Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(3-9)-1123/2026

Azәrbaycan Respublikası adından Qərardad Şirvan şәhәri İş № 2(3-9)-1123/2026 11.09.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Şirvan Apellyasiya Mәhkәmәsinin Mülki Kollegiyası hakimlәr – Novruzova Aytәn Nazim qızı (sәdrlik edәn, mәruzәçi), X1 vә Əsәdli Mahir Abdulla oğlundan ibarәt tәrkibdә, Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ##.##.2026-cı il tarixli *(***)-**/**** saylı qәrardadından cavabdeh cavabdeh1 tәrәfindәn verilmiş şikayәtә mәhkәmәnin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq; MÜƏYYƏN ETDI: Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qәtnamәsi ilә ilkin iddia tәmin edilmәsi, qarşılıqlı iddia әrizәsi tәmin edilmәmәsi, ilkin iddia üzrә ödәnilmiş 100 (bir yüz) manat dövlәt rüsumu cavabdehlәr cavabdeh1 vә cavabdeh2 tutularaq iddiaçı İddiaçı ödәnilmәsi, qarşılıqlı iddia üzrә ödәnilmiş 50 (әlli) manat dövlәt rüsumunun iddiaçı cavabdeh1 özünә aid edimәsi qәt edilmişdir. (Hakim: Xaliq Imanov) Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ##.##.2025-ci il tarixli qәrardadı ilә Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qәtnamәsindan apellyasiya şikayәti verilmәsi üçün buraxılmış prosessual müddәtin bәrpa edilmәsi barәdә cavabdeh cavabdeh2 әrizәsi tәmin edilmәmәişdir. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadı ilә Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qәrardadından cavabdeh cavabdeh2 tәrәfindәn verilmiş şikayәt müәyyәn edilmiş müddәt keçdikdәn sonra verildiyinә görә baxılmadan onu verәn şәxsә qaytarılması qәrara alınmışdır. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qәtnamәsindәn apellyasiya şikayәti verilmәsi üçün buraxılmış prosessual müddәtin bәrpa edilmәsi barәdә cavabdeh cavabdeh1 tәrәfindәn birinci instansiya mәhkәmәsinә müraciәt edilmişdir. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadı ilә müddәtin bәrpası barәdә vәsatәt tәmin edilmәmişdir. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadından cavabdeh cavabdeh1 tәrәfindәn şikayәt verilmişdir. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadı ilә, şikayәt tәmin edilmәmiş, Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadının dәyişdirilmәdәn saxlanılması, şikayәtin baxıldıqdan sonra 7 gün müddәtindә işlә birlikdә Şirvan Apellyasiya Mәhkәmәsinә göndәrilmәsi qәrara alınmışdır. Azәrbaycan Respublikası Mülki Prosessual Mәcәllәsinin (bundan sonra – MPM-in) 397.2-ci maddәsinә әsasәn, apellyasiya instansiyası mәhkәmәsi qәrardaddan verilәn şikayәtә onun mәhkәmәyә daxil olduğu vaxtdan 20 gün müddәtindә yazılı icraat qaydasında baxır. MPM-in 372.7-ci maddәsinә әsasәn, apellyasiya instansiyası mәhkәmәsi şikayәtin dәlillәrindәn asılı olmayaraq, mәhkәmәnin maddi vә prosessual hüquq normalarına riayәt etmәsini yoxlayır. Mәhkәmә kollegiyası şikayәtin dәlillәrini vә iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, şikayәt qismәn tәmin edilmәli, Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** nömrәli, ## ###### 2026-cı il tarixli qәrardadı lәğv olunmalı vә prosessual müddәtin bәrpası barәdә әrizәyә yenidәn baxılması üçün iş hәmin mәhkәmәyә göndәrilmәlidir. Birinci instansiya mәhkәmәsi müddәtin bәrpasından imtina edәrkәn Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ##.