Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-5259/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-5259/2022 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının İddiaçı cavabdeh X qarşı iş üzrə QƏRARİ Açar sözlər: əmlak tələbi 21.12.2022 Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının hakimləri Əhmədov Əhməd Abbas oğlu (məruzəçi), Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu və Şəfiyev İspəndiyar Əsəd oğlundan ibarət tərkibdə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 20 may 2022-ci il tarixli, 2(103)118/2022 saylı qətnaməsindən cavabdeh X verdiyi kassasiya şikayəti üzrə işə 21 dekabr 2022-ci il tarixdə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakıları müəyyən etdi: İşin halları İşin hallarına görə, İddiaçı (bundan sonra iddiaçı) cavabdeh X (bundan sonra cavabdeh) qarşı “əmlak tələbinə dair” iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Fransa Respublikası Nanter şəhərində Jorj-Klemanso küçəsi, 289 saylı ünvanda yerləşən yaşayış evinin, birgə nikah zamanı onun tərəfindən alınan, ümumi dəyəri 82.270 manat olan qızıl-zinət və brilyant əşyalarının, birgə nikah dövründə onun tərəfindən alınan, ümumi dəyəri 42.700 manat olan mebellərin və ev əşyalarının birgə mülkiyyət kimi bərabər şəkildə və həmin əşyalardan ona düşən hissənin özünün və ya dəyərinin cavabdeh tərəfindən ona verilməsi, ona məxsus olan şəxsi əşyaların və uşaqlarına məxsus olan kubok mükafatlarının cavabdehdən alınıb ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edib. Daha sonra, iddiaçı iddia ərizəsinə əlavə təqdim edərək, Fransa Respublikası, Nanter şəhərində Jorj-Kl emanso küçəsi, 289 saylı ünvanda yerləşən yaşayış evinin üzərində Fransa qanunları ilə müəyyən edilmiş qaydada onun və cavabdehin birgə mülkiyyət kimi paylarının müəyyən edilməklə bölünməsi; birgə nikah zamanı onun tərəfindən alınan, ümumi dəyəri 72.720 manat olan qızıl-zinət və brilyant əşyalarının; birgə nikah dövründə onun tərəfindən alınan, ümumi dəyəri 42.700 manat olan mebellərin və ev əşyalarının birgə mülkiyyət kimi bərabər şəkildə bölünməsi və həmin əşyalardan ona düşən hissənin özünün və ya dəyərinin cavabdehdən alınıb ona verilməsi; ona məxsus olan şəxsi əşyaların və uşaqlarına məxsus olan kubok mükafatlarının cavabdehdən alınıb ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edib. İddiaçı tələblərini onunla əsaslandırıb ki, o, cavabdehlə 05 iyul 2003-cü il tarixdə rəsmi nik aha girərək ailə qurub və birgə nikahlarından 12 iyun 2004-cü ildə X, 12 may 2007-ci ildə X adlı iki övladları doğulub və hazırda uşaqlar onun himayəsindədir. Bakı şəhəri, Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 10 dekabr 2014-cü il tarixli qətnaməsi ilə onlar arasında bağlanmış nikah pozulub və uşaqların iddiaçının yanında saxlanılması qət edilib. Cavabdehlə nikahda olduqları dövrdə iddia ərizəsində göstərilən qızıl-zinət və digər əşyalar alınıb. Həmin əşyalar hazırda Fransa Respublikasında və cavabdehin Bakı şəhəri, Maştağa qəsəbəsində yaşayan valideynlərinə məxsus evdə yerləşir. Həmin əşyalar cavabdehdən alınaraq ona qaytarılmalıdır. Eyni zamanda, cavabdeh iddiaçıya qarşı “əmlak tələbinə dair” qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ona məxsus cehiz əşyalarının iddiaçıdan alınıb ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edib. Cavabdeh qarşılıqlı iddianı onunla əsaslandırıb ki, iddiaçı ilə nikaha daxil olduqdan sonra ilk vaxtlar iddiaçıya Fransa Respublikasında çalışdığı müxtəlif şirkətlər tərəfindən müvəqqəti verilmiş xidməti mənzillərdə yaşayıblar. Bu mənzillər onların müvəqqəti istifadəsinə verilərkən iddia tələbində göstərilmiş mebel və məişət əşyaları da təqdim olunub. Belə olan halda bu daşınmaz və daşınar əmlakların birgə nikah dövründə əldə olunmuş əmlak kimi qiymətləndirilməsi yolverilməzdir. Həmçinin, iddiaçının ilk iddia ərizəsində qeyd etdiyi həm birgə nikah dövründə əldə olunmuş, habelə sonuncuya məxsus qızıl-zinət əşyaları ümumiyyətlə mövcud olmayıb və onun uydurmasıdır. İlk iddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş fotoşəkillərdə o, əks olunsa da, əy nində olan əşyalar qızıl və digər qiymətli daşlarla deyil, sadəcə bijuteriyadır. Onlar birgə nikahda olduqları dövrdə iddiaçı ümumiyyətlə qızıl zinət və digər əşyalar əldə etməyib. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları Birinci instansiya məhkəməsində icraat Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 13 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim A.Qasımov ) ilk və qarşılıqlı iddialar qismən təmin edilərək, tərəflərin birgə nikah dövründə əldə etdikləri dəyəri 550 manat X3 istehsalı olan sırğa iki yarpaq, brilyant qaşlar ilə, dəyəri 750 manat X3 istehsalı olan üçbucaq gül şəklində xırda brilyant ilə olan sırğa, dəyəri 190 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan göz qaşı ilə sep, dəyəri 240 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan X yazısı ilə sep, dəyəri 1.800 manat X3 istehsalı yarpaq ları ilə sep, dəyəri 200 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan quş şəklində mirvari ilə sep, dəyəri 500 manat Fransa Respublikasının istehsalı tam qızıldan yumru sırğa, dəyəri 100 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan kulon asılqan baş ilə (qədimi), dəyəri 700 manat X3 istehsalı olan brilyant ilə 6 qaş gül şəklində iri üzük, dəyəri 2.500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan brilyant qaşlar ilə 14 qaş brilyant paxlava üzük, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan xırda brilyant və rubin (göy) qaş ilə qızıl üzük, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, bürc “Vodoley” sep, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan 2 ürək ilə sırğa, dəyəri 200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan 1 ürək ilə sı rğa, dəyəri 220 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan yumru nöqtəli başlı sırğa, dəyəri 1.550 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan yumru (Versachi) qolbaq, dəyəri 800 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan 12 ədəd brilyant qaş ilə birgə nişan üzüyü, dəyəri 420 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan iri tam qaşlı (Versachi) iri sırğa, dəyəri 380 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan 3 sıra xırda brilyant üzük, dəyəri 3.200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan kolye, dəyəri 1.550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan qolbaq, dəyəri 1.800 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan 32 ədəd mirvari ilə iri kolye, dəyəri 5.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldanbrilyant 35 ədəd qaş Tanzanit qaşları 7 ədəd 1.4 karatlı qolbaq, dəyəri 6.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-kulon, ağ qızıldan 8 ədəd iri brilyant ilə (l.l)-l ədəd çox iri Tanzanit qaşı 1.6 karat olan sep, dəyəri 2.100 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan 12 ədəd brilyant qaş və 1 ədəd iri Tanzanit qaş ilə 0.8 karat olan üzük, dəyəri 2.300 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan brilyant qaşlı sırğa, dəyəri 1.400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ürəklər ilə qolbaq, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Ürək” şəklində brilyantlar ilə üzük, dəyəri 350 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, Svorovski ürək şəklində iri qaşlı sep, dəyəri 1.300 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tro s şəklində sep- ümumi dəyəri 51.170 manat olan qızılzinət və brilyant əşyaları; dəyəri 3.200 manat olan Fransanın “Gautier” firmasından 8 ədəd stul, dəyəri 5.000 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan 2 ədəd divan kreslo, dəyəri 2.850 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan eni 2,5 metr iri kamod, dəyəri 510 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan jurnal stolu, dəyəri 550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan mebel televizor altı, dəyəri 300 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, 82 sm, Avropa standartlı televizor, dəyəri 2.600 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Whirlpood” markalı, iki kameralı, 490 litrli soyuducu, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı paltaryuyan, dəy əri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı qabyuyan, dəyəri 170 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Ariston” markalı, Avropa standartlı 4 gözlü elektrik sobası üstü, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan 4 ədəd mətbəx stolu, dəyəri 1.250 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ofis