Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-6675/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-6675/2019 02.10.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Hacıyev Sənan Firudin oğlu (sədrlik edən və məruzəçi - hakim), Əsgərov Qürbət Ağa oğlu, Vəliyeva Elşanə Rafiq qızından ibarət tərkibdə, Qılıcova Sevda Mübariz qızının katibliyi ilə, ilkin iddia üzrə iddiaçı, qarşılıqlı iddialar üzrə cavabdeh İddiaçı nümayəndəsi və vəkili ***nun, ilk iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1, vəkili X34 və nümayəndəsi X16, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh5, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 ***nun vəkili ***nun v ə üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC-nin vəkili ***nun iştirakı ilə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 01.05.2019-cu il tarixli, 2(103)3284/2019 nömrəli qətnaməsindən ilk iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 ***nun, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh5 və üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC-nin kassasiya şikayətləri üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2018-ci il tarixli 2(009)2805/201***qətnaməsi ilə ilk iddia təmin edilmiş, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının 27 oktyabr 2017-ci il tarixli 13***sərəncamı ilə ***, *** və *** ünvanlarda yeni çoxmərtəbəli yaşayış binasının tikilməsi üçün İddiaçı MTK-ya ayrılmış torpaq sah əsində yerləşən: X8 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, X12 məxsus *** mənzilin 32,0 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 350 manat məbləğində kirayə haqqının X12 ödənilməsi; Cavabdeh2 ***nun ünvan *** evin ***mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; Cavabdeh2 ***na məxsus ***mənzilin 47 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəq qəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh2 ***na ödənilməsi; X7 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; cavabdeh X9 məxsus *** mənzilin 37,0 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 350 manat məbləğində kirayə haqqının X9 ödənilməsi; Cavabdeh5 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; Cavabdeh5 məxsus *** mənzilin 56.3 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlav ə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh5 ödənilməsi; Cavabdeh6 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, onunla birlikdə yaşayan və cavabdeh X13 istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onların həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; Cavabdeh6 məxsus *** mənzilin 40.2 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh6 ödənilməsi; X4 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, onunla birlikdə yaşayan və cavabdeh X14 istifadə və digər hüq uqlarına xitam verilməsi, onların həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; cavabdeh X6 məxsus *** mənzilin 48,2 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək onun və onunla birlikdə yaşayan X14 müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının ödənilməsi; Cavabdeh9 ünvan *** evin 13/2***mənzilinə mülkiyyət, onunla birlikdə yaşayan və cavabdehlər X17, X2 və X22 istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onların həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi; Cavabdeh9 məxsus 13/2***mənzilin 56,7 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildi yi günədək onun və onunla yaşayan ailə üzvlərinin müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh9 ödənilməsi; Cavabdeh9 ünvan 1 ünvanda yerləşən qeyriyaşayış sahəsinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun həmin qeyri-yaşayış sahəsindən çıxarılmaqla qeyri-yaşayış sahəsinin boşaldılması və sökülməsi; Cavabdeh9 məxsus yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 36,0 kv.metrdən ibarət ümumi sahəsinə 15% artıq əlavə sahə verməklə, həmin yerdə təmirli qeyri-yaşayış sahəsi ona verildiyi günədək ona kompensasiya formasında aylıq 450 manat məbləğində pulun ödənilməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamə ilə qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar X8, Cavabdeh4, Cavabdeh6, X10, Cavabdeh2 ***nun, Cavabdeh6, Cavabdeh5 və X7 qarşılıqlı iddia tələbləri nin təmin edilməməsi qərara alınmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 01.05.2019-cu il tarixli, 2(103)3284/2019 nömrəli qətnaməsi ilə X23, Cavabdeh6 və X24 tərəfindən birlikdə, Cavabdeh5, Cavabdeh9, Cavabdeh2 ***, Bank “xxxx” ASC tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apelyasiya şikayətləri qismən təmin edilmiş, Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2018-ci il tarixli, 2(009)-2805/201***qətnaməsi aşağıdakı məzmunda dəyişdirilmişdir. İlk iddia təmin edilərək, Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının 27 oktyabr 2017-ci il tarixli 13***sərəncamı ilə ***, *** və ***saylı ünvanlarda yeni çoxmərtəbəli yaşayış binasının tikilməsi üçün İddiaçı MTK-ya ayrılmış torpaq sahəsində yerləşən: Cavabdeh1 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitamın ver ilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh1 məxsus *** mənzilin 32,0 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 350 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh1 ödənilməsi, Cavabdeh2 ***nun ünvan *** evin ***mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh2 ***na məxsus ***mənzilin 47 kv.mdən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh2 ***na ödənilməsi, X7 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında cavabdeh X9 məxsus *** mənzilin 37,0 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzilin ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 350 manat məbləğində kirayə haqqının X9 ödənilməsi, Cavabdeh5 *** ***saylı evin *** mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilməsi, onun həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh5 məxsus *** mənzilin 56.3 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzilin ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh5 ödənilməsi, Cavabdeh6 *** ***saylı evin *** mənzilinə mülkiyyət, onunla birlikdə yaşayan və cavabdeh X13 istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilsin, onlar həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaç ı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh6 məxsus *** mənzilin 40.2 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının Cavabdeh6 ödənilməsi, X10 ünvan *** evin *** mənzilinə mülkiyyət, orada yaşayan X4 və X14 istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilməsi, onların həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilil boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında cavabdeh X15 məxsus *** mənzilin 48,2 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və t əmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək X4 və ***in müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat məbləğində kirayə haqqının ödənilməsi, Cavabdeh9 ünvan *** evin 13/2***mənzilinə mülkiyyət, onunla birlikdə yaşayan və cavabdehlər X17, X2 və X22 istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilməsi, onların həmin mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh9 məxsus 13/2***mənzilin 56,7 kv.m-dən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil ona verildiyi günədək onun və onunla yaşayan ailə üzvlərinin müvəqqəti kirayə mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 400 manat m əbləğində kirayə haqqının Cavabdeh9 ödənilməsi, Cavabdeh9 ünvan 1 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitamın verilsin, onun həmin qeyri-yaşayış sahəsindən çıxarılmaqla qeyri-yaşayış sahəsinin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh9 məxsus yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 36,0 kv. metrdən ibarət ümumi sahəsinə 20% artıq əlavə sahə verməklə, həmin yerdə təmirli qeyri-yaşayış sahəsi ona verildiyi günədək ona kompensasiya formasında aylıq 450 manat məbləğində pulun ödənilməsi, qətnamənin qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılması, İddiaçı “xxxx” MTK-nın ödəmiş olduğu dövlət rüsumunun 30 manat məbləğinin əvəzinin ilkin iddia üzrə cavabdehlər dən müştərək qaydada tutularaq iddiaçı “xxxx” MTKya ödənilməsi, apelyasiya şikayətlərinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun məbləğinin apellyatorların özlərinə aid edilməsi qət edilmişdir. İlk iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 ***, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh5 və üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 01.05.2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişlər. İşin halları: İddiaçı “xxxx” MTK cavabdehlər X12, Cavabdeh2 ***na, X9, Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, X26, X6 və Cavabdeh9 qarşı cavabdehlərə məxsus mənzillərin sökülməsi, ailə üzvləri ilə birlikdə həmin mənzildən mülkiyyət və istifadə hü quqlarına xitam verilməsi, mənzillərin boşaldılması, müvəqqəti yaşayış üçün kompensasiyanın ödənilməsi, yeni inşa olunacaq binada cavabdehlərin mənzil sahəsi ilə təmin edilməsi tələbləri barədə iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı İddiaçı Mənzil Tikinti Kooperativi ərizə verərək, cavabdehlər Cavabdeh4 və X28 ilə məhkəmədən kənar barışıq əldə olunduğundan və onlarla notarial qaydada müqavilə bağlandığından iddia ərizəsinin onlara münasibətdə baxılmamış saxlanılmasını xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 22 noyabr 2018-ci il tarixli 2(009)-2805/201***qərardadına əsasən ilkin iddia tələbləri Cavabdeh4 və X26 aid hissədə baxılmamış saxlanılmışdır. Daha sonra ilkin iddia üzrə İddiaçı Mənzil Tikinti Kooperativi iddia təl əbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək, cavabdeh X8 ünvan *** evin 40-cı mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında cavabdeh X12 məxsus *** mənzilin 32 kv.m-dən ibarət olan yaşayış sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onun müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; Cavabdeh2 ***nun ünvan *** evin 41-ci mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılm ası və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh2 ***na məxsus ***mənzilin 47,3 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onun müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; cavabdeh X7 ünvan *** evin 42-ci mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında cavabdeh *** məxsus *** mənzilin 37,0 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onun müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 250-300 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; Cavabdeh5 ünvan *** evin 45-ci mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onun mənzildən çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh5 məxsus *** mənzilin 50,85 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onun müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilməsi üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; Cavabdeh6 və onunla birlikdə yaşayan cavabdeh X13 ünvan *** evin 46-cı mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onların çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan *** binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh6 məxsus *** mənzilin 31 kv.m-dən ibarət olan yaşayış sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onunla birlikdə yaşayan cavabdeh X13 müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilmələri üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; cavabdeh X4 və onunla birlikdə yaşayan cavabdeh X14 ünvan *** evin 48-ci mənzilinə mülkiyyət, istifadə və digər hü quqlarına xitam verilməsi, onların çıxarılmaqla mənzilin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında cavabdeh X6 məxsus *** mənzilin 50,85 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onunla birlikdə yaşayan cavabdeh X14 müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilmələri üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi; Cavabdeh9 və onunla birlikdə yaşayan cavabdehlər X17, X18 və X22 ünvan *** evin 13 və 28-ci mənzillərinə və *** ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinə mülkiyyət, istifadə və digər hüquqlarına xitam verilməsi, onların çıxarılmaqla mənzillərin və qeyri- yaşayış sahəsinin boşaldılması və sökülməsi, İddiaçı MTK tərəfindən ***ndə qəzalı vəziyyətdə olan ***binanın yerində tikiləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında Cavabdeh9 məxsus 13 və 2***mənzillərin 56,7 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə və qeyri-yaşayış sahəsinin 36,0 kv.m-dən ibarət olan ümumi sahəsinə 15%-dən artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verilməklə, habelə yeni çoxmərtəbəli yaşayış binası tikilənədək onunla birlikdə yaşayan cavabdehlər X17, X18 və X22 müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzildə yerləşdirilmələri üçün aylıq 300-350 manat məbləğində kirayə haqqı ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Eyni zamanda iddiaçılar X23, Cavabdeh4, Cavabdeh6, X24 cavabdehlər “xxxx” MTK-ya, Bakı şəhəri Cavabdeh10nə, Bakı şəhəri Səbail rayon Polis İdarəsinə qarşı mən zil və mülkiyyət hüquqlarının pozulmuş hesab edilməsi, maddi və mənəvi ziyanın əvəzinin ödənilməsi tələblərinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər tərəfindən ərizəçilərin mənzilləri yerləşən evin elektrik enerjisi, qaz, su və başqa təchizatının dayandırılması, mənzillərə zorla daxil olunması, binanın digər mənzillərinin sökülməsi, yükdaşıyan divar və konstruksiyalarının dağıdılması, ərizəçilərin pis rəftara məruz qalmamaq, mənzil və mülkiyyət hüquqlarının pozulması hesab edilməsi, maddi zərərə görə cavabdehlərdən müştərək qaydada 1-ci ərizəçinin xeyrinə 430.000 (dörd yüz otuz min) manat, 2-ci ərizəçinin xeyrinə 390.000 (üç yüz doxsan min) manat, 3cü ərizəçinin xeyrinə 320.000 (üç yüz iyirmi min) manat, 4-cü ərizəçinin xeyrinə 290.000 (iki yüz doxsan min ) manat kompensasiya tutulması, mənəvi zərərə görə ərizəçilərin hər birinin xeyrinə cavabdehlərdən müştərək qaydada 20.000 (iyirmi min) manat tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. Həmçinin iddiaçılar Cavabdeh2 ***, Cavabdeh6, Cavabdeh5 və X19 cavabdehlər “xxxx” MTK-ya, Bakı şəhəri Cavabdeh10nə qarşı əqdin etibarsız sayılması ilə bağlı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısı ilə İddiaçı MTK arasında onların mənzillərinin yerləşdiyi ünvan *** evin “xxxx” MTK tərəfindən sökülməsi barədə 15 noyabr 2017-ci il tarixli müqavilənin bağlandığı andan etibarsız sayılmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə aktları qəbul edilmişdir. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ: İlk iddia üzrə cavabdeh, qarş ılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1 iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 01.05.2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti verərək qətnamənin X12 aid hissədə ləğv edilməsini, iş üzrə aşağıdakılara dair yeni qərarın qəbul edilməsini xahiş etmişdir: iş üzrə icraata, ilk İddiaçı cavabdeh X12 qarşı mənzillərin sökülməsi, onların ailə üzvləri birlikdə həmin mənzildən istifadə hüquqlarına xitamın verilməsi, X8 "xxxx" Mənzil-Tikinti Kooperativi, Cavabdeh10 və Səbail Rayon Polis İdarəsinə qarşı hərəkətlərin qanunsuz hesab edilməsi, maddi və mənəvi zərərin əvəzinin ödənilməsi haqqında qarşılıqlı iddia ərizəsinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. İlkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 *** apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv, ilkin iddia tələbinin rədd edilməsi, qarşılıqlı iddia tələblərinin təmin edilməsi barədə qərarın qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İlkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh5 apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv, ilkin iddia tələbinin rədd edilməsi, onun əqdin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərarın qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilərək, yeni qərarın qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İlk iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya məhkəməsi Mənzil Məcəlləsinin 28-ci maddəsinin mənasını tamamilə təhrif edərək göstə rib ki, məsələ binanın təkcə qəzalı vəziyyətdə olması deyil (yəni bina qəzalı vəziyyətdədir - kassatorun qeydi), şəhərin ümumi görünüşünə xələl gətirən, mövcud şəhərsalma normalarına cavab verməməsini də əhatə edir. Bu zaman məhkəmə kollegiyası hər hansı hüquq normasına istinad belə etməyib. Cavabdeh MTK-nın yolverilməz iddia ərizəsini icraata qəbul edən rayon məhkəməsi, sonra isə apellyasiya məhkəməsi faktiki olaraq ədalət mühakiməsi funksiyasını həyata keçirməmişdir. Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixi 86 saylı qərarına tez - tez istinad edən məhkəmələr faktiki olaraq Ərizəçinin başına açılan oyunlar üçün bilavasitə Azərbaycan Hökumətinin məsuliyyət daşıdığını bildirir. Ondan fərqli olaraq, ərizəçi hesab edir ki, Nazirlər Kabinetinin qərarından heç də o nəticə çıxmır ki, o, tam özbaşınalıq şəraitində pis rəftara məruz qalmalı, mənzilindən zorla çıxarılmalı və mülkiyyətindən məhrum edilməli idi. Ərizəçinin evinin yerində tikiləcək yaşayış binasında gələcəkdə mənzillə təmin edilməsi məsələsinə gəlincə, bu, aşağı məhkəmələrin nə dərəcədə qərəzli olmasını bir daha göstərir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin adını tez-tez çəkən məhkəmələr, bir tərəfdən, onları düzgün yozmur, başqa tərəfdən, bilavasitə hazırki işə aid olan (*** Azərbaycana qarşı, ərizə 76254/11, 29 yanvar 2015-ci il; *** Azərbaycana qarşı, 42883/11, 22 oktyabr 2015-ci il) qərarların adlarını belə çəkmirlər. Ərizəçi heç bir ehtiyac olmadığı yerdə mənzilinin bazar dəyərinin və mənzil kirayə haqqlarının müəyyən edilməsinə dair məhkəmə ekspertizası təyin edilməsi və bu ekspertizanın Nizamnamə Kapita lı cəmi 20 manat olan quruma həvalə edilməsini, həmin qurumun və «ekspertin» Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin üzvü olmamaları, zəruri treninq və sertifıkatlaşma keçmədiklərini də məhkəmələrin diqqətinə çatdırmışdı. Başlıcası isə, həmin qurum mənzilə baxış belə keçirmədən onu qiymətləndirib.Mövcud milli və beynəlxalq qiymətləndirmə standart və metodlarına uyğunluğu böyük şübhə doğuran «ekspert rəyindən» fərqli olaraq, ərizəçinin təqdim etdiyi rəy ilə Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun rəsmi məlumatı bir-birlərini tamamlayırlar. Sonuncuya əsasən Bakı şəhərinin Bayıl qəsəbəsində (6-cı zona) yaşayış sahəsinin bir kvadrat metrinin orta bazar qiyməti 2610 manatdır. Məhkəmənin təyin etdiyi «ekspert» dən fərqli olaraq Ərizəçinin mənzilinə baxış keçirərək, onu r eal qiymətləndirən «xxxx» MMC-nin rəyinə görə Ərizəçinin mənzilinin bazar dəyəri 310.000 (üç yüz on min) manatdır. İlkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 *** tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin həmin qətnaməsi maddi hüquq və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməməsi ilə çıxarılmışdır, məhkəmə işin bütün hallarını hərtərəfli araşdırmamış və sübutlara düzgün hüquqi qiymət verməmişdir. Belə ki, iddiaçının belə bir tələblə məhkəməyə müraciət etmək kimi subyektiv hüququ yoxdur. İlkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh5 kassasiya şikayətində işin hallarını sadalamış və qanunvericilik normalarına istinad edərək apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qa nunsuz və əsassız qəbul olunduğunu qeyd etmişdir. Üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, kooperativin cavabdehlərə məxsus mənzilləri məhkəmə qaydasında sökdürməsi və onları mülkiyyət hüququndan məhrum etməsi mülkiyyət hüququna edilən qanuni hədlər daxilində deyildir, qanunla nəzərdə tutulmuş dövlət ehtiyacları və ciddi ictimai zərurətdən irəli gəlmir, iddiaçının bu hərəkətliliyi şüurlu olaraq insan hüquqları və əsas azadlıqlarını ciddi surətdə pozması deməkdir. Məhkəmə qətnamədə özü də bildirmişdir ki, 25 fevral 2016-cı il tarixli Qərarın ümumi məqsədi sosial istiqamətli olmaqla, sakinlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasıdır. Sosial məqsədli tədbirlər isə yalnız müsbət istiqamətli olub, vətəndaşın insan hüquq və azadlıqla rına toxunmamalıdır. Bundan əlavə işə nəzər yetirən zaman məlum olur ki, mənzillərin və ərazinin texniki vəziyyəti barədə iki və bir-birinə zidd ekspert rəyi vardır. Lakin hansısa naməlum səbəbdən Məhkəmə “Azərdövləttikintilayihə” DLİ tərəfindən təsdiq olunmuş texniki vəziyyət haqqında Aktı sübut kimi qəbul etmiş, “xxxx” LTD MMC tərəfindən verilmiş mütəxəssis rəyinin qiymətləndirilməsi ilə bağlı isə hər hansı bir fikir söyləməmişdir. Xüsusilə vurğulanmalıdır ki, Məhkəmə qətnamədə *** küçəsində yerləşən *** saylı evin *** mənzilin ipoteka ilə yüklü edilməsi halına belə münasibət bildirir ki, mənzil iddiaçı tərəfindən sökülsə də, onun əvəzində yeni mənzil veriləcəkdir. Belə olduğu təqdirdə əmlaka dair yüklülük və bankın ipoteka hüququ pozulmur. Lakin, məlumdur ki, ipoteka predmetinin məhv ed ilməsi və şəxsin həmin əmlak üzərində mülkiyyət hüquqlarının ləğv edilməsi faktiki olaraq borclu ilə ipoteka saxlayan arasında bağlanan ipoteka müqaviləsinin hüquqi qüvvəsini risk dairəsinə salmaqla ipoteka saxlayanın əsassızca hüquqlarının itirilməsi ilə nəticələnə bilər. Buna səbəb isə “İpoteka” haqqında Qanunun 48-ci maddəsinə əsasən ipotekaya xitam verilməsinin əsaslarından biri kimi də məhz ipoteka predmetinin məhv olmasının çıxış etməsidir. Lakin Mülki Məcəllə normalarında ipoteka ilə yüklü edilmiş əmlakın məhvi halında ipoteka saxlayanın əvəz almaq tələbinin irəli sürülməsi hüququnun yaranması və bu hüququn, həm mövcud, həm də gələcək tələb üçün verilə bilməsi təsbit edilmişdir. Bununla da, qanunvericiliyimizə nəzər salsaq bu halda ipoteka saxlayananın de-fakto hüquqlarının tanınmas ını görsək də, gələcəkdə yarana biləcək problemlərin qarşısının alınması üçün de-yure tanınmanın mövcud olması vacibdir. Lakin, Məhkəmə bu hala əsaslı aydınlıq gətirməmiş, qətnamənin nəticə hissəsində ipoteka saxlayanın hüquqlarını təsdiqləməmişdir. PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh1 vəkili X34 və nümayəndəsi X38 oğlu kassasiya şikayətini müdafiə edərək onun təmin edilməsini, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv, ilkin iddianın ona aid hissədə xitam verilməsi, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsi barədə qərarın qəbul olunmasını xahiş etmişdir. X38 oğlu əlavə olaraq bildirmişdir ki, əslində mənzilinin verilməsinə etiraz etmir, sadəcə ona gələcəkdə yeni mənzillə təmin edilməsinə ümuidi yoxdur, Şirkətin bina tikib onları mənzillə təmin edə biləcəyi nə inanmır və dövlət də buna hər hansı qarantiya vermir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh2 ***nun vəkili *** kassasiya şikayətini müdafiə edərək onun təmin edilməsini, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv, ilkin iddianın rədd, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsi barədə qərarın qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Əlavə olaraq bildirmişdir, əslində aralarında artıq razılıq əldə olunmuşdur, sadəcə mənzil ipotekaya qoyulduğundan onun təminat məsələsi həll edilməkdədir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Bank “xxxx” ASC-nin vəkili *** kassasiya şikayətini müdafiə edərək apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edərək yeni qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh5 məhkəmə iclasında vəkilsiz iştirak etdiklərinə görə AR MPM-nin 67-ci maddəsinə əsasən işə onun izahatı alınmadan baxılmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı nümayəndəsi və vəkili *** kassasiya şikayətlərinin təmin edilmədən, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsini dəyişdirilmədən saxlanmasını xahiş etmişdir. Əlavə olaraq bildirmişdir ki, cavabdehlərin hərəkətləri binanın digər sakinlərinin də hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. Digər tərəflər işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsələr də, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdirlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasında onların iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-cı maddəsin ə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiqini yoxlayır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası qəbul etdiyi 01.05.