Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(105)-846/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(105)-846/2023 31.05.2023 SUMQAYIT APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə cavabdehlər Cavabdeh2, X41 Xidmət Mərkəzinin Notariat Ofisinə, Cavabdeh3nə qarşı miras əmlaka vərəsəlik hüququnun tanınması, vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələrin etibarsız hesab edilməsi və onlar əsasında verilmiş çıxarışların ləğv edilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə (Açar sözlər: miras əmlaka vərəsəlik hüququnun tanınması, vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının hakimləri X27 (sədrlik edən və məruzəçi), Məmmədov Fuad Əli oğlu və Məmmədov Zaur İkram oğlundan ibarət tərkibdə, İsmayılova Ləman Zakir qızının katibliyi, iddiaçının qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə və onun vəkili və nümayəndəsi Vəkil1, Cavabdeh2 nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 iştirakı ilə (sonuncu məhkəmə iclasına gəlməmişdir) Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(027)-109/2023 nömrəli qətnaməsindən İddiaçı qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakıları müəyyən etdi: İşin halları 2009-cu il 09 iyul tarixdə Perm şəhər Motovilixinski rayonunun VVAQ şöbəsinin verdiyi ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən, X17 xx.xx.2009-cu ildə ölmüşdür. xx.xx.2017-ci ildə Quba rayon, İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən, X18 xx.xx.2017-ci il tarixdə ölmüşdür. Quba rayon, İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyinin xx.xx.2022-ci il tarixli arayışına əsasən, xx.xx.2009-cu ildə vəfat etmiş X7 atası X18, anası isə Cavabdeh2dır. Quba rayon İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyinin xx.xx.2017-ci il tarixli arayışına əsasən, Quba rayon, İ Nügədi kəndinin sakini olmuş X8 xx.xx.2017-ci il tarixli ölümündən sonra həyat yoldaşı Cavabdeh2, övladları X19 və X13 vərəsələr olaraq qalmışdırlar. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastırının və Reyestri publik hüquqi şəxsin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna əsasən, 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin arxiv sənədlərinə əsasən mərhum X8 adına Quba rayonu, Birinci Nügədi kəndində fərdi yaşayış evi (xx.xx.1989-cu il tarixli, 511 reyestr nömrəli qeydiyyat vəsiqəsinə əsasən) və həmin kənddə JN- 2016F KOD 30319018 nömrəli “Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə” aşkar edilmişdir. Qeyd edilir ki, JN-2016F KOD 30319018 nömrəli “Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə” nin arxiv nüsxəsinin 0.30 ha torpaq sahəsi olmasına baxmayaraq ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinə təhvil verilmiş şəhadətnamələrin verilməsi kitabında 0.08 ha-nan qeydiyyatdan keçmişdir. Əlavə olaraq bildirilir ki, mərhum X7 adına hal-hazırda qeydiyyata alınmış daşınmaz əmlak aşkar edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastırının və Reyestri publik hüquqi şəxsin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna əsasən, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli, **********18 reyestr nömrəli çıxarışa əsasən X10 məxsus Quba rayonu, Birinci Nügədi kəndində yerləşən 0.20 ha həyətyanı torpaq sahəsinə Quba rayon notariat kontorunun xx.xx.2017-ci il tarixli, 2V-1216 reyestr nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən dövlət reyestrindən Cavabdeh2 adına xx.xx.2017-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış işlənmiş, sonradan həmin torpaq sahəsi üzərində yerləşən fərdi yaşayış evi xx.xx.2017-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli, **********18- 10301 reyestr nömrəli çıxarışla Cavabdeh2 mülkiyyət hüququ tanınmış və hal-hazırda da Cavabdeh2 mülkiyyətindədir. Bundan əlavə, xx.xx.2017-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli, **********29 reyestr nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin adına olan (X14, X18, X19, X17) Quba rayonu, Birinci Nügədi kəndində yerləşən 0.6547 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinə dövlət reyestrindən Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2018-ci il tarixli, 2V-295 və 2V-293 reyestr nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin adına (X19, X14) xx.xx.2018-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış işlənmişdir. Qeyd edirik ki, yuxarıda qeyd olunan torpaq sahəsini Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin (X19, X14) Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1787 reyestr nömrəli alqısatqı müqaviləsinə əsasən X15 adına özgəninkiləşdirilmiş, xx.xx.2018-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışla X15 mülkiyyət hüququ tanınmış, sonradan X25 həmin torpaq sahəsini Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2020-ci il tarixii, 4Ə1249 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X20 adına özgəninkiləşdirilmiş, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışla halhazırda X20 mülkiyyətindədir. Əlavə olaraq qeyd edilir