mebeli, kreslo, dəyəri 2200 manat iki 2 Zürafə (2 metr)+l balaca (0,6 metr), Anqolada bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 1800 manat Anqola Respublikasının istehsalı olan üstü stol iki fil suveniri, Anqolada bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 1.400 manat Anqola Respublikasının istehsalı olan divardan asmaq üçün “Kərgədan” suveniri, Anqolada bahalı qırmızı ağ ac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 2.500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifoner, tumba, kamod), dəyəri 2.200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifonertumba), dəyəri 420 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan iki mərtəbəli uşaq yataq dəsti, dəyəri 200 manat Hollandiya Respublikasının istehsalı olan “Philips” markalı tozsoran, dəyəri 150 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Brandt” markalı mikrodalğalı soba, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ütü mərkəzi buxar sistemi ilə, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Babyliss” markalı saç qurudan (professional), dəyəri 350 manat Yaponiya Respublikasının istehsalı olan “Fuji” markalı foto aparat, dəyəri 60 manat olan Fra nsa Respublikasının istehsalı olan giriş otağı üçün güzgü, dəyəri 600 manat olan Afrika suveniri, adam statusu, dəyəri 22 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan plastik materiallardan paltar qurudan, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı ev kinoteatr mərkəzi, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yay üçün açılan kreslo, dəyəri 550 manat Çin Xalq Respublikasının istehsalı olan “Laptop” kompyuter, dəyəri 340 manat Mərakeş Krallığının istehsalı olan dəvə dərisindən oturmaq üçün puf, dəyəri 480 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ rəngli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 240 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan bəzəkli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 180 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan zal otağı nda suvenirlər üçün hündür gorka mebeli və dəyəri 60 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan gecə çıl-çırağı və Fransa Respublikası Nanter şəhərində Jorj Klemanso küçəsi 289 saylı ünvanda yerləşən yaşayış evi onların birgə nikah dövründə əldə olunmuş əmlakı hesab edilməsi və hər bir əmlak üzrə tərəflərin payının bərabər, yəni ½ hissədə müəyyən edilməsi və həmin əmlakların dəyərinin yarısının cavabdehdən alınıb iddiaçıya ödənilməsi, iddiaçıya məxsus olan təkqaş dəyəri 3.000 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan üzük, Sibir brilyant (təmizliyi WS1 rəngi “F”), dəyəri 2.600 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan qızıl saat (Antikvar, Çayka markalı), dəyəri 240 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan X yazısı ilə sep, dəyəri 6.300 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsal ı olan ağ qızıldan-brilyant 30 ədəd qaşlı qolbaq, dəyəri 850 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan qədimi saat üçün iki hissəli qolbaq və ya həmin əmlakların dəyərinin cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməsi, ilk iddianın qalan hissədə rədd edilməsi, habelə dəyəri 300 manat olan 1 ədəd 3x4 olan xalça, dəyəri 300 manat olan 1 ədəd mətbəx kombaynı, dəyəri 50 manat 1 ədəd olan sadə çilçıraq, dəyəri 1.800 manat olan 1 masa və 8 ədəd stul və ya həmin əmlakların dəyərinin ilk iddiaçıdan alınaraq cavabdehə qaytarılması və qalan hissədə qarşılıqlı iddianın rədd olunması qət edilib. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində birinci icraat İddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilərək, ilk iddianın tam təmin edilməsi və Fransa Respublika sı Nanter şəhərində Jorj-Klemanso küçəsi 289 saylı ünvanda olan yaşayış evi üzərində onun və cavabdehin birgə mülkiyyəti kimi müəyyən edilməklə paylarının Fransa qanunları ilə müəyyən edilmiş qaydada bölünməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş edib. Həmçinin, cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin qismən, ilk iddianın təmin olunan və qarşılıqlı iddianın rədd edilən hissələrində ləğv edilib, ilk iddianın rədd, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş edib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 19 dekabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər Z.A.Mərdanova sədrlik edən, məruzəçi, E.M.Həsənov və F.F.Babayev) iddiaçının apellyasiya şikayəti qismən təmin edilərək, iş üzrə Bakı şəhəri, Sa bunçu Rayon Məhkəməsinin 13 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi- dəyəri 190 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan göz qaşı ilə sep, dəyəri 240 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan X yazısı ilə sep, dəyəri 100 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan kulon asılqan baş ilə (qədimi), dəyəri 200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan 1 ürək ilə sırğa, dəyəri 220 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan yumru nöqtəli başlı sırğa, dəyəri 1.800 manat Anqola Respublikasının istehsalı olan üstü stol iki fil suveniri, Angolada bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir əşyalarına tərəflərin birgə mülkiyyət hüquqlarının tanınmasına dair hissəsində və eləcə də iddiaçıya məxsus olduğu hesab edilən dəyəri 3.000 manat Rusiya Federasiya sının istehsalı olan üzük- Sibir brilyant, dəyəri 2.600 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan qızıl saat (Antikvar, Çayka markalı), dəyəri 240 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan X yazısı ilə sep, dəyəri 6.300 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-brilyant 30 ədəd qaşlı qolbaq, dəyəri 850 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan qədimi saat üçün iki hissəli qolbaq və ya həmin əmlakların dəyərinın cavabdehdən alınıb iddiaçıya verilməsinə dair hissəsində dəyişdirilərək, tərəflərin birgə nikah dövründə əldə etdikləri dəyəri 550 manat, X3 istehsalı olan sırğa iki yarpaq, brilyant qaşlar ilə, dəyəri 750 manat X3 istehsalı olan üçbucaq gül şəklində xırdabrilyant ilə olan sırğa, dəyəri 1.800 manat X3 istehsalı yarpaqları ilə sep, dəyəri 200 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan quş şəklində mirvari ilə sep, dəyəri 500 manat Fransa Respublikasının istehsalı tam qızıldan, yumru sırğa, dəyəri 700 manat, X3 istehsalı olan biriliant ilə 6 qaş gül şəklində iri üzük, dəyəri 2500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan brilyant qaşlar ilə, 14 qaş brilyant ilə paxlava üzük, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan xırda brilyant və rubin (göy) qaş ilə qızıl üzük, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, burc “Vodoley” sep, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan 2 ürək ilə sırğa, dəyəri 1550 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan yumru (Versachi) qolbaq, dəyəri 800 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan 12 ədəd brilyant qaş ilə birgə nişan üzüyü, dəyəri 420 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan iri tam qaşlı (Versachi) iri sırğa, dəyəri 380 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan 3 sıra xırdabrilyant üzük, dəyəri 3.200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan kolye, dəyəri 1.550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan qobaq, dəyəri 1.800 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan 32 ədəd mirvari ilə iri kolye, dəyəri 5.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-brilyant 35 ədəd qaş - Tanzanit qaşları 7 ədəd, 1.4 karatlı qolbaq, dəyəri 6.