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə iş üzrə Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsini dəyişdirərkən kassasiya qaydasında mübahisələndirilən hissədə haqlı olmuş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından göründüyü kimi: - “Azərdövləttikintilayihə” DLİ tərəfindən təsdiq edilmiş 22.09.2017-ci il tarixli ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evinin texniki vəziyyəti haqqında Aktda qeyd olunur ki, *** ***ünvanda yerləşən yaşayış evləri XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Yaşayış binasına keçirilən vizual texniki baxış zamanı, onun uzun illər təmirsiz istismar olunması nəticəsində binanın pilləkən qəfəslərinin divarlarında sement-qum məhlulundan olan suvaq qatında aşınmalar, pilləkən qəfəslərinin marşlarında yığma dəmir-beton pillələrin yerinidən qopması, bəzilərinin aşınması və sınması, qapı və pəncərə boşluqları ətrafında müxtəlif istiqamətli 2-5 mm ölçülü çatlar, mərtəbəarası örtük tavalarında armaturun mühafizə qatlarının tökülməsi və armatur millərinin korroziyaya uğraması müşahidə olundu. Binanın arxa fasad hissəsində sakinlər tərəfindən tikinti norma və qaydalarına əməl edilmədən metal borulan üzərində əlavə artırmalar inşa edilmişdir. Açıq eyvanların əksəriyyəti hörülərə k bağlanmışdır. Binada inşa edilmiş bu əlavələr binanın əlavə yüklənməsinə səbəb olaraq dayanıqlılığına mənfi təsir göstərir. Binanın eyvanlarını beton mühafizə qatı tökülmüş, armatur milləri açıqda qalaraq korroziyaya uğramışdır. Dam örtüyü təmirsiz istismar nəticəsində yararsız hala düşmüş, yağan atmosfer sularının sızması nəticəsində binanın sonuncu mərtəbəsində pilləkən qəfəslərinin daxili tavan və divarlarında rütubət izləri, beton mühafizə qatının tökülməsi müşahidə olunur. Yaşayış binası məhdud işlək vəziyyətdədir. Bina ümumiyyətlə mövcud tikinti norma və qaydalarına, şəhərin ümumi görünüşünə, mövcud şəhərsalma tələblərinə cavab vermir. - Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısının “Qəzalı vəziyyətdə olan binaların sökülməsinə və yerində çoxmərtəbəli yaşayış evinin layihələndirilməsinə və tik intisinə icazə verilməsi barədə” 25.09.2017-ci il tarixli 127 saylı sərəncamından məlum olur ki, *** ərazisində yerləşən, uzun müddətli istismar nəticəsində yararsız hala düşərək hazırda qəzalı vəziyyətdə olan ***, *** ünvanlarda və *** ünvanlarda yerləşən 1-4 mərtəbəli yaşayış binalarının söküntüsü “xxxx” MMC tərəfindən yerinə yetirilməsi və həmin cəmiyyətə torpaq sahəsi 1,3 ha olan ərazidə çoxmərtəbəli yaşayış binasının layihələndirilməsi və tikintisinə icazə verilməsi; Ərazidə yerləşən yaşayış və qeyri-yaşayış tikililərin sökülməsi, eyni zamanda qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq yeni yaşayış binası tikilənədək bu binalardan köçürülən sakinlərin müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzillərdə yerləşdirilməsi üçün lazımi maliyyə vəsaitinin ödənilməsi və həmin sakinlərə sökülmüş tikili lərin yerində yeni tikiləcək yaşayış binasında müvafiq qaydada mənzillərin ayrılması “xxxx” MMC-nin vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi qərara alınmışdır. - Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısının 27.10.2017-ci il tarixli 138 Sərəncamına əsasən: Cavabdeh10 başçısının 127 saylı, 25.09.2017-ci il tarixli sərəncamının ləğv edilməsi; *** ərazisində yerləşən, uzun müddətli istismar nəticəsində yararsız hala düşərək, hazırda qəzalı vəziyyətdə olan ***, *** ünvanlarda və *** ünvanlarda yerləşən 1-4 mərtəbəli yaşayış binalarının söküntüsü İddiaçı MTK tərəfindən yerinə yetirilməsi və həmin cəmiyyətə torpaq sahəsi 1,3 ha olan ərazidə çoxmərtəbəli yaşayış binasının layihələndirilməsi və tikintisinə icazə verilməsi; ərazidə yerləşən yaşayış və qeyri-yaşayış tikililərin sökülməsi, eyni zamanda qanunvericil iyin tələblərinə uyğun olaraq yeni yaşayış binası tikilənədək bu binalardan köçürülən sakinlərin müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzillərdə yerləşdirilməsi üçün lazımi maliyyə vəsaitinin ödənilməsi və həmin sakinlərə sökülmüş tikililərin yerində yeni tikiləcək yaşayış binasında müvafiq qaydada mənzillərin ayrılmasının “xxxx” MTK-nın vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi qərara alınmışdır. - Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısı X41 ilə İddiaçı MTK-nin (Şirkət) sədri X37 arasında bağlanılmış 15.11.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Şirkət tərəfindən ***, ***, *** və *** ünvanlarda yaşayış binalarının binalarının tikintisi üçün Nazirlər Kabinetinin qərarında və bu müqavilədə müəyyənləşdirilmiş öhdəliklərin yerinə yetirilməsi və İcra Hakimiyyəti tərəfindən bunun müqabilində həmin ünvanda tikiləcək bina layihələrinə razılığın, tikintiyə və tikinti obyektinin istismarına icazənin verilməsini, həmçinin bu məqsədlə dövlət mülkiyyətində olan torpaqların daimi istifadəyə və icarəyə verilməsi razılaşdırılmışdır. Müqavilənin 2.3-cü bəndinə əsasən Şirkət yeni binanın tikintisi başa çatanadək, sakinlər binaya köçənədək həmin sakinlərə yaxın ərazidə və razılaşdırılmış şəraitli müvəqqəti yaşayış yerləri üçün kompensasiya ödəməyi; 2.4-cü bəndinə əsasən binaların tikintisi üçün nəzərdə tutulan ərazidə yerləşən mənzillərin sakinlərinin yeni tikilən binalarda sökülən mənzilin sahəsindən 15%-dən artıq sahəsi olan, təmirli və püşkatma ilə seçilmiş mərtəbələrdə mənzil sahəsi ilə təmin edilməsini öhdəsinə götürmüşdür. - “xxxx” MMC tərəfindən tərtib edilmiş 25 №-li 21.02.2018-ci il tarixli mütəxəssis rə yinə əsasən X8 mülkiyyətində olan ***ndə yerləşən ***evin *** mənzilinin 21.02.2018-ci il tarixə bazar dəyəri 310000 manat təşkil edir. - “xxxx” MMC tərəfindən tərtib edilmiş 23 №-li 21.02.2018-ci il tarixli mütəxəssis rəyinə əsasən Cavabdeh6 ***nun mülkiyyətində olan ***ndə yerləşən ***evin *** mənzilinin 21.02.2018-ci il tarixə bazar dəyəri 230000 manat təşkil edir. - “xxxx” MMC tərəfindən tərtib edilmiş 22 №-li 21.02.2018-ci il tarixli mütəxəssis rəyinə əsasən X10 mülkiyyətində olan ***ndə yerləşən ***evin *** mənzilinin 21.02.2018-ci il tarixə bazar dəyəri 203000 manat təşkil edir. - “xxxx LTD” MMC tərəfindən tərtib edilmiş MB-11/875 saylı qiymətləndirmə hesabatına əsasən ***ndə yerləşən ***evin 48 mənzilli yaşayış binasının yaşayış üçün yararlılığı haqqında mütəxəssis rəyinə əsasən ya şayış binasının texniki vəziyyəti yaxşıdır, fiziki aşınma səviyyəsi 36,66% təşkil edir. Zəlzələ və ya torpaq sürüşməsi nəticəsində mənzillərdə yaranmış çatlar müşahidə edilmir. Özül və aparıcı konkstruksiyaların deformasiyası və taxta konstruksiyaların bioloji təsirə məruz qalması müşahidə edilmir. Ətraf atmosferdə insan yaşayışı üçün təhlükəli kimyəvi və bioloji faktorlar, sanitar və epidemoloji təsir göstərən əsas amillər vizual baxış və sorğular əsasında qeydə alınmadı. Yaşayış binasının yerləşdiyi ərazidə torpaq sürüşmələri, texnogen hadisələr və uçuntular müşahidə edilmir. Yaşayış binasının torpağa oturan hissəsinin fiziki durumu, subasmalar qənaətbəxşdir, subasmaların izi müşahidə edilmir. Binada və yaxın ətrafda yaşayış üçün təhlükəli sayılan yüksək elektrik və maqnit sahəsi müşahid ə edilmir. Yaşayış mənzillərində səs səviyyəsi normaya uyğundur. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX № ******* seriyalı çıxarışa əsasən *** küçəsində yerləşən ***evin ***mənzili Cavabdeh2 ***nun adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə qeydiyyata alınmışdır, mənzil 2 yaşayış otağından ibarətdir, ümumi sahəsi 47,0 kv.m təşkil edir. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX№1155330 seriyalı çıxarışa əsasən *** küçəsində yerləşən ***evin *** mənzili Cavabdeh6 ***nun adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə qeydiyyata alınmışdır, mənzilin ümumi sahəsi 40.2 kv.m təşkil edir. - 11.06.2002-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, Bayramova Şirinbacı Həsən qızı Bakı şəhəri Səbail rayonu Bayıl dön gəsi ***evin *** mənzilini X5 almışdır. - 27.10.2017-ci il tarixli Daşınmaz əmlakın bağışlanması haqqında müqavilədən görünür ki, X11 Bakı şəhəri Səbail rayonu Bayıl döngəsi ***evin *** mənzilini qızı X15 bağışlamışdır. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX №1158906 seriyalı çıxarışa əsasən *** küçəsində yerləşən ***evin *** mənzili X10 adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə qeydiyyata alınmışdır, mənzilin ümumi sahəsi 48.2 kv.m təşkil edir. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX №0357237 seriyalı çıxarışa əsasən *** küçəsində yerləşən ***evin 2***mənzili Cavabdeh9 adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə qeydiyyata alınmışdır, mənzilin ümumi sahəsi 56.7 kv.m təşkil edir. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş RX № ******* seriyalı çıxarışa əsasən *** küçəsində yerləşən ***evin *** mənzili Cavabdeh5 adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə qeydiyyata alınmışdır, mənzilin ümumi sahəsi 56.3 kv.m təşkil edir. - Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin *** Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş 24.10.2018-ci il tarixli məktubdan görünür ki,***ndə yerləşən*** evin 2***mənzili Cavabdeh9, *** mənzili X8, ***mənzili Cavabdeh2 ***nun, *** mənzili X7, *** mənzili Cavabdeh5, *** mənzili Cavabdeh6, 47 saylı mənzili X25, *** mənzili X10 adına qeydiyyatdan keçmişdir və hazırda mülkiyyətlərindədir. - “xxxx” MMC tərəfindən verilmiş 12.11.2018-ci il tarixli ƏEM/N 38-1053/1***ekspert rəyinə əsasən, X12 məxsus ünvan *** evin *** mənz ilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq 12 noyabr 2018-ci il tarixinə 1,0 kv.metr üzrə bazar dəyəri - 1470,0 (min dörd yüz yetmiş) - 1530,0 (min beş yüz otuz) manat, aylıq kirayə məbləği: - 300,0 (üç yüz) 350,0 (üç yüz əlli) manat; Cavabdeh2 ***na məxsus ünvan *** evin ***mənzilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 70000,0 (yetmiş min) - 75000,0 (yetmiş beş min) manat, aylıq kirayə məbləği - 300,0 (üç yüz) - 350,0 (üç yüz əlli) manat təşkil edir. X9 məxsus ünvan *** evin *** mənzilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 50000,0 (əlli min) - 55000,0 (əlli beş min) manat, aylıq kirayə məbləği: - 250,0 (iki yüz əlli) - 300,0 (üç yüz) manat təşkil edir. Cavabdeh4 məxsus ünvan *** evin *** mənzilinin təmirl iliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 103000,0 (yüz üç min) - 108000,0 (bir yüz səkkiz min) manat, aylıq kirayə məbləği: - 350,0 (üç yüz əlli) - 400,0 (dörd yüz) manat təşkil edir. Cavabdeh5 məxsus ünvan *** evin *** mənzilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 70000,0 (yetmiş min) - 75000,0 (yetmiş beş min) manat, aylıq kirayə məbləği: - 300,0 (üç yüz) - 350,0 (üç yüz əlli) manat təşkil edir. Cavabdeh6 məxsus ünvan *** evin *** mənzilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə 1,0 kv.metr üzrə bazar dəyəri - 1470,0 (min dörd yüz yetmiş) - 1530,0 (min beş yüz otuz) manat, aylıq kirayə məbləği: - 300,0 (üç yüz) - 350,0 (üç yüz əlli) manat təşkil edir. X26 məxsus ünvan *** evin 47 saylı mənzilinin təmirlili yindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə 1,0 kv.metr üzrə bazar dəyəri - 1470,0 (min dörd yüz yetmiş) 1530,0 (bir min beş yüz otuz) manat, aylıq kirayə məbləği: - 250,0 (iki yüz əlli) - 300,0 (üç yüz) manat təşkil edir. X6 məxsus ünvan *** evin *** mənzilinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 70000,0 (yetmiş min) - 75000,0 (yetmiş beş min) manat, aylıq kirayə məbləği: - 300,0 (üç yüz) - 350,0 (üç yüz əlli) manat təşkil edir. Cavabdeh9 məxsus ünvan *** evin 13 və 2***mənzillərinin təmirliliyindən, mənzərəsindən asılı olaraq həmin tarixə bazar dəyəri: - 75000,0 (yetmiş beş min) 80000,0 (səksən min) manat, aylıq kirayə məbləği: - 300,0 (üç yüz) - 350,0 (üç yüz əlli) manat təşkil edir. Cavabdeh9 məxsus ***ndə yerləşən 36,0 kv.metr qeyri-yaşayış s ahəsinin 1,0 kv.metr üzrə bazar dəyəri - 2000,0 (iki min) - 2200,0 (iki min iki yüz) manat, aylıq kirayə məbləği: - 450,0 (dörd yüz əlli) - 500,0 (beş yüz) manat təşkil edir. - Azərbaycan Respublikası İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun İddiaçı MTK-ya ünvanlanmış məktubunda qeyd olunur ki, ***ndə yerləşən ***evin 20, 41 və *** mənzilləri Fondun vəsaiti hesabına verilmiş ipoteka kreditləri üzrə öhdəliklərin təminatı qismində ipotekaya qoyulmuşdur, bu mənzillər üzrə ipoteka saxlayan hüquqları Fonda məxsusdur. Məhkəmənin qiymətləndirməsi: Maddi hüquq normalar yoxlanılarkən kassasiya kollegiyası belə nəticəyə gəlmişdir ki, apellyasiya məhkəməsi qətnamənin mübahisələndirilən hissəsində iddianın qanuni əsaslarını düzgün müəyyən etmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 13-cü maddəsinin İ hissəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 29-cu maddəsinin İİİ və İV hissələrinə görə isə, hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər, mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir, heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Əmlakın tam müsadirəsinə yol verilmir. Dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulan mülki qanunvericiliyin prinsiplərindən biri də mül kiyyətin toxunulmazlığıdır. Həmin Məcəllənin 152.1-ci maddəsindən görünür ki, mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Mülkiyyət hüququ Azərbaycan Respublikasında, nəinki mülkiyyətçinin hüquqi təsbit olunmuş geniş səlahiyyətləridir (ona məxsus olan əmlaka faktiki sahib olmaq, öz tələbatlarının təmin olunması üçün təyinatından asılı olaraq bu əmlakdan istədiyi kimi istifadə etmək, əmlakın hüquqi müqəddəratını öz iradəsinə görə müəyyən etmək), həm də qüvvədə olan qanunvericilik çərçivəsində digər şəxslərin hüquq və qanunla qorunan maraqlarını pozmadan mülkiyyətçinin dövlət tərəfindən təminat altına alınmış həmin əmlak üzərində üstünlüyünə üçüncü şəx slərin müdaxiləsini aradan götürmək, bu zaman öz mülahizəsinə görə və maraqlarına uyğun hərəkət etmək səlahiyyətidir. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasına əlavə *** Protokolun 1-ci maddəsinə əsasən “hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz”. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qərarlarında qeyd edir ki, hər hansı məhrumetmə qanuni olmalı və qanuni məqsəd daşımasından əlavə həmçinin mütənasiblik tələbinə uyğun olmalıdır. İctimaiyyətin ümumi maraq tələbləri və şəxsin fundamental hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı tələblər arasında ədalətli tarazlıq (balans) olmalıdır, bu cür ədalətli tarazlığın axtarışı bütün Konvensiyaya xasdır. Zəruri tarazlığın əldə olunması o halda mümkün deyil ki, şəxs fərdi və həddən artıq yük daşıyır (bax Sporrong və Lönnroth İsveçə qarşı, 23 Sentyabr 1982, §§ 69-74, A seriyaları no. 52; Brumaresku Rumıniyaya qarşı (GC), no. 28342/95, § 78, AİHM 1999-Vİİ; X29rşı, no. 3851/12, §§ 58-59, 11 Dekabr 2014, və həmin işlərdə istinad olunan işlər). Belə ki, X43 Konvensiyasının (bundan sonra - Konvensiya) *** Protokolun 1-ci maddəsində 3 fərqli qayda müəyyən edilmişdir: birinci bəndin birinci cümləsində təsbit edilmiş birinci qayda ümumi təbiətlidir və mülkiyyətdən dinc istifadə prinsipini bəyan edir; birinci bəndin ikinci cümləsində təsbit olunmuş ikinci qayda əm lakdan məhrumetməni əhatə edir və bunun bəzi şərtlərini müəyyənləşdirir; ikinci bənddə əks olunmuş üçüncü qaydada təsbit edilmişdir ki, dövlətlər digər hüquqlarla yanaşı ümumi maraqlar naminə mülkiyyətdən istifadəyə nəzarət edə bilər. Lakin bu qaydalar əlaqəsiz deyil: ikinci və üçüncü qaydalar mülkiyyətdən dinc istifadə hüququna konkret müdaxilə halları ilə bağlıdır və buna görə də birinci qaydada təsbit edilmiş prinsip prizmasından təfsir olunmalıdır (“Kozacıoğlu Türkiyəyə qarşı” (Kozacıoğlu v. Turkey [GC], no. 2334/03, § 48, 19 February 2009) və “Vistinş və Perepjolkins Latviyaya qarşı” (Vistiņš and Perepjolkins v. Latvia [GC], no. 71243/01, § 93, 25 October 2012)). İşin mübahisəsiz halıdır ki, ilkin iddia üzrə kassasiya şikayəti vermiş cavabdehlərin mülkiyyət hüquqları var və həmin hü quqa müdaxilə baş vermişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, tikinti şirkəti tərəfindən özbaşınalığa yol verilməmiş (tikililər sökülməmiş), cavabdehlərin mülkiyyət hüquqlarına xitam verilməsi məqsədilə iddia qaydasında məhkəmədə iddia qaldırılmışdır. Mübahisənin davam etdiyi zaman de jure və ya de fakto özgəninkiləşdirmə baş vermiş olmasa da, həyata keçirilən tədbirlər əmlakdan dinc istifadə etmək hüququna müdaxilədir. Özgəninkiləşdirmə tədbiri *** Protokolun 1-ci maddəsinə uyğun olması üçün 3 şərtə cavab verməlidir: o, “qanunda nəzərdə tutulmuş şərtlərə uyğun olaraq” həyata keçirilməlidir (bu, dövlət orqanları tərəfindən hər hansı özbaşına hərəkətə yol verilməsini istisna edir), “ictimai maraqlara” cavab verməlidir və mülkiyyətçinin hüquqları ilə ictimaiyyətin maraqları arasında ədalətli tarazlıq t əmin olunmalıdır. *** Protokolun 1-ci maddəsi dövlət orqanlarının əmlakdan dinc istifadəyə istənilən müdaxiləsinin qanuni olmasını tələb edir: həmin maddənin birinci bəndinin ikinci cümləsi əmlakdan məhrumetmənin “qanunda nəzərdə tutulmuş şərtlərə uyğun olaraq” həyata keçirilməsinə icazə verir. Bundan əlavə, demokratik cəmiyyətin əsas prinsiplərindən biri olan qanunun aliliyi Konvensiyanın bütün maddələrində ehtiva olunan bir məfhumdur (“İatridis” işi, 58-ci bənd; “Yunanıstanın keçmiş kralı və Digərləri Yunanıstana qarşı” (Former King of Greece and Others v. Greece [GC], no. 25701/94, § 79, ECHR 2000Xİİ) və “Broniovski Polşaya qarşı” (Broniowski v. Poland [GC], no. 31443/96, § 147, ECHR 2004V)). (i) Müdaxilə üçün qanuni əsasın mövcudluğu ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, Mülki Məcəllənin 203.3-cü maddəsinə əsasən, Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslarla həyata keçirilən aşağıdakı tədbirlərdən başqa, əmlakın mülkiyyətçidən məcburi alınmasına yol verilmir: 203.3.1. öhdəliklər üzrə tutmanın əmlaka yönəldilməsi; 203.3.2. qanuna görə həmin şəxsə mənsub ola bilməyən əmlakın özgəninkiləşdirilməsi; 203.3.3. sahənin alınması ilə əlaqədar daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsi; 203.3.4. təsərrüfatsızcasına saxlanan mədəni sərvətlərin satın alınması; 203.3.5. rekvizisiya; 203.3.6. müsadirə. Həmin Məcəllənin 209.1-ci maddəsinə əsasən, təbii fəlakətlər, texnoloji qəzalar, epidemiyalar baş verdikdə və fövqəladə xarakter daşıyan digər hallarda müvafiq dövlət orqanlarının qərarı ilə mülkiyyətçidən əmlak qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada və şərtlərlə, dəyəri mülkiyyətçiyə ödənilməklə cəm iyyətin mənafeləri üçün alına bilər (rekvizisiya). Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 114-cü maddəsinin İ və İİ hissəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti icra səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinin təşkili məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetini yaradır. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin yuxarı icra orqanıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 №-li Qərarının 1, 1.1, 1.3-cü bəndlərinə əsasən Bakı şəhəri Cavabdeh10nə 5 il müddətinə mülki, mənzil, şəhərsalma və tikinti qanunvericiliklərinin tələblərinə əməl etməklə, şəhərin ümumi görünüşünə xələl gətirən, qəzalı vəziyyətdə və mövcud şəhərsalma normalarına cavab verməyən, Səbail rayonu üzrə XİX əsrin sonları və ötən əsrin əvvəllərində tikilmiş yaşayış binalarının, habelə bu rayonun ərazisində yaşayış üçün yararsız olan digər binaların, sosial və digər təyinatlı qeyri-yaşayış obyektlərinin sökülməsini və yenidən qurulmasını, ərazi və ərazi hissələrinin yenidən qurulması üçün tələb olunan ərazi planlaşdırılma sənədlərinin hazırlanmasını (tikinti layihələrinin işlənməsindən əvvəl) və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə razılaşdırılmaqla təsdiqini, habelə yeni tikiləcək yaşayış binalarının və qeyri-yaşayış obyektlərinin layihələrinə razılığın, tikintiyə və tikinti obyektinin istismarına icazənin verilməsini, həmçinin bu məqsədlə dövlət mülkiyyətində olan torpaqların daimi istifadəyə və icarəyə verilməsini təmin etməsi, həmçinin qanunvericiliyin tələblərinə uy ğun olaraq qəzalı vəziyyətdə olan binaları sökərək, onların yerində yeni yaşayış binası tikməyi öhdəsinə götürən tikinti şirkətlərinə yeni yaşayış binası tikilənədək bu binalardan köçürülən sakinlərin müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzillərdə yerləşdirilməsi üçün lazımi maliyyə vəsaitinin ödənilməsini və həmin sakinlərə sökülmüş tikililərin yerində yeni tikiləcək yaşayış binasında müvafiq mənzillərin ayrılması tapşırılmışdır. Qanunvericliyin tələblərinə əsasən səlahiyyətli olan Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi Tikintidə X20 Agentliyinin “Azərdövləttikintilayihə” Dövlət Layihə İnstitutu tərəfindən təsdiq edilmiş 22.09.2017-ci il tarixli akta əsasən ünvan 2 ünvanında yerləşən yaşayış evinin mövcud tikinti norma və qaydalarına, şəhərin ümumi görünüşünə, mövcud şəhərsalma t ələblərinə cavab vermədiyi müəyyən olunur. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 №-li Qərarının icrası ilə bağlı Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısının “Qəzalı vəziyyətdə olan binaların sökülməsinə və yerində çoxmərtəbəli yaşayış evinin layihələndirilməsinə və tikintisinə icazə verilməsi barədə” 25.09.2017-ci il tarixli 127 saylı sərəncamı ilə “xxxx” MMC müəyyən olunsa da, Bakı şəhəri Cavabdeh10 başçısının 27.10.2017-ci il tarixli 138 Sərəncamı ilə 127 saylı, 25.09.2017-ci il tarixli sərəncamı ləğv edilərək sərəncamda sadalanan vəzifə “xxxx” MTK-ya həvalə edilmişdir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, “xxxx” MTK Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 №-li Qərarının icrası ilə əlaqədar hazır kı iddia tələbini irəli sürməyə subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən, məhkəmə hesab edir ki, müdaxilə üçün qanuni əsas – Nazirlər Kabinetinin qərarı mövcud olmuşdur. (ii) Müdaxilənin “ictimai maraqlara” cavab verməsi ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, X45 Məhkəməsinin presedent hüququna əsasən, milli hakimiyyət orqanları cəmiyyətin yaşayış şəraitindən və tələbatlarından bilavasitə xəbərdar olduqlarına görə prinsipcə “cəmiyyətin maraqlarını” qiymətləndirməkdə beynəlxalq hakimə nisbətən daha əlverişli vəziyyətdədirlər. Konvensiyanın bərqərar etdiyi insan hüquqlarının qorunması sisteminə əsasən, cəmiyyətdə narahatlıq doğuran və müvafiq tədbirlər görülməsini tələb edən problemin mövcud olub-olmadığını qiymətləndirmək vəzifəsi ilk növbədə məhz milli hakimiyyət orqanları nın üzərinə düşür. … Müvafiq surətdə, bu sahədə və Konvensiyanın təminatlarının şamil olunduğu digər sahələrdə milli hakimiyyət orqanları vəziyyəti öz mülahizələri əsasında sərbəst şəkildə qiymətləndirə bilərlər (X27rşı). Mülkiyyət hüququ mütləq hüquq deyil və mülkiyyət hüququna yol verilə bilən məhdudiyyətlər (müdaxilələr) Konvensiyanın 1-ci maddəsinə əsasən dövlətin pozitiv öhdəliklərinin icra edilməsinin nəticəsi ola bilər (İnsan hüquqlarına hörmət olunması öhdəliyi). Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 28.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi ona məxsus mənzilin (yaşayış binasının) qəza vəziyyətinə düşməməsi üçün onu vaxtlıvaxtında əsaslı təmir etmək, mənzil (yaşayış binası) təbii fəlakət və ya mülkiyyətçidən asılı olmayan digər səbəblərdən qəza vəziyyətinə düşdükdə isə onu mümkün olan ən qısa müddət ərzində təmir və bərpa etmək vəzifəsini daşıyır. Həmin Məcəllənin 28.3-cü maddəsinə əsasən mənzilin (yaşayış binasının) mülkiyyətçisi bu Məcəllənin 28.1-ci maddəsində göstərilən vəzifəsini yerinə yetirmədikdə kirayəçilərin, qonşuların və ya digər maraqlı şəxslərin, həmçinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) iddiası əsasında mənzilin (yaşayış binasının) qəza vəziyyətində olması barəsində məhkəmə tərəfindən qərar qəbul edilə bilər. Həmin qərarda qəza vəziyyətində olan mənzilin (yaşayış binasının) təmiri üçün ağlabatan müddət müəyyən olunmalıdır. Bu təmir qəza vəziyyətində olan mənzilin (yaşayış binasının) mülkiyyətçisi tərəfindən və onun hesabına həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin icrasının təmin edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24.05.2010-cu il tarixli Fərmanının 1.6-cı bəndinə əsasən Mənzil Məcəlləsinin 28.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş orqanın (qurumun) səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin rəyi əsasında, yerli (rayon, şəhər və şəhər rayonu) icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 №-li Qərarının 1.2-ci bəndinə əsasən mənzil fondunun yenilənməsi, sakinlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə tikinti şirkətləri tərəfindən öz vəsaitləri və ya cəlb ediləcək kredit vəsaitləri hesabına inşa olunacaq çoxmənzilli yaşayış binaları üçün qəzalı vəziyyətdə olan söküləcək tikililərin ərazilərindən istifadə edilməsinə, hüquqi və fiziki şəxslərin mülkiyyətində və ya istifadəsind ə olan torpaq sahələrinin mülki qanunvericiliyə uyğun olaraq onların razılığı ilə dəyəri ödənilməklə əldə edilməsinə və ya həmin torpaq sahələrinin əvəzləşdirilməsinə şəraitin yaradılması müvafiq yerli icra hakimiyyəti orqanına tapşırılmışdır. Bu xüsusatla bağlı məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, Mənzil Məcəlləsində qeyd olunan mənzilin (yaşayış binasının) qəza vəziyyətində olması barədə iddianı qaldırmaq zərurəti məhz mənzilin mülkiyyətçisi tərəfindən mənzilin qəza vəziyyətinə düşdükdə onu mümkün olan ən qısa müddət ərzində məhz mülkiyyətçilərin hesabına təmir və bərpa etmək vəzifəsini icra etmədiyi halda onun öz hesabına təmiri keçirilməsi halında yaranır. Nazirlər Kabinetinin qərarından da göründüyü kimi qərarın ümdə məqsədi sosial istiqamətli olmaqla, sakinlərin qəzalı vəziyyətdə ol an binaları təmir-bərpa xərcindən azad etməklə, onların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasıdır. Amma o da qeyd edilməlidir ki, hazırkı halda məsələ yaşayış binasının təkcə qəzalı vəziyyətdə olması deyil, şəhərin ümumi görünüşünə xələl gətirən, mövcud şəhərsalma normalarına cavab verməməsini də əhatə edir. Avropa Məhkəməsinin Presedent hüququna əsasən, mülkiyyətin müdafiəsi baxımından dövlətin üzərinə düşən pozitiv öhdəlik (mülkiyyət hüququnun pozuntusunun qarşısının alınması üçün) praktik tədbirlərin görülməsini də nəzərdə tutur – xüsusən təhlükəli fəaliyyətlərdən söhbət gedirsə (Öneryıldız Türkiyəyə qarşı). Odur ki, işin hallarına əsasən, müdaxilənin həyata keçirilməsi üçün qanuni məqsəd bir tərəfdən mövcud tikinti norma və qaydalarına