ki, xx.xx.2017-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli, **********30 reyestr nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin adına olan (X14, X18, X19, X17) Quba rayonu, Birinci Nügədi kəndində yerləşən 0.3099 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinə dövlət reyestrindən Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2018-ci il tarixli, 2V294 və 27-292 reyestr nömrəli .qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin adına (X19, X14) xx.xx.2018-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış işlənmişdir. Sonradan, Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin adına olan(X19, X14) 0.3099 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsini Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1754 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X3 adına özgəninkiləşdirilmiş, xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışla X3 mülkiyyət hüququ tanınmış, sonradan X16 həmin torpaq sahəsini Quba regional “ASAN xidmət” notariat kontorunun xx.xx.2019-cu il tarixli, 4Ə-968 reyestr nömrəli bağışlanma müqaviləsinə əsasən X1 adına özgəninkiləşdirilmiş, xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışla halhazırda X1 mülkiyyətindədir. Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2010-cu il tarixli 2(027)-710/2010 saylı qətnaməsindən görünür ki, iddia təmin edilərək cavabdeh Samirə Arif qızına məxsus qətnamənin «qət etdi» hissəsində sadalanan əmlakların X11 məxsus Quba rayon, İ Nügədi kəndində yerləşən evdən çıxarılması qət edilmişdir. Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2010-ci il tarixli 2(027)-710/2010 saylı qətnaməsinə əsasən, X7 xx.xx.2005-ci il tarixdə doğulmuş X9 atası olması faktı müəyyən edilmiş, «vətəndaşlıq» qrafasında «İddiaçı» «atası» qrafasında «X17» kimi qeyd edilməklə, Möhlət Cəfərova yeni doğum haqqında şşəhadətnamə verilməsi və həmin şəhadətnamənin verilməsi Quba rayon Qeydiyyat şöbəsinə həvalə edilməsi qət edilmişdir. Quba Rayon Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2019-cu il tarixdə verdiyi doğum haqqında şəhadətnaməyə əsasən, xx.xx.2005-ci ildə anadan olmuş İddiaçı atası X17, anası isə X2r. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinin Quba rayon Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna əsasən, xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü İddiaçı doğumu Quba rayon Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2010-cu il tarixli 284 saylı doğum haqqında akt qeydinə əsasən qeydə alınmışdır və həmin doğum haqqında akt qeydi elektron informasiya sistemində mövcuddur. İlk doğum haqqında AZ-İİ 414267 seriyalı xx.xx.2010-cu il tarixli şəhadətnamə verilərkən ananın soyadı “Cəfərova” kimi qeyd olunsa da xx.xx.2019-cu il tarixli Quba rayon Qeydiyyat şöbəsinin rəyinə əsasən ananın soyadı “Mustafayevaya” düzəliş olunaraq Az-İB 283614 seriyalı yeni doğum haqqında şəhadətnamə tərtib olunaraq vətəndaşa verilmişdir Birinci instansiya məhkəməsində icraat İddiaçı qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə cavabdehlər Cavabdeh2, X41 Xidmət Mərkəzinin Notariat Ofisinə, Cavabdeh3 qarşı «miras əmlaka vərəsəlik hüququnun tanınması, vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələrin etibarsız hesab edilməsi və onlar əsasında verilmiş çıxarışların ləğv edilməsi tələbinə dair» iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək - miras qoyan, 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 18 noyabr 2017-ci il tarixli reyestrdə 2V-1216 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi; - onun əsasında Cavabdeh2 adına Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli çıxarışın ləğv edilməsi; - həmin çıxarışın əsasında Cavabdeh2 adına Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli, **********18-10301 reyestr nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-293 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi; - onun əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin (X19, X14) adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın qismən Cavabdeh2 düşən hissəsində ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvləri (X19, X14) arasında X25 ilə X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1787 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X15 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında X25 ilə X28 arasında X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, 4Ə-1249 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X20 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - xx.xx.2009-cu ildə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-293 nömrəli Qanun üzrə 'Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi; - onun əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin (X19, X14) adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş 17.04,2018-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın qismən Cavabdeh2 düşən hissəsində ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvləri (X19, X14) arasında X16 ilə