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-kulon ağ qızıldan, 8 ədəd iri brilyant ilə (l.l)-l ədəd çox iri Tanzanit qaşı 1.6 karat olan sep, dəyəri 2100 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan 1 2 ədəd brilyant qaş və 1 ədəd iri Tanzanit qaş ilə 0.8 karat olan üzük, dəyəri 2300 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan brilyant qaşlı sırğa, dəyəri 14.00 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ürəklər ilə qolbaq, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Ürək” şəklində brilyantlar ilə üzük, dəyəri 350 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, Svorovski ürək şəklində iri qaşlı sep, dəyəri 3.000 manat, Rusiya Federasiyasının istehsalı olan tək-qaş üzük Sibir brilyant dəyəri 1.300 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tros şəklində sep (ümumi dəyəri 40470 manat olan qızıl-zinət və brilyant əşyaları), dəyəri 3.200 manat olan Fransanın “Gautier” firmasından stol və 8 ədəd stul, dəyəri 5000 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan d ivan və 2 ədəd kreslo, dəyəri 2850 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan və eni 2.5 metr iri komod, dəyəri 510 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan jurnal stolu, dəyəri 550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan mebel televizor altı, dəyəri 300 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, 82 cm, Avropa standartlı televizor, dəyəri 2600 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Whirlpool” markalı, iki kameralı, 490 litrli soyuducu, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı paltar yuyan, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı qab yuyan, dəyəri 170 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Ariston” markalı, Avropa standartlı 4 gözlü elektrik sobası üstü, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan stol və 4 ədəd mətbəx stulu, dəyəri 1250 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ofis mebeli, kreslo, dəyəri 2200 manat iki iri Zürafə (2 metr)+l balaca (0,6 metr), Angoloda bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 1400 manat Anqola Respublikasının istehsalı olan divardan asmaq üçün “Kərgədan” suveniri, Angolada bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 2500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifoner, tumba, komod), dəyəri 2200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifoner, tumba), dəyəri 420 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan iki mərtəbəli uşaq yataq dəsti, dəyəri 200 manat Holland iya Respublikasının istehsalı olan “Philips” markalı tozsovuran, dəyəri 150 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “BRANDT” markalı mikro dalğalı soba, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ütü mərkəzi buxar ilə, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “BABYLİSS” markalı saç qurudan professional, dəyəri 350 manat Yaponiya Respublikasının istehsalı olan FUJİ markalı foto aparat, dəyəri 60 manat olan Fransa Respublikasının istehsalı olan giriş otağı üçün güzgü, dəyəri 600 manat olan Afrika suveniri, adam statusu, dəyəri 22 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan plastik materiallardan paltar qurudan, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı ev kinoteatr mərkəzi, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı ola n yay üçün açılan kreslo, dəyəri 550 manat Çin Xalq Respublikasının istehsalı olan Lap top kompyuter, dəyəri 340 manat Mərakeş Krallığının istehsalı olan dəvə dərisindən oturmaq üçün puf, dəyəri 480 manat CənubiAfrika Respublikasının istehsalı olan ağ rəngli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 240 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan bəzəkli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 180 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan zal otağında suvenirlər üçün hündür gorka mebeli və dəyəri 60 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan gecə çıl-çırağın (ümumi dəyəri 30332 manat olan mebel və ev əşyaları) və Fransa Respublikası Nanter şəhərində JorjKlemanso küçəsi 289 ünvanda yerləşən yaşayış evinin onların birgə nikah dövründə əldə olunmuş əmlakları hesab edilməsi və hər bir əmlak üzrə İddiaçı p ayı ½, X payı ½ pay müəyyən edilmiş və həmin əmlakların dəyərinin (hər bir əşyanın) yarısının X alınaraq İddiaçı ödənilməsi, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşaqları tərəfindən müxtəlif yarışlarda qazanılmış şahmat kuboklarının, o cümlədən X1 məxsus olan kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı mavi rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəngli şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı tünd qırmızı rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə aşağı oturacağı qəhvəyi rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq qızıl rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli orta hissəsi qızıl parlaq olan aşa ğı oturacağı mərmər rəngdə iri ölçülü şahmat kuboku, 5 ədəd kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağı oturacaqlarında 2010, 2011 və 2012 illər qeyd edilən şahmat kubokları, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki iri qulplu şahmat kuboku, orta ölçülü olan parlaq gümüş və qızıl rəngdə şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli iri ölçülü şahmat kuboku, qara şüşə üzərində at fiquru, dörd rəngli parlaq şüşəli və Nimes 2012 yazılı şahmat kubokunun və X2 məxsus olan kiçik ölçülü mavi və rəngsiz şüşədən hazırlanmış ortasında qızıl parlaq elementi olan şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, kiçik ölçülü tünd şüşədən hazırlanmış və üzərində şahmat fiqurları olan şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəng li şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçülü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi və aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçülü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi yaşıl parlaq rəngli olan aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağısı parlaq qızıl rəngli üzəri isə parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, iki iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kubokları, iki çox iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş və dairəvi qırmızı rəngli aşağısı parlaq qızıl üzəri dairəvi parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboklarının cavabdehdən alınıb iddiaçıya qaytarılması, qalan hissədə qətnamənin dəişdirilmədən saxlanılması qət edilib. Kassasiya instansiyası məhkəməsində birinci icraat Cavabdeh kasasiya şikayəti verərək, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qismən, yəni onun apellyasiya şikayətinin təmin edilməyən, iddiaçının apellyasiya şikayətinin təmin edilən hissələrində ləğv edilib, ilk iddianın rədd, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edib. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 31 may 2019-cu il tarixli qərarı ilə (hakimlər İ.K.Dəmirov sədrlik edən, m əruzəçi, A.Ə.İsgəndərov və T.A.Qoldman) kasasiya şikayəti qismən təmin edilərək, iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 19 dekabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilk iddianın təmin olunan hissəsində ləğv edilib, mülki iş həmin hissədə yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə qaytarılıb, qalan mübahisələndirilən hissədə qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılıb. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində ikinci icraat Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 03 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər V.N.Sadıqov sədrlik edən, məruzəçi, A.Q.Hüseynov və A.N.İmanov) tərəflərin apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilərək, iş üzrə Bakı şəhəri, Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 13 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilk iddianın təmin edilən hissəsində ləğv edilib, yeni qətnamə qəbul edilərək, ilk iddia qismən təmin edilərək, Fransa Respublikası Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6 saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksində olan 261 saylı mənzilin tərəflərin birgə nikahı dövründə əldə etdikləri əmlak hesab edilməsi, həmin mənzil üzərində hər birinin payının 1/2 hissədə müəyyən edilməsi, tərəflərin birgə nikahları dövründə əldə etdikləri dəyəri 550 manat X3 istehsalı olan sırğa iki yarpaq, brilyant qaşlar ilə, dəyəri 750 manat X3 istehsalı olan üçbucaq gül şəklində xırda brilyant ilə olan sırğa, dəyəri 1.800 manat X3 istehsalı yarpaqları ilə sep, dəyəri 200 manat Rusiya Federasiyasının istehsalı olan quş şəklində mirvari ilə sep, dəyəri 500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan yumru s ırğa, dəyəri 700 manat X3 istehsalı olan biriliant ilə 6 qaş gül şəklində iri üzük, dəyəri 2.500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan brilyant qaşlar ilə, 14 qaş brilyant ilə paxlava üzük, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan xırda brilyant və rubin (göy) qaş ilə qızıl üzük, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, burc “Vodoley” sep, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan 2 ürək ilə sırğa, dəyəri 1.550 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan yumru (Versachi) qolbaq, dəyəri 800 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan 12 ədəd brilyant qaş ilə birgə nişan üzüyü, dəyəri 420 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan iri tam qaşlı (Versachi) iri sırğa, dəyəri 380 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan 3 sıra xırdabrilyant üzük, dəyəri 3200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan kolye, dəyəri 1.550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tam qızıldan qobaq, dəyəri 1800 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan 32 ədəd mirvari ilə iri kolye, dəyəri 5.