Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2-2(103)-272/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-272/2020 19.05.2020 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Yusifov Cahangir Afər oğlu (sədrlik edən), X2, X1 ibarət tərkibdə, Şükürova Ləman Ceyhun qızının katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı “borcun silinməsi tələbinə dair” kommersiya mübahisəsi üzrə 2 saylı Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-923/2020 saylı xx.xx.2020-ci il tarixli iddianın təmini tədbiri barədə qərardadından cavabdeh tərəfindən verilmiş şikayətə əsasən işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540cı məhəllə), açıq məhkəmə iclasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ona hesablanmış 76.286,10 manat borcun silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı eyni zamanda, ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, işə baxılıb yekun məhkəmə qətnaməsi qüvvəyə minənədək, iddiaçıya məxsus Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsində yerləşən istehsalat sahəsinə təbii qazın verilməsinin dayandırılmasının cavabdehə qadağan edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-923/2020 saylı xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ilə ərizə təmin edilmişdir. Cavabdeh həmin qərardaddan şikayət verərək ləğv edilməsini və ərizənin rədd olunması barədə yeni qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçıya məxsus istehsalat sahəsi müqavilə əsasında təbii qazla təchiz edilir. İstifadə olunan təbii qazın həcmi müvafiq ölçü cihazları ilə ikitərəfli qaydada qazla təchiz edilir. İstifadə olunan təbii qazın dəyər məbləğinin vaxtında ödənilməsi barədə tərəf müqavilədə üzərinə öhdəlik götürmüş, lakin müqavilə öhdəliklərinə əməl etməmiş, təbii qazdan istifadəyə görə yaranmış debitor borcunu ödəməmişdir. Lakin məhkəməyə müraciət edərək yaranmış debitor borcu ödəməkdən yayınmaq üçün qaz təchizatının dayandırılmasının Birliyə qadağan edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsinə nail olmuşdur. Məhkəmə tərəfindən araşdırılmadan iddianı təmini tədbiri barədə qərardad qəbul olunmuşdur. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdeh, eyni zamanda, iddiaçı (səlahiyyətli nümayəndəri) məhkəməyə gəlməmiş, MPM-in 146, 376.2-ci və 397.2-ci maddələririnin tələblərini nəzərə alan kollegiya onların iştirakı olmadan şikayət üzrə işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını araşdırıb belə nəticəyə gəlir ki, cavabdehin şikayəti təmin edilmədən, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, MPM-in 157.1-ci maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxsin ərizəsi ilə iddianı təmin etmək üçün tədbirlər görə bilər. İddianın təmin edilməsinə prosesin istənilən mərhələsində yol verilir. Həmin Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə əsasən qətnamənin gələcəkdə icrasını təmin etmək məqsədi ilə iddianı təmin etmək barədə hakimin qəbul etdiyi qərardad müvəqqəti xarakter daşıyır və işi qabaqcadan mahiyyəti üzrə həll etmir. Məcəllənin qeyd olunan müddəalarının mənasına görə iddianı təmin etmə tədbiri işi mahiyyət üzrə həll etməyərək müvəqqəti xarakter daşıması ilə yanaşı, həm də hər iki tərəf üçün mübahisənin predmetindən sui-istifadənin qarşısını alır. Konkret halda, qaz paylayıcısı kimi cavabdeh hazırkı işə baxılıb qurtarana qədər sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən iddiaçıya təbii qazın verilməsini dayandırmaqla, sonuncunun davamlı sahibkarlıq fəaliyyətini pozmaqla bərabər, həm də təbii inhisarçı olaraq, qaz təchizatı xidmətinin göstərilməsi ilə bağlı dövlətin tapşırığı ilə üzərinə düşən öhdəliklərinin icrasını da faktiki olaraq dayandırmış olur. Hər bir halda, iddiaçı məhkəmə mübahisəsini istər udmuş, istər də uduzmuş olsun, hər iki halda sahibkarlıq fəaliyyətini davam etdirməsi və gəlir əldə etməsi – onun tərəfindən son nəticədə istehlak olunan qazın dəyərinin ödənilməsinə və dövlət qarşısındakı tədiyyə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə gətirib çıxaran bir gözləntidir. Bu mənada, məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iddianı təmin etmə tədbiri kimi işə mahiyyəti üzrə baxılıb-qurtaranadək iddiaçıya qazın verilməsinin dayandırılmasının cavabdehə qadağan edilməsi işin hallarına və prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun hesab edilməlidir. MPM-in 158.1.2-ci maddəsinin tələbindən də görünür ki, işə baxan məhkəmə iddianı təmin etmək üçün müəyyən hərəkətləri etməyi cavabdehə qadağan edə bilər. Beləliklə qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası cavabdehin şikayətinin birinci instansiya məhkəməsinin qərardadının əsassız olduğunu vurğulayan dəlilləri ilə razılaşmır və yekunda belə nəticəyə gəlir ki, onun şikayəti təmin edilmədən, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-923/2020 saylı xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. MPM-in 402-ci maddəsindən isə göründüyü kimi, iddianı təmini tədbiri barədə qərardaddan kassasiya şikayətinin verilməsi nəzərdə tutulmamışdır. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 363-364, 400-cü maddələrinin qüvvədə olan müddəalarını rəhbər tutaraq, kollegiya qərara a l d ı: Cavabdeh şikayəti təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-923/2020 saylı xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad çıxarıldığı andan qüvvəyə minir və ondan kassasiya şikayəti verilə bilməz. Sədrlik edən: imza. Hakimlər: imzalar. Əsli ilə düzdür: Hakim: Cahangir Yusifov