İmişli Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(036)-1254/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ İmişli rayonu İş № e-2(036)-1254/2021 23.06.2021 İMİŞLİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hacıyev Qurban Hamid oğlunun sədrliyi, Hacıyeva Nuranə Busat qızının katibliyi, İddiaçı «xxxx» ASC-nin Cavabdeh qarşı “subroqasiya qaydasında pul tələbi barədə” iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı « xxxx» ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh yolnəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərər çəkmiş şəxsə ödənilmiş 8180 manat sığorta ödənişinin və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat, ümumilikdə 8210 manat məbləğində pulun tutulub iddiaçı «xxxx» ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, 15 noyabr 2020-ci il tarixdə Abşeron rayonunun Hökməli qəsəbəsi ərazisində Cavabdeh idarə etdiyi “Hundai Elantra” markalı, **-VR-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobillə hərəkətdə olarkən manevr etmə qaydasını pozmuş, nəticədə, «xxxx» ASC-də “Fiziki şəxslərə təqdim edilən avtomobil nəqliyyat vasitələrinin tam sığortası” növü üzrə sığortalanmış “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobillə toqquşaraq yol-nəqliyyat hadisəsi törətmişdir. Qeyd olunan hadisəylə bağlı Abşeron rayon DYPŞ-də tərtib olunmuş TP ******* saylı inzibati tənbeh vermə haqqında qərara əsasən yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verməsində Cavabdeh təqsirkar bilinmiş və yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə 13180 manat maddi zərər dəymişdir. MİB ******* saylı sığorta şəhadətnaməsi və AKS 200231 saylı 04 dekabr 2020-ci il tarixli sığorta ödənişi aktına əsasən «xxxx» ASC tərəfindən 12180 (on iki min yüz səksən) manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. Cavabdehin mülki məsuliyyəti “xxxx” ASC-də sığortalandığından 4000 manat ödənişi “xxxx” ASC-dən alınmışdır. Yerdə qalan 8180 manat Cavabdeh tərəfindən ödənilmədiyindən hazırkı tələblə bağlı məhkəməyə müraciət edilmişdir. İddiaçı «xxxx» ASC-nin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi Nümayəndə məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq mülki işə onun iştirakı olmadan baxılıb iddianın təmin olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmənin iclasının yeri və vaxtı barədə rəsmi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişdir Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin birinci hissəsinə görə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Аzərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənnin 77-ci maddəsinin tələblərinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdikləri halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. İş materiallarında olan 10 fevral 2020-ci il tarixli sığorta şəhadətnaməsindən görünür ki, “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobil «xxxx» ASC Sığorta Şirkətində nəqliyyat vasitələrinin tam sığortası növündə sığortalanmışdır. İş materiallarında olan Abşeron rayon DYPŞ-də tərtib olunmuş TP ******* saylı inzibati tənbeh vermə haqqında qərarın surətindən görünür ki, Cavabdeh idarə etdiyi “Hundai Elantra” markalı, **-VR-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobil “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobillə toqquşmuşdur. Nəticədə “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə 13180 manat məbləğində maddi ziyan dəymişdir. Yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verməsində Cavabdeh təqsirkar bilinərək inzibati məsuliyyətə cəlb edilmişdir. İş materiallarında olan qüsur aktından görünür ki, “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə 13180 (on üç min yüz səksən) manat məbləğində maddi zərər vurulmuşdur. İş materiallarında olan 04 dekabr 2020-ci il tarixli, AKS 200231 saylı sığorta ödənişi aktından və həmin tarixli 004332 nömrəli ödəniş tapşırığından görünür ki, «xxxx» ASC tərəfindən “Lexus LX 450” markalı, **-ME-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilin sahibi X1 12180 (on iki min yüz səksən) manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6.2-ci maddəsinə əsasən, mülki məsuliyyətin icbari sığortası müqaviləsində göstərilmiş əmlakı qanuni əsaslarla istismar edən istənilən şəxs, həmçinin sığortalı özü həmin əmlakı istismar etdiyi anda, sığorta olunan hesab edilir. Həmin Qanunun 13.1-ci maddəsinə əsasən, icbari sığorta növlərində sığorta hadisəsi müvafiq icbari sığorta müqaviləsində göstərilmiş əmlakın istismarı və ya fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəticəsində sığorta olunana və ya üçüncü şəxsə dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün əsas olan, həmin müqavilənin qüvvədə olduğu müddət ərzində baş verən, bu Qanunun Xüsusi bölməsində nəzərdə tutulmuş hadisələr və hallardır. Həmin Qanunun 13.2-ci maddəsinə əsasən, bu Qanunun məqsədləri üçün mülki məsuliyyətin icbari sığortasında müvafiq sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın (binanın, tikilinin, avtonəqliyyat vasitəsinin, cihazın, qurğunun, avadanlığın və s.) sığorta olunan tərəfindən istismar edilməsi nəticəsində üçüncü şəxslərin sağlamlığına və (və ya) əmlakına vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi üzrə sığortalının və ya sığorta olunanın mülki məsuliyyətinin yaranması faktı sığorta hadisəsi sayılır. Həmin Qanunun 25.1.3-cü maddəsinə əsasən icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onu istifadə etməyə, idarə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs tərəfindən istismar edilməsi; bu zaman, müvafiq əmlak buna hüququ olmayan şəxs tərəfindən sığortalının və ya sığorta olunanın, bu barədə məlumatlı olmağa borclu olduğu hallar istisna olmaqla, xəbəri olmadan istismar edilərsə, subroqasiya hüququ həmin səxsə qarşı yaranır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci madəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 1096.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən, delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinə əsasən, ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlı fəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən, partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a. istifadə edilməsi; tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmiş fiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. Həmin Məcəllənin 1114.1-ci maddəsinə əsasən, başqa şəxsin (qulluq, mənsəb və ya əmək vəzifələrinin icrası zamanı işçinin, nəqliyyat vasitəsini idarə edən şəxsin və i.a.) vurduğu zərərin əvəzini ödəmiş şəxsin həmin şəxsə, əgər qanunla ayrı miqdar müəyyənləşdirilməyibsə, ödənilmiş əvəz miqdarında geriyə tələb (reqres) hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 1115-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbini təmin edərkən məhkəmə zərərin vurulması üçün məsuliyyət daşıyan şəxsin üzərinə işin hallarına uyğun olaraq zərərin əvəzini naturada ödəmək (eyni növlü və keyfiyyətli əmlak vermək, zədələnmiş əmlakı düzəltmək və i.a.) və ya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək öhdəliyi qoyur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə Аzərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdehdan yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində ödənilmiş 8180 manat sığorta ödənişi və 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulub iddiaçı «xxxx» ASC Sığorta Şirkətinin xeyrinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 216-220-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində ödənilmiş 8180 manat sığortanın ödənişinin və dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat, ümumilikdə 8210 (səkkiz min iki yüz on) manat məbləğində pul tutulub iddiaçı «xxxx» ASC Sığorta Şirkətinin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində İmişli Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi andan 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra icra edilir. Hakim: Qurban Hacıyev