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-brilyant 35 ədəd qaş -Tanzanit qaşları 7 ədəd, 1.4 karatlı qolbaq, dəyəri 6.500 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan-kulon ağ qızıldan, 8 ədəd iri brilyant ilə (l.l)-l ədəd çox iri Tanzanit qaşı 1.6 karat olan sep, dəyəri 2100 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ qızıldan 12 ədəd brilyant qaş və 1 ədəd iri Tanzanit qaş ilə 0.8 karat olan üzük, dəyəri 2300 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı ol an ağ qızıldan brilyant qaşlı sırğa, dəyəri 1.400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ürəklər ilə qolbaq, dəyəri 400 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Ürək” şəklində brilyantlar ilə üzük, dəyəri 350 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan nazik, Svorovski ürək şəklində iri qaşlı sep, dəyəri 3000 manat, Rusiya Federasiyasının istehsalı olan tək-qaş üzük+Sibir brilyant (təmizliyi VVS1 rəngi “F”), dəyəri 1.300 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan tros şəklində sep (ümumi dəyəri 40.470 manat); dəyəri 3.200 manat olan Fransanın “Gautier” firmasından stol və 8 ədəd stul, dəyəri 5.000 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan divan və 2 ədəd kreslo, dəyəri 2.850 manat Fransanın “Gautier” firmasından olan və eni 2,5 metr iri komod, dəyəri 510 manat Fransa Respublikas ının istehsalı olan jurnal stolu, dəyəri 550 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan mebel televizor altı, dəyəri 300 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, 82 sm, Avropa standartlı televizor, dəyəri 2.600 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Whirlpool” markalı, iki kameralı, 490 litrli soyuducu, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı paltar yuyan, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı, Avropa standartlı qab yuyan, dəyəri 170 manat İtaliya Respublikasının istehsalı olan “Ariston” markalı, Avropa standartlı 4 gözlü elektrik sobası üstü, dəyəri 240 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan stol və 4 ədəd mətbəx stulu, dəyəri 1.250 manat Fransa Re spublikasının istehsalı olan ofis mebeli, kreslo, dəyəri 2.200 manat iki iri Zürafə (2 metr)+l balaca (0.6 metr), Angolodan bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 1.400 manat Anqola Respublikasının istehsalı olan divardan asmaq üçün “Kərgədan” suveniri, Angolodan bahalı qırmızı ağac taxtasından düzəldilmiş əl işi olan suvenir, dəyəri 2.500 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifoner, tumba, komod), dəyəri 2.200 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yataq dəsti (taxt, şifoner, tumba), dəyəri 420 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan iki mərtəbəli uşaq yataq dəsti, dəyəri 200 manat Hollandiya Respublikasının istehsalı olan Philips markalı tozsovuran, dəyəri 150 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Brant” markalı mikro dalğalı soba, dəyəri 280 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan ütü mərkəzi buxar ilə, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan “Babyıiss” markalı saç qurudan professional, dəyəri 350 manat Yaponiya Respublikasının istehsalı olan “FUJİ” markalı fotoaparat, dəyəri 60 manat olan Fransa Respublikasının istehsalı olan giriş otağı üçün güzgü, dəyəri 600 manat olan Afrika suveniri, adam statusu, dəyəri 22 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan plastik materiallardan paltar qurudan, dəyəri 450 manat Cənubi Koreya Respublikasının istehsalı olan “Samsung” markalı ev kinoteatr mərkəzi, dəyəri 40 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan yay üçün açılan kreslo, dəyəri 550 manat Çin Xalq Respublikasının istehsalı olan “Laptop” kompüter, dəyəri 340 manat Mərakeş Krallığın ın istehsalı olan dəvə dərisindən oturmaq üçün puf, dəyəri 480 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan ağ rəngli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 240 manat Cənubi Afrika Respublikasının istehsalı olan bəzəkli dəvə quşu yumurtaları, dəyəri 180 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan zal otağında suvenirlər üçün hündür gorka mebeli və dəyəri 60 manat Fransa Respublikasının istehsalı olan gecə çıl-çıraq (ümumi dəyəri 30332 manat) -İddiaçı və cavabdeh X birgə nikah dövründə əldə etdikləri əmlak hesab edilmiş və həmin əmlaklar üzərində hər birinin payı 1/2 hissədə müəyyən olunmuş və onların arasında bölünmüş, qızıl-zinət, mebel və ev əşyalarına aid hissədə qətnamə icra olunarkən həmin əşyalardan hər hansı yaxud heç biri müəyyən edilmədikdə, çatışmayan əmlakın dəyərinin yarısı X alın araq İddiaçı ödənilməsi, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşaqlarının müxtəlif yarışlarda qazandıqları şahmat kubokları - X1 məxsus olan kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı mavi rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəngli şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı tünd qırmızı rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə aşağı oturacağı qəhvəyi rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq qızıl rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli orta hissəsi qızıl parlaq olan aşağı oturacağı mərmər rəngdə iri ölçülü şahmat kuboku, 5 ədəd kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağı oturacaqların da 2010, 2011 və 2012 illər qeyd edilən şahmat kubokları, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki iri qulplu şahmat kuboku, orta ölçülü olan parlaq gümüş və qızıl rəngdə şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli iri ölçülü şahmat kuboku, qara şüşə üzərində at fiquru, dörd rəngli parlaq şüşəli və Nimes 2012 yazılı şahmat kuboku və X2 məxsus olan kiçik ölçülü mavi və rəngsiz şüşədən hazırlanmış ortasında qızıl parlaq elementi olan şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, kiçik ölçülü tünd şüşədən hazırlanmış və üzərində şahmat fiqurları olan şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəngli şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçülü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi və aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçülü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi yaşıl parlaq rəngli olan aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağısı parlaq qızıl rəngli üzəri isə parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, iki iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kubokları, iki çox iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş və dairəvi qırmızı rəngli aşağısı parlaq qızıl üzəri dairəvi parlaq qırmızı rənglə bə zənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboklarının cavabdehdən alınıb iddiaçıya verilməsi və iddianın qalan hissədə rədd edilməsi qət edilib. Kassasiya instansiyası məhkəməsində ikinci icraat Cavabdeh kasasiya şikayəti verərək, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qismən, iddiaçının apellyasiya şikayətinin təmin edilən hissəsində ləğv edilib, ilk iddianın rədd edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edib. Həmçinin, iddiaçı kassasiya şikayəti verərək, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qismən ləğv edilib, ilk iddianın tam təmin edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edib. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 22 iyun 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər E.R.Vəliyeva sədrlik edən, məruzəçi, E. Y.Şamayev və A.Ə.Abbasov) cavabdehin kasasiya şikayəti qismən təmin edilərək, iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 03 dekabr 2019-ci il tarixli qətnaməsi ləğv edilib, mülki iş yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə qaytarılıb, iddiaçının kassasiya şikayəti təmin edilmədən saxlanılıb. Kassasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırıb ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxarkən Fransada yerləşən əmlakların bölünməsinin, alınmasının (iddiaçıya təhvil verilməsinin) icra mexanizmləri baxımından hazırki iş üzrə maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etməyib və iş üzrə əhəmiyyətli olan halları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmayıb. Belə ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsi ilk növbədə aidiyyəti qanunların tələblə rini təhlil edərək, istər Azərbaycan Respublikası Qanunlarına, istərsə də Fransa Respublikası Qanunlarına əsasən, mübahisəyə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinin tətbiq olunmasına dair hər hansı pozuntunun müəyyən etməməsinə istinad etməsi ilə razılaşmır və qeyd edir ki, əvvəlki kasasiya instansiyası məhkəməsinin tətbiq edilməli olan maddi hüquq normalarının pozuntunun müəyyən etməməsi yeni apelyasiya baxışı zamanı işə baxan məhkəmənin mübahisəyə düzgün maddi hüquq normasının tətbiq edilib-edilməməsini yoxlamaq vəzifəsindən azad etmirdi. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hazırki iş üzrə tətbiq edilməli olan Azərbaycan Respublikasının “Beynəlxalq xüsusi hüquq haqqında” Qanununun müvafiq müddəalarının tələblərinə əməl etməyib. Belə olan halda isə məhkəmənin həmin Qa nunun 2.2-ci bəndinə istinad etməklə, mübahisəyə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin tətbiq edilməli olması barədə qənaəti əsaslı olmayıb. Digər tərəfdən, məhkəmələr iş materiallarına əlavə edilmiş Fransa Respublikasının vəkili, hüquq elmləri doktoru, Paris vəkillər kollegiyasının üzvü cənab William WOLL tərəfindən verilmiş xüsusi arayışa istinad edərək, Fransa Respublikasının əmlak bölgüsü üçün tətbiq edilən Mülki Məcəlləsinin maddələrinin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, hüquq qaydasına zidd olmaması və Fransa Respublikasının qoşulduğu 1978-ci il tarixli “Ərarvadın əmlakına tətbiq edilən qanun haqqında” Haaqa Konvensiyasının 4-cü maddəsinə əsasən, əgər ərlə-arvad nikaha daxil olanadək əmlak rejiminə tətbiq olunmalı hüququ müəyyən etməmişlərsə, bu rejim onlar nikaha da xil olduqdan sonra ilk birgə yaşadıqları Dövlətin qanunu ilə tənzimlənməsinin müəyyən edilməsinə əsaslanaraq, mübahisəyə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyini tətbiq etmişdir. Halbuki, sözügedən sənəd leqallaşdırılmayıb. Həmçinin, Paris vəkillər kollegiyasının üzvü cənab William WOLL-un rəyi Fransa Respublikasının müvafiq dövlət orqanının və ya məhkəməsinin rəsmi rəyi deyil. Bundan başqa, istinad edilən 1978-ci il tarixli “Ər-arvadın əmlakına tətbiq edilən qanun haqqında” Haaqa Konvensiyasına Azərbaycan Respublikası qoşulmayıb və Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin həmin Konvensiyanı tətbiq etmək öhdəliyi yoxdur. Həmçinin Fransa Respublikasında yerləşən daşınar və daşınmaz əmlakların bölünməsi barədə qəbul ediləcək məhkəmə qərarının həmin dövlətdə icra olunmalı olduğunu və bunun üçü n həmin dövlətdə tanınmalı olmasını nəzərə alaraq, bu məsələdə gələcəkdə yarana biləcək ciddi problemlərin qarşısının alınması üçün tətbiq edilməli olan hüququn dəqiqi müəyyən edilməsini vacib hesab edir. Yalnız, bu məsələ həll edildikdən sonra bölünməsi və alınması tələb edilən əmlakların mövcudluğunu, mövcud olduğu təqdirdə həmin əşyaların iddia tələblərində qeyd edilən əşyalarla eynilik təşkil edibetməməsini, həmin əşyaların tərəflərə hər hansı aidiyyətini, hüquqi əlaqəsinin olubolmamasını, həmin əşyaların ümumi birgə əmlak olmasını və ya həmin əşyaların iddiaçıya şəxsi mülkiyyət hüququ əsasında məxsusluğunu (şəxsi əşya) və ən əsası həmin əşyaların cavabdehdə (onun sahibliyində, istifadəsində) olmasını aydınlaşdırmalı idi. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində üçüncü icraat Bakı Apellya siya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 20 may 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər R.Ə.Eyvazov sədrlik edən, məruzəçi, Ş.A.Məmmədova və F.Ş.Talışinski) tərəflərin ayrı-ayrılıqda verdikləri apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilərək, iş üzrə Bakı şəhəri, Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 13 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi yoxlanılan hissədə (ilk iddiaya aid hissədə) ləğv edilib, yeni qətnamə qəbul edilməklə ilk iddia qismən təmin edilərək, Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6-saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksindəki 261 saylı mənzil tərəflərin birgə nikah dövründə əldə etdikləri ümumi birgə mülkiyyəti hesab edilməklə, həmin mənzil üzərində hər birinin ½ hissədə mülkiyyət payının müəyyən edilməsi, tərəflərin birgə nika hından doğulmuş yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının müxtəlif yarışlarda qazandıqları şahmat kubokları- X1 məxsus olan kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı mavi rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəngli şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli ətrafı tünd qırmızı rənglə bəzənmiş iri ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə aşağı oturacağı qəhvəyi rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq qızıl rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli orta ölçülü şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngli orta hissəsi qızıl parlaq olan aşağı oturacağı mərmər rəngdə iri ölçülü şahmat kuboku, 5 ədəd kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağı oturacaqlarında 2010, 2011 və 2012-c i illər qeyd edilən şahmat kubokları, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli iki iri qulplu şahmat kuboku, orta ölçülü olan parlaq gümüş və qızıl rəngdə şahmat kuboku, parlaq gümüş rəngdə olan aşağı oturacağı mərmər rəngli iri ölçülü şahmat kuboku, qara şüşə üzərində at fiquru, dörd rəngli parlaq şüşəli və Nimes 2012 yazılı şahmat kuboku və X2 məxsus olan kiçik ölçülü mavi və rəngsiz şüşədən hazırlanmış ortasında qızıl parlaq elementi olan şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq qızıl rəngli iki xırda qulplu şahmat kuboku, kiçik ölçülü tünd şüşədən hazırlanmış və üzərində şahmat fiqurları olan şahmat kuboku, qəhvəyi rəngli taxtadan hazırlanmış üzərində gümüş rəngli şahmat fiqurları təsvir edilmiş şahmat kuboku, kiçik ölçülü parlaq gümüş rəngli aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçül ü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi və aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, orta ölçülü parlaq gümüş rəngli orta hissəsi yaşıl parlaq rəngli olan aşağı oturacağı mərmər rəngdə şahmat kuboku, iri ölçülü parlaq qızıl rəngli olan aşağısı parlaq qızıl rəngli üzəri isə parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kuboku, iki iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş rəngli aşağısı və üzəri parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı oturacağı mərmər rəngli şahmat kubokları, iki çox iri ölçülü parlaq qızıl rəngli üst tərəfi parlaq gümüş və dairəvi qırmızı rəngli aşağısı parlaq qızıl üzəri dairəvi parlaq qırmızı rənglə bəzənmiş aşağı otura cağı mərmər rəngli şahmat kuboklarının cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməsi və ilk iddianın qalan hissədə rədd olunması qət edilib. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırıb ki, hazırki mübahisə üzrə tərəflərin Fransa Respublikasında yaşadıqları dövrdə əldə olunduğu iddia edilən daşınar və daşınmaz əşayalarla bağlı olduğunu nəzərə alaraq, ilk növbədə mübahisəyə hansı ölkənin qanunvericiliyinin tətbiq olunması məsələsi həll edilməlidir. Mübahisənin hüquqi həlli ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyini tətbiq edən ikinci apellyasiya icraatında qəbul edilmiş qətnaməni ləğv edərkən kassasiya instansiyası məhkəməsi 22 iyun 2020-ci il tarixli qərarında göstərmişdir ki,...apellyasiya instansiyası məhkəməsi hazırkı iş üzrə tətbiq edilməli olan Azərb aycan Respublikasının “Beynəlxalq xüsusi hüquq haqqında” Qanununun müvafiq müddəalarının tələblərinə əməl etməyib. Belə ki, məhkəmə həmin Qanunun 2.2-ci maddəsinin 2.1-ci maddəsində asılılılığına diqqət yetirməyib, Qanunun 20 və 21-ci maddələrinə əsasən mübahisəyə tətbiq edilməli olan xarici hüququn məzmununun müəyyən olunması ilə bağlı 2-ci maddənin tələblərinə əməl etməyib, bu hüquq normalarının məzmununu müvafiq ölkədə onların rəsmi təfsirinə və tətbiqi praktikasına uyğun olaraq müəyyən etmək üçün zəruri tədbirləri görməyib. Belə olan təqdirdə isə, məhkəmənin həmin Qanunun 2.2-ci maddəsinə istinad etməklə, mübahisəyə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin tətbiq edilməli olması barədə qənaəti əsaslı olmayıb....Məhkəmə kollegiyası Fransa Respublikasında yerləşən daşınar və daşınmaz əmlakların bölünməsi barədə qəbul ediləcək məhkəmə qərarının həmin dövlətdə icra olunmalı olduğunu və bunun üçün həmin dövlətdə tanınmalı olmasını nəzərə alaraq, bu məsələdə gələcəkdə yarana biləcək ciddi problemlərin qarşısının alınması üçün tətbiq edilməli olan hüququn dəqiq müəyyən edilməsini vacib hesab edir. Yalnız bu məsələ həll edildikdən sonra bölünməsi və alınması tələb edilən əmlakların mövcudluğunu, mövcud olduğu təqdirdə həmin əşyaların iddia tələblərində qeyd edilən əşyalarla eynilik təşkil edib-etməməsini, həmin əşyaların tərəflərə hər hansı aidiyyətini, hüquqi əlaqəsinin olub-olmamasını, həmin əşyaların ümumi birgə əmlak olmasını və ya həmin əşyaların iddiaçıya şəxsi mülkiyyət hüququ əsasında məxsusluğunu (şəxsi əşya) və ən əsası həmin əşyaların cavabdehdə (onun sahibliyində, istifadəsində) olmasını aydınlaşdırılmalı idi. İşə yeni apellyasiya qaydasında baxılarkən məhkəmə kollegiyası tərəfindən 17 noyabr 2020-ci il tarixli qərardadla iş üzrə icraat dayandırılaraq, tərəflərin birgə nikah dövründə, onların ümumi gəlirləri hesabına Fransa Respublikasında (Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso küçəsi, ev 289) iddia tələbində göstərilən daşınar və daşınmaz əşyaların əldə olunub-olunmamasının, daşınmaz əmlakın hüquqi statusunun (daşınmaz əmlakın nə vaxt, hansı əsasla satın alınması, dəyərinin nə vaxt, hansı məbləğdə, kimin tərəfindən ödənilməsi, əmlak üzərində tərəflərdən hər hansı birinin mülkiyyət hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınması və sair), eləcə də cavabdehin iddia tələblərinə münasibətinin və sair halların müəyyən edilməsi məqsədi ilə Fransa Respublikasının aidiyyəti orqanlarına məhkəmə tapşırığı göndərilmiş, sorğuda həmçinin ər-arvad arasında birgə nikah dövründə əldə olunmuş əmlakın bölünməsi sahəsində Fransa Respublikasında tətbiq olunan hüquq (qanunvericilik normalarının məzmunu) barədə məlumatların verilməsi xahiş olunmuşdur. Bununla əlaqədar, Azərbaycan Respublikasının Fransa Respublikasındakı Səfirliyindən daxil olmuş 16 dekabr 2021-ci il tarixli məktubda qeyd olunmuşdur ki, qarşı tərəfin cavab notasında sübutların əldə edilməsinə dair tələbin qismən təmin edildiyi və icra edilmədi üçün Nanter şəhər məhkəməsinin prokuroruna gönsərildiyi bildirilir. Qeyd olunur ki, tərəflər arasında əmlak bölgüsü ilə əlaqədar Fransa məhkəmələrində hər hansı bir iddiaya baxılıbbaxılmamasına dair məlumat yalnız tərəflərin özlərinə veril ə bilər. Həmçinin, tələbdə cavabdehin Fransadakı ünvanının göstərilməli olduğu xatırladılır. Bu, mülki və kommersiya hakiminin şəxsin yerini müəyyənləşdirmək səlahiyyətində olmaması ilə izah edilir. Sonra Ejustice proqramı vasitəsilə sorğu edən xarici dövlət orqanlarının Fransanın milli qanunvericiliyinə uyğun olaraq ailə vəziyyəti və əmlak bölgüsü ilə bağlı məlumataları əldə edə biləcəyi qeyd olunur. Göründüyü kimi, yuxarıda adıçəkilən Qanunun tələblərinə əsasən, eyni zamanda kassasiya instansiya məhkəməsinin göstərşləri nəzərə alınmaqla daşınar və daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüquqlarından irəli gələn hazırkı tələb üzrə həmin əşyaların yerləşdiyi Fransa Respublikasının bu sahədə mövcud olan hüquq normalarının məzmununu müvafiq ölkədə onların rəsmi təfsirinə və tətbiqi praktikasına uyğun ola raq müəyyən etmək üçün zəruri tədbirlər görülmüş, lakin bu tədbirlər nəticə vermədiyindən və tərəflər də bu istiqamətdə tələb və etirazlarını əsaslandırmaq üçün sənədlər təqdim etmədiyindən, mübahisə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə əsasən həll edilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi isə, hazırkı mülki hüquqi münasibətin xarici elementli olmasına, o cümlədən iddiaçının mübahisəyə Fransa qanunları ilə müəyyən edilmiş qaydada baxılması barədə ayrıca tələbinə baxmayaraq, tətbiq olunmalı hüququn müəyyən edilməsi ilə bağlı heç bir prosessual hərəkət (araşdırma) aparmadan mübahisəyə Azərbaycan Respublikası ailə qanunvericiliyinə aid normaları tətbiq edib və bununla da məhkəmənin xidməti vəzifəsinə görə etməli olduğu yuxarıdakı hüquqi hərəkətləri etməyib. Nikah dövründə ər-arvadın qaza ndıqları və əldə etdikləri əmlak qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallar (tərəflərin bu barədə qarşılıqlı razılaşması, habelə əşyanın əvəzsiz əqdlər üzrə əldə edilməsi) istisna olmaqla, onların ümumi birgə mülkiyyətini təşkil edir. Mübahisə predmeti olan mənzil (Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6 saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksində 261 saylı mənzil) tərəflərin birgə nikah dövründə, yəni 25 noyabr 2010-cu il tarixdə alındığından, əksi sübut olunana qədər həmin əmlaka münasibətdə ər-arvadın əmlakının ümumiliyi prezumpsiyası qüvvədədir. Cavabdehin bu hissədə etirazının əsası kimi gətirdiyi dəlillər əsassızdır, çünki işdə olan rəsmi (leqallaşdırılmış) sənədlər (mənzilin alqısatqısını həyata keçirmiş Paris şəhərində f əaliyyət göstərən notarius Tomas Levi tərəfindən verilərək Fransanın Azərbaycandakı Konsulu tərəfindən leqallaşdırılmış 05 fevral 2018-ci il tarixli və "xxxx" Şirkəti tərəfindən verilərək Fransanın Azərbaycandakı Səfirliyinin Konsulu tərəfindən leqallaşdırılmış 15 oktyabr 2019-cu il tarixli arayışlar) əsasında həmin əmlakın mövcudluğu, tərəflərin birgə nikah dövründə əldə olunması və dəyərinin tam şəkildə ödəniməsi sübuta yetir. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, kassasiya instansiyası 31 may 2019-cu il tarixli qərarında mənzillə bağlı hissədə qeyd etmişdir ki, iş materialları ilə mənzilin dəyərinin iddiaçı və cavabdeh tərəfindən tam ödənilməsi təsdiq olunmur. Bununla əlaqədar apellyasiya instansiyası məhkəməsi mənzilin hüquqi statusunu tam müəyyən etməyib, mənzilin alınması ilə bağlı sonrakı ö dəmələrin kimin tərəfindən və hansı qaydada aparılmasını aydınlaşdırmayıb. Kassasiya instansiyasının qeyd edilən göstərişi ilə bağlı işdə olan Fransa Respublikasının "xxxx" Şirkəti tərəfindən verilərək Fransanın Azərbaycandakı Səfirliyinin Konsulu tərəfindən leqallaşdırılmış 15 oktyabr 2019-cu il tarixli arayışdan görünür ki, iddiaçı sözügedən mənzilin dəyərini- 503000 Avro məbləğində ödənişi 25 noyabr 2010-cu il- 29 oktyabr 2012-ci illlər ərzində tam ödəyib qurtarıb və həmin mənzilə görə heç bir borcu yoxdur. Göründüyü kimi, kassasiya instansiyasının göstərişləri araşdırıldıqdan sonra da, mübahisəli mənzilin birgə nikah dövründə əvəzli olaraq əldə olunması və tərəflərin ümumi birgə mülkiyyəti sayılması müəyyən edilir. Cavabdeh isə bunun əksini təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməyib və dəlillərini ümumi sözlərlə əsaslandırmağa çalışıb. Bundan başqa, iddiaçı birgə nikah dövründə əldə etdiyini iddia etdiyi mebel, ev və qızıl-zinət əşyalarının ona düşən hissəsinin, yaxud onların dəyərinin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlı deyil. Belə ki, tələb edilən mebel, ev və qızıl-zinət əşyalarının mövcudluğuna dair iddiaçı tərəfindən sübut kimi onların yerləşdiyi mənzildə aparılmış videoçəkiliş, fotoşəkillər və şahid ifadələri təqdim olunub. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi, ilk növbədə şahid ifadələrinə hüquqi qiymət verərək bildirmişdir ki, şahid qismində dindirilmiş şəxslər iddiaçının anası və qardaşı arvadı olmaqla, aralarındakı qohumluq münasibətlərinin dərəcəsi nəzərə alındıqda onun mənafeyindən çıxış edərək, leyhinə ifadə vermələri ehtimalı olduqca yüksəkd ir. Digər tərəfdən, həmin şəxslərin hər ikisi daimi olaraq Azərbaycan Respublikasında yaşdıqlarından tərəflərin Fransada yaşdıqları bir neçə il ərzində hansı əşyaları əldə etdiklərini dəqiq bilmələri adi məntiq qaydaları çərçivəsində mümkün deyil. Ona görə də, həmin ifadələr təkbaşına götürüldükdə iş üçün əhəmiyyətli olan halların müəyyən edilməsi baxımından mötəbər sübut kimi qəbul edilə bilməz, işdə olan digər sübutlar isə onları dəstəkləməyə kifayət etmir. Cavabdeh mebel və ev əşyalarına aid hissədə iddiaya etiraz etiraz edərək, tərəflərindən heç bir mebel və ev əşyası alınmadığını, yaşadıqları mənzilin iddiaçının işlədiyi Şirkət tərəfindən təmin edilən idarə mənzili olmaqla bütün əşyalarla birlikdə onların istifadəsinə verildiyini bildirib. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi bu hissədə cavabdehin etirazının dəlilləri ilə razılaşıb qeyd etmişdir ki, işdən mübahisəsiz qaydada müəyyən olunur ki, tərəflər ayrılanadək Fransa Respulikasında işlədiyi Şirkət tərəfindən iddiaçıya təmin edilmiş idarə mənzilində yaşayıb və iddiaçı tərəfindən tələb edilən həmin əşyalarla bağlı videoçəkiliş və fotoşəkillər də həmin mənzildə aparılıb (iddiaçının özü də bu halı inkar etmir). Belə olan halda isə, əcnəbinin işlədiyi xarici ölkədə boş mənzillə təmin olunması həyatın təbii axarına, eyni zamanda bu sahədə formalaşmış adət qaydalarına uyğun gəlmir. Başqa sözlə, Fransada yerləşən bir xarici şirkətin Azərbaycan Respublikasından dəvət etdiyi işçini mənzil şəraiti ilə təmin edərkən bunu, orada yaşamaq üçün zəruri olan ev əşyaları olmadan etməməsi, həmin təminatın mahiyyəti ilə uzlaşmamaqla, ina ndırıcı hesab olunmur. İddiaçı isə, məhkəməyə həmin əşyaların birgə nikah dövründə özləri tərəfindən alındığını təsdiq edəcək daha konkret mötəbər sübutlar təqdim edə bilməyib, gətirdiyi şahidlər də bu istiqamətdə ümumi ifadələr verməklə, tərəflərin evinə qonaq getdiklərində həmin əşayaların orada olduğunu bildirib, lakin nə vaxt, kim tərəfindən alınması ilə bağlı fərdiləşdirmə apara bilməyiblər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qızıl-zinət əşyalarına münasibətdə, həmçinin vurğulamışdır ki, iddiaçı bu hissədə də tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları tam sübuta yetirə bilməyib. Belə ki, həmin əşayaların mövcudluğuna dair təqdim etdiyi bəzi fotoşəkillər tərəflərin toy mərasimində çəkilmişdir ki, bu da həmin əşyaların cavabdehə hədiyyə olunmaqla, onun fərdi mülkiyyəti sayılması nəticə sini doğurur. Həmçinin, nəzərə alınmalıdır ki, birinci apellyasiya icaatı qaydasında mübahisəli məişət və qızıl-zinət əşyalarının bir qisminin təmin olunması barədə çıxarılmış məhkəmə qətnaməsini ləğv edərkən kassasiya instansiya məhkəməsi 31 may 2019-cu il tarixli Qərarında vurğulamışdır ki,...iddiaçı birinci instansiya məhkəməsində işə baxılan zaman izahatında qeyd etmişdir ki, Paris şəhəri kriminogen şəhər olduğundan əvvəllər qızıl-zinət əşyalarını cavabdehlə birlikdə siyahıya alaraq, sığorta etdirmişlər. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı həmin siyahını sığorta təşkilatından əldə edəcəyi halda təqdim edə bilməsini təsdiq edib, buna baxmayaraq, bu barədə hər hansı bir sənəd işə əlavə olunmayıb. Bu isə işin mühüm hallarından biridir. Belə ki, tərəflərə məxsus qızıl-zinət əşyaların ın siyahısını müəyyən etməklə həmin əşyaların hansının hədiyyə olub-olmadığına, cavabdehin həmin əşyalarla bağlı təkzib etdiyi dəlillərə düzgün hüquqi qiymət verilərdi. İddiaçının işin ikinci apellyasiya icraatında təqdim etdiyi Fransa Respublikasının "xxxx" Sığorta Anonim Şirkəti tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, o, 01 yanvar 2011-ci ildən 31 dekabr 2011-ci il tarixədək dövrü əhatə edən müddətdə təzə “Citroen AK-213-CE” markalı avtomobilini və “Mənim şəxsi seyfim” sığorta növü üzrə şəxsi qızıl-zinət əşyalarını sığortalatdırıb. Avtomobilin sığorta haqqı 400 Avro franşiza ilə 605,43 Avro, qızıl-zinət əşyalarının sığorta haqqı isə 720 Avro təşkil edib. Göründüyü kimi, bu sübut da işin həlli baxımından natamam olmaqla, tərəflərə məxsus qızıl-zinət əşyalarının siyahısını dəqiq müəyyə n etməyə, onlardan hansıların fərdi, hansılarının isə ər-arvadın ümumi mülkiyyəti olmasını aydınlaşdırmağa kifayət etməyib. Birgə nikahdan doğulmuş uşaqlara məxsus kubokların qaytarılması tələbinə münasibətdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iş materiallarına əlavə edilmiş kifayət qədər fotoşəkillərdən aydın görünür ki, tərəflərin birgə övladları X və X4 Respublikasında yaşayan zaman müxtəlif şahmat yarışlarında iştirak etmiş və həmin yarışlarda çoxsaylı şahmat kubokları qazanmışlar (cavabdeh tərəf bu halı mübahisələndirmir). İddiaçı həmin kubokların cavabdeh tərəfindən qaytarılmasını tələb etsə də, birinci instansiya məhkəməsi həmin tələbi təmin etməyib. Qeyd edilən hissədə iddianı təmin olunması barədə apellyasiya instansiyasının qətnaməsini ləğv edərkən kassasiya ins tansiyası məhkəməsi qərarında göstərmişdir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəflərin birgə nikahından olan yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideyinlərdən hansının yanında qalmasına dair yekun məhkəmə qərarının olmamasını nəzərə almayıb və hüquqi əsas olmadan onlara məxsus əmlakların (kubokların) cavabdehdən alınıb iddiaçıya qaytarılması nəticəsinə gəlib. Kassasiya instansiyasının qeyd edilən göstərişi ilə bağlı apellyasiya instansiyası məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, hazırda uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması ilə bağlı məhkəmə mübahisəsi yekunlaşıb və Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 28 oktyabr 2020-ci il tarixli qərarı ilə uşaqların iddiaçının yanında saxlanılması barədə apellyasiya instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxl anılıb. Nəzərə alınmalıdır ki, bu müddət ərzində uşaqlar ataları ilə birgə yaşamışlar və hazırda da onun himayəsindədirlər. Cavabdehin nümayəndəsi apellyasiya baxışı zamanı verdiyi izahatında uşaqlar tərəfindən müxtəlif yarışlarda müvafiq kubokların qazanılmasını təsdiq etmiş, sadəcə həmin kubokların cavabdeh tərəfindən Azərbaycan Respublikasına gələn zamanı şəxsən iddiaçıya verməsini bildirib, lakin bununla bağlı məhkəməyə hər hansı sübut təqdim etməyib. İddiaçı isə belə bir halın olmamasını, cavabdeh tərəfindən ona uşaqlara məxsus kubokların verilmədiyini bildirib. Kassasiya instansiyası məhkəməsində icraat Kassasiya şikayətinin, ona etirazın dəlilləri və işdə iştirak edən şəxslərin izahatları Kassasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh kassasiya şikayəti verərək, iş üzrə apellyasiya instan siyası məhkəməsinin qətnaməsinin ilkin iddianın təmin olunan hissəsində ləğv edilərək, həmin hissədə iddianın rədd olunması barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edib. Cavabdeh kassasiya şikayətini onunla əsaslandırıb ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi ilk iddianı mübahisələndirilən hissələrdə təmin etməklə səhv nəticəyə gəlib. Belə ki, Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6 saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksində 261 saylı mənzilə paylar müəyyən edilərkən 05 fevral 2018-ci il tarixli arayışa istinad edilib. Halbuki, arayışda qeyd edilən 25 noyabr 2010-cu il tarixli satış aktına əsasən tərəflər qeyd olunan mənzili alıblar və onlar yaşayış binasında inşaat işləri tamamlandıqdan sonra mənzilin tam sahibidirlər. Yəni, həmin daşınmaz əmlakın həqiqətən də tikilib təhvil verildiyi, əmlak üzərində hüquqların qeydiyyata alındığı, daşınmaz əmlakın təsviri və sair barədə real vaxt rejimində məlumatlar məhkəmədə olmadığı təqdirdə məhkəmə mənzilə payları müəyyən edib. İş materialları ilə sübuta yetirilir ki, Fransa Respublikasında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatı ixtisaslaşdırılmış ayrıca bir dövlət qurumu aparır. İddiaçının iş materiallarına əlavə etdiyi müxtəlif sənədlərdən görünür ki, Fransa Respublikasında hüquqlarını müdafiə edən vəkil var. İddiaçının vəkil sorğusu vasitəsilə Fransa Respublikasında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyat aparan ixtisaslaşdırılmış dövlət qurumundan bəhs edilən mənzilin son olaraq hansı tarixdə və hansı şəxsin adına qeydiyyata alınmış olması barədə konkr et arayış alması mümkün idi. İddiaçı belə sənəd təqdim edə bilməyib. Məhkəməyə təqdim edilən sənəd isə notariusun alqı-satqı barədə sənədidir. Sübutun qeydiyyat orqanı tərəfindən verilmiş olmaması bəhs edilən mənzilin mülkiyyətçisinin hansı şəxs olmasını müəyyən etməyə imkan vermir. Tərəflərin birgə nikahından doğulmuş yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların müxtəlif yarışlarda qazandıqları şahmat kuboklarının isə onda olmasına dair iddiaçı tərəfindən hər hansı sübut məhkəməyə təqdim edilmədiyi, bu hal ümumiyyətlə təsdiqlənmədiyi halda, qətnamə ilə əsassız olaraq kubokların ondan alınaraq iddiaçıya verilməsi qət edilib. Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmayıb. İşdə iştirak edən şəxslərin izahatları Azərbaycan Respublikası MPM-nin 10.8-1 v ə 414-cü maddələrinə əsasən işə yazılı icraat qaydasında, yəni məhkəmə iclası keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxıldı. Tətbiq edilən hüquq “Beynəlxalq xüsusi hüquq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 1.1-ci maddəsinə əsasən, bu Qanun xarici elementli mülki hüquqi münasibətlərə tətbiq olunmalı hüquq normalarını müəyyən edir; 20.1-ci maddəsinə əsasən daşınar və daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqları, qanunla başqa hallar nəzərdə tutulmayıbsa, əmlakın yerləşdiyi ölkənin hüququ ilə müəyyən olunur; 20.2-ci maddəsinə görə, əmlakın daşınar və ya daşınmaz olması, habelə əmlakın digər hüquqi kvalifikasiyası əmlakın yerləşdiyi ölkənin hüququ ilə müəyyən olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə y alnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 39.1-ci maddəsinə görə, daşınmaz əşyaya mülkiyyət hüququnun tanınması, daşınmaz əşyanın başqasının qeyri-qanuni sahibliyindən götürülməsi, mülkiyyət hüququndan məhrum etmə ilə əlaqədar olmayan mülkiyyəçinin və yaxud başqa qanuni sahibin hüquqlarının pozulmasını aradan qaldırmaq haqqında iddialar daşınmaz əşyanın olduğu yerə görə verilir. 