımından yolverilən olmuşdur. Bu baxımdan işə baxmış apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəlmiş olduğu nəticə düzgün olmuşdur. Ona görə də, Məhkəmə Kollegiyası kassasiya şikayətinin bu dəl ilini də əsassız hesab edir.
128. Məhkəmə aktlarının qanuniliyi, ənənəvi olaraq, məhkəmə aktının maddi və prosessual hüquq normalarına uyğunluğu kimi qəbul olunur. Kassasiya məhkəməsi sübut və faktlara yenidən qiymət vermədən işin hallarını müəyyən olunmuş kimi qəbul edərək, apellyasiya məhkəməsinin qərarının mahiyyəti üzrə düzgün olub-olmamasını yoxlamır, onu yalnız məhkəmə tərəfindən qanunun tələblərinə riayət olunub-olunmaması maraqlandırır, çünki həmin məhkəmənin fəaliyyətinin fundamental prinsipinə görə, “kassasiya məhkəməsi işi deyil, qərarı mühakimə edir”. Məhkəmə aktı o zaman qanuni hesab olunur ki, mübahisəyə prosessual qanunla müəyyən olunmuş qaydalara uyğun olaraq baxılmış və qərar qəbul olunmuş, mübahisələndirilən münasibətlər isə onlara dair maddi hüquq normaları ilə müəyyən edilmiş qaydalarla tənzimlənmişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müxtəlif qərarlarında formalaşmış hüquqi mövqeyi xatırlanmalıdır ki, kassasiya məhkəməsi apellyasiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Kassasiya məhkəməsinin vəzifəsinin məhz bundan ibarət olması MPM-in 407.1.4, 408.1.5 və 416-cı maddələrindən aydın görünür. Həmin Məcəllənin 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Bu hal kassasiya icraatını faktların müəyyən edilməsi məsələsinə, o cümlədən işin mahiyyətin ə toxunmadan yalnız məsələnin hüquqi tərəfi ilə, yəni şikayət edilən qətnamədə qanun pozuntularının mövcudluğu və ya onun olmamasına dair şikayətdə qoyulmuş məsələlərə cavab verilməsi ilə məhdudlaşır (Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 420-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 28 fevral 2012-ci il tarixli qərarı).
129. Kollegiya bildirir ki, sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya məhkəməsi tərəfindən işdəki sübutlar araşdırılmış, onlara mülki prosessual normalara əsasən hüquqi qiymət verilməklə yuxarıdakı qənaətə gəlinmiş və məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslandırılmışdır.
130. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən işin hallarının araşdırılması üçün t ərəflərə lazımi şərait yaradıldığından və onların dəlillərinə hüquqi qiymət verildiyindən iş üzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur, kassasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas təşkil etmir.
131. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 416, 417 və 419cu maddələrini rəhbər tutaraq, Qərara aldı: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-396/2025 nömrəli, 08 aprel 2025-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.