X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1754 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X3 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi, - həmin çıxarış əsasında X16 ilə X12 arasında X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 4Ə-968 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, - X1 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - 28 sentyabr 2017-ci il tarixdə vəfat etmiş X5 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-294 nömrəli və Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-295 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələrin etibarsız hesab edilməsi; - miras qoyan 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsinə dair; - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair; - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair; - miras qoyan 28 sentyabr 2017-ci il tarixdə vəfat etmiş X5 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair; - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair nəvəsi İddiaçı 1/2 hissədə qanun üzrə vərəsəlik hüquqlarının tanınması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı dövründə iddiaçı Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən iddia tələbinin həcminin artırılmasına dair ərizə ilə müraciət edərək əvvəlki tələbləri ilə yanaşı iddia tələblərinin həcmini artıraraq, - miras qoyan 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 18 noyabr 2017-ci il tarixli reyestrdə 2V-1216 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi; - onun əsasında Cavabdeh2 adına Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli çıxarışın ləğv edilməsi; - həmin çıxarışın əsasında Cavabdeh2 adına Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli, **********18-10301 reyestr nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-293 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi, - onun əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin (X19, X14) adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, RX ******* seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın qismən Cavabdeh2 düşən hissəsində ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvləri (X19, X14) arasında X25 ilə X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1787 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X15 adİna Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında X25 ilə X28 arasında X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, 4Ə-1249 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X20 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X6 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX 'seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-293 nömrəli Qanun üzrə 'Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi; - onun əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvlərinin (X19, X14) adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, RX 127501 1 seriyalı, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın qismən Cavabdeh2 düşən hissəsində ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında Cavabdeh2 və ailə üzvləri (X19, X14) arasında X16 ilə X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1754 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X3 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - həmin çıxarış əsasında X16 ilə X12 arasında X41 Xidmət Mərkəzinin notariat kontorunda bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 4Ə-968 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi; - X1 adına Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın ləğv edilməsi; - 28 sentyabr 2017-ci il tarixdə vəfat etmiş X5 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-294 nömrəli və Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair Quba rayon Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-295 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələrin etibarsız hesab edilməsi; - miras qoyan 06 iyul 2009-cu il tarixdə vəfat etmiş X4 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsinə dair; Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair; - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X10 düşən hissəsinə dair; - miras qoyan 28 sentyabr 2017-ci il tarixdə vəfat etmiş X5 qalmış miras əmlak olan Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair; - Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Quba rayonu 1 Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən miras qoyan X11 düşən hissəsinə dair nəvəsi İddiaçı 1/2 hissədə qanun üzrə vərəsəlik hüququnun tanınması; - hüquqi yardımın göstərilməsinə görə ödənilmiş 300 manat məbləğində pulun da cavabdehlərdən alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbləri onunla əsaslandırılmışdır ki, X22, 04 noyabr 2004-cü il tarixdə Quba rayonu, İ Nügədi kənd sakini X17 ilə el adəti ilə ailə quraraq Hörmətin atası Əmrahın evinə gəlin köçmüş, həmin evdə yaşadığı müddətdə xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə Möhlət adlı uşaqları doğulmuşdur. Ailə qurduqdan sonra