##.2025-ci il tarixli qәtnamәsinin ##.##.2025-ci il tarixdә cavabdeh cavabdeh1 qohumu Sahib Baxışov tәrәfindәn qәbul edilmәsinә, apellyasiya şikayәtinin isә ##.##.2026-cı il tarixdә verilmәsinә istinad etmişdir. Mәhkәmә cavabdehin müddәtin buraxılmasının üzrlülüyünü tәsdiqlәyәn sübut tәqdim etmәdiyini göstәrmәklә әrizәni tәmin etmәmiş vә apellyasiya şikayәtini geri qaytarmışdır. Lakin bu nәticәyә gәlәrkәn әrizәdә irәli sürülmüş halların yoxlanılması vә onların prosessual müddәtә tәsirinin qiymәtlәndirilmәsi üçün әhәmiyyәtli mәsәlәlәr aydınlaşdırılmamışdır. Kollegiya qeyd edir ki, prosessual müddәtin bәrpası mәsәlәsinin düzgün hәlli, ilk növbәdә, hәmin müddәtin hansı tarixdәn hesablanmalı olduğunun vә hәqiqәtәn buraxılıb-buraxılmadığının müәyyәnlәşdirilmәsini tәlәb edir. MPM-in 360-cı maddәsi apellyasiya müraciәti üçün nәzәrdә tutulan bir aylıq müddәtin başlanmasını qәtnamәnin rәsmi tәqdim edilmәsinә bağlayır. Mәcәllәnin 133.1-ci maddәsi isә buraxılma sәbәbi üzrlü sayıldıqda müddәtin әrizә әsasında bәrpasını nәzәrdә tutur. Müddətin başlanğıcı ilə onun buraxılmasının səbəbləri ardıcıl araşdırılmalı olan ayrı-ayrı məsələlərdir. Müddətin buraxıldığı mötəbər qaydada müəyyən edilmədən onun üzrsüz səbəbdən ötürüldüyü nəticəsinə gəlmək olmaz. Hazırkı halda cavabdeh qətnamənin ona rəsmi qaydada təqdim edilməsini mübahisələndirmiş, ölkə hüdudlarından kənarda olduğuna görə həmin məhkəmə aktını almadığını bildirmişdir. Buna görə də birinci instansiya məhkəməsi qətnamənin Sahib Baxışov tərəfindən qəbul edilməsini göstərməklə kifayətlənməməli, bu təqdimetmənin cavabdeh üçün şikayət müddətinin başlanmasına səbəb olubolmadığını yoxlamalı idi. MPM-in 135.3-cü maddəsində sənədin ünvan sahibi əvəzinə qəbuluna dair nəzərdə tutulan şərtlər baxımından Sahib Baxışovun cavabdehlə birlikdə yaşayan yetkin ailə üzvü olubolmaması, xəbərnamənin məzmunu və təqdimetmənin digər halları araşdırılmalıdır. Qərardadda həmin şəxsin yalnız cavabdehin “qohumu” kimi göstərilməsi bu şərtlərin mövcudluğunu özlüyündə təsdiqləmir. Kollegiya nәzәrә alır ki, cavabdeh ölkә xaricindә olmasına istinad etmiş vә iş materiallarına pasportun surәti әlavә olunmuşdur. Lakin hәmin surәtdә yalnız ##.##.2025-ci il tarixi aydın görünür. Bu mәlumat ayrılıqda cavabdehin hansı dövrlәrdә ölkә xaricindә olduğunu, ölkәyә nә vaxt qayıtdığını vә onun xaricdә olmasının şikayәt verilmәsi üçün әhәmiyyәtli dövrü әhatә edib-etmәdiyini müәyyәnlәşdirmәyә imkan vermir. Hәmçinin görünәn tarixin hansı sәrhәdkeçmә әmәliyyatına aid olduğu pasportdakı müvafiq qeydin mәzmunu ilә birlikdә yoxlanılmalıdır. Belә olan halda, pasportun әslinin tәqdim edilmәsi tәmin olunaraq mәhkәmә iclasında ona baxış keçirilmәli, ölkәdәn çıxış vә ölkәyә giriş barәdә iş üçün әhәmiyyәtli qeydlәr tәdqiq edilmәli, baxışın nәticәlәri prosessual qaydada rәsmilәşdirilmәlidir. Hazırkı halda surәtdәki mәlumatların natamam görünmәsi belә yoxlamanın aparılmasını zәruri edir. Pasport məlumatlarının araşdırılması yalnız sərhədkeçmə tarixlərinin sadalanması ilə məhdudlaşdırılmamalıdır. Məhkəmə həmin məlumatların hazırkı ərizənin həlli üçün əhəmiyyətini də müəyyən etməlidir. Bu məqsədlə cavabdehin xaricdə olduğu dövrlər qətnamənin təqdim edildiyi bildirilən tarixlə, onun qətnamədən xəbər tutduğunu göstərdiyi vaxtla və apellyasiya şikayətinin verildiyi tarixlə müqayisə olunmalıdır. Yalnız belə müqayisə nəticəsində pasport məlumatlarının müddətin başlanğıcına, buraxılmasına və buraxılma səbəblərinin üzrlülüyünə hansı təsiri göstərdiyi barədə əsaslandırılmış nəticəyə gəlmək mümkündür. Kollegiya qeyd edir ki, “Elektron mәhkәmә” informasiya sistemindә aparılmış sorğu vasitәsilә cavabdehin sәrhәdkeçmә mәlumatlarını iş materiallarına әlavә etmәk mümkün olmamışdır. Bununla yanaşı, şəxsin ölkə hüdudlarından kənarda olması faktı özlüyündə müddətin mütləq bərpasını şərtləndirmir. Həmin halın konkret şəraitdə qətnaməni əldə etməyə, onun məzmunu ilə tanış olmağa və şikayət hüququnu vaxtında həyata keçirməyə mane olub-olmadığı müəyyənləşdirilməlidir.. Belə imkanların mövcudluğu və ya olmaması ümumi ehtimallarla deyil, iş üzrə müəyyən edilmiş konkret hallarla əsaslandırılmalıdır. Şikayәtdә cavabdehin qәtnamәdәn ##.##.2026-cı il tarixdә xәbәr tutduğu, ertәsi gün elektron poçt vasitәsilә mәhkәmәyә müraciәt edәrәk qәtnamәnin göndәrilmәsini xahiş etdiyi bildirilmişdir. Bu müraciәtin mәzmunu, mәhkәmәyә daxil olması, ona verilmiş cavab vә qәtnamәnin faktiki әldә edilmәsinә dair sәnәdlәr birlikdә yoxlanılmalıdır. Qәtnamәnin mövcudluğundan xәbәr tutma, onun mәzmunu ilә tanış olma vә rәsmi qaydada tәqdim edilmә halları bir-biri ilә әlaqәli olsa da, eyni hüquqi mәzmun daşımır. Buna görә dә onların hәr birinin müddәtin hesablanmasına vә bәrpasına tәsiri ayrıca qiymәtlәndirilmәlidir. Müddәtin buraxıldığı müәyyәn edilәrsә, cavabdehin göstәrdiyi maneәlәrin aradan qalxmasından apellyasiya şikayәtinin ##.##.2026-cı il tarixdә verilmәsinәdәk keçәn vaxt әrzindә müraciәt etmәmәsinin sәbәblәri dә yoxlanılmalıdır. Araşdırma yalnız ilkin maneәnin mövcudluğu ilә mәhdudlaşmamalı, gecikmәnin әrizәnin hәlli üçün әhәmiyyәtli bütün dövrünü әhatә etmәlidir. Birinci instansiya mәhkәmәsi isә bu mәsәlәlәri aydınlaşdırmadan cavabdehin üzrlü sәbәblәri tәsdiq edәn sübut tәqdim etmәdiyi barәdә ümumi mülahizә ilә kifayәtlәnmişdir. MPM-in 88-ci maddәsindәki sübutların qiymәtlәndirilmәsi qaydası vә 264.0.5-ci maddәsindәki qәrardadın әsaslandırılması tәlәbi