Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(010)-720/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(010)-720/2022 18.04.2022 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mahmudova Təranə Nəriman qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X1 qızının katibliyi ilə, iddiaçı Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin Cavabdeh qarşı “subroqasiya hüququ üzrə vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddia tələbi: İddiaçı Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti Cavabdeh qarşı “subroqasiya hüququ üzrə vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 3340 (üç min üç yüz qırx) manat məbləğində pul vəsaitinin və işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin hesabına ödənilən 53,80 (əlli üç manat 80 qəpik) manat dövlət rüsumunun, cəmi 3393,80 (üç min üç yüz doxsan üç manat səksən qəpik) manat pul məbləğinin Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin xeyrinətutulması barədə məhkəmə qətnaməsinin çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbinin dəlilləri: İddia tələbi onunla əsaslandırmışdır ki, 10.10.2019-ci il tarixdə, saat 18:19 radələrində Bakı şəhəri, Neftçilər prospekti ərazisində Cavabdeh tərəfindən idarə olunan, “Ford Transit” markalı, ** HS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən “Hüquqi şəxslərə təqdim edilən avtomobil nəqliyyatı vasitələrinin tamsığortası” növü ilə sığortalanmış, “Lexus LX 570” markalı, ** AA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşaraq nəticədə sonuncu avtomobilə maddi zərər dəymişdir. Bakı şəhər DYPŞ-nin 10.10.2019-ci il tarixli TP ******* nömrəli qərarına əsasən baş vermiş yol nəqliyyat hadisəsində Cavabdeh qanunvericiliyin tələblərini pozaraq AR İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1 maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilmişdir. Qiymətləndirmə aktına əsasən, “Lexus LX 570” markalı, 10AA893 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 3910 manat məbləğində maddi zərər vurulmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq, 3536-3073 saylı işə dair sığorta aktı tərtib edilməklə sığorta müqaviləsində və şəhadətnaməsində nəzərdə tutulmuş qaydada sığorta hesablamaları həyata keçirildikdən sonra Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən faydalanan şəxs "xxxx" MMC-yə 3340 manatməbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. Cavabdeh tərəfindən törədilmiş mülki hüquq pozuntusu nəticəsində vurulmuş zərərin əvəzi 3340 manat məbləğində sığorta ödənişi Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən zərərçəkənə ödənildiyindən, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 936.5-ci maddəsinin tələbinə görə, Cavabdeh həmin məbləğdə pulu geriyə tələb etmək (subroqasiya) hüququ vardır. Tərəflərin izahatları: İddiaçı Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, mülki işə onların iştirakı olmadan baxılması və iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılması xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsini rəhbər tutaraq işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. 14.03.2022-ci il tarixli məhkəmə iclasında Cavabdeh bildirmişdir ki, hadisə 2019-cu ildə baş vermiş və hadisədən artıq təxminən 3 il keçmişdir. O, həmin hadisə də başqa maşını vurmuş, həmin maşın da **-AA-*** nömrəli nazirə məxsus maşınla toqquşmuş və nəticədə həmin avtomobil zərər görmüşdür. Hadisə yerində qeyd etdiyi qeydiyyat nişanlı avtomobilin sürücüsü ona kasko sığortası olduğunu və maşını onunla təmir etdirəcəyini bildirmişdir. Hadisə vaxtı polis də gəlmiş və onun barəsində inzibati protokol da tərtib olunmuşdur. Hadisə olandan sonra onun sığortası tərəfindən dəymiş zərər qarşılanmışdır. Hazırda onun tələb olunan məbləği ödəməyə imkanım çatmır. İş materiallarına əlavə edilmiş: 22.10.2019-cu il tarixli 3536-3073 №-li sığorta aktından görünür ki, 10.10.2019-cu il tarixdə saat 18:19 radələrində Bakı şəhəri, Neftçilər prospekti ərazisində Cavabdeh tərəfindən idarə olunan, “Ford Transit” markalı, ** HS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən “Hüquqi şəxslərə təqdim edilən avtomobil nəqliyyatı vasitələrinin tamsığortası” növü ilə sığortalanmış, “Lexus LX 570” markalı, ** AA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşaraq nəticədə sonuncu avtomobilə maddi zərər dəymişdir. Bakı şəhəri DYPİ tərəfindən 10.10.2019-cu il tarixdə tərtib edilmiş TP seriyalı ******* №li inzibati xəta haqqında qərardan görünür ki, Cavabdeh AR İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilmiş və 40 manat məbləğində cərimə edilmişdir. 16.10.2019-cu il tarixli Qüsur aktından görünür ki, hadisə nəticəsində Lexus LX 570” markalı, 10AA893 dövlət qeydiyyat nişanlı avtonəqliyyat vasitəsinə 3910 manat məbləğində zərər dəymişdir. 13.12.2019-cu il tarixli 5352 saylı ödəniş tapşırığından görünür ki, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən vurulmuş zərərin əvəzi olaraq 3340 manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. 22.10.2021-ci il tarixli pretenziya məktubundan görünür ki, Cavabdeh zərər məbləğinin şirkətə ödənilməsi, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir. 16.12.2021-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edən zaman 53,80 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 936.1-ci maddəsinə əsasən, subroqasiya hüququ bu Məcəllənin 936.6-cı maddəsi nəzərə alınmaqla, sığorta ödənişi almış şəxsin ona dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyan üçüncü şəxsə qarşı malik olduğu hüquqlardan və vasitələrdən həmin ödənişi vermiş sığortaçının istifadə etmək hüququdur. Həmin Məcəllənin 936.2.-ci maddəsinə əsasən, faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. Həmin Məcəllənin 1114.1.-ci maddəsinə əsasən, başqa şəxsin (qulluq, mənsəb və ya əmək vəzifələrinin icrası zamanı işçinin, nəqliyyat vasitəsini idarə edən şəxsin və i.a.) vurduğu zərərin əvəzini ödəmiş şəxsin həmin şəxsə, əgər qanunla ayrı miqdar müəyyənləşdirilməyibsə, ödənilmiş əvəz miqdarında geriyə tələb (reqres) hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 1097.1.-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Həmin Məcəllənin 936.5-ci maddəsinə görə, sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin qanunvericiliyə əsasən, dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1108.1-ci maddəsinə görə, zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəməyə təqdim edilmiş 13.12.2019-cu il tarixli 5352 saylı ödəniş tapşırığından görünür ki, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən vurulmuş zərərin əvəzi olaraq 3340 manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. İş materiallarından olan Bakı şəhəri DYPİ tərəfindən 10.10.2019-cu il tarixdə tərtib edilmiş TP seriyalı ******* №-li inzibati xəta haqqında qərardan görünür ki, Cavabdeh AR İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edilmiş və 40 manat məbləğində cərimə edilmişdir. Bu hal, iddiaçıya ödədiyi sığorta ödənişini geri tələb etmək hüququ verir. Məhkəmə xərcləri: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 53,80 manat məbləğində pul Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 3340 (üç min üç yüz qırx) manat məbləğində pul tutularaq Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə ödənilsin. İddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 53,80 (əlli üç manat səksən qəpik) manat məbləğində pul Cavabdeh Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamə məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhər Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.