cavab verməyən mənzillərin sökülməsi, sakinlər in həmin yararsız halda olan binaları təmir etmək yükündən azad etməklə onların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması olsa da, əsas məqsəd şəhərin ümumi görünüşünün, mövcud şəhərsalma tələblərinin təmin edilməsi, şəhərin abadlaşdırılmasıdır ki, bu halda fərdin maraqlarının cəmiyyətin maraqlarından üstün olduğunu iddia etmək olmaz. Xüsusilə mübahisə predmetini təşkil edən binanın şəhərin sakinlərin və turistlərin gəzinti marşrutunun əsas hissəsini təşkil edən dənizkənarı park hissəsindən görsənməklə, paytaxtın ümumi görünüşünə xələl gətirməsindən ibarət hal ərazinin abadlaşması zərurətini bir daha təsdiq etmiş olur. (iii) mülkiyyətçinin hüquqları ilə ictimaiyyətin maraqları arasında ədalətli tarazlığın təmin olunması ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, işin faktiki hallarından da göründüyü kimi iddiaçı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 №-li Qərarında göstərilən kimi binanın sakinlərinə məhz sökülmüş tikililərin yerində yeni tikiləcək yaşayış binasında mənzillərin ayrılmasını, yeni yaşayış binası tikilənədək bu binalardan köçürülən sakinlərin müvəqqəti olaraq kirayədə qalmaq üçün kirayə haqqının ödənilməsini sakinlərə təklif etmişdir. Binanın çoxluq təşkil edən digər sakinləri bununla razılaşmış, lakin hazırkı iş üzrə tərəf olan sakinlər isə bununla razılaşmamışlar. İddiaçı tikinti şirkəti müvafiq qərarın icrası ilə bağlı Bakı şəhəri Səbail RİH ilə bağlanan müqavilədə öz üzərinə öhdəliklər götürmüş və həmin öhdəlikləri icra etməyə görə məsuliyyət daşıyır. Digər tərəfdən kollegiya qeyd edir ki, adıçəkilən 15.11.2017-ci il tarixli müqavilənin 1ci bəndinə əsasən, həmin müqavilədə məhz Nazirlər Kabinetinin yuxarıda qeyd edilən qərarının icrası məqsədilə bağlanıb. Kassasiyanın dövlətin qeyd edilən münasibətlər üzrə hər hansı öhdəlik daşımaması barədə dəlillərə məhkəmə kollegiyası tənqidi yanaşaraq qeyd edir ki, müavilənin 5.2.1-ci bəndinə əsasən (İcra hakimiyyətinin hüquqları), şirkət sakinlərin və ya birinin bu müqavilənin 2.3-cü bəndində göstərilən kompensasiyaları vaxtında ardıcıl olaraq üç ay dalbadal ödəmədikdə; 5.2.2-ci bəndinə əsasən, tikinti və/və ya tikinti-tamamlama işləri 6 aydan artıq müddətə dayandıqda və müqavilədə nəzərdə tutulan sair hallarda icra hakimiyyətinin həmin müqaviləni birtərəfli ləğv etmək hüququ vardır. Müqavilənin 8-ci bəndi məsuliyyət məsələlərini tənzimləyir. Həmin maddənin 8.1-ci bəndinə əsasən, tərəflər bu müqavilə üzrə öhdəliklərinin icra edilməməsinə və/ və ya lazımi qaydada ica edilməmsinə görə məsuliyyət daşıyırlar; 8.2-ci bəndı əsasən (Məsuliyyət): tərəflər təsdiq edirlər və razılaşırlar ki, bu müqavilə 5.2-ci bəndinə əsasən vaxtından əvvəl ləğv edilərsə əvəzsiz olaraq və hər hansı ödəniş aparılmadan tikinti üzrə bütün hüquqlar, habelə müqavilə ləğv edilən tarixə mövcud tikinti materialları və sair əmlakları, o cümlədən satılmış mənzillərə Şirkət (MTK) tərəfindən alınmış ödənişlər və hüquqlar, sahiblik, sərəncam və istifadə hüququ Müqavilə üzrə öhdəlikləri yerinə yetirməyi və icra etməyi, tikintini başa çatdırmağı üzərinə götürmüş, İcra Hakimiyyəti tərəfindən müəyyən edilən üçüncü tərəfə keçəcək; 8.3-cü bəndə əsasən: tərəflər razılaşırlar ki, bu müqavilə 5.2—ci bənd inə əsasən vaxtından əvvəl ləğv edilərsə, ləğvetmə tarixindən 15 gün müddətində tikinti üzrə bütün hüquqların, habelə, lakin bununla məhdudlaşmayaraq, müqavilə ləğv edilən tarixə mövcud tikinti, sənədlər, materialvə s. dəyərlər İcra Hakimiyyəti və Şirkətin nümayəndələrindən ibarət işçi qrup tərəfindən inventarlaşdırılaraq İcra Hakimiyyətinə təhvil verilir. Aydınlıq üçün müəyyən edilir ki, Şirkət bu hrəkəti etmədiklə də ya bundan yayındıqda İcra Hakimiyyəti bu hərəkətləri birtərəfli qaydada tək icra edə bilər. 8.4-cü bəndə əsasən: tərəflər təsdiq edirlər ki, əvvəlki bəndlərdə nəzərəd tutulan tədbirlər binaların tikinti və tamamlama işlərinin başa çatdırılmasına və istismara verilərək sakinlərin köçürülməsinə, sakinlərin müvəqqəri yaşayış yerləri üçün kompensasiya haqlarının ödənilməsi bəs e tmədikdə qalan məbləğ tam olaraq Şirkətdən tələb edilər bilər və onun tərəfindən ödənilməlidir. Odur ki, qeyd edilən müqavilədən irəli gələrək Dövlətin münasibətlərdə hər hansı məsuliyyət daşımamasına dair qənaət əsassızdır. Şirkət tərəfindən öhdəliklər icra olunmadığı təqdirdə dövlətin zəruri müdafiə tədbirləri həyata keçirməsi üçün hüquqi imkanlar mövcuddur və bu da mülkiyyətçilər üçün hüquqi təminat hesab edilməlidir. Qərarın icrası üçün fiziki şəxslərin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan əmlakların qanunvericiliyə uyğun olaraq onların razılığı ilə dəyəri ödənilməklə əldə edilməsinə və ya onların əvəzləşdirilməsinə şəraitin yaradılması barədə müvafiq yerli icra hakimiyyəti orqanına tapşırıq verilmişdir. Hazırkı halda əksər mülkiyyətçilərlə razılıq əldə edilmiş, ədalətli tarazlığa na il olunmuşdur. İddiaçı tikinti şirkəti tərəfindən müvafiq qərarın icrası üzrə Bakı şəhəri Səbail RİH ilə bağlanan müqavilədə mənzillərin sakinlərinə yeni tikilən binalarda sökülən mənzilin sahəsindən 15%-dən artıq sahəsi olan mənzil verilməsi nəzərdə tutulur. Ədalətli tarazlığın təmin olunmasının göstəriciləri kimi həm də kompensasiyanın ödənilməsi, onun dəyərinin mülkiyyətin qiymətinə mütənasib (proporsional) olması (lakin həmin məbləğ tam kompensasiya dəyərindən az da ola bilər) və ağlabatan müddətdə ödənilməsi çıxış edir. Məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, mənzil mülkiyyətçilərinin əmlakının dəyərinin ədalətli ödəmək şərtini reallaşdırmaq məqsədilə veriləcək yeni mənzilin sahəsi sökülən mənzilin sahəsindən konkret olaraq 20% artıq olmalıdır. Həmçinin müvəqqəti yerləşdirilərək mülkiy yətçilərə ödənilməsi nəzərdə tutulan kirayə haqqının məbləği hər mülkiyyətçiyə və mənzilə münasibətdə mövcud reallığa uyğundur. Buna dair kifayət qədər rəylər mövcuddur. İş üzrə olan ekspert rəylərinə məhkəmənin münasibət bildirilməməsinə dair kassatorların dəlilinə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, təqdim edilən digər rəylərə münasibətdə Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi Tikintidə X20 Agentliyinin “Azərdövləttikintilayihə” Dövlət Layihə İnstitutu bu sahədə səlahiyyətli və ixtisaslaşmış qurum olduğu üçün onun rəyi mötəbər hesab edilməlidir və qeyd edilən sübuta istinad etməklə aşağı instansiya məhkəmələrinin qənaəti əsaslıdır. Bunu qeyd edərkən məhkəmə kollegiyasının qərarın ədalətliliyinin təmin edilməsi baxımından həmçinin aşağıdakıları nəzərə alır. “xxxx” MMC tərəfind ən təqdim edilmiş eksperti rəylərində sadəcə qiymətləndirilən əmlakın bazar dəyəri qeyd edilməklə rəydə təqdim edilən bazar qiyməti hər hansı şəkildə əsaslandırılmamış, yəni təqdim edilən qiymət ilə bağlı aparılmış hesablamalar, metodlardan hansının və ya hamısının (gəlir, xərc və ya uyğun satışların müqayisəli yanaşması) tətbiq edildiyi və necə tətbiq edildiyi göstərilməmiş, tətbiq edilən qiymətləndirmə standartları və metodologiyasında X1, X3 və Beynəlxalq təlimatlar göstərilmiş olsa da, təqdim edilən rəydə onların necə tətbiq olunduğu barədə hər hansı qeyd edilməmiş, mütəxəssisin gəldiyi qənaət ümumi sözlərlə ifadə edilmişdir. Bu da təqdim edilmiş rəyin etibarlılığını əsaslı olaraq şübhə altına alır. Rəy sifarişçi ilə müqavilə bağlanan gün tərtib edilmişdir, bu da mütəxəssisin apardığı araşdırmanın dolğunluğu ilə bağlı məhkəmənin gəldiyi nəticəni bir daha qətiləşdirir. “xxxx LTD” MMC tərəfindən təqdim edilən rəylə ilə əlaqədar məhkəmə qeyd edir ki, Bakı şəhəri, ***saylı binanın XX əsrin əvvəllərində inşa edilməsi ilə bağlı hər hansı fərqli fikir, dəlil iş materiallarında mövcud deyildir. Qeyd edilən rəydə isə binanın XX əsrin ortalarında tikildiyi (1940-1950-ci illər) qeyd edilir. Qeyd edilən ciddi uyğunsuzluq məhkəmənin diqqətini cəlb edir. Eləcə də “xxxx LTD” MMC-nin müvafiq sahədə peşəkarlığını etibarlı şəkildə qəbul etmək üçün (bu sahədə səlahiyyətli və ixtisaslaşmış quruma münasibətdə) tutarlı dəlillər məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Kassatorun ekspertlərin dindirilməsinə dair vəsatlərinin məhkəmə tərəfindən “dinlənilməməsi” dəlilinə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, iş materiallarında nə qeyd edilən məsələ ilə bağlı hər hansı vəsatət, nə də məhkəmə iclas protokollarına qeyd mövcuddur. İş üzrə məhkəmə əmtəəşünaslıq ekspertizasının təyin edilməsi haqqında məsələ müzakirə olunarkən ilkin iddia