tez-tez Hörmət qazanc dalınca Rusiya Federiyasına getmişdir. Nikahları olmadığı üçün oğlu Möhlətin soyadı onun soyadı kimi yazılmışdır. Əri Hörmət xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə Rusiya Federasiyasında olarkən ölmüşdür. Əri öldükdən sonra cehiz əmlakı həmin evdə olmasına baxmayaraq onu həmin evdə yaşamağa qoymamışlar. Dəfələrlə getsə də onu həmin evdən qovmuşlar. O bu barədə Quba rayon Polis şöbəsinə və Quba rayon prokurorluğuna müraciət etmiş, lakin cehiz əmlakı həmin evdə qalmışdır. O, cehiz əmlakını çıxarmaq istəmədiyini, həmin evdə yaşamaq istədiyi üçün qaynatası Əmrah ona qarşı cehiz əmlakın çıxarılması tələbinə dair iddia ərizəsilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Quba Rayon Məhkəməsinin 08 sentyabr 2010-cu il tarixli, 2(027)-880/2010 sayi qətnaməsi ilə iddia təmin olunmuş, cehiz əmlakının qaynatası Əmrah Ağabəyovun yaşadığı evdən çıxarılması qət edilmişdir. Əri Hörmətlə onun rəsmi nikahı olmadığı üçün uşağının soyadı onun soyadı ilə yazıldığından o atalığın müəyyən edilməsi ilə bağlı iddia ərizəsilə Quba Rayon Məhkəməsinə müraciət etdi. Quba Rayon Məhkəməsinin 02 iyul 2010cu il tarixli, 2(027)-710/2010 nömrəli qətnaməsilə ərizəsı təmin edilmiş, X7 xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə doğulmuş X9 atası olması faktı müəyyən edilmişdir. Oğluna doğum haqqında şəhadətnaməni 07 iyun 2019-cu il tarixdə almışdır. X21 28 sentyabr 2017-ci ildə vəfat etmişdir. Bu yaxınlarda ona məlum oldu ki, oğlu Möhlətin atası Hörmətdən və babası Əmrahdan qalan miras əmlakı nənəsi Cavabdeh2 vərəsəlik yolu ilə əldə etmişdir. Halbuki oğluna bu barədə heç bir məlumat verilməmiş, oğlunun qanuni nümayəndəsi kimi o heç bir yerdə rəsmi olaraq imza etməmişdir. Həmin vərəsəlik işinin açılıb-açılmaması ilə bağlı sorğuları verib cavabları alarkən ona məlum oldu ki, oğlu Möhlətin atası Hörmətin Quba rayonu, 1 Nügədi kəndində 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsi və iki hissədən (0,65 ha və 0,30 ha) ibarət olan kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi olmuşdur. Bundan başqa oğlu Möhlətin babası Əmrahdan Quba rayonu, İ Nügədi kəndində fərdi yaşayış evi, 0,30 ha həyətyanı torpaq sahəsi, iki hissədən (0,65 ha və 0,30 ha) ibarət olan kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi qalmışdır. Oğlu İddiaçı nənəsi Cavabdeh2 Quba rayon Notariat Kontoruna 06 iyul 2009-cu ildə vəfat etmiş mərhum əri, oğlu İddiaçı atası X7 özündən başqa heç bir vərəsəsi olmaması barədə Quba rayon, İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyinin arayışını və 02 noyabr 2017-ci il tarixli ərizəsini təqdim edərək, özünü yeganə birinci növbəli vərəsəsi kimi təqdim edərək, oğlu İddiaçı vərəsəlikdən gizlədərək X4 qalmış Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş ******* nömrəli KX seriyalı çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,20 ha həyətyanı torpaq sahəsindən ibarət miras əmlaka 1/1 hissədə 18 noyabr 2017-ci il tarixli, reyestrdə 2-V-1216 nömrəli Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə almışdır. Bundan başqa, oğlu İddiaçı nənəsi Cavabdeh2 Quba rayon Notariat Kontoruna 06 iyul 2009-cu ildə vəfat etmiş mərhum əri, oğlu İddiaçı atası X7 özündən başqa heç bir vərəsəsi olmaması barədə Quba rayon, İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyinin arayışını və 27 mart 2018-ci il tarixli ərizəsini təqdim edərək, özünü yeganə birinci növbəli vərəsəsi kimi təqdim edərək, oğlu İddiaçı vərəsəlikdən gizlədərək X4 qalmış Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş 1 182781 nömrəli RX seriyalı çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən və 1 182782 nömrəli RX seriyalı çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən ibarət miras əmlakdan X10 düşən 1/1 hissədə 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V- 292 və 2V-293 nömrəli ilə qeyd edilmiş Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə almışdır. Bundan əlavə, oğlu İddiaçı nənəsi Cavabdeh2 Quba rayon Notariat Kontoruna 28 sentyabr 2017-ci il tarixdə vəfat etmiş mərhum ərinin atası, oğlu İddiaçı babası X8 özü və Şöhrət və Qəşəng adlı uşaqlarının olması, başqa heç bir vərəsəsi olmaması barədə Quba rayon İ Nügədi İƏD üzrə nümayəndəliyinin arayışını və 27 mart 2018-ci il tarixli ərizəsini təqdim edərək, özünü və Şöhrət və Qəşəng adlı uşaqlarını yeganə birinci növbəli vərəsəsi kimi təqdim edərək, oğlu İddiaçı (atası Hörmət Ağabəyovun əvəzinə) vərəsəlikdən gizlədərək X5 qalmış qalmış Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş ******* nömrəli RX seriyalı çıxarışa əsasən Quba rayonu, İ Nügədi kəndində yerləşən 0,65 ha pay torpaq sahəsindən və ******* nömrəli RX seriyalı çıxarışa əsasən Quba rayonu İ Nügədi kəndində yerləşən 0,30 ha pay torpaq sahəsindən ibarət miras əmlakdan X11 düşən 1/1 hissədə 27 mart 2018-ci il tarixli reyestrdə 2V-294 və 2V-295 nömrəli ilə qeyd edilmiş qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə almışdır. Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(027)-109/2023 nömrəli qətnaməsi ilə iddia təmin edilməmişdir. (hakim Vüqar Seyidov) Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1, 337, 389, 390, 567, 646, 1133, 1134, 1145, 1146, 1151.1, 1243, 1246, 1248, 1255-cı maddələri, "Notariat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 59-cu maddəsi ilə əsaslandırmışdır. Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Apellyasiya şikayətinin dəlilləri İddiaçı qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə apellyasiya şikayəti verib, Quba Rayon Məhkəməsinin 12 yanvar 2023-cü il tarixli, 2(027)-109/2023 nömrəli qətnaməsini ləğv edərək, iddia tələbinin təmin olunması barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şikayətin dəlilləri: Quba Rayon Məhkəməsinin 2(027)-109/2023 saylı 12 yanvar 2023-cü il tarixli qətnaməsi ilə razılaşmır. Belə ki, Quba Rayon Məhkəməsi qətnamənin əsaslandırma hissəsində qeyd edir ki, iddiaçı Qanuni nümayəndə 2004-cü ildə əri Hörmət Ağabəyovla ailə quraraq İddiaçı (yəqin ki, X18 demək istəmişdir) evində yaşasa da, inandırıcı deyildir ki, ərinin və qayınatasının əmlaklarının olmamasını bilməməsin”. Quba Rayon Məhkəməsinin qeyd edilən fikri ilə ona görə razılaşmır ki, hazırki iş üzrə iddiaçı Qanuni nümayəndə deyil, İddiaçıdur. İddiaçı atası vəfat edərkən 4 yaşında uşaq olmuşdur. Yəqin ki, 4 yaşında uşaqlar atalarının və ya babalarının hansı əmlakları olduqlarını əzbər bilmirlər və bilməyə borclu da deyillər. İnandırıcı olmayan iş üzrə Cavabdeh2 öz doğma nəvəsinin varlığından xəbərdar olmaması, onu görməzdən gələrək bütün miras əmlakları öz adına keçirməsidir. Nədənsə məhkəmə işi araşdırarkən işin hallarına sadəcə birtərəfli qiymət verməyə çalışmışdır. Eyni zamanda Quba Rayon Məhkəməsi qətnamənin əsaslandırma hissəsində yenə də qeyd edir ki, “iddiaçının mərhum əri və qayınatasının adına xüsusi mülkiyyət hüququ ilə torpaq sahələrinin olmasını bildiyi halda belə onların ölümündən sonra mirasın açılması ilə bağlı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada mirası qəbul etmək üçün müvafiq addımları atmayaraq bununla bağlı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətləri buraxmışdır.” Bir daha məhkəmənin diqqətinə çatdırır ki, iş üzrə iddiaçı Qanuni nümayəndə deyil, azyaşlı, məhdud fəaliyyət qabiliyyətli İddiaçıdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1268.2-ci maddəsinə əsasən əgər vərəsə fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli şəxsdirsə, mirasdan imtinaya məhkəmənin icazəsi ilə yol verilir. Mülki Məcəllənin 1244-cü maddəsinə görə isə bu cür şəxslər yalnız qanuni nümayəndələri vasitəsi ilə mirası qəbul edə bilərlər. Belə olan halda qanuni nümayəndə mirasın qəbulu üçün nəzərdə tutulan 3 və ya 6 aylıq müddət ərzində qəbul üçün müraciət etməsə də, məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya tam fəaliyyət qabiliyyətsiz şəxslərin vərəsəlik hüquqları öz mövcudluğunu davam etdirər. Əks halda sözügedən şəxslərin mirasdan imtinasının ancaq məhkəmə qərarı ilə mümkün ola biləcəyini nəzərdə tutan Mülki Məcəllənin 1268.2-ci maddəsinin tələbi açıqca pozulmuş olar. Eyni zamanda miras əmlaka dair vərəsəlik şəhadətnaməsinin olmaması vərəsənin mirası qəbul etməməsini ifadə etmir, vərəsəlik şəhadətnaməsi mirasın qəbulu faktını rəsmiləşdirən sənəd olmaqla, sadəcə hüquqtəsdiqedici xarakter daşıyır və şəhadətnamənin olmaması vərəsənin mirası qəbul etməməsini ifadə etmir. Belə ki, miras əmlakın hansı üsulla qəbul edilməsindən asılı olmayaraq vərəsə tərəfindən miras əmlakın saxlanması və təsərrüfatın aparılması üçün icra edilmiş hərəkətlərin bariz şəkildə nümayiş etdirilməsi onun miras aktivini və miras passivi qəbul etməsinə dəlalət edir. Qanuni nümayəndəsi vasitəsi ilə atasından və babasından qalmış mirası faktiki qəbul etməyinin sübutu Quba Rayon Məhkəməsinin 2(027)- 880/2010 saylı, 08 sentyabr 2010-cu il tarixli qətnaməsidir ki, həmin qətnamədən də göründüyü kimi onun qanuni nümayəndəsi olan Qanuni nümayəndə məxsus cehiz əmlaklar məhkəmə qətnaməsi çıxarılan günə qədər miras qoyan X11 məxsus olan fərdi yaşayış evində olmuş, mərhum atası Hörmət Ağabəyov da öldüyü günə qədər həmin evdə yaşamışdır. O, körpə uşaq olarkən miras əmlakı qanuni nümayəndəsi vasitəsi ilə faktiki qəbul etmiş, lakin sonradan Cavabdeh2 və onun digər ailə üzvləri qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə imkan vermədikləri üçün o, həmin əmlakların idarəsini davam etdirməkdən məhrum olmuşdur. Lakin Quba Rayon Məhkəməsi onun iddiaçı kimi məhdud fəaliyyət qabiliyyətli şəxs olmağını, hətta onun miras əmlakdan imtina etməyi üçün də məhkəmə qərarının olmasının qanunvericiliklə tələb edilməsini, qanuni nümayəndəmin miras əmlakı faktiki qəbul etməyini, bununla bağlı məhkəmə qətnaməsinin ən bariz sübut olmasını nəzərə almadan sırf notariusa 6 ay müddətində ərizə verilməməsi əsası ilə mənim iddia tələbini rədd etmişdir. Halbuki Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1246, 1248.1 və 1268.2-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 14 oktyabr 2022-ci il tarixli qərarında da qeyd edilmişdir ki, 