belә ümumi mülahizә ilә әvәz edilә bilmәz. Ərizәçinin istinad etdiyi halları sübut etmәk vәzifәsi mәhkәmәni tәqdim edilmiş materialları tәdqiq etmәkdәn vә hәlledici dәlillәrә münasibәt bildirmәkdәn azad etmir. Mәhkәmә sübutların kifayәt etmәdiyi qәnaәtinә gәldikdә dә hansı halın tәsdiqlәnmәdiyini vә bunun әrizәnin nәticәsinә tәsirini izah etmәlidir. Kollegiya qeyd etmәyi zәruri hesab edir ki, göstәrilәn çatışmazlıqlar formal xarakter daşımır. Onlar hәm apellyasiya şikayәtinin verilmә müddәtinin buraxılıb-buraxılmadığının, hәm dә buraxıldığı tәqdirdә onun bәrpasına әsasların olub-olmadığının düzgün müәyyәnlәşdirilmәsinә tәsir göstәrir. Bu mәsәlәlәr üzrә zәruri araşdırma aparılmadan müddәtin bәrpasından imtina edilmәsi vә hәmin imtinaya әsasәn apellyasiya şikayәtinin geri qaytarılması barәdә nәticә kifayәt qәdәr әsaslandırılmış sayıla bilmәz. Belәliklә, әrizәyә yenidәn baxılarkәn qәtnamәnin rәsmi tәqdim edilmәsinin üsulu vә tarixi müәyyәnlәşdirilmәli, pasportun әslinә mәhkәmә iclasında baxış keçirilmәklә cavabdehin ölkә xaricindә olduğu müvafiq dövrlәr dәqiqlәşdirilmәli, zәrurәt yarandıqda әlavә mәlumatların әldә olunması mәsәlәsi hәll edilmәli, qәtnamәdәn xәbәr tutma vә onun әldә edilmәsinә dair tarixlәr arasındakı uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmalıdır. Bundan sonra müddәtin buraxılıb-buraxılmadığı, buraxılıbsa, göstәrilәn sәbәblәrin üzrlülüyü vә cavabdehin şikayәt hüququnu hәyata keçirmәk üçün real imkanları bütün aidiyyәti hallar birlikdә qiymәtlәndirilmәklә müәyyәn olunmalı vә әsaslandırılmış prosessual qәrar qәbul edilmәlidir. Qeyd olunan sәbәblәrdәn şikayәt qismәn tәmin edilmәli, Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)- **/**** nömrәli, ##.##.2026-cı il tarixli qәrardadı lәğv olunmalı vә müddәtin bәrpası barәdә әrizәyә yenidәn baxılması üçün mülki iş hәmin mәhkәmәyә göndәrilmәlidir. MPM-in 399-cu maddәsinә әsasәn, birinci instansiya mәhkәmәsinin qәrardadını lәğv edib işi yenidәn baxılmağa göndәrdikdә apellyasiya instansiyası mәhkәmәsinin qәrardadında müәyyәn olunmuş göstәrişlәr işә baxan birinci instansiya mәhkәmәsi üçün mәcburidir. Buna görə də ərizəyə təkrar baxılarkən bu qərardadda göstərilmiş məsələlərin araşdırılması və onların nəticələrinin qəbul ediləcək məhkəmə aktında əsaslandırılmış şəkildə əks etdirilməsi təmin olunmalıdır. Yuxarıda şәrh edilәnlәrә әsasәn vә MPM-in 263, 264, 397-400 vә 402-ci maddәlәrini rәhbәr tutaraq mәhkәmә kollegiyası, QƏRARA ALDI: Şikayәt qismәn tәmin edilsin. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin *(***)-**/**** nömrәli, ## ###### 2026-cı il tarixli qәrardadı lәğv edilsin. Kürdәmir Rayon Mәhkәmәsinin ## ### 2025-ci il tarixli qәtnamәsindәn apellyasiya şikayәtinin verilmәsi üçün prosessual müddәtin bәrpası barәdә cavabdeh cavabdeh1 әrizәsinә yenidәn baxılması üçün mülki iş hәmin mәhkәmәyә göndәrilsin. Qәrardaddan kassasiya şikayәti verilә bilmәz.