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 88-ci maddəsinə görə məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur; 416. 1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır; 444.0 və 444.0.1-ci maddələrinin mənasına görə, daşınmaz əmlaka əşya hüququ, eləcə də həmin əmlakın icarəyə verilməsi və ya girov qoyulması haqqında iddialara dair işlər, əgər onların predmeti olan əmlak Azərbaycan Respublikasının ərazisindədirsə Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin müstəsna səlahiyyətinə daxildir. Kassasiya baxışının hədləri Kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxl amaq zərurətindən irəli gələrək mülki iş materiallarında olan birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə edilmiş və araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad etməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin işin faktiki hallarını araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir. Cavabdehin kassasiya şikayətində iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi ilk iddianın təmin olunan hissəsində mübahisələndirildiyindən, qətnamənin əsaslılığı kassasiya şikayətinin dəlilləri hüdudlarında yalnız mübahisələndirilən hissədə yoxlanıldı. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin hüquqi mövqeyi Kassasiya instansiyası məhkəməsi, cavabdehin kassasiya şikayətinin dəlillərini araşdırıb hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi i lk iddianı tərəflərin birgə nikahından doğulmuş yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların müxtəlif yarışlarda qazandıqları şahmat kubokları tələbinə aid hissədə təmin etməklə düzgün nəticəyə gəlib, maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini hazırki mülki mübahisəyə düzgün tətbiq edib. Ona görə də kassasiya instansiyası məhkəməsi bu hissədə əlavə araşdırma aparmağa lüzum görmür və belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi bu hissədə dəyişdirilmədən, cavabdehin kassasiya şikayəti təmin edilmədən saxlanılmalıdır. Lakin, kassasiya instansiyası məhkəməsi hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi lk iddianı- Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285323 və Vatford küçəsi 2/6-saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksindəki 2 61 saylı mənzilə aid hissədə təmin etməklə “Beynəlxalq xüsusi hüquq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 1.1, 20.1, 20.2-ci maddələrinin tələblərini pozub. Belə ki, həmin normaların mənasına görə, daşınar və daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqları, qanunla başqa hallar nəzərdə tutulmayıbsa, əmlakın yerləşdiyi ölkənin hüququ ilə müəyyən olunur; Əmlakın daşınar və ya daşınmaz olması, habelə əmlakın digər hüquqi kvalifikasiyası əmlakın yerləşdiyi ölkənin hüququ ilə müəyyən olunur. Hazırki işdən görünür ki, iddiaçının mübahisə predmetinə çevirdiyi daşınmaz əmlak Azərbaycan Respublikasının deyil, Fransa Respublikasının ərazisində yerləşir və o, həmin daşınmaz əmlaka əşya hüququnun tanınmasını iddia edir. Belə olan halda iddiaçının həmin daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ yalnız daş ınmaz əmlakın yerləşdiyi ölkənin, yəni Fransa Respublikasının hüquqi ilə müəyyən edilə bilər. Bu baxımdan kassasiya instansiyası məhkəməsi hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi, daşınmaz əmlakın yerləşdiyi Fransa Respublikasının bu sahədə mövcud olan hüquq normalarının məzmununu müvafiq ölkədə onların rəsmi təfsirinə və tətbiqi praktikasına uyğun olaraq müəyyən etmək üçün zəruri tədbirlərin görüldüyünü, lakin bu tədbirlərin bir nəticə vermədiyini, habelə tərəflərin bu istiqamətdə tələb və etirazlarını əsaslandırmaq üçün məhkəməyə sənədlər təqdim etmədiyini əsas tutub, hazırki mülki mübahisəyə milli qanunverciliyi tətbiq etməklə işin yuxarıda müəyyən edilmiş halları üzrə səhv nəticəyə gəlib. Digər tərəfdən, Mülki Prosessual Məcəllənin 39.1. 444.0, 444.0.1-ci maddələrinin mənasın a görə, daşınmaz əşyaya mülkiyyət hüququnun tanınması, daşınmaz əşyanın başqasının qeyri-qanuni sahibliyindən götürülməsi, mülkiyyət hüququndan məhrum etmə ilə əlaqədar olmayan mülkiyyəçinin və yaxud başqa qanuni sahibin hüquqlarının pozulmasını aradan qaldırmaq haqqında iddialar daşınmaz əşyanın olduğu yerə görə verilir; Daşınmaz əmlaka əşya hüququ, eləcə də həmin əmlakın icarəyə verilməsi və ya girov qoyulması haqqında iddialara dair işlər, əgər onların predmeti olan əmlak Azərbaycan Respublikasının ərazisindədirsə Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin müstəsna səlahiyyətinə daxildir. Bu baxımdan, kassasiya instansiyası məhkəməsi cavabdehin kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə qismən razılaşıb hesab edir ki, qeyd olunan maddələrdə nəzərdə tutulan müstəsna səlahiyyət qaydasının mahiyyəti ondan ibarətdir ki, şərh olunan maddələrdə sadalanan işlərə o, halda Azərbaycan Respublikasının məhkəmələrində baxıla bilər ki, iddianın predmetini təşkil edən daşınmaz əmlak Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşmiş olsun. Göründüyü kimi, apellyasiya instansiyası məhkəməsi Fransa Respublikasının ərazisində yerləşən daşınmaz əmlaka tərəflərin əşya hüquqlarını tanıyıb paylarını müəyyən etməklə Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin müstəsna səlahiyyətlərindən kənara çıxıb və gələcəkdə tanunması və icrası mümkün olmayan qətnamə qəbul edib. Nəzərə alınmalıdır ki, sadalanan mülki prosessual normaların mənasına görə, xarici dövlətlərin məhkəmələri tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən daşınmaz əmlaka əşya hüququnun tanınıması və sair tələblər baradə qətnamə çıxarılmı şdırsa, Mülki Prosessual Məcəllənin 465.1.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq həmin qətnamənin Azərbaycan Respublikasında tanınmasından və icra edilməsindən sözsüz imtina ediləcəkdir. Eyni hüquqi mövqe “Mülki, ailə və cinayət işləri üzrə hüquqi yardım və hüquq münasibətləri haqqında” 07 oktyabr 2002-ci il tarixli Kişinyov Konvensiyasının 59-cu maddəsinin “d” bəndində də təsbit edilib. Belə olan halda, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə qanuni və əsaslı sayıla bilməz. Halbuki, Mülki Prosessual Məcəllənin 217.1-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamənin qanuniliyi dedikdə, onun mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normaları na uyğun çıxarılması başa düşülür. Qətnamənin əsaslılığı dedikdə isə qətnamənin iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərinə uyğun olması başa düşülür. Qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn nəticəsi onda şərh olunsun, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Həmin Məcəllənin 418.1-ci maddəsinə əsasən, maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işin yuxarıda müəy yən edilmiş hallarını və sadalanan maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini nəzərə alıb, kassasiya şikayətində göstərilən digər dəlilləri də müzakirə edib hesab edir ki, kassasiya şikayəti qismən təmin edilməli, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi qismənilk iddianın Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6-saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksindəki 261 saylı mənzildən payların müəyyən edilməsi hissəsində ləğv edilməli, mülki iş həmin hissədə yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə qaytarılmalı, işə yenidən apellyasiya qaydasında baxılarkən sadalanan nöqsanlar aradan qaldırılmaqla yanaşı, işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə nail olmaq üçün lazım olan bütün tədbirlər görü lməli və araşdırılan sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələbləri baxımından düzgün hüquqi qiymət verilməli, qalan mübahisələndirilən hissədə qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416, 417 və 419-cu maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, kassasiya instansiyası məhkəməsi Qərara aldı: Cavabdeh X kassasiya şikayəti qismən təmin edilsin. İş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 20 may 2022-ci il tarixli, 2(103)-118/2022 saylı qətnaməsi qismən- ilk iddianın Fransa Respublikası, Nanter şəhəri, Jorj-Klemanso prospekti 285-323 və Vatford küçəsi 2/6-saylı ünvanlarda yerləşən çoxmənzilli yaşayış kompleksindəki 261 saylı mənzildən payların müəyyən edilməsi hissəsində ləğv edilsin, mülki iş həmin hissədə yenidən baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə qaytarılsın, qalan mübahisələndirilən hissədə qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.