1246-cı maddəsində müəyyən edilmiş altı aylıq müddət mirasın qəbulunun notariat qaydasında rəsmiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş müddətdir. Həmin müddətin ötürülməsindən sonra mirasın qəbulu məsələsi məhkəmə qaydasında həll edilə bilər. Bundan əlavə Quba Rayon Məhkəməsi qətnamədə qeyd edir ki, guya iddiaçının övladlığı xx.xx.2010-cu il tarixdə tanınmasına baxmayaraq onun doğum haqqında şəhadətnaməsini xx.xx.2019-cu il tarixdə rəsmi qaydada əldə etdiyindən notariat ofisində vərəsəlik işi rəsmiləşdirilərkən İddiaçı Ağabəyov Hörmətin övladı olmasına dair doğum haqqında şəhadətnaməsi olmamamışdır. Məhkəmənin gəldiyi bu nəticə heç bir sübuta əsaslanmadan verilən qiymətdir. Belə ki, nə iş üzrə cavabdeh X41 Xidmət Mərkəzində notariat ofisi belə bir faktın olduğunu məhkəməyə bildirmiş, nə də məhkəmə müvafiq sorğu ilə qeyd edilən məlumatın olub-olmasını Quba rayon Qeydiyyat Şöbəsindən dəqiqləşdirməmişdir. Ona görə də o, məcbur olub yenidən Quba Rayon Qeydiyyat Şöbəsinə müraciət edərək müvafiq sübutu apellyasiya şikayətinə əlavə edir. Həmin sorğunun cavabından da göründüyü kimi, atasının X17 olmasına dair elektron informasiya sistemində xx.xx.2010-cu il tarixdə müvafiq dəyişikliklər aparılmışdır. Qeyd edilən hallar Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 385-ci maddəsinə əsasən maddi hüquq normalarının və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması, eyni zamanda birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələrinin işin hallarına uyğun gəlməməsidir ki, bu hal da məhkəmə aktının apellyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsaslardandır. Apellyasiya şikayətinə qarşı tərəfin etirazının dəlilləri Apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz daxil olmamışdır. Apellyasiya icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçının qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə və onun vəkili və nümayəndəsi Vəkil1 apellyasiya şikayətini müdafiə edib orada göstərilənlərə uyğun izahat verərək, Quba Rayon Məhkəməsinin 12 yanvar 2023-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin olunması barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdilər. Məhkəmə kollegiyasının əvvəlki iclasında Cavabdeh2 nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 apellyasiya şikayətinə etiraz edərək təmin olunmamasını xahiş etsə də, yekun məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Digər cavabdehlər X41 Xidmət Mərkəzinin Notariat Ofisinə, Cavabdeh3nə məhkəmə iclaslarının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndələrinin məhkəmə iclasında iştirakları təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 376.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə xəbərdar edilmiş tərəflərin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəməyə gəlməməyinin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, məhkəmə işə baxmağa haqlıdır. Qeyd olunan hüquq normasını əsas götürərək məhkəmə kollegiyası işə cavabdehlərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi Maddə 324.1, 324.2, 324.4 və 324.5. Əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Əqdlər birtərəfli və müqavilə şəklində (ikitərəfli və ya çoxtərəfli) ola bilər. Müqavilənin bağlanması üçün iki tərəfin razılaşdırılmış iradə ifadəsi (ikitərəfli əqd) və ya üç və ya daha çox tərəfin razılaşdırılmış iradə ifadəsi (çoxtərəfli əqd) zəruridir. İradə ifadəsinin təfsiri zamanı onun həqiqi məzmunu təkcə hərfi mənaya görə deyil, həm də ağlabatan mühakimə əsasında müəyyənləşdirilməlidir. Maddə 337.1 və 339. Mülki Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla, bu Məcəllənin tələblərinə uyğun gəlməyən və ya onunla müəyyənləşdirilmiş qaydaları və qadağanları pozan əqd, habelə hakimiyyətdən sui-istifadə nəticəsində, aldatma, zorakılıq, hədə təsiri altında, bir tərəfin nümayəndəsinin digər tərəflə pis niyyətlə razılığa gəlməsi və ya şəxsin ağır vəziyyətə düşməsi nəticəsində bağlanmış əqd etibarsız sayıla bilər. Maddə 1133.1. Ölmüş şəxsin (miras qoyanın) əmlakı başqa şəxslərə (vərəsələrə) qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə və ya hər iki əsasla keçir. Maddə 1133.2. Qanun üzrə vərəsəlik (ölmüş şəxsin əmlakının qanunda göstərilmiş şəxslərə keçməsi) o zaman qüvvədə olur ki, miras qoyan vəsiyyətnamə qoymur, yaxud vəsiyyətnamə tamamilə və ya qismən etibarsız sayılır. Maddə 1146. Miras qoyanın öldüyü gün və ya fiziki şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi gün mirasın açıldığı vaxt sayılır. Maddə 1151.1. Mirasa (miras əmlaka) miras qoyanın öldüyü məqamadək malik olduğu əmlak hüquqlarının (miras aktivi) və vəzifələrin (miras passivi) toplusu daxildir. Maddə 1159.1. Qanun üzrə vərəsəlik zamanı aşağıdakılar bərabər pay hüquqlu vərəsələr sayılırlar: 1159.1.1. Birinci növbədə - ölənin uşaqları, miras qoyanın sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər); 1159.1.2. Övladlığa götürülən və onun övladları övladlığa götürənin vərəsələri və ya qohumları kimi övladlığa götürənin uşaqlarına və onların övladlarına