üzrə cavabdehlər ekspertiza təyin edilməsinə etiraz etməklə kifayənlənmişlər (İ cild, səh. 249). “xxxx” MMC tərəfindən təqdim edilən rəyə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, qeyd edilən sübut məhkəmə tərəfindən təmin edilmiş (iş üzrə məhkəmə əmtəəşünaslıq ekspertizasının təyin edilməsi haqqında qərardadla), müvafiq iltizama imza etməklə ekspertə bilə-bilə yalan rəy verməyə görə cinayət məsuliyyəti barədə xəbərdarlıq edilmiş, təqdiqatın aparılma ardıcıllığı və tətbiq edilən qiymətləndirmə formulları təfsilatı ilə göstərilmiş, tətbiq edilən analoqlara (hər qiymətləndi rmə obyekti üzrə 3 analoq) mənbələri göstərilməklə istinad edilən edilmiş, informasiya mənbələri açıqlanmış, qiymətləndiricilərin peşəkarlığını təsdiq edən sertifikatlar rəyə əlavə edilmişdir. Məhkəmə “xxxx” MMC tərəfindən verilmiş rəyi etibarlı sübut kimi qəbul etməklə düzgün qənaətə gəlmişdir. Odur ki, kollegiya qeyd edir ki, Mülki Prossual Məcəllənin 418.3-cü maddəsinə əsasən, prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə görə, məhkəmə, özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üç ün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır. Məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, hər bir sübutu, o cümlədən şahid ifadələrinin məzmununu qətnamədə şərh etməli, sübutları əlaqələndirməli, araşdırılan sübutların qəbul edilib- edilməməsinin səbəblərini aydın göstərməlidir (S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar 31 may 2006-cı il tarixli Qərar). Qeyd edilənlərə əsasən ilkin iddia üzrə cavabdehlərə məhz ***ndə olan ***bi***rın gələcəkdə uzun müddət yaşadıqları ərazidən kənarda yaşamaları ilə bağlı narahatçılıqları istisna olunur, eyni zamanda şəhərin dənizkənarı parkına baxışı olan əlverişli yerlərində qalmalı da təmin edilmiş olur.), mövcud ümumi sahəyə 20% artıq əlavə sahə olmaqla yeni və təmirli mənzil verməklə, həmin təmirli mənzil cavabdehlərə verildiyi günədək müvəqqəti mənzildə yerləşdirilməsi üçün bazar qiymətləri nəzərə alınmaqla aylıq kirayə haqqı verildiyini, hüquqlarının təmin edilməsi üçün dövlət (Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin simasında) tərəfindən hüquqi müdafiə imkanlarının mövcudluğunu, Bank “xxxx” ASC-yə münasibətdə isə yüklülüyün əvəzində veriləcək əmlaka aid edilməsini nəzərə alaraq, mülkiyyətçilərin üzərinə fərdi və həddən artıq ağır yük qoyulmadığı və ədalətli tarazlığın pozulmadığı qənaətinə gəlir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iddianın obyekti ilə bağlı qətnamədə edilmiş dəyişikliyə də münasibət bildirməyi zəruri hesab edir. Prosessual qanunvericilikdə iddianı fərdiləşdirən iki elementə rast gəlmək olar: iddianın predmeti və onun əsası (Mülki Pros essual Məcəllənin 53 və 153-cü maddələri). Bu elementlər nəinki iddianı, həmçinin iş üzrə prosesin özünü konkretləşdirməyə, onun həcmini, xarakterini, məhkəmənin fəaliyyətinin istiqamətini və xüsusiyyətlərini müəyyən etməyə imkan verir (“Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.5-ci maddəsinin həmin Məcəllənin 155, 156 və 372.4-cü maddələri ilə müqayisəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu 27 avqust 2012-ci il tarixli Qərarı). Mülki prosesdə iddianın predmeti dedikdə, iddiaçının, barəsində qərar qəbul olunmasını xahiş etdiyi subyektiv hüququ başa düşülür. İddianın predmetinə qanunla qorunan maraqları, o cümlədən bütövlükdə hüquq münasibətlərini aid etmək olar (Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.2-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikas ı Mülki Prosessual Məcəlləsinin 53, 149.2.3 və 218-ci maddələri ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 iyul 2016-cı il tarixli qərarı). Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qeyd edilən qərarla formalaşdırılmış hüquqi mövqeyə əsasən kollegiya hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qətnamə dəyişdirilərkən iddia predmetindən kənaraçıxmaya yol verilməmişdir. Qarşılıqlı iddia tələblərinə münasibətdə kollegiya aşağıdakıları qeyd edir. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 31 may 2002-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən çıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 23-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş zərər dedikdə şərəfin, ləyaqətin və işgüzar nüfuzun ləkələnməsi ilə bağlı şəxsə dəymiş mənəvi zərər (fiziki və mənəvi iztirablar) və maddi zərər başa düşülür. ***nın qarşılıqlı iddia tələblərində cavabdehlərin hərəkətlərinin, kommunal təchizatların dayandırılmasının, mənzillərə zorla daxil olmalarının, digər mənzillərin sökülməsinin və dağıdılmasının qanunsuz hesab edilməsi, həmçinin onlara maddi və mənəvi zərərin vurulması halları barədə heç bir sübut mövcud deyildir. Cavabdeh5 və Bank “xxxx” ASC apelyasiya şikayətlərində qeyd edir ki, *** küçəsində yerləşən ***evin *** mənzili ipoteka ilə yüklüdür, mənzil sığortalanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 290.1-ci maddəsinə əsasən girov qoya nın girov predmeti olan əşyaya mülkiyyət hüququna qanunla müəyyənləşdirilmiş əsaslar üzrə və qaydada, dövlət ehtiyacları üçün satınalma, rekvizisiya və ya milliləşdirmə nəticəsində xitam verildikdə və girov qoyana başqa əşya və (və ya) müvafiq əvəz verildikdə girov hüququ əvəz kimi verilmiş əşyaya şamil edilir və ya müvafiq surətdə, girov saxlayan girov qoyana çatası əvəzin məbləğindən öz tələbinin üstün ödənilməsi hüququnu əldə edir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi bildirmişdir ki, 07.04.2014-cü il tarixli, GB-İP N 000785 saylı ipoteka müqaviləsinə əsasən ipotekaya qoyulmuş ünvan 3 ünvanda yerləşən *** mənzil iddiaçı tərəfindən sökülsə də, onun əvəzində yeni mənzil veriləcəkdir. Belə olduğu təqdirdə əmlaka dair yüklülük və bankın ipoteka hüququ pozulmur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337.1-ci və 339-cu maddələrinin tələblərinə əsasən Mülki Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla, bu Məcəllənin tələblərinə uyğun gəlməyən və ya onunla müəyyənləşdirilmiş qaydaları və qadağaları pozan əqd, habelə hakimiyyətdən sui-istifadə nəticəsində, aldatma, zorakılıq, hədə təsiri altında, bir tərəfin nümayəndəsinin digər tərəflə pis niyyətlə razılığa gəlməsi və ya şəxsin ağır vəziyyətə düşməsi nəticəsində bağlanmış əqd etibarsız sayıla bilər. Bakı şəhəri Səbail RİH ilə İddiaçı MTK arasında bağlanılmış 15.11.2017-ci il tarixli müqavilənin etiabrsızlığı barədə qarşılıqlı iddianın təmin edilməsini tələb edən apelyatorlar tələblərini təsdiq edən heç bir sübut təqdim etməmişlər. Hər hansı əqdin (o cümlədən alqısatqı müqaviləsinin) etibarlılığı üçün onun bağlanmasında la zımi subyektlərin (səlahiyyətli şəxslərin) iştirakı, onların arasında iradə və onun bildirilməsi vahidliyinin mövcudluğu, əqdin forma və məzmununun qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olması vacibdir. Həmin əqd tərəflər arasında qüvvədədir. Qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçıların hüquqlarını pozan hər hansı müddəa yoxdur. Apelyasiya şikayətində (***, Cavabdeh6, ***) iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etsələr də, buna dair heç bir əsas göstərməmişlər. Məhkəmə kollegiyası iş üzrə icraata xitam verilməsi üçün heç bir əsas müəyyən etməmişdir. Beləliklə, kassasiya kollegiyası, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mübahisələndirilən hissədə gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq qeyd edir ki, hazırkıişinfaktikihallarını tam, hərtərəflivəobyektivaraşdırmış vətərəflərarasındakımübahisəninhəlliüçüntətbiqed ilməliolanmaddivəprosessualhüquqnorm alarınıdüzgüntətbiqetmiş, mübahisələndirilən hissədə iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassızdır, həmin dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisəlındirilən hissədə ləğvi üçün qanuni əsas deyildir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-417, 419, 421-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: İlk iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh1, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh2 Cabb ar oğlunun, ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı ***iddiaçı Cavabdeh5 və üçüncü şəxs Bank “xxxx” ASC-nin kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. İş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 01.05.2019-cu il tarixli, 2(103)-3284/2019 nömrəli qətnaməsi kassatorlara aid mübahisələndirilən hissələrdə dəyişiklik edilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.