bərabər tutulurlar; 1159.1.3. Bu sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsələri olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası paydan bərabər miras alırlar; 1159.2. İkinci növbədə - ölənin bacıları və qardaşları. Miras qoyanın bacısı uşaqları və qardaşı uşaqları və onların uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsəsi olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası miras payını bərabər olaraq miras alırlar. Maddə 1243.1. Mirası istər qanun üzrə, istərsə də vəsiyyət üzrə vərəsə qəbul edir. Maddə 1243.2. Vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır. Maddə 1243.3. Vərəsə mirasın bir hissəsinə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından asılı olmayaraq, o, mirası tamamilə qəbul etmişdir. Maddə 1244. Mirası fəaliyyət qabiliyyətli şəxs qəbul edə bilər. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və məhdud fəaliyyət qabiliyyətli şəxslər mirası öz qanuni nümayəndələri vasitəsilə qəbul edirlər. Maddə 1246. Vərəsə vərəsəliyə çağırıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən üç ay ərzində mirası qəbul edə bilər. Miras açıldığı gündən altı ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir. Maddə 1321.1. Vərəsəliyə çağırılmış şəxslər mirasın açıldığı yerdəki notariat orqanından vərəsəlik şəhadətnaməsi tələb edə bilərlər. Maddə 1321.2. Qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda vərəsəlik şəhadətnaməsinin alınması məcburidir. Maddə 1321.3. Vərəsəlik şəhadətnaməsində vərəsə kimi qeyd olunan şəxsin həmin şəhadətnamədə göstərilən hüquqa malik olması qəbul edilir. Bu, vərəsəlik şəhadətnaməsində vərəsə kimi qeyd olunan şəxsdən onun miras payına aid olan hər hansı bir predmeti, belə predmetlə bağlı hüququ və ya miras payına daxil olan hər hansı bir hüquqdan azad etməni əldə edən şəxsin xeyrinə də qüvvədədir, bir şərtlə ki, əldə edən vərəsəlik şəhadətnaməsinin düzgün olmadığını bilməmiş olsun. Notariat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu Maddə 57. Mirasın açıldığı yerin notariusu vərəsəlik qaydasında keçən əmlaka vərəsələrə və dövlətə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verir. Şəhadətnamə mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətlərdə verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Maddə 217.4. Məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 384.0.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni dəyişmədən, apellyasiya şikayətini təmin etmədən saxlaya bilər. Maddə 385.2. Birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Apellyasiya baxışının hədləri Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.6 və 372.7-ci maddələrinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun barəsində açıq və ya dolayısı ilə mübahisə edilən hissəsi üzrə, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər. Apellyasiya şikayətindən görünür ki, Quba Rayon Məhkəməsinin 12 yanvar 2023-cü il tarixli, 2(027)-109/2023 nömrəli qətnaməsini ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin olunması barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ona görə də kollegiya Quba Rayon Məhkəməsinin 12 yanvar 2023-cü il tarixli qətnaməsinin tam həcmdə yoxlanılmasını vacib hesab edir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası məruzəçi-hakimin məruzəsini və işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını və apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Kollegiya qeyd edir ki, mirasın qəbulu elə bir hərəkətdir ki, bu hərəkətin vasitəsilə vərəsə özünün miras əmlakı əldə etmək və almaq niyyətini ifadə edir, miras qoyanın varisi olmasına özünün hərəkətləri ilə razılığını bildirir. Rəsmi üsulla vərəsə (istər qanun, istərsə də vəsiyyət üzrə vərəsə) mirasın açıldığı yer üzrə notariat kontoruna mirasın qəbulu haqqında yazılı ərizə verdikdə, miras əmlakın mülkiyyətçisi olmaq niyyətini mübahisəsiz olaraq sübut etmiş olur. Qeyri-rəsmi üsul isə miras əmlaka faktiki sahiblik etməklə, yaxud miras əmlakı faktiki idarə etməklə həyata keçirilir. Qanunvericiliyin mənasına görə, miras əmlakın faktiki qəbulu vərəsənin konkret hərəkətləri və rəftarı ilə onun mirası qəbul etmək niyyətini açıq-aşkar təsdiqləməsi və sübut etməsi kimi qəbul edilir və belə hərəkətlərin məzmunu vərəsə tərəfindən məhz mirası qəbul etmək məqsədi daşıyır. Mirasın faktiki qəbulu üsulu iki cür olur: miras əmlaka faktiki sahiblik etmək üsulu və miras əmlakı faktiki idarə etmək üsulu. Faktiki sahiblik etmək üsulu ondan ibarətdir ki, onun əsasında vərəsə miras qoyan şəxsin əmlakını faktiki cəhətdən ələ keçirir və ona sahib durur. Miras əmlakı faktiki idarə etmək isə vərəsə tərəfindən elə hərəkətləri nəzərdə tutur ki, bu hərəkətləri adətən mülkiyyətçi öz mənafeyi üçün əmlakın saxlanması və normal təsərrüfatın aparılması üçün etmiş olsun (Konstitusiya Məhkəməsinin G.Qəhrəmanovanın şikayəti üzrə 18 iyul 2014-cü il tarixli qərarı). Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, mirasın qəbul edilməsi müddəti vərəsəlik institutunun vacib aspektlərindən biridir. Mülki Məcəllənin 1246 və 1248-ci maddələrinin tələblərinə görə mirasın qəbul edilməsi müddəti ərzində vərəsəliyə çağırılmış şəxslər mirası qəbul etməyə yönələn hərəkətləri etməlidirlər. Əgər vərəsə qanunda göstərilən müvafiq müddət ərzində mirası qəbul etmək hüququnu (subyektiv vərəsəlik hüququ) həyata keçirməmişdirsə həmin hüququ itirir. Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin, eləcə də həmin şəhadətnamə əsasında verilmiş çıxarışın ləğv edilməsi məsələsi həll edilərkən ilk növbədə iddia qaldırmış şəxsin (o cümlədən onun sələflərinin) miras əmlakı qəbul edibetməmələri (rəsmi və ya faktiki) faktı müəyyən olunmalıdır. Burada diqqətə alınmalı məqam isə ondan ibarətdir ki, Konstitusiyanın 29-cu maddəsinin V hissəsində təsbit olunmuş vərəsəlik hüququna verilmiş təminat vərəsəlik hüququnun əsasını təşkil edən sosial ədalətlilik prinsipinin qorunmasına və gələcəkdə hər hansı vərəsənin qanuni əsaslarla qəbul edilmiş miras əmlak üzərində mülkiyyət hüququndan formal tələblərə görə məhrum edilməməsinə yönəlmişdir. Başqa sözlə, mirasın faktiki qəbulu məsələsi həll edilərkən sosial ədalətlilik və mütənasiblik prinsipi rəhbər tutularaq tərəflərin hüquqları arasında ədalətli balans qurulmalı, hər hansı fərdin üzərinə əlavə yük qoyulmamalı, eləcə də tərəflərdən hər hansı birinin mülkiyyət hüququ əsassız məhdudlaşdırılmamalıdır. İddiaçı qanuni nümayəndəsı Qanuni nümayəndə isə MM-nin 1244-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan uşağın adından mirasın qəbulu istiqamətində aktiv hərəkətlər etməmiş, yəni mirası qəbul etmək arzusunda olduğunu Möhlətin atası Ağabəyov Hörmətin vəfat etdiyi 06 iyul 2009-cu il tarixindən və babası Ağabəyov Əmrahın vəfat etdiyi xx.xx.2017-ci il tarixindən başlayaraq bəyan etməmiş, notariat kontoruna müraciət etməmişdir. Odur ki, kollegiya İddiaçı qanuni nümayəndəsinin Qanuni nümayəndə oğlunun atası və babası vəfat edən zaman fəaliyyət qabiliyyətli olmaması barədə apellyasiya şikayətinin dəlilini əsassız sayır. Kollegiya həmçinin vurğulayır ki, mülki prosesdə sübutlar əsasında nəticə çıxararkən aşağıdakı qayda əsas tutulmalıdır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkdən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıdır; 2) sübutların heç birinin güvənliliyi şübhə doğurmamalıdır; 3) bu sübutlar bir-birini təsdiq etməli və tamamlamalıdır; 4) bu sübutlar birlikdə dəyərləndirilməlidir. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, mülki prosessual qanunvericiliyinə əsasən iddia üzrə iddiaçının tələbləri isə bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmağına dair ehtimal ortaya çıxır. Sübutları qiymətləndirən zaman məhkəmə “əsaslı şübhələr yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktlarla bağlı oxşar, təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər (“Avşar Türkiyəyə qarşı” AİHM-nin qərarı №25657/94, §282). Mülki məhkəmə icraatı zamanı məhkəmələr ədalət mühakiməsini çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipinə riayət etməklə, tərəflərin təqdim etdiyi sübutlar və faktlar əsasında həyata keçirməli, öz qərarlarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, təqdim etdikləri və Mülki Prosessual Məcəllənin tələblərinə müvafiq olaraq əldə edilmiş sübutlarla əsaslandırmalı, həmin sübutların araşdırılmasından irəli gələn həqiqəti müəyyən etməlidir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair” 2019-cu il 18 mart tarixli Qərarı). Göstərilənlərə əsasən məhkəmə haqlı olaraq hesab etmişdir ki, Avropa Məhkəməsinin istifadə etdiyi standart və prinsipləri, habelə mülki prosessual qanunvericiliyin sübutetmə ilə bağlı müddəalarının hazırkı işə tətbiqi baxımından iddiaçı tərəf mərhum atası və babasının adına xüsusi mülkiyyət hüququ ilə torpaq sahələrinin olmasını və onların ölümündən sonra mirasın açılmasından məlumatı olmaması ilə bağlı öz hüquqi mövqeyini sübut edə bilməmiş və bununla əlaqədar hər hansı mötəbər sübutlar məhkəməyə təqdim etməmişdir. İddiaçının qanuni nümayəndəsinin mərhum əri və qayınatasının adına xüsusi mülkiyyət hüququ ilə torpaq sahələrinin olmasını bildiyi halda belə onların ölümündən sonra mirasın açılması ilə bağlı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada mirası qəbul etmək üçün müvafiq addımları atmayaraq bununla bağlı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş bütün müddətləri buraxmışdır. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd olunanlara qiymət verərək hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddia tələbinin rədd edilməsinə dair gəldiyi nəticə qanuni və əsaslı olmuşdur. Beləliklə də, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, hazırkı iş üzrə Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(027)- 109/2023 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 382, 384.0.1, 392-393 və 405.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Qət etdi: İddiaçı qanuni nümayəndəsi Qanuni nümayəndə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(027)-109/2023 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər.